5292428486004

فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 5، شماره 3، بهار 1394
مقایسه تاثیر رایحه درمانی گل سرخ و گیاه شمعدانی معطر بر شدت درد بعد
از عمل جراحی کودکان
مریم معروفی1، مطهره سیروس فرد2، نصراله علیمحمدی3*
عضو هیات علمی گروه کودکان و نوزادان، دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
کارشناس ارشد پرستاری کودکان، گروه کودکان و نوزادان، دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
استادیار دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
-47418518005

تاریخ دریافت: 72/11/39 تاریخ بازبینی: 82/11/39 تاریخ پذیرش: 3/21/93
چکیده
زمینـه و هـدف: کـودکان در زمـان بسـتری در بیمارسـتان در معـرض مداخـات درمانـی مختلفی قـرار میگیرنـد که دردنـاک میباشـند. از جمله درد بعـد از عمـل کـه از شـکایات شـایع محسـوب میشـود، ایـن مطالعـه بـا هـدف بررسـی تأثیر رایحـه درمانی بـر شـدت درد بعد از عمـل کودکان صورت گرفته اسـت.
0899951پژوهشـی

مقـاله
64

پژوهشـی

مقـاله

64

1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:53 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:53 IRST on Tuesday October 17th 2017

مواد و روشها: در این مطالعه 96 کودک 3-6 سـاله بسـتری در بخشهای جراحی اطفال در یکی از بیمارسـتانهای منتخب شـهر اصفهان در سـال 1392 انجـام شدهاسـت. نمونههـا بهطـور تصادفـی در سـه گـروه متسـاوی قرار گرفتنـد. جهت کنتـرل درد ایشـان، رایحـه درمانی استنشـاقی بهعنوان مداخلـه بـا یکـی از سـه نـوع رایحه گل سـرخ، شـمعدانی معطر و روغن بادام شـیرین )پاسـبو(، در زمانهـای بـدو ورود از اتاق عمل به بخش و سـپس 3، 6، 9 و 12 سـاعت صـورت گرفـت و پـس از 30 دقیقه بعد از هر مرحله، شـدت درد بهوسـیله چک لیسـت )بررسـی درد بعد از عمـل جراحی کودکان نوپـا و پیـش دبسـتانی( مورد بررسـی و تجزیه و تحلیـل قرار گرفت.
یافتههـا: یافتههـا نشـان داد نمـره شـدت درد بـدو ورود بـه بخش در سـه گـروه از شـدت بالایی برخـوردار بوده و تفـاوت معنـیدار آماری بین سـه گروه وجـود نداشـت. در صورتـی کـه پـس از مداخلـه و بـا گذشـت زمان تـا پایان سـاعت 12 بعـد از ورود به بخـش، کاهش داشتهاسـت.
نتیجهگیـری: براسـاس یافتههـای مطالعـه، رایحـه درمانـی با گل سـرخ و شـمعدانی معطر میتوانـد در تسـکین درد بعد از عمـل جراحی بههمراه سـایر مراقبتهـا مؤثر باشـد.
واژههای کلیدی: رایحه درمانی، گل سرخ، شمعدانی معطر، شدت درد، عمل جراحی، کودکان
مقدمه توانای ی ک م در س ازگاری مس تعد بح ران ناش ی از بیم اری و ک ودکان متعاق ب بس تری ش دن در بیمارس تان بهدلی ل تغیی ر بســتری شــدن میباشــند)1(. آنــان در طــی زمــان بســتری در وضعی ت س امتی و ش رایط ع ادی محیط ی و از ط رف دیگ ر مع رض مداخ ات درمان ی مختلف ی )از جمل ه: واکسیناس یون ،

نویسنده مسئول: نصراله علیمحمدی، استادیار دانشکده پرستاری و مامایی، مرکز تحقیقات مراقبتهای پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهانایمیل: [email protected]
گذاش تن کاتت ر در رگ، تعوی ض پانس مان، رگگی ری و غی ره( ق رار میگیرن د ک ه ب رای ایش ان تروماتی ک، دردن اک، ناراح ت کننــده و ترســناک میباشــند و اثــرات منفــی ناشــی از آن را تجرب ه خواهن د نم ود)2(.
درد بعــد از عمــل اثــرات فیزیولوژیــک نامطلوبــی را در دس تگاههای متع دد ب دن ایج اد خواه د نم ود ک ه منجرب ه بــروز عــوارض میگــردد)1(. از جملــه ایــن عــوارض میتــوان ب ه اخت ال تنفس ی، فع ال ش دن سیس تم س مپاتیک،افزایش قابلی ت انعقادپذی ری خ ون)3( افزای ش ضرب ان قلـب، تنف س ،تعریــق و کاهــش اکســیژن شــریانی اشــاره نمــود. همچنیــن ب ا افزای ش س طح خون ی آلدسـترون و هورم ون ض د ادراری احتب اس آب و س دیم رخ داده و در مجم وع منجرب ه کاه ش بــرونده ادراری میگــردد)4(. برافروختگــی پوســت، بیقــراری و گش اد ش دن مردم ک چش م)5( تأخی ر در بهب ودی، اخت ال در عملکــرد سیســتم ایمنــی، اختــال در حرکــت، اختــال در الگــوی خــواب و کاهــش اشــتها از دیگــر عواقــب ِجســمی درد تس کین نیافت ه مددجوی ان اس ت)6(. همچنی ن درد پ س از جراح ی تأثیـرات روان ی نی ز در ب ر دارد ک ه منش أ اصل ی ت رس و اضط راب، احس اس درماندگ ی، ناامی دی در بیم اران بهحســاب میآینــد)7(.
بهدلیــل عــوارض فوقالذکــر دردهــای تســکین نیافتــه بــه هــر علتــی کــه ایجــاد شــده باشــند، بــر عهــده مســئولین مراقبتــی اســت کــه بــا آگاهــی از عوامــل تنــشزای بســتری ش دن، مداخ ات ایم ن و مؤث ر در جه ت ح ذف ی ا کاه ش عوامــل تنــش و توجــه خــاص بــر مراقبــت غیرتروماتیــک داشته باشــند)1(.
اس تفاده از روشه ای دارویـی باع ث ایمن ی بهتـر و آس ایش مددجــو میگــردد)8(. کنتــرل درد، چنــان جــزء مهمــی از مراقب ت تلق ی میش ود ک ه انجم ن درد آمری کا عب ارت “درد پنجمیــن عامــت حیاتــی” را بــرای تأکیــد بــر اهمیــت آن و افزای ش آگاه ی اعض ای تی م بهداش تی در م ورد کنت رل درد ،رواج دادهاســت. بــا نامیــدن درد بهعنــوان پنجمیــن عامــت حیاتــی، بایــد بررســی درد بهصــورت خــودکار و هماننــد اندازهگیــری نبــض و فشــار خــون انجــام شــود)9( و از آنجایــی کــه مســکنهای مخــدر کــه بهطــور رایــج در تســکیندردهــای پــس از جراحــی مــورد اســتفاده قــرار میگیــرد ،س بب ب روز ع وارض عموم ی، عای م مرب وط ب ه تحم ل و ی ا ســندرم تــرک در بیمــاران میشــود و تجویــز آنهــا نیازمنــد دس تور پزش ک ب وده و ی ا در بعض ی م وارد پرس تاران بهدلی ل تــرس از بــروز عــوارض اینگونــه داروهــا از تجویــز بهموقــع آنهــا اجتنــاب نمــوده و یــا فاصلــه بیــن دوزهــای مصرفــی آنهــا افزایــش میدهنــد. لــذا اســتفاده از روشهــای دارویــی بههم راه روشه ای غیرداروی ی میتوان د مؤثرت ر و کارآمدت ر باش د)1(. ناظ م زاده و همکاران ش) 1391( در مطالع های م روری ب ر مق الات منتش ر ش ده ط ی س الهای 1987 ت ا 2011 در یافتنــد کــه اجــرای برنامههــای متنــوع باعــث کاهــش درد و اضطــراب ناشــی از پروســیجرهای دردنــاک و اضطــرابآور در گروهه ای س نی مختل ف میش ود. گرچ ه در م ورد کیفی ت تأثی ر ای ن مداخ ات، تحقیق ات زی ادی ص ورت نگرفتهاس ت ،ّامــا آنهــا در مجمــوع راهکارهایــی بیخطــر و غیرتهاجمــی هســتند، ضمنــاً مقــرون بهصرفــه بــوده کــه میتوانــد بهطــور مس تقل اج را ش ود)01(.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:53 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:53 IRST on Tuesday October 17th 2017

یکــی از درمانهایــی کــه در مقایســه بــا ســایر درمانهــای طــب مکمــل در ســالهای اخیــر در اکثــر کشــورها رشــد چشــمگیری داشتهاســت، آروماتراپــی )رایحــه درمانــی( میباشــد)11( کــه بــا اســتفاده از روغنهــای فــرار یــا آرومــای اس تخراج ش ده از گیاه ان معط ر انج ام میش ود)21(. احتم الاً رایحــه درمانــی از طریــق ســایکولوژیک و فیزیولوژیــک میتوانــد تأثیرگــذار باشــد)11(. بــا وجــود اینکــه تحقیقــات مختلــف نشــان داد کــه رایحــه درمانــی میتوانــد در کاهــش اضط راب، افس ردگی، درد، خس تگی، ته وع و اس تفراغ و بهب ود زخمهــای پوســتی مؤثــر باشــد، امّــا ایــن تأثیــرات بهصــورت دقیــق اثبــات نشــده و مکانیســم دقیــق چگونگــی اثرگــذاری رایحــه درمانــی بهصــورت کامــل شــناخته نشدهاســت)31(. بــا ای ن وج ود رایح ه درمان ی دومی ن روش ط ب مکم ل اس ت کــه توســط پرســتاران اســتفاده شــده و بیشــترین کاربــرد را دارد)11(. و دو دهــه اســت کــه بهعنــوان یکــی از درمانهــای طــب مکمــل مــورد توجــه قــرار گرفتــه و همــراه بــا ســایر مراقبتهــای بهداشــتی فرصــت مناســبی بــرای پرســتاران جه ت بررس ی و برط رف ک ردن مش کات بیم اران را فراه م نمودهاس ت)41(. البت ه در رابط ه ب ا تأثی ر آن ب ر درد بیم اران ،مطالعــات محــدودی انجــام شدهاســت، ولــی بــا ایــن حــال رایحــه درمانــی را ماننــد درمانهــای دیگــر در کنتــرل درد مؤث ر میدانن د)51(. در مطالع های ک ه در کش ور انگلس تان ب ر روی 20 ک ودک مبت ا ب ه ای دز ص ورت گرف ت تأثی ر ترکی ب اس طوخدوس و بابون ه ب ر خ واب، راحت ی و تس کین درده ای جس می آن ان م ورد ارزیاب ی ق رار گرف ت. نتای ج حاک ی از آن بــود کــه تمامــی کــودکان پاســخ خوبــی بــه ایــن ترکیبــات داش تهاند. خـواب آنه ا بهب ود یافت ه، نی از ب ه داروه ای ب ی دردی، از اس تامینوفن ت ا مورفی ن در آنه ا کاه ش یافت ه ول ی دردش ان ب ه کل ی برط رف نش ده ب ود)61( .
فاول ر نانس ی نی ز بی ان م یدارد ک ه اس انس پرتق ال ش یرین در کــودکان 5-14 ســاله کــه بهشــدت بیمــار بــوده و تحــت پروســیجرهای پزشــکی تهاجمــی در دوران بســتری در بیمارس تان ق رار داش تند، باع ث کاه ش اس ترس آنه ا ش ده و تاثیــر آرامکنندگــی برایشــان داشتهاســت)71(.
از مجم وع مطالع ات ص ورت گرفت ه و نتای ج ض د و نقی ص آنها ،چنی ن برداش ت میش ود ک ه هن وز نی از به بررس یهای بیش تر در زمینــه تأثیــر رایحــه درمانــی بــر درد کــودکان میباشــد .محقــق بــا بررســیهای متعــدد بــا توجــه بــه حساســیتهای خــاص در زمینــه اطفــال و عدمامــکان بهکارگیــری هــر نــوع رایح های ب رای آنه ا، از گل س رخ ی ا گل محم دی بهعن وان رایحــهای بیضــرر، قابــل اســتفاده بــرای کــودکان و ســازگار بــا فرهنــگ و اعتقــادات بیمــاران و شــمعدانی معطــر را نیــز بهدلی ل م واد مؤث ره و تش ابه ب وی آن ک ه نزدیکتری ن گی اه ب ه گل س رخ میباش د انتخ اب نم ود ک ه در ب ازار ای ران نی ز ب ا قیم ت مناس ب قاب ل دسترس ی میباش د. ب ا م روری ب ر مطالع ات میت وان اظه ار نم ود ک ه در برخ ی مطالع ات ب ه اثــرات اســتفاده از روغنهــای اسانســیل مختلــف از جملــه اس انس پرتق ال، اس طوخدوس، زنجبی ل، دارچی ن، مرزنگ وش ،مری م گل ی و غی ره در درد بالغی ن و اطف ال اش اره شدهاس ت .مواد و روشها
ایــن پژوهــش بهصــورت کارآزمایــی بالینــی صــورت گرفتــه ک ه در آن اطاع ات م ورد نی از در س ه گ روه و پن ج مرحل ه جمــعآوری گردیدهاســت. در ایــن مطالعــه بهعلــت شــباهت بــوی رایحههــا بــه یکدیگــر و بیاطاعــی پژوهشــگر از نــوع رایح ه اس تفاده ش ده ب رای ه ر نمون ه، مطالع ه دو س ویه ک ور بودهاس ت. در ط ی آن تأثی ر “ن وع رایح ه درمان ی” بهعن وان متغیــر مســتقل “برشــدت درد” بهعنــوان متغیــر وابســته درد بع د از عم ل م ورد بررس ی ق رار گرفتهاس ت.
محیــط پژوهــش را در ایــن مطالعــه بخشهــای جراحــی اطف ال بیمارس تان الزه را)س( و بیمارس تان ام ام حس ین)ع( وابس ته ب ه دانش گاه عل وم پزش کی اصفه ان تش کیل دادهاند، و نمونهه ای پژوه ش از بی ن کلی ه ک ودکان بس تری ) بهعن وان جمعیــت مــورد مطالعــه( کــه کاندیــدای عمــل جراحــی بــوده و معیارهــای ورود بــه پژوهــش را داشــتهاند، انتخــاب گردیده انــد.
معیارهای ورود بهمطالعه
1- کــودکان دارای ســن 3-6 ســال و بســتری جهــت انجــام عمــل جراحــی در بخــش اطفــال2- از دو جنس مذکر یا مؤنث بوده اند.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:53 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:53 IRST on Tuesday October 17th 2017

1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:53 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:53 IRST on Tuesday October 17th 2017

3- رضایــت خانــواده مبتنــی بــر شــرکت فرزندشــان در ایــن مطالعــه داشــتهاند. معیارهــای عــدم ورود بــه مطالعــه شــامل ب ود ب ر اینک ه ک ودک دارای برشه ای جراح ی متع دد، انتقال یافتــه از اتــاق عمــل بــه بخــش مراقبتهــای ویــژه، کــودک بیسرپرس ت، داش تن س ابقه ابت ا ب ه بیم اری تنفس ی مث ل آس م، اخت الات سینوس ی و رینی ت، س ابقه اس تفاده از م واد مخــدر، خــوابآور، آرامبخــش یــا بنزودیازپینهــا طــی یــک هفت ه قب ل از ش روع مداخل ه، س ابقه حساس یت تنفس ی ب ه اس انس، عط ر ی ا رایح ه در ک ودک ی ا مادر، س ابقه حساس یت پوس تی و درماتی ت در ک ودک ی ا م ادر، وج ود درده ای مزمن در ک ودک، اس تفاده از روشه ای ط ب مکم ل )رایح ه درمان ی و …( ب رای ک ودک ط ی ی ک هفت ه قب ل از ش روع مداخل ه .و معیاره ای خ روج از مطالع ه عب ارت بودن د از اینک ه، ع دمتمایــل کــودک و خانــواده بــرای ادامــه شــرکت در مطالعــه ،ترخیــص کــودک قبــل از اتمــام دوره مداخلــه، ظهــور عائــم حساســیت پوســتی و تنفســی در کــودک، و بدحــال شــدن ک ودک ک ه مغای ر ب ا س یر درم ان و ی ا انج ام مداخل ه باش د.
در ایــن پژوهــش نمونههــا بــهروش آســان از ابتــدای تیــر مــاه تــا اواخــر شــهریور مــاه 1392 بهمــدت 3 مــاه انتخــاب و بهصــورت تصادفــی در ســه گــروه رایحــه درمانــی بــا گل محم دی، رایح ه درمان ی ب ا ش معدانی معط ر و رایح ه درمان ی بــا روغــن بــادام شــیرین قــرار دادهشــدند. در مطالعــه 501 نمون ه ش رکت داش تند ک ه در ط ی مطالع ه 4 نف ر بهعل ت حساس یت و ب روز عائم ی از جمل ه عطس ه و 5 نف ر بهعل ت ب ه تعوی ق افت ادن عم ل جراح ی از نمونهگی ری خ ارج ش دند.
اب زار گ ردآوری دادهه ا در ای ن پژوه ش ش امل چ ک لیس ت محقــق ســاخته جهــت جمــعآوری اطاعــات دموگرافیــک مشــتمل بــر 6 ســؤال در رابطــه بــا جنــس، ســن، نــوع تشــخیص، نــوع عمــل جراحــی، ســابقه بســتری، ســابقه جراحــی و چــک لیســت مقیــاس اندازهگیــری درد اســتاندارد )مقی اس اندازهگی ری درد بع د از عم ل جراح ی در نوپای ان-خردس الان( ب ود ک ه بهص ورت پرسش گری از هم راه ک ودک و اس تفاده از پرون ده بیم ار و مش اهده ک ودک ط ی تکمی ل چ ک لیس ت، تکمی ل گردی د. چ ک لیس ت ارزیاب ی درد دارای
7 آیتــم میباشــد کــه 3 آیتــم مربــوط بهاظهــار کامــی درد اس ت و ش امل ب ر: بی ان ه ر کلم ه قاب ل فه م، گری ه، نال ه و غرغ ر، جی غ و گری ه بلن د و پ ر ص دا اس ت. و 3 آیت م مرب وط ب ه بی ام چه رهای درد اس ت همچ ون: ده ان ب از و لبه ای کش یده ش ده ب ه طرفی ن و بهس مت ف ک پایی ن، چش مان بس ته ی ا ل وچ، پلکه ای بس ته ی ا نیم ه ب از و س فت ش ده و چیــن و چــروک اطــراف چشــمها، برجســته شــدن ابــرو ،چ روک و ش یار ب ر روی پیش انی و ش یار افت ادن ب الا و پایی ن پیشــانی و در نهایــت 1 آیتــم مربــوط بهاظهــار بدنــی درد ش امل ب ر: بیق راری در رفتاره ای حرکت ی، مالی دن و لم س ک ردن ناحی ه دردن اک اس ت. در زم ان بررس ی ای ن آیتمه ا ک ودک بایس تی هوش یار ب وده و ای ن عائ م را در دوره پ س ازجراح ی ب روز ده د و مرب وط ب ه دور ش دن از والدی ن نباش د .تمام ی ای ن آیتمه ا بایس تی ط ی 5 دقیق ه مش اهده بررس ی ش ده و در ص ورت مشـاهده ه ر ی ک از عائ م ع دد )1( و در صــورت عــدم مشــاهده عــدد) 0( داده میشــود. امتیــاز صفــر کمتری ن ش دت درد و امتی از 7 بیش ترین ش دت درد را نش ان میدهــد)81(
اعتم اد و اعتب ار چ ک لیس ت ارزیاب ی ش دت درد نوپایـان و خردس الان م ورد س نجش روای ی و پایای ی ق رار گرفتهاس ت )الف ای کرونب اخ 88/0()91(.
تی م تحقی ق پ س از کس ب مج وز کتبی از دانش کده پرس تاری و مامایــی اصفهــان و ارائــه آن بــه مســئولین بیمارســتانهای منتخ ب و ب ا توضی ح اه داف پژوه ش و کس ب اج ازه از آن ان بــه



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید