فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 6، شماره 2، زمستان 1394
5292022-164368

مقایسه اثربخشی داروی پالنسترون با اندانسترون در پیشگیری از تهوع و استفراغ
بعد از اعمال جراحی در بیهوشی عمومی: یک مطالعه متاآنالیز و مرور سیستماتیک
سمانه سبزعلیزاده1، حمید رواقی2*، مسعود صالحی3، وحید دلشاد4
کارشناس هوشبری، دانشجوی کارشناسی ارشد ارزیابی فناوری سلامت دانشگاه علوم پزشکی ایران
استادیار، دکترای سیاستگذاری سلامت دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی
استادیار، دکترای آمار زیستی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشکده بهداشت
کارشناس ارشد پرستاری گرایش داخلی-جراحی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی
1918005

تاریخ دریافت: 9/2/49 تاریخ بازبینی: 22/4/94تاریخ پذیرش: 23/6/94چکیده
زمینـه و هـدف: تهـوع و اسـتفراغ یکـی از عـوارض ناخوشـایند پـس از اعمـال جراحی اسـت، کـه در بیشـتر از 30% بیمـاران رخ میدهـد. از آنجا که داروهـای آنتاگونیسـت سـروتونین کاربـرد وسـیعی در پیشـگیری از بـروز تهوع و اسـتفراغ بعد از عمـل دارند، مطالعه حاضر با هدف مقایسـه اثربخشـیدو داروی ایـن گـروه یعنی اندانسـترون و پالنسـترون انجام شـد.
0899951

پژوهشـی

مقـاله
66

پژوهشـی

مقـاله

66

1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

مـواد و روشهـا: مطالعـه حاضـر یک مـرور نظاممند بههمـراه متاآنالیز میباشـد. جسـتجو در پایگاههای مـرور کاکرین، پـاب مد، کلینیکال کی، سـی آر دی بـهروی مقـالات کارآزمایـی بالینـی تصادفـی کـه دو داروی پالنسـترون و اندانسـترون را از نظر بروز تهوع و بروز اسـتفراغ در بیمـاران تحت اعمال جراحـی بـا بیهوشـی عمومـی مـورد مقایسـه قـرار داده بودند، انجـام گرفـت و در انتها ،8 مطالعـه وارد متاآنالیز شـد. در بـرآورد خطر کلی، خطر نسـبی محاسـبه و جهـت تحلیل دادههـا، از نرمافزار آماری STATA13 اسـتفاده شـد .
یافتههـا: تعـداد نمونههـا در تمامـی مقـالات 739 بیمـار بـود، کـه بررسـی بـروز تهوع و اسـتفراغ تا 24 سـاعت پـس از عمـل در حالت اثـرات ثابت بر روی 389 نفرانجـام گرفـت. تحلیـل نتایـج بیـن 0 تا 24 سـاعت نشـان داد که پالنسـترون موجب کاهـش50% بروز تهـوع و کاهش 79% بروز اسـتفراغ نسـبت به اندانسـترون میشـود)100/0=p(.
نتیجهگیـری: تحلیـل نتایـج مربـوط بـه اثربخشـی داروی پالنسـترون و اندانسـترون در 24 سـاعت پـس از اعمـال جراحـی بـا دوز 0/075 میلی-گرم پالنسـترون در برابر 4 میلیگرم اندانسـترون نشـان داد که پالنسـترون اثربخشـی بیشـتری در کاهش بروز تهوع و بروز اسـتفراغ در بیماران نسـبت به اندانسترون دارد .
واژههای كلیدی: اندانسترون، پالنسترون، تهوع و استفراغ بعد از عمل، بیهوشی عمومی
مقدمه

نویسنده مسئول: حمید رواقی، استادیار دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دکترای سیاستگذاری سلامت دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، خیابان شهید یاسمی، خیابان ولیعصر، تهران
[email protected] :پست الکترونیک
علیرغـم پیشـرفت روشهـای جراحـی و بیهوشـی، بـروز تهوع و اسـتفراغ بعـد از اعمال جراحـی همچنان یک عارضه ناخوشـایند بـرای بیمـاران میباشـد، کـه در بیشـتر از 30% اعمـال جراحـی
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

رخ میدهـد. ادامـه تهـوع و اسـتفراغ بعـد از اعمـال جراحی پس از اعمـال جراحـی میتوانـد عـوارض خطرناکـی را بـرای بیماران ایجـاد کنـد2),1(. از ایـن عـوارض میتـوان اختـلال الکترولیتـی ،کمبـود حجـم مایعـات بـدن و تأخیـر در ترخیـص بیمـاران و طولانـی شـدن بسـتری را نـام بـرد. عـلا وه بـر ایـن مـوارد مداوم بـودن تهـوع و اسـتفراغ پس از عمل میتواند سـبب کشـش خط بخیـه، افزایـش فشـارخون و افزایـش خونریـزی در زیرفلپهـای پوسـتی و همچنیـن در بیمارانـی کـه بازگشـت رفلکـس بلـع در آنهـا رخ نداده، آسپیراسـیون ریوی ایجاد کنـد و در صورت عدم درمـان بهموقـع و مناسـب، آسپیراسـیون ریـوی ممکـن اسـت ،منجربـه پنومونـی گردد، کـه این پنومونـی میتواند باعـث ایجاد 15% تـا 20% درصـد عفونتهـای بیمارسـتاني و افزایـش 93 درصـدي هزینههـا شـود. بیمارانـی که تحـت عملهـای جراحی ناحیـه شـکم، گـوش، بینـی، حنجـره و چشـم قـرار میگیرنـد ،ریسـک بالایـی برای تهوع و اسـتفراغ بعد از اعمـال جراحی دارند و جـز جمعیـت پرخطر محسـوب میشـوند)3(. علاوه بـر نوع عمل جراحـی میـزان بـروز تهوع و اسـتفراغ بعـد از اعمـال جراحی در زنهـا، افـرادی کـه سـیگار مصـرف نمیکننـد و نیـز افـرادی که در گذشـته سـابقه بـروز تهوع و اسـتفراغ پس از عمـل جراحی یا سـابقه بیمـاری حرکـت دارند، بیشـتر اسـت)4(. میزان بـروز تهوع و اسـتفراغ در ایـن جمعیـت پـر خطر که هیـچ دارویـی بهعنوان پیشـگیری مصـرف نکرده باشـند، تقریبـا 70% تا 80% میباشـد . داروهـای آنتیامتیکـی مختلفـی بـرای پیشـگیری از تهـوع و اسـتفراغ کاربـرد دارنـد)5(. از سـال 1990 آنتاآگونیسـتهای سـروتونین، اسـاس و پایـه داروهـای آنتیامتیـک مـدرن بـرای پیشـگیری از تهـوع و اسـتفراغ بعـد از اعمـال جراحـی بهشـمار میآینـد)3(. اندانسـترون اولیـن داروی ایـن گروه بوده که از سـال 1991 پـس از تاییـد سـازمان غـذا و دارو در تهـوع و اسـتفراغ پـس از اعمـال جراحـی بهعلـت قیمت مناسـب و عـوارض اندک مـورد اسـتفاده وسـیع پزشـکان قـرار گرفـت)6(. سـپس بـا ظهور دیگـر داروهـای ایـن گروه سـرانجام در سـال 2008 نسـل جدید داروی ایـن گـروه یعنـی پالنسـترون بـرای پیشـگیری از تهـوع و اسـتفراغ تـا 24 سـاعت پـس از اعمال جراحـی بـا دوز 0/075 با هـدف میلیگـرم توسـط سـازمان غـذا و دارو آمریکا مـورد تایید قـرار گرفـت. داروی پالنسـترون بـا سـاختار تـک ایزومـری خود میتوانـد بـا قـدرت و زمان بیشـتری به رسـپتورهای سـروتونین متصـل گـردد)7(. داروی اندانسـترون اسـتاندارد طلایـی مقایسـه داروهای آنتاآگونیسـت سـروتونین میباشـد. مطالعات کارآزمایی مختلفـی جهـت مقایسـه دو داروی پالنسـترون بـا اندانسـترون صورت گرفته اسـت. ایـن مطالعه مرور نظاممنـد و متاآنالیز نتایج مطالعـات کارآزمایـی تصادفـی که به مقایسـه داروی پالنسـترون بـا اندانسـترون پرداختهانـد، میباشـد و سـعی دارد به این سـوال پاسـخ دهـد که میـان داروی پالنسـترون و اندانسـترون کدامیک اثربخشـی بیشـتری در پیشـگیری از بروز تهوع و اسـتفراغ در 42 سـاعت پـس از عمـل جراحـی در بیمارانـی کـه تحـت بیهوشـی عمومـی قـرار گرفتهانـد، دارا میباشـند.
مواد و روشها
هـدف از ایـن مطالعـه متاآنالیـز، مقایسـه اثربخشـی دو داروی پالنسـترون و اندانسـترون در پشـگیری از تهـوع و اسـتفراغ بعـد از اعمـال جراحـی اسـت. در ایـن پژوهـش مطالعـات کارآزمایـی بالینـی تصادفـی که انتخـاب شـدند. همچنین انتخـاب مطالعات به-علـت محدودیـت زمـان و منابـع، بـه مقـالات انگلیسـی کـه از سـال 2008 تـا 2013 انجـام شـده بودنـد، محـدود گردیـد .جسـتجو و یافتن شـواهد موجود، براسـاس معیـار چهارگانه پیکو که شـامل:
جمعیـت: بالغینـی کـه تحت عمـل جراحی بـا بیهوشـی عمومی قـرار میگیرند.
مداخله: تزریق وریدی داروی پالنسترون مقایسه: تزریق وریدی اندانسترون
پیامد: بروز تهوع و بروز استفراغ پس از اعمال جراحیانجام گرفت سپس براساس پیکو تعیین شده و سایر محدودیتهای پژوهشی معیارهای ورود و معیارهای خروج تدوین گردید .
بهمنظـور جسـتجوی مطالعـات، یکـی از مهمترین مراحـل انجام طـرح، جسـتجوی جامـع شـواهد موجـود و اسـتفاده از آنهـا در جهـت پاسـخگویی بـه سـوالات طـرح شـده میباشـد. بـرای جسـتجو جامـع از چهـار طریـق ذیـل عمل شـد:
جستجو پایگاه های الکترونیکی) 3282 مورد جدید یافت شد(
بررسی منابع ذکر شده در مقالات مربوط) 3 مورد جدید(
بررسی مطلعات استناد شده) 5 مورد جدید(

نمودار 1: )تعداد مقالات یافت شده در مراحل مختلف(
تماس با نویسندگان)مورد جدیدی یافت نشد(جستجو در پایگاههای الکترونیکی: مرور کاکرین، پاب مد، کلینیکال کی، سی آر دی با سر عنوانهای موضوعات پزشکی انجام گرفت. سر عنوانهای پزشکی شامل واژگان: تهوع، استتفراغ، تهوع و استفراغ بعد از اعمال جراحی، بیهوشی عمومی، اندانسترون و پالنسترون بودند، که معادل انگلیسی این واژاگان بهکار برده شد و نیز استراتژی جستجوی مقالات با توجه به دستورالعملهای هر پایگاه الکترونیکی تدوین گردید و در انتهای مراحل جستجو ،9 مطالعه انتخاب شد .نمودار شماره 1 تعداد و نحوه انتخاب مقالات در مراحل مختلف را نشان میدهد.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

پـس از آن مطالعـات انتخابـی براسـاس چـک لیسـت ارزیابـی نقادانـه کـه مخصـوص مطالعـات کارآزمایـی بالینـی اسـت، مورد ارزیابـی قـرار گرفتنـد. ایـن چـک لیسـت شـامل 10 سـوال سـه گزینـهای میباشـد. ایـن چـک لیسـت مقـالات را در 10 حیطـه مـورد بحث قرار میدهد. هشـت سـوال از 10 حوزه مورد بررسـی بهصـورت تسـتی مطـرح شـدهاند و دارای 3 گزینه بلـی، نمیتوان گفـت و خیـر میباشـد. گزینـه اول قدرت بـالا، گزینـه دوم قدرت متوسـط و گزینـه سـوم قدرت کـم مطالعات را در مقایسـه این دو دارو نشـان میدهنـد. بدیـن ترتیـب امتیازدهـی مقـالات در کل بیـن 24-8 میباشـد. در ایـن پژوهـش مقالاتـی کـه دارای قدرت متوسـط و زیـاد میباشـند، وارد مطالعـه متاآنالیـز میشـوند و مقـالات دارای قـدرت پایین یعنـی امتیاز کمتـر از 16 از متاآنالیز خـارج میشـوند)8(. جـدول شـماره 1 امتیازبنـدی مطالعـات را کـه بـا نام نویسـندگان خـود در جـدول عنوان شـدهاند، را نشـان میدهـد. بهجـز مطالعـه لاها تمـام مطالعـات دارای قـدرت کافی جهـت ورود بـه متـا آنالیـز میباشـند و میانگیـن نمـرات کسـب شـده مقالات 20 میباشـد. از بیـن 9 مطالعه یـک مطالعه بهعلت اینکـه از قـدرت کمتری برخـوردار بود، حذف گردیـد. لازم بهذکر اسـت تمامـی این مراحل یعنی جسـتجو و ارزیابـی نقادانه مقالات توسـط دو نفـر انجام شـده کـه در پایان هـر یک از مراحـل نتایج پژوهشـگران بـا هم تطبیق داده شـد. اطلاعـات مقالاتی که قدرت کافـی جهـت ورود به متا آنالیز داشـتند اعم از نحـوه تجویز داروها و دوز آن-هـا و میـزان بـروز تهـوع و بـروز اسـتفراغ و نیـز مـدت زمـان پیگیـری بیماران جهت بروز تهوع و اسـتفراغ بعـد از اعمال جراحـی اسـتخراج گردیـد. جـدول شـماره 2 مقـالات و نتایـج اسـتخراجی از آنهـا را بیـان میکند.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

جهـت بررسـی تورش انتشـار، از نمـودار فانل پلات رسـم گردید . بهمنظـور ترکیـب نتایـج کمـی مطالعـات از دو روش ثابـت بودن و تصادفی بودن اسـتفاده شـد و برحسـب مقادیر شـاخص: اسـت شـده معرفـی زیر صـورت بـه ناهمگنی میـزان آی مجذوراگـر شـاخص فـوق بیشـتر از 75% بـود میـزان ناهمگنـی بـالا ،مقادیـر بیـن 50% تـا 75% نـا همگنـی متوسـط و بیـن25% تـا 50% ناهمگنـی پاییـن را نشـان میدهـد. در شـرایطی که شـرط همگنـی برقـرار بـود، از روش ثابـت بـودن و در شـرایط ناهمگنی از روش تصادفـی بـودن اسـتفاده شـد. در برآورد خطـر کلی برای مطالعـات متـا آنالیـز از خطـر نسـبی بـرآورد شـد. خطـر نسـبی نشـان میدهـد کـه خطـر بـروز تهـوع و اسـتفراغ بعـد از عمـل در گـروه پالنسـترون چنـد برابر خطر بـروز در گروه اندانسـترون میباشـد. بهمنظـور تحلیـل دادههـای نتایـج حاصـل از مـرور مطالعـات و تعییـن همگونـی و ناهمگونی پیامدهـای مطالعات، از نرمافـزار آمـاری STATA13 اسـتفاده شـد.
جدول1: )ارزیابی مقالات با استفاده از چک لیست ارزیابی نقادانه(
جمع نمرات نتایج كاربردی مطالعه نمونهگیری جمعآوری و تحلیل دادهها طراحی و روش مطالعه كور سازی تخصیص
شرك تكنندگان در گروههای مطالعه تصادفی
سازی شفافیت سوال مطالعه مطالعات
21 1 2 3 3 3 3 3 3 جوشی)4102(
19 1 2 3 3 3 1 3 3 جاپتا)4102(
20 1 2 3 3 2 3 3 3 ییل كیم)3102(
19 2 2 2 3 3 1 3 3 هون كیم)3102(
14 1 2 1 1 1 2 3 3 لاها )3102(
23 2 3 3 3 3 3 3 3 چاكاوارتی )3102(
20 2 2 3 1 3 3 3 3 مون )2102(
22 2 2 3 3 3 3 3 3 باجوا )2102(
20 2 2 3 1 3 3 3 3 مون )2102(
22 1 3 3 3 3 3 3 3 پارک )1102(
یافتهها
بررسـی سـوگرایی ناشـی از انتشـار مقالات بـا اسـتفاده از نمودار فانـل پـلات انجـام شـد. با توجه بـه اینکه نقـاط بایـاس مطالعات بیشـتر در یـک طـرف منحنی قرار دارد و بیشـتر بهسـمت بیرون منحنـی نزدیک هسـتند، تـورش مطالعات در ایـن پژوهش وجود دارد، کـه بـا توجـه بـه آن بایسـتی نتایج مطالعـات را بـا احتیاط بیشـتری مـورد تجزیه و تحلیل قـرار داد.
نمودار 2 سـوگیری ناشـی از انتشـار مقالات را بـا فاصله اطمینان 95% نشـان میدهد.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:31 IRST on Tuesday October 17th 2017

جدول 2: )اطلاعات مقالات وارد شده به متاآنالیز(
نتایج استخراج شده مقایسه گر مداخله مدت زمان
پیگیری نمونه مطالعات كشور سال نویسنده
بروز تهوع، بروز استفراغ در فواصل زمانی 0- 1،
2-6، 6-21، 21 – 24 و
0 تا 24 ساعت پس از عمل داروی اندانسترون4 میلیگرم قبل از بیهوشی پالنسترون
0/075 میلیگرم قبل از بیهوشی 24 ساعت 100 بیمار، رده سنی:60-18زن و مرد، تمام اعمال جراحی
طبقه بندی انجمن بیهوشی امریکا
1و2 هند 2014 جوشی
بروز تهوع، بروز استفراغ در فواصل 0-4، 12-4 و 0 تا 12 ساعت پس از عمل داروی اندانسترون2 میلیگرم
گرانیسترون 4 میلی گرم قبل از بیهوشی پالنسترون
0/075 میلیگرم قبل از بیهوشی 12 ساعت 120 بیمار، رده سنی:58-18؛زن و مرد/تمام اعمال جراحی
طبقهبندی انجمن بیهوشی امریکا
1و2 هند 2013 جابتا
بروز تهوع و بروز استفراغ در فواصل
24 -2 ،2-0
72-24،24-0 و 0 تا 72 ساعت پس
از عمل اندانسترون8 میلیگرم قبل از
بیهوشی و تزریق 16 میلیگرم بهصورت انفوزیون پالنسترون 570/0 میلیگرم قبل از بیهوشی 72 ساعت 100 بیمار، رده سنی:18 سال به بالا؛ زن، اعمال جراحی لاپاروسکوپی طبقهبندی انجمن بیهوشی امریکا
1و2 کره 2013 ییل كیم
بروز تهوع و بروز استفراغ 0 تا 48 ساعت پس از عمل داروی اندانسترون4 میلیگرم
و رومسترون 3,0 میلیگرم قبلاز بیهوشی پالنسترون 570/0 میلیگرم قبل از بیهوشی 48 ساعت 109 بیمار، رده سنی:65-20؛ زن ،اعمال جراحی لاپاروسکوپی
طبقهبندی انجمن بیهوشی امریکا
1و2 کره
جنوبی 2013 هون كیم
بروز تهوع و بروز استفراغ
در فواصل 6-0، 24-6 و0 تا 42 ساعت پس از عمل داروی اندانسترون4 میلیگرم قبل از بیهوشی پالنسترون 570/0 میلیگرم قبل از بیهوشی 24 ساعت 60 بیمار، رده سنی:50-20
اعمال جراحی گوش میانی هند 2013 چاكاوارتی
بروز تهوع و استفراغ با هم در 2-0 و 2 تا 24 ساعت پس از عمل اندانسترون8 میلیگرم قبل از بیهوشی. و تزریق 16
میلیگرم بهصورت انفوزیون بهوسیله پمپ درد پالنسترون 570/0 میلیگرم قبل از بیهوشی



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید