4874690-50799

مقـاله پژوهشـی
فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 5، شماره 3، بهار 1394
531354347035مقایسه تاثیر شیر مادر و ملودي بر شدت درد ناشی از خونگیری پاشنه پا در
نوزادان بستري در بخش مراقبت ویژه نوزادان
مریم معروفی1، فرزانه نیکوبخت2، نصراله علیمحمدی3*، زهره بدیعی4
هيات علمی دانشکده پرستاری و مامايی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
دانشجوی کارشناسی ارشد پرستاری، دانشکده پرستاری و مامايی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
استاديار دانشکده پرستاری و مامايی، دکترای پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
دانشيار بيماريهاي کودکان، فوق تخصص نوزادان، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
28326978

تاریخ دریافت: 72/8/39 تاریخ بازبینی: 28/8/93 تاریخ پذیرش: 13/9/93چکیده
زمینـه و هـدف: مطالعـات عصبی نشـان دادهاسـت کـه درد، تکامـل عصبی را تحـت تاثير قـرار میدهد و پاسـخهای بعـدی به محرکهـای دردناک و پاسـخهای رفتـاری را متاثـر میسـازد و میتوانـد صدمـات قابـل توجهـی را از نظـر روحـی و روانـی بـر آنـان وارد نمايد. لذا هـدف ما در ايـن مطالعه ارزيابـي تاثيـر شـير مـادر و ملـودي بر شـدت درد ناشـی از انجـام پروسـي جرهای دردناک ماننـد خونگيـری و نمونهگيری خون میباشـد..
مـواد و روشهـا: مطالعـه بهصورت نيمه تجربی در سـه گروه شـير مـادر، ملودی و گروه کنترل و بهصورت سـه مرحلـهای انجام گرديـد. نمونه مطالعه را 75 نـوزاد و در هـر گـروه 25 نـوزاد قرار داشـتند. بـرای ارزيابی درد در نوزادان از ابزار مقياس اندازهگيري درد نوزادان اسـتفاده شـد.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:34 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:34 IRST on Tuesday October 17th 2017

یافتههـا: ميانگيـن شـدت درد نـوزادان قبـل از مداخلـه در سـه گروه تفـاوت معنـیدار نداشتهاسـت) 05/0p<(. در صورتـی که ميانگين نمره شـدت درد در نـوزادان حيـن و سـه دقيقـه بعـد از انجام خونگيري پاشـنه پا در سـه گروه )شـير مادر-ملودی- کنترل( بـا نتايج آزمون آمـاری آناليز واريانس يكطرفـه تفـاوت معنیدار داشتهاسـت) 05/0p>(.
نتیجه گیری: اين نتايج بيانگر آن است که استفاده از ملودی و شير مادر موجب کاهش درد نوزادان حين انجام خونگيری پاشنه پا میگردد.
واژه های کلیدی: شير مادر، ملودي، شدت درد در نوزادان
مقدمه

نویسنده مسئول: نصراله عليمحمدی، استاديار دانشکده پرستاری و مامايی، دکترای پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی اصفهانایمیل: [email protected]
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:34 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:34 IRST on Tuesday October 17th 2017

از جملـه اهـداف دسـتيابی بـه سـامتی، ارتقاء کيفيـت زندگی سـالم، افزايـش مـدت آن و حـذف عواملـی اسـت کـه موجـب اختـال در سـامتی میگردنـد)1(. لـذا شناسـايی درد، بهعنـوان يکـی از شـاي عترين علـل مختـل کننـده آن میتوانـد از اهـداف مراقبيـن سـامتی باشـد)2(. مطالعات عصبی نشـان دادهاسـت که درد، تکامـل عصبـی را تحـت تاثيـر قـرار میدهـد و پاسـخهای بعـدی بـه محرکهـای دردنـاک و پاسـخهای رفتـاری را متاثـر میسـازد. لـذا انجام پروسـي جرهای دردنـاک ماننـد خونگيری و نمونهگيـری خـون از نـوزادان میتوانـد صدمـات قابـل توجهی را از نظـر روحـی و روانی بـر آنـان وارد نمايد)3(. تحريـکات دردناک و اسـترسآور باعـث افزايـش کاتکولاميـن، افزايش تعـداد ضربان قلـب، افزايـش فشـار خـون و افزايش فشـار درون مغـز میگردد .همچنيـن کاهـش اکسـي ژن خون ،کاهـش ضربان قلب، اسـيدوز ،افزايـش قنـد خـون و نامنظمـی تنفـس و پنموتراکـس از ديگـر حـالات پاتولوژيك ناشـی از پاسـخهای نـوزاد به درد میباشـد)4(. همچنيـن مطالعات نشـان دادهاسـت کـه هورمونهای آزاد شـدهناشـی از درد درمـان نشـده، ممکـن اسـت صدمـه را تشـديد و ازبهبـود زخـم جلوگيری کند، در نتيجه شـانس بـروز عفونت و نيزطـول مدت بسـتری شـدن در بيمارسـتان و شـانس مـرگ و مير را افزايـش دهد)5(.
لـذا تـاش در جهـت کاهـش ميـزان درد و اسـترس وارده بـه نـوزاد میتوانـد به ميـزان زيادی از آسـي بهای بعـدی جلوگيری نمايـد)1(. در گذشـته اعتقاد بر ايـن بود که نوزادان و شـي رخواران بـه دليـل عدم تکامل سيسـتم عصبـی درد را احسـاس نمیکنند و يـا درد را کمتـر از بزرگسـالان حـس میکننـد، در حـال حاضر مشـخص شـده في برهای هدايـت کننده تحريـکات درد در دوران جنينـی تشـکيل شـده و نـوزادان تـرم همان حساسـيت بـه درد شـي رخواران و کـودکان را دارا ميباشـند)6(. از طرفـی نـوزادان بـا نشـانههای مختلـف رفتـاری و فيزيولوژيـك بـه درد پاسـخ میدهنـد ولـی گاهـی ممکـن اسـت پاسـخ بـه درد بدون نشـانه ظاهـری باشـد بنابراين فقدان پاسـخ بـه درد حتما نشـانه فقدان درد نيسـت)1(.
تحقيقـات نشـان میدهند که نوزادان در بخشهـای ويژه نوزادان بهطـور متوسـط روزانه 16 پروسـيجر دردنـاک را تجربه میکنند کـه اکثـر آنها بـدون تدابير موثـر درمانـی درد، انجام میشـود)7(.
نتايـج مطالعـهاي کـه در سـال 2008 انجـام گرفتهاسـت نشـان داد کـه بهطور متوسـط نـوزادان بسـتري در بخـش مراقبت ويژه نـوزادان، در يـك دوره 16 روزه بسـتری 115 پروسـيجر دردناک را تجربـه مینماينـد کـه اين ميـزان در يك دوره 10روزه شـامل 75 پروسـيجر دردنـاک ميباشـد و 2/79 درصد اين پروسـيجرها بـدون هيچگونـه روش تسـکيني دارويـي يـا غيردارويـي انجـام ميگـردد)8(. از شـاي عترين پروسـيجرهای کـه تحقيقـات نشـان میدهنـد کـه بـرروی نـوزادان در بخـش مراقبتهـاي ويـژه نـوزادان انجـام میگـردد خونگيری پاشـنه پـا و به ميـزان 56% بودهاسـت و ساکشـن راههـای هوايـی بـه ميـزان 26%، گذاشـتن کاتتر وريد محيطی 8% و سـاير پروسـيجرها همچون خونگيری وريـدی، تزريـق عضانی، گذاشـتن کاتتروريدی، گذاشـتن کاتتر شـريان محيطـی، گذاشـتن کاتتـر نافـی، نمونهگيـری ادرار از مثانـه، نمونهگيـری مايـع مغزی نخاعـی و نمونهگيری شـريانی با درصـدی کمتری بودهاسـت)9(.
خونگيـری پاشـنه پـا يك روش اساسـی بـرای جمـعآوری خون توسـط پرسـتاران بـا مهارتهـای مختلـف جهت بهدسـت آوردن نمونه برای تسـتهای آزمايشـگاهی معمول در نوزادان اسـت)01(. همچنيـن ايـن روش گرفتـن نمونـه خـون جهـت غربالگـری نـوزادان معمـول میباشـد و بهدليل اسـتفاده گسـترده از آن بايد تـا حـد امـکان از روشهای تسـکينی جهـت کنتـرل درد در اين روش اسـتفاده نمـود)11( و اسـتفاده از روشهای تسـکينی دارويی حيـن اين پروسـيجر باعـث ايمنی بهتر نوزاد و آسـايش وی حين و بعـد از پروسـيجر میگـردد)01(. لـذا کنتـرل درد، چنـان جـزء مهمـی از مراقبـت تلقـی میشـود کـه انجمـن درد آمريـکا آنـرا پنجميـن عامـت حياتـی بـرای تأکيـد بـر اهميـت آن و افزايش آگاهـی اعضـای تيم بهداشـتی در کنتـرل آن نامي دهاسـت)11(.
بخـش ويـژه نـوزادان بايد دسـتورالعمل مشـخصی بـرای ارزيابی و برخـورد بـا درد داشـته باشـد و پرسـنل آموزشهـای لازم را در ايـن مـورد فـرا گرفتـه باشـند. درد همـواره مـود توجـه قـرار نگرفتـه و مطالعـات، حاکی از تسـکين ناکافـی درد در بخشهای ويـژه و بخشهـای جراحـی نوزادان اسـت)21(. کـه میتواند دلايل متعـددی داشـته باشـد، نظيـر عـدم درمـان کافـی درد، اشـکال نگرشـی و عملکـرد تيـم پزشـکی در رابطـه بـا بررسـی درد ، انتخابهـای درمانـی محـدود و عـدم وجـود دانش کافـی در بين تيـم درمانـی در مـورد درک نوزادان از درد و کنتـرل آن و نگرانی دربـاره عـوارض داروهـای مسـکن میباشـد)7(.
درد در نوزادان با روشهای غيردارويی مانند اسـتفاده از سـوکروز خوراکـی، مکيـدن غير مغذی، تغذيه با شـير مادر، تماس پوسـت نـوزاد با پوسـت مادر و پخش موسـيقی در موقع انجام پروسـيجر قابـل کنتـرل میباشـد)31(. اسـتيون) 2013( اعتقـاد دارد بـا اقدامـات غيردارويـي نظيـر بغـل کردن، لمـس، ماسـاژ ،کمپرس سـرد و گرم، بـهکار گيري روشهاي آرامسـازي و انحـراف توجه ،درد نـوزادان را بهطـور موثـري ميتـوان کاهـش داد)41(. ولـی اجـرای هر کـدام از اين موارد لزوم بهکارگيری بيشـتر پرسـنل را میطلبـد کـه ممکن اسـت بهعلـت بـار کاری زياد در هر شـيفت از انجـام ايـن اقدامات خودداری شـود. مديريت مناسـب درد تنها پـس از ارزيابـی درد ميسـر میشـود. بدين دليـل از درد بهعنوان پنجميـن عامـت حياتی ياد شدهاسـت)51(.
شـير مـادر نوعی تسـکين دهنـده طبيعـی و ايمن درد میباشـد کـه حـاوی آندورفيـن اسـت)61(. از جملـه روشهـای موثـر ديگر در تسـکين درد نـوزادان، اسـتفاده از موسـيقی میباشـد)71(. در مطالعـهای که بـر روی نوزادان نـارس 31 هفته انجام شدهاسـت ،نتايـج نشـان داده کـه اجـرای پيانـو و صـدای ضبط شـده لالايی متعاقـب خونگيـري پاشـنه پـا، باعـث برگشـت سـري عتر حالات چهـره ناشـي از درد، بـه حالـت اوليه شدهاسـت)9(.
در حال حاضر برای تسـکين درد ناشـی از پروسـي جرهای درمانی دردنـاک در بخشهـای مراقبـت ويـژه نـوزادان از روشهـای غير دارويـی نظيـر تغذيـه بـا شـير مـادر، روش کانگرويـي و ماسـاژ و سـوکروز بـه ميـزان کـم اسـتفاده میشـود. ولـی هنـوز هـم بـه دلايـل کمبـود پرسـنل و بـار کاری زياد در هر شـيفت، بـا توجه بـه افزايـش پذيـرش نـوزادان در بخـش ويـژه نـوزادان کمتـر از ايـن روشهـا جهـت تسـکين درد اسـتفاده میشـود. از طرفـی ديگـر در همـه اوقـات مـادران قـادر بـه حضـور مـداوم در بخش نميباشـد که با اسـتفاده از روش همآغوشـی کمکی در تسـکين درد نوزادان شـود .
همچنيـن در تعـدادی از بخشهـای مراقبـت ويـژه نـوزادان از داروی اسـتامينوفن در دردهاي خيلي شـديد و اسـتفاده میشود ،کـه در مـوارد عـدم وجـود دسـتور پزشـك نيـز ايـن مـوارد قابل اجـرا نمیباشـد)1(. در بعضـی از مراکـز درمانی نيـز توجه کمتری بـه کاهـش درد نـوزادان و کـودکان قبـل، حيـن يـا بعـد از انجام پروسـي جرهای دردنـاک داشـته کـه از جملـه دلايـل آن میتوان بهعـدم وجـود پرسـنل اضافـی، نداشـتن وقـت کافـی پرسـنل و در دسـترس نبـودن بعضـی از امکانـات، همچنيـن عـدم آموزش پرسـنل و مـادران در ايـن رابطه اشـاره نمـود)51(.
بـا مـروری بـر مطالعـات گذشـته مشـخص میگـردد، برخـی از مطالعـات شـير مـادر را بهروش تغذيه از پسـتان و برخـی ديگر از شـير دوشـيده شـده ما در جهـت تسـکين درد در نـوزادان بهکار بردهانـد کـه در هـر دو روش تسـکين دهندگـی شـير مـادر بـه اثبـات رسي دهاسـت)61( ولـی در روش شـي ردهی از پسـتان اثـر تسـکي ندهندگی بيشـتری داشتهاسـت)81( کـه احتمـالا بهدليـل همآغوشـی و تمـاس مـادر و نـوزاد بودهاسـت و برخـی ديگـر ازمطالعـات اثـر موسـيقی را بـر درد نـوزادان بررسـی نمودهانـد که نشـان دهنـد تاثيـر مثبـت آنهـا دارد بههميـن دليل اين سـئوال بـرای محقـق مطرح میباشـد کـه آيا میتـوان از روش موسـيقی درمانـی )ملـودی( بهجـای شـير مـادر در مادرانـی کـه مانـعای در شـيردهی دارنـد از جملـه وجـود آبسـه پسـتان مـادر بهعلـت اسـتاف آرئـوس، هپاتيـت A در مـادر، مـادر معتـاد، سـايکوز بعد از زايمـان و اختـالات روحـی روانـی مـادر، زاي مانهـای دوقلو و چندقلويـی، بسـتری بـودن و عـدم حضـور مـادر دربخـش، ايدز ،تـب مالـت و تبخـال نـوک يـا هالـه پسـتان اسـتفاده نمـود و آيا اسـتفاده از اين روش میتواند در تسـکين و آرامسـازی درد ناشی از خونگيـری از پاشـنه پـای نـوزادان موثـر واقع گـردد، لذا هدف از ايـن مطالعـه ضمـن تعيين ميزان اثـر روشهای مورد سـئوال ،مقايسـه آنهـا نيـز در تسـکين درد نيـز بودهاسـت به اميـد اينکه بـا ارائـه نتايـج پژوهـش بـه جامعـه پرسـتاری اقـدام موثـری در مراقبـت از نـوزادان براسـاس ي افتههـای مطالعـه بهعمـل آيـد.
مواد و روشها
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:34 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:34 IRST on Tuesday October 17th 2017

1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:34 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:34 IRST on Tuesday October 17th 2017

ايـن مطالعـه بهصـورت نيمـه تجربی جهت بررسـی تاثيـر متغير مسـتقل )شـير مـادر و ملـودی( بـر متغيـر وابسـته )شـدت درد( در سـه گـروه شـير مـادر، ملـودی و گـروه کنتـرل و بهصـورت سـه مرحلـهای در بخـش ويـژه نـوزادان بيمارسـتان الزهـرا)س( وابسـته به دانشـگاه علوم پزشـکی اصفهان در سـال 1392 انجام گرديـد. نمونـه مطالعـه را 75 نـوزادی کـه دارای سـن 34 هفتـه و بيشـتر بـوده و از جمعيـت مـورد مطالعـه يعنـی کليه نـوزادان بسـتري در بخـش مراقبتهـای ويژه نـوزادان انتخـاب گرديدند ،تشـکيل دادنـد. در ايـن پژوهـش نـوزادان بـهروش نمونهگيـری آسـان انتخـاب و بهصـورت تصادفـی ) بهصـورت قرعه کشـی(، به تعـداد 25 نفـر روز اول در گـروه شـير مـادر، و بـه تعـداد 25 نفر روز دوم در گـروه ملـودی، و بهتعـداد 25 نفـر روز بعـد در گـروه کنتـرل قـرار گرفتند. جهـت ورود بهمطالعه معيارها شـامل موارد زيـر بـود: نـوزادان دارای سـن جنينـی 34 هفته به بعد، بسـتري در بخـش مراقبتهـای ويـژه نـوزادان، فاقد ناهنجاری مـادرزادی نظيـر شـکاف کام و لـب، سـالم بـودن شـنوايی با بررسـي تسـتاسـتارتل )از جاپريدن(، هوشـياری کامل، عدم دريافت پروسـيجردردنـاک ديگـري قبـل از انجـام مداخله، عـدم دريافـت تغذيه درفاصلـه زمانـی کمتـر از 1 سـاعت قبـل از انجـام مداخله، و ناشـتانبـودن نـوزاد و معيارهـای خـروج از مطالعـه شـامل انصـراف از ادامه شـرکت در پژوهش توسـط والديـن، دري افتکننده داروهاي آرامبخـش و ضدتشـنج، داراي ناهنجـاري در سـر و جمجمـه و يا عـدم موفقيـت در خونگيـري پاشـنه پـا در دفعـه اول بودند.
بـا توجـه به هدف پژوهـش ابزار گردآوری دادههـا در اين پژوهش شـامل پرسشـنامه و چـك ليسـت بررسـي درد بـود. پرسشـنامه مشـتمل بـر 7 سـوال جهـت بررسـی خصوصيـات دموگرافيـك نـوزاد )نظيـر: نـام مـادر، سـن جنينـی، جنـس نـوزاد، وزن تولد ،وزن فعلـی، سـن بـه روز و نـوع مداخلـه( بودهاسـت کـه جهـت تکميـل آن اطاعـات از پرونـده نـوزاد اسـتفاده گرديـد. ارزيابـي درد در نـوزادان بهوسـيله مقيـاس اندازهگيـري درد نـوزادان صـورت گرفـت. ايـن مقيـاس اخيـرا در تحقيقـات زيـادي جهت اندازهگيـري درد در نـوزادان اسـتفاده شدهاسـت و نمـره آن بين 0 تـا 7 ميباشـد)2(. در ايـن مقيـاس 6 گويـه مـورد بررسـی قرار میگيـرد کـه شـامل:
حالـت صـورت دارای نمره0)صفـر( و 1)در حالـت ريلکـس نمـره 0)صفـر( و در حالـت اخـم کـرده نمـره 1(
گريـه نـوزاد دارای نمره 0 )صفـر( ،1 و 2 )در حالت عدم گريه نمـره 0)صفـر(، ناله کردن نمره 1 و گريه شـديد نمره 2(3- الگـوی تنفسـی دارای نمـره 0)صفـر( و 1 )در حالـت ريلکس نمـره 0)صفـر( و تغييـر در تنفـس نمره 1(
4- تحـرک دسـتها دارای نمـره 0)صفـر( و 1)حالـت ريلکـس نمـره 0)صفـر( و جمـع کـردن يـا بـاز کـردن بـاز و نمـره 1(5- تحـرک پاهـا دارای نمـره 0)صفـر(و 1 )حالت ريلکـس يا دراز کشـيده نمـره 0)صفـر( و جمـع کردن يا بـاز کردن پاهـا نمره 1(6- وضيعـت هوشـياری دارای نمـره0 )صفـر(و 1 )حالت خواب يا بيـدار ي نمـره 0)صفـر( و جيـغ و فرياد کردن نمره 1( میباشـد . بهطـور کلـی نمـره 0-3 نشـان دهنـده عـدم درد، نمـره 5-3 نمايانگـر درد متوسـط و نمـره 5-7 وجـود درد شـديد را نشـان می دهـد)91(.
روايـي و پايايـي ابـزار مقيـاس اندازهگيـري درد نـوزادان با توجه بـه مطالعـه ديلـي) 2008( و مطالعـه برومندفر)02( اثبـات و مورد تاييـد ميباشـد همچنيـن جهت افزايـش دقت پژوهـش، در ابتدا مطالعـه بـرروی 10 نمونه انجام و نتايج بررسـی تيم پژوهشـگر از نظـر سـنجش درد بـا يکديگر مقايسـه گرديـد و پـس از تجزيه و تحليـل ي افتههـا و اسـتخراج نتايـج نيز ايـن تعـداد از نمونهها، از پژوهـش اصلی کنار گذاشـته شـدند.
پژوهشـگر بـا کسـب اجـازه از معاونت پژوهشـی دانشـگاه و بيان اهـداف و جلـب موافقت مسـئولين بخش ويـژه نـوزادان، از تاريخ 14/9/91 الـي30/1/92 در کليـه روزهـای هفته، از سـاعت 7 الي
12صبـح اقـدام بـه نمونهگيـري نمودهاسـت. در ابتـدا پـس از شناسـايي نـوزادان واجد شـرايط، نـوزادان دارای شـرايط ورود به مطالعـه را انتخاب نموده و پس از کسـب اجـازه و توضيح هدف و روش کار و اخـذ رضاي تنامـه کتبی از والديـن آنها، مداخله جهت گروههـای آزمـون صـورت می گرفتهاسـت. لازم بهذکـر اسـت کـه قبـل از انجـام مداخـات، شـنوايي نـوزادان بهوسـيله تسـت اسـتارتل بررسـي شـده و در صورت عدم وجود مشکات شنوايی وارد مطالعـه شـدند. در روز اول نمونههـای منتخـب، تحـت مداخلـه شـير مـادر قـرار گرفتنـد و در روز دوم مداخلـه بـرروی گـروه ملـودی انجـام گرديـد و در روز سـوم نوزادان گـروه کنترل انتخـاب شـدند. در هنگام مطالعـه نمونههای هر دو گـروه آزمون و گـروه کنتـرل در حالـت خوابيده به پشـت قـرار ميگرفتند)12(، و بـرای پيشـگيری از احسـاس گرسـنگی و آرام بـودن، هـر سـه گـروه نيـم سـاعت قبـل از مداخلـه بـا شـير مـادر تغذيـه میشـدند)8(. بـرای انجـام خونگيـری، پاشـنه، همکار پژوهشـگر پـاي نـوزاد را بهوسـيله پنبـه الـکل ضـد عفونـي کرده و لانسـت را در قسـمت کنـاري پاشـنه پـا وارد نمـوده)6(. در هميـن حيـن ميـزان درد نـوزادان براسـاس مقيـاس اندازهگيـري درد نـوزادان توسـط پژوهشـگر تعييـن میگرديـد. در صورتـي کـه نـوزادي بـه هـر دليـل گريـه ميکـرد يـا خـواب بـود انجـام نمونهگيـري بـه بعـد از بيـدار شـدن و آرام شـدن وی موکـول ميشـد.
برنامـه گـروه مداخلـه ملـودی: در ابتدا شـدت صوت موسـيقی با دسـتگاه صداسـنج اسـتاندارد تنظيـم گرديـد )صـدا سـنج مورد اسـتفاده مـدل لورتـون اس ال 4001 سـاخت کشـور ايتاليا بوده ،ايـن دسـتگاه بـا گسـتره اندازهگيـری 10 تـا 90 دسـی بـل در آزمايشـگاه مجهـز دانشـگاه علـوم پزشـکی شـيراز مـورد ارزيابی قـرار گرفتـه و ميـزان خطا 0.5 گـزارش گردي دهاسـت و هر 3 ماه ي كبـار توسـط مهندسـين تجهيزات پزشـکی کاليبـره میگردد( .سـپس جهـت گـروه ملـودی، پخـش موسـيقی )آهنـگ پيانـو بـیکام بـا عنـوان خوابهـای طايی سـاخته جـواد معروفی( از سـه دقيقه قبل از خونگيری پاشـنه پا)9( توسـط دسـتگاه پخش موزيـك از فاصلـه 1 متـری از مجـاور تخت نـوزادان)22( با شـدت صـوت 65 دسـی بـل)9( پخـش و بهصـورت تکـرار شـونده تـا 3 دقيقـه بعـد از اتمـام پروسـيجر ادامـه میيافت .
برنامـه گـروه مداخله شـير دوشـيده شـده: شـير دوشـيده شـده مـادر بـه ميـزان حداقـل 2 مي لیليتـر کـه توسـط مادر دوشـيده شـده بـود 3 دقيقـه قبـل از انجـام خونگيری بهوسـيله سـرنگ بـدون سـر سـوزن دردهـان نـوزاد ريختـه ميشـد و تـا 3 دقيقه پـس از اتمـام خونگيـری ادامـه میيافـت. و بافاصلـه پـس از اتمـام خونگيـری، اقـدام بـه تعييـن شـدت درد نـوزاد بـر مبنی مقيـاس اندازهگيـري درد نـوزادان میگرديـد)32(.
برنامـه نـوزادان گـروه کنتـرل: نـوزادان ايـن گـروه کليـه مراقبتهـای روتيـن را در طـول بسـتری دريافـت مینمودنـد. و هماننـد گـروه مداخلـه اقـدام بهثبـت شـدت درد آنـان برمبنـی مقياس اندازهگيري درد نوزادان شدهاست .
دادههـاي ايـن پژوهـش در مجمـوع از نـوع کمـي )گسسـته و پيوسـته( و کيفي )اسمي و رتبهاي( بوده که براي تجزيه و تحليل آنهـا از نرمافـزار SPSS نسـخه20 و روشهـاي آمـار توصيفـي و اسـتنباطي )ميانگيـن، آناليـز واريانـس بـا تکـرار مشـاهدات و آناليـز واريانـس يكطرفـه( اسـتفاده شـد. جهـت مقايسـه متغيرهـای دموگرافيـك )زمي نهای( بين سـه گـروه از آزمونهای کای اسـکوئر و آناليـز واريانـس ي كطرفـه اسـتفاده گرديـد.
یافتهها
نتايـج نشـان میدهـد اکثريـت نمونههـای پژوهـش را در گـروه ملـودي دختـران 52% و در گـروه شـير مـادر پسـران 60% و در گـروه کنتـرل نيـز پسـران 68% تشـکيل دادهاند )جدول شـماره يـك(. نتايـج مجذور کاي بـا) 05/0<P( نيز نشـان داد که تفاوت معنـیدار آمـاری بيـن سـه گـروه وجـود نداشتهاسـت. همچنين نتايـج نشـان میدهـد کـه نمونهها از نظـر ميانگين سـن جنيني)تعـداد روزهـای حاملگـی مادر بـا در نظـر گرفتن تاريـخ آخرين قاعدگـي) LMP(، وزن موقـع تولـد، وزن فعلـي و سـن نـوزادان در سـه گـروه بـا آزمـون آمـاری آناليـز واريانس يكطرفـه تفاوت معنـیداری نداشتهاسـت) 05/0P<(. بهعبـارت ديگـر سـه گـروه از نظـر مشـخصات دموگرافيـك تقريبـا همسـان بودنـد )جـدول شماره2(.
نتايـج آزمـون آمـاری آناليـز واريانـس يكطرفـه نيـز نشـان داد ميانگيـن شـدت درد نوزادان قبـل از مداخله در سـه گروه تفاوت معنـیدار نداشتهاسـت) 05/0P<(. در صورتـی کـه ميانگيـن نمـره شـدت درد در نـوزادان حيـن و سـه دقيقـه بعـد از انجـام خونگيـري پاشـنه پا در سـه گـروه )شـير مادر-ملودی-کنترل( بـا نتايـج آزمـون آمـاری آناليـز واريانـس يكطرفه تفـاوت معنی داشتهاسـت) 05/0P>()جدول شـماره3(. در ضمـن نتايج آزمون آمـاری آناليـز واريانـس با مشـاهدات تکـراري نشـان داد که بين ميانگيـن شـدت درد در هـر کـدام از سـه گـروه در زمانهـاي مختلـف اختـاف معنـيدار وجـود داشتهاسـت) 0/001P>()جدول شـماره4(.
بحث
همانگونـه کـه ي افتههـای مطالعـه نشـان میدهـد، ميانگيـن نمـره شـدت درد نـوزادان سـه دقيقـه قبـل از مداخلـه در سـه گـروه اختـاف معنـیدار وجـود نداشتهاسـت کـه ايـن نتيجـه از قبـل مـورد انتظـار بودهاسـت. همچنيـن نشـاندهنده آن اسـت کـه قبـل از انجـام پروسـيجر هي چگونـه عامـل ايجاد کننـده درد وجـود نداشتهاسـت .
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:34 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:34 IRST on Tuesday October 17th 2017

در رابطـه بـا نمـره شـدت درد نـوزادان حيـن و سـه دقيقـه بعد از انجـام خونگيـري پاشـنه پا در سـه گروه )شـير مـادر، ملودی و کنتـرل( نتايـج حاصلـه نشـانگر اين مطلب اسـت کـه ميانگين شـدت درد نـوزادان حيـن مداخلـه بهطـور معنـیداری در گـروه ملـودي کمتـر از شـير مـادر بـوده و در گروه شـير مـادر کمتر از گـروه کنتـرل بودهاسـت. همچنين ميانگين شـدت درد نـوزادان بعـد از مداخلـه در گـروه شـير مادر کمی بيشـتر از گـروه ملودي بـوده و در گـروه کنتـرل بهميزان قابـل توجهی بيـش از دو گروهشـير مـادر و ملـودي بودهاسـت و نتايـج آزمـون آناليـز واريانـس يكطرفـه نشـان داد بيـن ميانگيـن شـدت درد نـوزادان، حيـنو بعـد از مداخلـه در سـه گـروه تفـاوت معنـیدار وجـود داشـتهو آزمـون تعقيبـي ال اسدی ايـن تفـاوت را حيـن مداخلـه بيـن گـروه ملـودي بـا شـير مـادر، ملـودي و کنتـرل و شـير مـادر بـا گـروه کنتـرل معنـیدار نشـان داد. ميانگيـن شـدت درد فقط در دو گـروه شـير مادر و ملـودی بعد از مداخله معنـیدار نبوده و در گروههـای ملـودی و کنتـرل و شـير مـادر و کنتـرل در زمان بعد از مداخلـه معنـیدار بودهاسـت. ويپـل)9( در مطالعـه خـود نشـان داد کـه موسـيقی بـر روی کاهش درد نـوزادان تاثيـر مثبت دارد )باعـث کاهش اسـترس و تعـادل حـالات رفتاري شدهاسـت( که مطالعـه حاضـر بـا ي افتههـای وی همسـو میباشـد .
بنابرايـن نتايـج مطالعـه فـوق را در بهکارگيـری روش موسـيقیتاييـد میکنـد. همچنيـن مطالعـه ديگـری توسـط مـدرس و همکارانـش) 1384( نشـان داد شـدت درد ناشـی از تزريـق در نوزادانـی کـه حيـن تزريـق توسـط مـادر شـيردهی شـده بودنـد کمتـر از نوزادانـی بـود کـه حيـن تزريـق توسـط مادر شـيردهی نشـده بودنـد البتـه در ايـن مطالعـه شـي ردهی نـوزادان بـهروش مکيـدن از سـينه مادر و در آغـوش مادر انجام گرفتـه)42(. ولی در پژوهش حاضر شـيردهی توسط سـرنگ و بدون حضور مادر انجام گرفتهاسـت لـذا تاثير کمتر شـير مادر در پژوهـش حاضر احتمالا بهعلـت عـدم وجـود تاثيـر همآغوشـی مـادر و نـوزاد بودهاسـت . بهعـاوه رازک و همـکاران)52( در رابطـه بـا تاثيـر شـيردهی مادر بـر درد ناشـی از واکسيناسـيون مطالعـهای انجـام داده و نتايـج حاکـی از آن اسـت که شـيردهی مـادر موجب کاهـش درد حين واکسيناسـيون شدهاسـت. از طرفـی در مطالعـه کارباجـال و همـکاران اختاف معنیداری بين ميانگين نمـره درد خونگيری از پاشـنه پـا در نـوزادان حيـن شـيردهی مـادر و گـروه کنتـرل وجـود نداشتهاسـت کـه بـا مطالعـه حاضـر همخوانـی نـدارد)8(.
همچنيـن در مقايسـه ميانگيـن نمـره شـدت درد نـوزادان در زمانهـای سـه دقيقـه قبـل، حيـن و سـه دقيقـه بعـد از انجـام خونگيـري پاشـنه پـا در سـه گـروه )شـير مادر-ملودی-کنترل آزمـون آناليـز واريانـس بـا مشـاهدات تکـراري نشـان داده کـه ميانگيـن نمـره شـدت درد در هـر يك از سـه گـروه در زمانهاي مختلـف اختـاف معنـیدار داشتهاسـت و نتايـج آزمـون تعقيبی ال اسدی نشـانگر اين اسـت کـه در گروههای دو بـه دو ملودي با شـير مـادر و کنترل و ملـودی ميانگين شـدت درد حين مداخله بهطـور معنـیداري بيشـتر از قبـل مداخلـه و نيز بعـد از مداخله بـوده) 100/P<(، امـا در گـروه ملـودي و شـير مـادر ميانگيـن شـدت درد بعـد از مداخلـه بـا قبـل از مداخلـه تقريبـا يکسـان بودهاسـت و بـا يکديگر تفاوت معنـیدار نداشتهاسـت) P=31/0(. در مطالعـه بديعـی و همـکاران نيـز در هنگام خونگيری پاشـنه پـا در گـروه شـير مادر بهطور مشـخص ميـزان شـدت درد کمتر از گـروه شـير خشـك )فرمـولا( بودهاسـت)62(، در حالـی کـه در گـروه کنتـرل ميانگيـن نمـره شـدت درد بعـد از مداخله بيشـتر از قبـل از مداخلـه بودهاسـت) 100/=P(. نتايـج مطالعـه آرنـون و همـکاران)22( نيـز نشـان داد کـه موسـيقی بـر روی کاهـش رفتارهـای درد نـوزادان موثر بـوده که با مطالعـه حاضر همخوانی دارد، همچنين پژوهش کارباجال)8( نيز نشـان داد که شـدت درد ناشـی از رگ گيـری در نوزادانـی کـه حيـن تزريـق توسـط مادر شـيردهی شـده بودند نسـبت بـه نوزادان شـيردهی نشـده کمتر بودهاسـت. در مطالعـه خدايـی و همـکاران نيـز فراوانـی تزريقات واکسيناسـيون بـدون درد در گـروه شـيردهي سـي نهای مـادر بهطـور معنـیداري بيشـتر از بقيـه گروهها )اسـپری سـرد کننده و کنتـرل( بودهاسـت. بنابرايـن نتايـج مطالعـات صـورت گرفتـه بـا نتايـج مطالعـه حاضـر همخوانـی داشتهاسـت و تنهـا تفـاوت موجـود بـا مطالعـات قبلـی نوع شـيردهی بـوده کـه در مطالعات صـورت گرفتـه شـيردهی بهروش تغذيه با سـينه مادر بودهاسـت.
نتیجهگیری
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:34 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:34 IRST on Tuesday October 17th 2017

1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:34 IRST on Tuesday October 17th 2017



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید