فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 6، شماره 2، زمستان 1394
5292116-179182

اثرات پيش درماني با هيوسين، آتروپين و دارونما بر ثبات
هموديناميک و زمان ريکاوري در بيماران تحت درمان الکتروشوک
مسعود محسنی1، علی خطيبی*2، آزاده امامي3، عاطفه قنبری4، بهناز کریمی5، علی قاجار5
استادیار بیهوشی و مراقبتهای ویژه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی ایران، بیمارستان حضرت رسول اکرم)ص(
استادیار بیهوشی و مراقبتهای ویژه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی ایران، بیمارستان فیروزگر
استادیار بیهوشی و مراقبتهای ویژه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی ایران، بیمارستان حضرت علی اصغر)ع(
استادیار روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی ایران، بیمارستان حضرت رسول اکرم)ص(
دستیار بیهوشی و مراقبتهای ویژه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی ایران، بیمارستان حضرت رسول اکرم)ص(
تاریخ دریافت: 62/2/49 تاریخ بازبینی: 22/5/49 تاریخ پذیرش:22/6/94چکیده
-701888-2852553

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

0899951

پژوهشـی

مقـاله
16

پژوهشـی

مقـاله

16

زمین ه و ه دف: درم ان بیم اران مبت ا ب ه اخت الات ش دید روانپزش کی بهکم ک الکتروش وک و تح ت بیهوش ی عموم ی منجربه تحریک سیس تم عصب ی اتون وم و ع وارض همودینامی ک میگ ردد. برخ ی صاحبنظ ران معتقدن د جه ت بهحداق ل رس اندن ای ن ع وارض بهوی ژه برادی کاردی ی ا آسیس تول یک ی از روشه ا پیش گیری بهکم ک تجوی ز داروه ای آنتیکولینرژی ک قب ل از اعم ال ش وک میباش د. ای ن مطالع ه ب ا ه دف تعیی ن و مقایس ه اث رات پی ش درمان ي ب ا هیوس ین، آتروپی ن و دارونم ا در بیم اران تح ت الکتروش وک ب ر ثب ات همودینامی ک، زم ان ری کاوري و ع وارض الکتروش وک انج ام ش د.
م واد و روشه ا: 60 نف ر از بیم اران کاندی د درم ان ب هروش الکتروش وک بهط ور تصادف ی ب ه س ه گ روه تقس یم و تح ت پی ش درمان ی ب ا آتروپی ن ی ا هیوس ین ی ا دارونم ا ق رار گرفتن د. روش بیهوش ی در ه ر س ه گ روه یکس ان ب ود و قب ل و بع د از اعم ال ش وک الکتریک ی ضربان ات قلب ی و فش ارخون و ب روز آریتم ی در فواص ل زمان ی مش خص ثب ت ش د. عوارض ی چ ون آژیتاس یون و ترش ح ب زاق و ط ول زم ان لازم ب رای ری کاوری در آنه ا ثب ت ش د. و س ه گ روه از نظ ر ای ن متغیره ا م ورد مقایس ه ق رار گرفتن د.
یافتهه ا: تاکی کاردی پ س از پی ش درمان ی در گروهه ای دریاف ت کنن ده هیوس ین و آتروپی ن بهط ور معن یداری از گ روه دارونم ا بالات ر ب ود. ک ه بهط ور خ اص گ روه هیوس ین در دو زم ان بع د از پی ش درمان ی و بافاصل ه بع د از ش وک نس بت ب ه گ روه آتروپی ن تاکی کاردی بیش تری داش تند .فش ارخون ش ریانی در س ه گ روه تف اوت معن یداری نداش ت. در هی چ گروه ی برادی کاردی ش دید یا آسیس تول مش اهده نش د. ترش حات بزاق ی در دو گ روه دریاف ت کنن ده هیوس ین و آتروپی ن کمت ر از دارونم ا ب ود. ای ن دو دارو تاثی ر معن یداری ب ر ب روز آریتم ی ی ا آژیتاس یون ی ا زم ان لازم ب رای ریکاوری نداشــتند.
نتیجهگی ری: تجوی ز پی ش دس تانه آنتی کولینرژیکه ا بهوی ژه هیوس ین بوتی ل برومای د قب ل از الکتروش وک ترش حات بزاق ی را کاه ش داده و تاثی ری ب ر آژیتاس یون و زم ان ری کاوری ن دارد ام ا از ط رف دیگ ر تاک ی کاردی ناش ی از اعم ال ش وک را تش دید میکن د بنابرای ن اس تفاده روتی ن از آنه ا قب ل از اعم ال الکتروش وک ب ا ه دف جلوگی ری از برادی کاردی ی ا آسیس تول احتمال ی توصی ه نميش ود.
واژههای کلیدی: الکتروشوک، هیوسین، آتروپین، همودینامیک

نویسنده مسئول: علی خطیبی، استادیار بیهوشی و مراقبتهای ویژه دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی ایران، بیمارستان فیروزگر تهرانپست الکترونیک: [email protected]
مقدمه
1268732128267

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

هماکنـون از درمـان بهواسـطه الکتروشـوک بهطـور وسـیعي در درمـان اختـالات مغزي، افسـردگي شـدید و اختـالات مختلف روانپزشـکي اسـتفاده ميشـود. اولیـن بـار در سـال 1931 از درمـان الکتروشـوک اسـتفاده شـد که هماکنـون با بهبـود داروها و تکنیکهـای بیهوشـی ایـن درمـان ای منتـر شـده و بـا عوارض کمتـري همـراه اسـت. امـروزه بـا بهبـود تکنیکهـاي بیهوشـي پذیـرش انجـام الکتروشـوک بـراي بیمـاران آسـانتر، ای منتـر و راحـت تـر شـده و درد عضانـي و میـزان بـروز شکسـتگي حین الکتروشـوک در ایـن بیمـاران کاهـش ی افتهاسـت1)و2(.
تحریک مسـتقیم مراکز قلبي در هیپوتالاموس و تشـنج جنرالیزه حین الکتروشـوک موجب افزایش ضربان قلب و فشـارخون هنگام تشـنج الکتروشـوک ميشـود. در مطالعات مختلف اثرات متفاوت پاسـخ قلبـي عروقـي بـه الکتروشـوک گـزارش شدهاسـت3)و4(. پاسـخهاي قلبـي عروقـي بـه الکتروشـوک شـامل تغییـرات قابل توجـه همودینامیـک اسـت کـه ممکـن اسـت حتـي در بیمـاران بـدون سـابقه بیمـاري قلبي عروقـي منجربـه بروز عـوارض قلبي عروقي شـود)5(.
در اغلـب موارد تشـنج، موجب غلبه اولیه پاراسـمپاتیک ميشـود کـه موجـب بـروز برادیـکاردي، آسیسـتول، انقباضات پـره مچور دهلیـزي و بطنـي ،یـا ترکیب آنهـا ميشـود. غلبه پاراسـمپاتیک و بهدنبـال آن تحریـک سـمپاتیک موجـب تاکـي کاردي ،هیپرتانسـیون، انقباضـات پـره مچـور بطنـي، و بهطور نـادر تاکي کاردي بطنـي ميشـود. تاکـي کاردي دو دقیقـه پـس از تحریک بـه بیشـترین حـد خـود ميرسـد کـه بهطـور نرمـال خودبهخود محدود ميشـود)6-9(.
آنتيکولینرژی کهـا داروهایـي هسـتند کـه واسـطه شـیمیایي اسـتیل کولیـن را در اعصـاب محیطـي و مرکزي مسـدود کرده و عمومـا بـر روي عضـات صاف، غدد مترشـحه و سیسـتم اعصاب مرکـزي اثـر ميکنند.
شـای عترین دلایـل تجویز آنتـي کولینرژی کها اثرات ضدسـیالوره ،آمنـزي، و ممانعـت از برادیـکاردي رفلکسـي اسـت. ایـن دسـته دارویـي در کاهـش تهـوع و اسـتفراغ و درمـان اسپاسـمهاي دسـتگاه گـوارش مفیـد و تجویـز بعضـي از آنها در پیشـگیري از بیمـاري حرکتـي بهعنـوان داروي انتخابـي معرفي شـدهاند10)و11(.
پیـش درمانـي بـا آتروپیـن بهمنظـور اجتنـاب از برادیـکاردي و آسیسـتول گـذراي ایجـاد شـده توسـط الکتروشـوک توصیـه شدهاسـت)21( بـا ایـن وجـود آتروپین بهدلیـل سـاختمان آمونیوم سـه ظرفیتـياش، از سـد خونـي مغـز عبـور ميکنـد و عوارضـی ماننـد آژیتاسـیون ایجـاد میکنـد. آتروپیـن باعـث افزایـش کار قلبـي ميشـود لذا توصیه ميشـود در بیمـاران با هیپرتانسـیون ،تاکـي کاردي، بیمارانـي کـه در معـرض خطـر ایسـکمیک قلبـي هسـتند، تجویز نشـود)31(. هیوسـین بوتیل بروماید داراي آمونیوم چهـار ظرفیتي اسـت کـه بهراحتـي نميتوانـد از سـد خوني مغز عبـور کنـد، بنابرایـن عـوارض سیسـتم عصبـي مرکـزي ماننـد گیجـي، خـواب آلودگـي، توهـم، هذیـان، سـایکوز و اختـالات شـعوري را نسـبت بـه آتروپیـن کمتر ایجـاد ميکنـد)41( در عینحـال فواید ضد افسـردگی سـریع هیوسـین در بیمـاران مقاوم به درمانهـای آنتی دپرسـانت نیز در مطالعات اخیر مشـخص شـده که موجب میشـود اسـتفاده از آن در پروسـه الکتروشـوک موردتوجـه بیشـتر قرار گیـرد)51(.
هـدف از ایـن مطالعـه مقایسـه اثرات پیـش درماني با هیوسـین ،آتروپیـن و دارونمـا بـر ثبـات همودینامیـک، میـزان ترشـحات بزاقـی، زمـان ریکاوري و عوارض احتمالی )آریتمی، آژیتاسـیون و فاشـینگ( در بیمـاران تحـت درمان با الکتروشـوک میباشـد تا بدیـن وسـیله مزایـا یـا معایـب تجویز یا عـدم تجویز یـک داروی آنتیکولینرژیـک مناسـب بهعنـوان پیـش دارو قبـل از انجـام الکتروشـوک مـورد ارزیابـی قـرار گیرد.
مواد و روشها
جامعـه پژوهـش ایـن مطالعه را بیمـاران مراجعهکننـده به بخش روانپزشـکی بیمارسـتان حضـرت رسـول اکرم در سـال 39-29 کـه توسـط روانپزشـک واجد شـرایط انجـام الکتروشـوک بودندتشـکیل داد. حجـم نمونـه طبـق فرمول زیـر معادل بـا 60 بیمار محاسـبه گردید .

نمونهگیـري بـهروش نمونهگیـري آسـان انجـام شـد. کلیـه افراد واجـد شـرایط انجام الکتروشـوک در صـورت نداشـتن معیارهای خـروج از مطالعـه بهشـکل کامـا تصادفي بـا روش جـدول اعداد تصادفـي بـه سـه گـروه 20 تایـي آتروپیـن، هیوسـین و دارونمـا تقسـیم شـدند. معیارهـای خروج عبـارت بودن از داشـتن هر نوع کنترااندیکاسـیون طبـی انجـام الکتروشـوک موارد کنترل نشـده دیابت ملیتوس، فشـارخون بالا، نارسـایی احتقانی قلب، نارسـایی کلیه و بیماريهای انسـدادی راههوایی و سـابقه سـوءمصرف مواد توهـمزا یـا ا لـکل، حساسـیت بـه ترکیبـات آنتیکولینرژیـک یـا مـوارد ممنوعیـت مصـرف آنهـا )شـامل گلوکـوم و هایپرتروفـی پروسـتات و میاسـتنیگرا و هیپرتیروییدی و آتونـی روده(. جهت شـرکت در مطالعـه از بیمـاران و یـا قیـم قانونـی آنـان رضایـت گرفتـه شـد و مفـاد عهدنامـه هلسـینکی رعایـت گردیـد. بـه آنـان توضیـح داده شـد کـه هیچگونـه هزینـه اضافـی را متقبـل نمیشـوند و هـر زمـان کـه بیمار یـا قیم قانونـی آنهـا تصمیم به عـدم همـکاری داشـت میتواننـد از مطالعـه خارج شـوند.
بـراي کلیـه بیماران پـس از وصل مانیتورینگ پالس اک سـيمتری و فشـارخون سیسـتول و دیاسـتول و تعـداد ضربـان قلـب و الکتروکاردیوگرافـي ثبـت شـد.
گـروه آتروپیـن: آمپـول آتروپیـن شـرکت سـازنده: رازک، کشـور سـازنده: ایـران ،5/0تـا7/0 میليگـرم وریدی)01/0 میلیگـرم بـهازای هـر کیلوگـرم وزن بـدن(
گـروه هیوسـین بوتیـل بروماید: آمپول هیوسـین بوتیـل بروماید ،شـرکت سـازنده: رازک، کشـور سـازنده: ایـران ،5 تـا 7 میليگرم وریـدی) 1/0 میلیگـرم بـه ازای هرکیلوگـرم وزن بـدن( و گـروه سـوم آب مقطـر 1 میلیلیتر وریـدی ) 01/0 میلیلیتر به ازای هر کیلوگـرم وزن بـدن( قبل از اینداکشـن بیهوشـي دریافت کردند.
مطالعـه بهصورت دوسـوکور انجام شـد بـه این ترتیـب که فردی کـه پیـش دارو را بـه بیمـار تزریـق و متغیرهـای لازم را در هـر بیمـار ثبـت میکـرد و نیـز خـود بیمـاران از نـوع داروی تجویـز شـده مطلـع نبودند. پس از یـک دقیقه از دادن پره مدیکاسـیون ،در تمـام بیمـاران اینداکشـن بیهوشـي بـا 2 میلیگرم بـهازای هر کیلوگـرم تیوپنتـال سـدیم و 5/0 میليگـرم بهازاي هـر کیلوگرم وزن ساکسـینیل کولیـن انجام شـد.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

در تمـام بیمـاران ضربـان قلـب، فشـارخون قبـل و پـس از پـره مدیکاسـیون و بعد از اینداکشـن، و در زمانهای 1 و 3 و 5 دقیقه پـس از شـوک ثبـت شـد. عـاوه بر اینهـا ضربـان قلـب بافاصله بعـد از اعمال شـوک هم ثبت گردید. زمان تشـنج برحسـب ثانیه و براسـاس مشـاهده انقباضـات تونیـک کلونیـک جنرالیـزه، زمان ریـکاوری )پس از بازگشـت تنفسهـای خودبهخـودی و عدم نیاز بـه تهویـه کمکی ایـن زمـان آغاز و تـا زمانیکـه بیماران هوشـیار شـده و از دسـتورات کامی پیـروی میکردند به اتمام میرسـید( برحسـب دقیقه، حجم ترشـحات دهانی برحسـب نیاز به ساکشن خشـک )عـدم نیـاز بـه ساکشـن(، سـیالوره )یـک مرتبـه نیـاز به ساکشـن(، فـراوان )بیش از یـک مرتبه نیازمند به ساکشـن( و نیز در ریـکاوری بـروز عارضههای آژیتاسـیون و تاکـی کاردی)ضربان قلبـي بیـش از 120 در دقیقـه( یـا برادیکاردی )ضربان قلبي کمتر از 50 در دقیقـه( و نیـز فاشـینگ )گرگرفتگـی و اریتم در صورت و گردن( ثبت شـد. ضربان قلب و پالس اکسـیمتری و فشـارخون شـریانی توسـط دسـتگاه مونیتورینـگ سـعادت اندازگیـری و در فرمهـای مخصـوص هـر بیمار ثبت شـد.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

سـن، جنـس و تشـخیص اولیـه بیمـاران در فـرم جمـعآوری اطاعـات ثبت گردید. سـپس اطاعات بهدسـت آمـده کدگذاري شـده و وارد نرمافـزار آمـاري SPSS V.19شـدند.
روشهاي تجزیه و تحلیل دادهها
میانگیـن و انحـراف معیـار دادههاي کمي نظیر سـن، فشـارخون سیسـتول، دیاسـتول، ضربـان قلـب، و فراوانـي داده کیفـي نظیر جنـس، سـیالوره و آژیتاسـیون محاسـبه گردیدنـد. مقایسـه بینمیانگیـن متغیرهـاي کمي توسـط آزمـون تـی و اندازه گیریهای مکـرر آنـووا و متغیرهـاي کیفي توسـط کاي دو صـورت پذیرفت .
همچنیـن 05/0p> از نظـر آمـاري معنـيدار در نظر گرفته شـد.
یافتهها
بیـن سـه گـروه مـورد مطالعـه تفـاوت معنـیداری از نظر سـن و جنسـیت و بیماریهای زمینهای سـایکولوژیک )افسـردگی ماژور و اختال دوقطبی، اسـکیزوفرنی،اختال وسواسی و اسکیزوفرنیا( و بیماریهـای سـوماتیک )براسـاس طبقهبندی انجمن بیهوشـی امریـکا( وجود نداشـت. فشـارخون شـریانی در سـه گـروه تفاوت معنیداری نداشـت. ترشـحات بزاقـی در دو گـروه دریافت کننده هیوسـین و آتروپیـن کمتـر از دارونمـا بـود. ایـن دو دارو تاثیـر معنـیداری بـر بـروز آریتمـی یـا آژیتاسـیون یـا زمـان لازم برای ریکاوری نداشـتند.
تغییـرات ضربـان قلـب: در هیچ گروهی آریتمی قلبی دیده نشـد .در هـر سـه گروه آتروپین و هیوسـین و دارونمـا ضربان قلب پس از پیـش درمانـی شـروع بـه افزایش کرده کـه این روند افزایشـی تـا پایـان دقیقـه اول متعاقـب اعمـال شـوک ادامـه داشـته و بعد رو بـه کاهـش مـیرود. ضربـان قلـب در گـروه دریافـت کننـده هیوسـین نسـبت بـه آتروپیـن در زمانهـای 1 و 3 دقیقـه بعد از شـوک به طـور معنـیداری بالاتر بود)نمـودار 1(.
تغییـرات فشـارخون: در هـر سـه گـروه فشـارخون سیسـتولی و نیز فشـارخون دیاسـتولی و بالطبع فشـار متوسط شـریانی بعد از اینداکشـن شـروع بـه افزایش کرده کـه یک دقیقه بعد از شـوک بـه حداکثـر خـود رسـیده و بعـد از آن رو بـه کاهش رفته اسـت ،امـا هیچیـک از گروههـا تفـاوت معنـیداری بـا دیگـری نشـان ندادنـد)05/0p<( )نمـودار 2 و 3(
عـوارض در ریـکاوری: در هیـچ گروهی آریتمی قلبی دیده نشـد .بـروز برادیـکاردی تفـاوت معنـیداری بین سـه گروه نداشـت. در گـروه هیوسـین فاشـینگ بهطـور معنـیداری بالاتـر بـود و در گـروه آتروپیـن نیـز در 5 بیمـار تاکیـکاردی )ضربـان قلبی بیش از 120 در دقیقـه( دیـده شـد که بهطـور معنـیداری بالاتر از دو گـروه دیگـر بـود. از نظـر بـروز آژیتاسـیون در ریـکاوری تفـاوت معنـیداری بیـن گروههـا دیده نشـد. عارضه فاشـینگ صورت و

نمودار 1. مقایسه ضربان قلب در زمانهای مختلف بین سه گروه مورد بررسی

1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:30 IRST on Tuesday October 17th 2017



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید