فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 6، شماره 1، پاییز 1394
5292021-164368

مقایسه دو پروتکل حرکت درمانی در آب بر ناتوانی و شدت درد مردان میانسال مبتلا به کمردردهای مزمن
حمیدرضا لطفی1،احمد ابراهیمی عطری2، سید علی اکبر هاشمی جواهری3، کاظم نوروزی *4
كارشناس ارشد آسيبشناسي ورزشي و حركات اصلاحي، دانشكده تربيت بدني و علوم ورزشي، دانشگاه فردوسی مشهد
دانشيار فيزیولوژی ورزش، دانشكده تربيت بدني و علوم ورزشي، دانشگاه فردوسی مشهد
دانشيار آسيبشناسي ورزشي و حركات اصلاحي ، دانشكده تربيت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه فردوسی مشهد
دانشجوی دكتری آسي بشناسی و حركات اصلاحی، دانشكده تربيت بدنی علوم ورزشی، دانشگاه اصفهان
1918005

تاریخ دریافت: 92/10/4931 تاریخ بازبینی: 11/20/94تاریخ پذیرش: 5/4/94چکیده
زمینـه و هـدف: هـدف از ایـن پژوهـش بررسـی و مقایسـه دو پروتـكل حركـت درمانـی در آب بـر ناتوانـی و شـدت درد مـردان ميانسـال مبتـلا بـه كمردردهـای مزمـن بود.
0899951پژوهشـی

مقـاله
64

پژوهشـی

مقـاله

64

1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:54 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:54 IRST on Tuesday October 17th 2017

مـواد و روشهـا: در ایـن مطالعـه نيمـه تجربی تعداد 36 نفـر از مردان ميانسـال مبتلا به كمردرد مزمن ناشـی از فتق دیسـک كمـری بهعنوان نمونه انتخـاب، و بـه سـه گـروه مسـاوی تمرینـات دراز كشـيده بـه پشـت) 12 نفـر(، پي ـادهروی در آب) 12 نفر( و كنترل) 12 نفر( تقسـيم شـدند. سـپس به گروههـای تجربـی برنامـه حركـت درمانـی منتخـب در آب شـامل 24 جلسـه در 6 هفته و هر هفته 4 جلسـه 45 تـا 60 دقي قهای ارائـه گردید. ميانگين نمـرات درد و ناتوانـی افـراد بهترتيـب بهوسـيله شـاخص بصـری درد و پرسشـنامه ناتوانـی اوسسـتری قبـل و بعـد از مداخلـه اندازهگيری شـد. تجزیه و تحليـل اطلاعـات بهوسـيله آزمـون تـی همبسـته و آزمون تحليـل واریانس یکطرفـه در سـطح معنـیداری) 005/ 0p (مورد تحليل قـرار گرفت .
یافتههـا: نتایـج نشـان داد كـه ميـزان درد و ناتوانـی بهطـور معنـیداری در دو روش تمرینـی آب درمانی بهصـورت دراز كشـيده روی آب و آب درمانی بهصـورت پي ـادهروی در آب كاهش مییابـد)100/0=p(.
نتیجهگیـری: نتایـج ایـن پژوهـش نشـان داد كـه هر چند هـر دو نوع پروتكل حركـت درمانـی در آب باعث كاهش شـدت درد و ناتوانی بيمـاران مبتلا بـه كمـر درد مزمـن سـياتيكی میشـود ولـی حركت درمانـی در آب بهصـورت حـركات دراز كشـيده روی آب باعث بهبود بيشـتری میشـود. در نتيجه میتـوان ایـن پروتـكل را بهعنوان روشـی مؤثـر برای ایـن بيماران تجویـز نمود.
واژههای كلیدی: كمردرد، حركت درمانی در آب، درد، ناتوانی
مقدمه

نویسنده مسئول: كاظم نوروزی، دانشگاه اصفهان دانشكده تربيت بدنی و علوم ورزشی پست الکترونیک: [email protected]
یكــی از شــایعترین آســي بهایی كــه ســالانه بســياری از م ردم سراس ر جه ان ب ه آن مبت لا میش وند ،كم ردرد اس ت .كمــردرد بهمعنــی درد ،كشــيدگی یــا ســفتی عضلانــی بيــن ناحي ه زی ر دندهه ا و ب الای چي نه ای گلوتئ ال پایين ی اس ت ك ه میتوان د ب ا ی ا ب دون درد س ياتيک باش د)1(. آس ي بهای مرتب ط ب ا كم ردرد بالاتری ن رق م ش يوع را بهخ ود اختص اص داده )بيــن 60 تــا 80 درصــد( كــه عــلاوه بــر جنبههــای بهداشــتی از نظــر اقتصــادی نيــز توجــه همــگان را بهخــود جل ب نمودهاس ت)2(. اگرچ ه ای ن عارض ه معم ولاً در ابت دا ب ا ی ک درد ملای م و صرف اً مح دود كنن ده ش روع میش ود، ام ا گاه ی درد بهتدری ج ش دید گردی ده ت ا ح دی ك ه در ح دود 15 درصــد از افــراد بهدليــل پيشــرفت بيمــاری، زمي نگيــر میش وند)3(. بهنظ ر میرس د ك ه عم ده درده ای ناحي ه كم ر ناش ی از بلن د ك ردن اجس ام س نگين و در نتيج ه آس ي بهای مفصلــی یــا اختــلالات بافــت نــرم باشــند. ایــن آســي بها بهط ور معم ول ب ه س بب ضع ف س اختار اس تخوانی، اخت لال در انعطافپذی ری، تغيي رات ت ون عضلان ی و كاه ش ق درت ،ایجــاد میشــود و همــراه بــا افزایــش ســن شــيوع بيشــتری مییابنــد. همچنيــن بــه عوامــل دیگــری از جملــه ضربــات مكــرر، وضعي تهــای بدنــی غلــط و نيــز عوامــل غيرمكانيكــی مانن د بي ماریه ای متابوليك ی، ضایع ات پاتولوژیك ی، عفون ی و نورولوژیــک هــم اشــاره شدهاســت5),4(. علّــت 97 درصــدكمردردهـا مكانيك ی ،1 درص د غيرمكانيك ی و 2 درص د ني ز بهدلي ل بي ماریه ای احش ایی اس ت ك ه در ای ن مي ان فت ق دیســک بيــن مهــرهای 4 درصــد از كمــر دردهــای مكانيكــی میباشــد. بهدليــل تحــرک فوقالعــاده زیــاد ناحيــه كمــری ك ه در مج اورت ناحي ه نس بتاً ب دون تح رک س اكروم ق رار گرفتــه، ایــن منطقــه در معــرض فشــارهای مكانيكــی قــرار دارد كــه میتوانــد منجربــه آســيب دیســک بيــن مهــرهای بخ ش تحتان ی كم ر ش ود و اكث ر فت ق دیس کها در ناحي ه كمــری نيــز در دیســکهای بيــن مهــرهای كمــری چهــارم-پنج م و مه ره كم ری پنج م و اولي ن مه ره س اكروم اتف اق میافتــد)6(. در كنتــرل كمــردرد طراحــی برنامههــای تمرینــی مناس ب جه ت تقوی ت عض لات ثب ات دهن ده مرك زی و بهبود عملك رد سيس تم مذك ور مه م میباش د. علیرغ م مطالع ات فــراوان در زمينــه كمــردرد، در مــورد مناســبترین مداخلــه درم ان توافق ی وج ود نداشتهاس ت و تحقيق ات ادام ه دارد)7(. همچنيــن بســياری از بيمــاران بهدلایــل اقتصــادی، خواهــان بازگشــت. ســریعتر تواناییهــای عملكــردی ،كاهــش درد و افزایــش عملكــرد عضلانــی میباشــند، از ایــن رو محققيــن زی ادی در پ ی روشه ای جدی د علم ی هس تند ك ه بهنتای ج متفاوت ی برخ ورد نماین د ك ه یك ی از ای ن روشه ا، تمرین ات متفــاوت حركــت درمانــی در آب میباشــد. یكــی از مزایــای
بررسی تاثیر اوریکولوتراپی بر شدت درد زایمان…
عم ده درمـان در آب كاه ش نيروه ای مرب وط بهتحم ل وزن میباشــد. بيمارانــی كــه در آب تمریــن میكننــد احســاس س بک بـودن و راحتت ر حرك ت ك ردن، میكنن د و بهعل ت شــناور بــودن بــار ك متــری را روی مفاصــل خــود احســاس میكننــد. بهنظــر میرســد كــه احســاس كاهــش وزن در آب ،گرفتگــی عضلانــی را از بيــن بــرده یــا بهطــور چشــمگيری كاه ش میده د و ای ن ام ر س بب كاه ش اسپاس م عضلان ی میگ ردد)8-01(. باك ر ب ر ای ن اعتق اد اس ت ك ه تمرینات ی كه در آنه ا وزن ب دن تحم ل نمیش ود، گزین ه خوب ی ب رای كاه ش كمــردرد هســتند و فــرد در صورتــی میتوانــد وزن خــود را در كنتــرل خــود قــرار دهــد كــه در داخــل آب قــرار گيــرد .
ش نا ك ردن، دراز كش يدن و انج ام تمرینات ی ب ر روی آب یك ی از بهتریــن درمانهــای كمــردرد شــدید بهشــمار مــیرود. او نش ان داد ك ه حرك ت درمان ی در آب مي زان خس تگی بيم اران مبت لا ب ه كم ردرد مزم ن را ك ه در نتيج ه درد و اسپاس مهای عضلان ی در انج ام كاره ای روزان ه خ ود نات وان بودن د ،كاه ش میده د)11(. صداقت ی) 1392( در تحقيق ی ب ه بررس ی تآثي ر حرك ت درمان ی در آب برش دت درد و ل وردوز كم ری پرداخ ت و بــه ایــن نتيجــه رســيد تمرینــات تقویتــی باعــث كاهــش شــدت درد و لــوردوز كمــری میشــود)7(. لــذا بــا توجــه بــه خ واص فيزیك ی آب از جمل ه جلوگيری و پيش گيری از آس يب ،برداشــتن فشــار از روی ســتون فقــرات، مفــرح بــودن آب ،كنت رل ني روی جاذب ه، تقوی ت عض لات و غي ره محق ق را ب ر آن داش ت ت ا ناتوان ی و ش دت درد م ردان مبت لا ب ه كم ردرد را قب ل و بع د از ی ک دوره انج ام برنام ه حرك ت درمان ی در آب در دو ن وع ش يوه حرك ت درمان ی در آب اندازهگي ری كن د و مشــخص كنــد كــه كــدام نــوع از تمرینــات در آب بــر روی ناتوانــی و شــدت درد ایــن افــراد تاثي رگذارتــر اســت؟مواد و روشها
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:54 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:54 IRST on Tuesday October 17th 2017

1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:54 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:54 IRST on Tuesday October 17th 2017

تحقيــق حاضــر از نــوع نيمــه تجربــی و از حيــث هــدف كاربــردی بــا طــرح پي شآزمــون و پسآزمــون بــود. جامعــه آم اری تحقي ق حاض ر را م ردان ميانس ال مبت لا ب ه كم ردرد مزمــن ناشــی از فتــق دیســک كمــری مراجعهكننــده بــه درمانگاههــای درمانــی شــهر مشــهد بــا ســابقه درد بيــش از س ه م اه تش كيل میدادن د ،ك ه دامن هی س نی آنه ا بي ن
40 تــا 55 ســال بــود. معيارهــای ورود بــه تحقيــق، مبتــلا ب ودن اف راد ب ه كم ردرد مزم ن ناش ی از فت ق دیس ک كم ری بي ن مهرهه ای 4L و 5L، ش اخص ت وده بدن ی بي ن 25 ت ا
30، ســابقه ابتــلا بــه كمــردرد حداقــل بهمــدت 3 مــاه بــراي تش خيص مزم ن ب ودن بيم اري و معياره ای خ روج از مطالع ه ش امل، س ابقه شكس تگی و جراح ی س تون فق رات، داش تن هرگون ه بيم اری خ اص، مانن د اس تئوآرتریت س تون فق رات و یــا روماتيســم بــود. از بيــن جامعــه آمــاری 36 نفــر بيمــار م رد مبت لا ب ه كم ردرد مزم ن ناش ی از فت ق دیس ک كم ری بــا توجــه بــه معيارهــای ورود بــه تحقيــق توســط پزشــک متخصــص بهصــورت در دســترس و هدفمنــد انتخــاب شــدند و بهصــورت تصادفــی بــه ســه گــروه تمرینــات دراز كشــيده روی آب) 12 نف ر(، گ روه تمرین ات پي ادهروی در آب و گ روه كنت رل) 12 نف ر( تقس يم ش دند. پ س از انتخ اب آزمودنیه ا توس ط پزش ک متخص ص، ميانگي ن نم رات درد و ناتوان ی افراد بهترتي ب بهوس يله مقي اس دی داری درد و پرسش نامه ناتوان ی اوسوس تری در پي شآزم ون ثب ت گردی د. گروهه ای تجرب ی ،برنام ه حرك ت درمان ی در آب را بهم دت 6 هفت ه و ه ر هفت ه4 جلس ه 45 ت ا 60 دقيق های دریاف ت كردن د. تمرین ات دراز كش يده ب ر روی آب بدی ن ص ورت ب ود ك ه بيم ار ب ا اس تفاده از وس ایل آبدرمان ی ب ر روی آب ش ناور میش د و محق ق در مراح ل اول تمری ن بهص ورت پس يو ح ركات را ب رای بيم ار انج ام م یداد و در ادام ه ب ا پيش رفت بيم ار و كاه ش درد و اسپاســم از او خواســته میشــد كــه خــودش هــم بهصــورت فعــال حــركات را انجــام دهد)شــكل شــماره 1(. همچنيــن تمرین ات گ روه پي ادهروی در آب ب ه ای ن ص ورت ب ود ك ه از بيم ار خواس ته میش د در قس مت ك معم ق در ع رض اس تخر راه بــرود و همزمــان بــا راه رفتــن حــركات را انجــام دهــد )ج دول ش ماره 1( لازم بهذك ر اس ت نح وه اج رای تمرین ات از س اده ب ه مش كل ب ود ب ه ای ن ص ورت ك ه جلس ات اولي ه حــركات آســانتر و از شــدت، تعــداد تكــرار و زمــان كمتــری برخــوردار بــود و آزمودنیهــا حــركات را بــا زمــان اســتراحت بيش تری انج ام میدادن د و ب ا گذش ت زم ان جه ت رعای ت اص ل اضافهب ار و ب ا توج ه ب ه اینك ه تواناییه ای آزمودنیه ا افزای ش مییاف ت برنام ه تمرین ی ب ا افزای ش زم ان تمری ن ،ش دت و تع داد تك رار بيش تری انج ام ش د .

شکل 1: نمونهای از تمرینات انجام شده بر روی گروه تمرینات دراز كشيده بر روی آب
جدول 1: نمونهای از تمرینات مربوط به گروه پياده روی در آب
انجام حركات كششی، راه رفتن به جلو، راه رفتن به عقب، راه رفتن به پهلو،گام برداشتن به پهلو)دوتا چپ دوتا راست(، سه گام به جلو با یک حركت اسكات با زاویه°60 در عرض استخر، سه گام به عقب با یک اسكات در عرض استخر، سه گام به پهلو با یک اسكات با زاویه °60 در عرض استخر، راه رفتن با بالا آوردن پا از مفصل ران، راه رفتن به جلو و چرخش پا از خارج به داخل، برگشت به عقب و چرخش پا از داخل به خارج ،گرم كردن اندام فوقانی مراحل
گرم كردن5-10) دقیقه(
تعداد تكرار برای انجام این حركات از دیواره استخر كمک بگيرید
بالا آوردن پا از جلو بهصورت صاف
بالا آوردن پا بهصورت صاف و چرخش آن 10*3 بالا آوردن پا از پهلو
خم كردن زانو
خم كردن مفصل ران و باز كردن مفصل زانو
اسكات با زاویه °06 .
باز كردن پا بيشتر از عرض شانه و انتقال وزن به روی یک پا)Dynamic lunge(
انتقال وزن به جلو)Dynamic lunge( تمرینات اصلی30-20)دقیقه(
انجـام حـركات كششـی، راه رفتـن بـه جلـو، راه رفتن به عقـب، راه رفتن بـه پهلو، گام برداشـتن به پهلـو )دوتا چپ دوتا راسـت(، راه رفتـن بهصـورت ضربدری سرد كردن5-10) دقیقه(
پ س از جم عآوري اطلاع ات، دادهه ا ب ا نرماف زار SPSS نس خه 18 تجزی ه و تحلي ل ش دند. بهط وري كه ب ا اس تفاده از آم ار توصيفي ،ميانگي ن و انح راف اس تاندارد دادهه ا محاس به و ب راي اطمين ان یافت ن از نرم ال ب ودن توزیع دادهه ا از آزم ون كلوموگروف اس ميرنف اس تفاده ش د. ب راي مقایس ه ميانگينه اي درون گروه ي، از آزمونه اي آم اري ت ي همبس ته و ب راي مقایس ه ميانگينه اي بي ن گروه ي از آزم ون آم اري تحلي ل واریان س یکطرف ه اس تفاده ش د.
گ روه كنت رل در ای ن م دت در هي چ برنام ه تمرین ی ش ركت نداشــتند. بــراي اندازهگيــري درد از مقيــاس دیــداري دردو بــرای اندازهگيــری ناتوانــی عملكــردی بيمــاران نيــز از پرسشــنامه شــاخص ناتوانــی اوستوســتری اســتفاده شــد .مقي اس دی داری درد ی ک ن وار افق ی 10 س انتیمتری اس ت ك ه ی ک انته ای آن صفر)ع دم وج ود درد( و انته ای دیگ ر آن 10 )بيشــترین درد( اســت. بيمــار بایــد ارزیابــی خــود از درد موج ود را روی خ ط م درج از صف ر ت ا 10 مش خص میك رد .پرسش نامه اوسس تری ني ز س طح توانای ی عملك ردی بيم ار را در 10 بخــش 6 گزینــهای در زمي نههــای تحمــل و مقابلــه بــا ش دت درد، مراقب ت ش خصی، بلن د ك ردن اش يا، راه رفت ن ،
نشس تن، ایس تادن، خوابي دن، زندگ ی اجتماع ی، مس افرت و تغيي رات درج ه درد را م ورد ارزیاب ی ق رار میده د. در بدتری ن حال ت نم ره 5 ب ه ه ر بخ ش داده میش ود ك ه در مجم وع امتيازه ای 10 بخ ش، براب ر ب ا 50 خواه د ب ود ك ه ناتوان ی كل ی بــا حاصلضــرب مجموعــه نمــرات هــر قســمت در عــدد 2 محاس به میش ود. در حقيق ت ای ن پرسش نامه ناتوان ی در عملك رد را بي ن 0 ت ا 100 ارزش گ ذاری میكن د. در مطالع ات گذشــته پایایــی مقيــاس شــدت درد و اوسســتری بهترتيــب 91% و 84% ذك ر ش ده و م ورد تأیي د ق رار گرفتهاس ت)31,21(.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:54 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:54 IRST on Tuesday October 17th 2017

بع د از اتم ام ای ن دوره مانن د پي شآزم ون در پسآزم ون ني ز ميانگي ن ش دت درد و ناتوان ی اف راد ثب ت ش د .
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:54 IRST on Tuesday October 17th 2017



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید