فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 5، شماره 3، بهار 1394
5288986-274511

بررسـی نقش سـابقه مصرف سـیگار بر تهوع و اسـتفراغ بعـد از عمل
علیرضا ماهوری1، ابراهیم حسنی2، شهریار صانع3*، هدیه رضایی4
استاد گروه بیهوشی و مراقبتهای ویژه، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه
دانشیار گروه بیهوشی و مراقبتهای ویژه ،دانشگاه علوم پزشکی ارومیه
استادیار گروه بیهوشی و مراقبتهای ویژه، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه
دستیار بیماریهای داخلی، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه
تاریخ پذیرش:13/11/93 تاریخ بازبینی: 8/11/93 تاریخ دریافت: 82/01/39
چکیده
زمینـه و هـدف: یـک سـوم بیمارانـی کـه تحـت عمـل جراحـی قـرار میگیرنـد بـه عارضه تهـوع و اسـتفراغ بعـد از عمـل دچار میشـوند. سـیگار گشـیدن میتوانـد عاملـی جهـت جلوگیـری از تهـوع و اسـتفراغ بعـد از عمل باشـد. مـا در ایـن مطالعه نقش سـیگار کشـیدن را در ارتباط بـا تهوع و اسـتفراغ بعـد از عمل بررسـی کردیم .
5774404899953پژوهشـی

مقـاله

پژوهشـی

مقـاله

1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:33 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:33 IRST on Tuesday October 17th 2017

مـواد و روشهـا: در یـک مطالعـه آماری آینده نگر 50 بیمار سـیگاری و غیر سـیگاری که جهت عمل جراحی سـنگ شـکنی از طریـق حالب تحت بیهوشـی عمومـی قـرار گرفتـه بودنـد، مـورد مطالعـه قـرار گرفتنـد. روش بیهوشـی در تمامی بیماران یکسـان بـود. در پایـان عمل در واحـد مراقبت بعـد از بیهوشـی، تهـوع و اسـتفراغ بعد از عمل مـورد ارزیابی قـرار گرفت .
یافتههـا: میـزان تهـوع در افـراد سـیگاری در مقایسـه بـا غیـر سـیگاری ها کمتـر بـود) 20/0= P،64% در برابـر 32%(. همچنین اسـتفراغ نیز بطور معنیداری در بیماران سـیگاری کمتر بود) 02/0=P، 68% در برابر 36%(. بیماران سـیگاری با بیش از 30 سـال سـن بطور مشـخص میزان اسـتفراغ کمتـری در مقایسـه بـا غیـر سـیگاریها داشـتند و پتیدین 20 تـا 25 میلیگرم تاثیر بیشـتری بر میزان اسـتفراغ داشـت.
نتیجهگیری: ریسک تهوع و استفراغ بعد از عمل بعلت ناشناختهای در افراد سیگاری کاهش مییابد.
واژه های کلیدی: افراد سیگاری، افراد غیر سیگاری، تهوع، استفراغ.
مقدمه
217274-3008

نویسنده مسئول: شهریار صانع، استادیار گروه بیهوشی و مراقبتهای ویژه دانشگاه علوم پزشکی ارومیه بیمارستان آموزشی امام خمینی)ره( ایمیل: [email protected]
ته وع و اس تفراغ بع د از عم ل در20% ت ا 30% بیم اران بع د از عمــل جراحــی اتفــاق میافتــد و ایــن دو بــا هــم دومیــن شــکایت شــایع توســط بیمــاران بعــد از عمــل هســتند. ولــی نبای د ای ن چنی ن تص ور ک رد ک ه عارض ه ته وع اس تفراغ تنه ا مربــوط بــه پروســه جراحــی میباشــد)1(.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:33 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:33 IRST on Tuesday October 17th 2017

مطالعــات متعــدد بزرگــی در ایــن زمینــه انجــام شــده کــه همگ ی ب ر ای ن موض وع دلال ت داردک ه خصوصی ات ف ردی بیم ار و مس ائل مرب وط ب ه روش بیهوش ی نی ز در ای ن عارض ه تاثی رات بس زایی دارن د)2(. پیش گیری از ته وع و اس تفراغ بع د از عمــل در بیمــاران بــا ریســک بــالای ایــن عارضــه موجــب میشــود کــه بیمــاران احســاس راحتــی و رضایــت داشــته باش ند)3(. اگرچ ه در اکث ر م وارد ته وع و اس تفراغ ب ه ص ورت خودبخ ودی کنت رل میش ود، ول ی در بعض ی مواق ع میتوان د ب ه ع وارض ش دید از جمل ه: آسپیراس یون، ب از ش دن بخی ه زخمه ا، پارگ ی م ری، آمفی زم زی ر جل دی و پنوموتوراک س تبدی ل ش ود)4(.
ش ناخت ریس ک فاکتوره ا و برخ ورد ب ه موق ع و انج ام اق دام لازم نق ش مهم ی را در جلوگی ری از ع وارض ب ه هم راه دارد .ب ه عن وان مث ال زن ان تمای ل بیش تری ب رای ته وع و اس تفراغ در هنــگام حرکــت، شــیمی درمانــی و مواجهــه بــا گازهــای استنش اقی و داروه ا مخ دری دارن د. معم ولا نص ف خانمهای ی ک ه تح ت عم ل جراح ی بیماریه ای زن ان ق رار میگیرن د ،پ س از عم ل، دچ ار ته وع و اس تفراغ میش وند)2(.
اش خاص اکث را هنگام ی ک ه اولی ن س یگار را اس تفاده میکنند تهــوع و اســتفراغ را تجربــه میکننــد)5(. بهنظــر میرســد کــه ایــن حالــت یکــی از عــوارض حــاد نیکوتیــن میباشــد ،چ ون ک ه ته وع ی ک عارض ه ش ناخته ش ده نیکوتی ن اس ت)6(. بنابرای ن ممک ن اس ت تص ور ش ود ک ه اف راد س یگاری ریس ک بیش تری ب رای ته وع اس تفراغ بع د از عم ل نس بت ب ه اف راد غی ر س یگاری دارن د. ول ی بعض ی از محقق ان ب ه ای ن یافت ه رس یدهاند ک ه ته وع اس تفراغ بع د از عم ل 8/1براب ر در اف راد غی ر س یگاری نس بت ب ه س یگاریها بیش تر اس ت. مکانیس م ایــن حالــت هنــوز بخوبــی مشــخص نیســت، ولــی محققیــن بــر ایــن باورنــد کــه افــراد ســیگاری یــک حالــت حساســیت زدای ی نس بت ب ه ته وع و اس تفراغ پی دا ک رده ان د. نیکوتی ن ب ه ص ورت غی ر مس تقیم از طری ق واس طههای سیس تم گاب ا باعــث آزادســازی دوپامیــن میشــود و کاهــش نیکوتیــن در زم ان قب ل از عم ل جراح ی ممک ن اس ت باع ث کاهش س طح دوپامیــن مغــزی پــس از عمــل جراحــی شــده و آن هــم بــه نوب ه خ ود موج ب کاه ش فعالی ت مس یرهای دوپامینرژی ک در مرک ز گیرندهه ای ش یمیایی ناحی ه فع ال کنن ده)CRTZ( ش ود ک ه در ارتب اط ب ا ته وع اس تقراغ ش ناخته ش ده اس ت)7(.
کش یدن س یگار ی ک مش کل ب زرگ عموم ی جه ت س امت بــدن انســان میباشــد. ایــن مســئله موجــب بــروز عــوارض زی ادی حی ن عم ل جراح ی از جمل ه ع وارض قلب ی عروق ی ،ریــوی و عــوارض مربــوط بــه زخــم جراحــی میباشــد)01-8(. ولــی در کل شــرایط و تغییــرات ایجــاد شــده در یــک فــرد س یگاری فع ال موج ب ایج اد ی ک ش رایط جلوگی ری کنن ده از نظ ر ته وع و اس تفراغ بع د از عم ل میش ود. م واد حاص ل از تجزیــه دود ســیگارجذب شــده ممکــن اســت باعــث ایــن حال ت ش ود)11(.
ته وع و اس تفراغ بع د از عم ل موج ب تاخی ر ترخی ص از واحد مراقب ت بع د از بیهوش ی، افزایش طول بس تری در بیمارس تان ،افزای ش ریس ک آسپیراس یون بع د از عم ل و ناراحت ی ش دید میشــود.
توانای ی ای ن ک ه ک دام بیم ار ج زء بیم اران ب ا ریس ک ب الا بــرای تهــوع و اســتفراغ بعــد از عمــل میباشــد و اقدامــات پیشــگیرانه جهــت آن میتوانــد رضایــت بیمــار را در واحــد مراقبــت پــس از بیهوشــی فراهــم نمایــد چــرا کــه از دیــدبعضــی از بیمــاران، تهــوع و اســتفراغ ناراحتــی بیشــتری را نســبت بــه درد بعــد از عمــل ایجــاد کنــد)21(.
بــا توجــه بــه اینکــه نظریــات مختلفــی در خصــوص نقــش ســیگار در ارتبــاط بــا تهــوع و اســتفراغ بعــد از عمــل ارائــه شــده اســت، مــا در ایــن مطالعــه بــر آن شــدیم کــه میــزان بــروز تهــوع و اســتفراغ بعــد از عمــل را در افــراد ســیگاری و غیرســیگاری در دو گــروه ســنی در اعمــال جراحــی ترانــس یورتــرال لیتوتومــی بــا یکدیگــر مقایســه کنیــم و در صــورت حصــول نتایــج مناســب بتوانیــم بیمــاران بــا ریســک بــالا در ب روز ته وع و اس تفراغ بع د از عم ل را بهت ر شناس ایی کنی م و اقدامات ی بهت ر جه ت جلوگی ری از ای ن عارض ه ش ایع بعم ل آوری م ت ا ه م از ناراحت ی بیم ار کاس ته و ه م می زان بس تری و ع وارض بیش تر و ب ه تبعی ت از آن هزین ه لازم جه ت ای ن م وارد را ب ه حداق ل رس انیم
مواد و روشها
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:33 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:33 IRST on Tuesday October 17th 2017

در یــک مطالعــه تحلیل ی آیندهنگــر تمام ی بیماران ی کــه در ط ول ش ش م اه تح ت عمل جراح ی س نگ ش کنی از راه مجرا تح ت بیهوش ی عموم ی ق رار گرفتن د، در دو گ روه س یگاری و غی ر س یگاری در دو گ روه س نی کمت ر و بیش تر از 30 س ال م ورد ارزیاب ی ق رار گرفتن د. معی ار س یگاری ب ودن، مص رف حداق ل ی ک پاک ت س یگار در روز ب ه م دت 10 س ال ب ود .معیارهــای خــروج از مطالعــه نیــز شــامل: ســابقهی تهــوع و اس تفراغ و مش کات گوارش ی، س ن کمت ر از 18س ال، جراحی اورژان س، اف رادی ک ه ب ه ط ور غیرقاب ل پی ش بین ی نی از ب ه مراقب ت در بخ ش مراقبته ای وی ژه بع د از بیهوش ی داش تند ی ا ام کان خ روج لول ه تراش ه در آنه ا وجود نداش ته باش د بود.
ب رای کلی ه بیم ارن م دت ناش تایی 8 س اعت در نظ ر گرفت ه شــده و در اتــاق عمــل بــه طــور یکســان پیــش درمانــی در نظــر گرفتــه شــد. پــس از ثبــت عائــم حیاتــی و برقــراری مونیتورینگهــای لازم از قبیل) پالس اکســیمتری، فشــار خــون غیــر تهاجمــی و الکتروکاردیوگــرام( القــاء بیهوشــی بــا تزریــق 5 میلیگــرم بــر کیلوگــرم تیوپنتــال ســدیم انجــام و پ س از تزری ق 6/0 میلیگ رم ب ر کیلوگ رم آتراکوری وم و تهوی ه کافــی، لولهگــذاری داخــل تراشــه انجــام و پــس از اطمینــان از مح ل صحی ح لول ه تراش ه، نگه داری بیهوش ی ب ا ترکی ب اکســیژن در گاز نیتــروس اکســاید 50 درصــد و ایزوفلــوران 3/1% انج ام گرف ت. در ط ی عم ل جراح ی 1 میک رو گ رم ب ر کیلوگ رم فنتانی ل ه ر 40 دقیق ه تزری ق گردی د. ش لی م ورد نیــاز بــا دوزهــای کافــی آتراکوریــوم ایجــاد و پــس از اتمــام عم ل اث ر باق ی مان ده ش ل کنندهها ب ا تزری ق نئوس تگمین 04/0 میلیگــرم بــر کیلوگــرم و آتروپیــن 02/ میلیگــرم بــر کیلوگـرم ری ورس گردی د. در ص ورت خونری زی غی ر معم ول و ط ول م دت جراح ی بی ش از 90 دقیق ه، بیم ار از مطالع ه ح ذف ش د.
پــس از اطمینــان از کفایــت تنفــس و برگشــت رفلکسهــای حفاظت ی راه هوای ی، لول ه تراش ه خ ارج و بیم ار ب ه ری کاوری منتقــل گردیــد. در ریــکاوری بیمــار از نظــر بــروز تهــوع و اس تفراغ، بررس ی ش د.
بررسی نقش سابقه مصرف سیگار بر تهوع و استفراغ بعد از عمل
س پس بیم ار ب ا عائ م حیات ی قاب ل قب ول از نظ ر ش رایط ترخی ص از ری کاوری و راحت ی کام ل ب ه بخ ش منتق ل ش د و در ط ول 24 س اعت پ س از انتق ال بیم ار از ری کاوری به بخش نیــز میــزان بــروز تهــوع و اســتفراغ در هــر کــدام از بیمــاران ثب ت ش د.
دادهه ای مختل ف پ س از جم عآوری، ب ا اس تفاده از نرماف زار SPSS نســخه 16 و آزمــون آمــاری کای دو تحــت آزمــون آم اری ق رار گرف ت.
یافتهها
در ایــن مطالعــه تحلیلــی آیندهنگــر تمامــی بیمارانــی کــه در ط ول ش ش م اه برای عم ل جراح ی س نگ ش کنی از راه مجرا تح ت بیهوش ی عموم ی بودن د، ب ا در نظ ر گرفت ن معیاره ای خ روج در دو گ روه س یگاری و غی ر س یگاری م ورد ارزیاب ی ق رار گرفتن د.
میانگیـن سـن در بیمـاران غیـر سـیگاری19/9 ± 48/33 و در بیمـاران سـیگاری 93/8 ± 46/34 سـال بـود تفـاوت معنیداری از نظـر سـن بیمـاران مـورد مطالعـه وجـود نداشـت) 98/0= P، آزمون تـی(
از بیــن 25 بیمــار غیرســیگاری ،16 نفــر) 64%( و از بیــن 52 بیمــار ســیگاری 8 نفــر) 32%( بعــد از عمــل حالــت تهــوع داشــتند. مطابــق آزمــون کای دو تفــاوت معنــیداری از نظــر تهــوع بیــن دو گــروه مــورد مطالعــه وجــود دارد) 20/0= P(. همچنی ن از بی ن 25 بیم ار غی ر س یگاری ،16 نف ر) 64%( و از بی ن 25 بیم ار س یگاری 9 نف ر) 36%( بع د از عم ل اس تفراغ داش تند و مطاب ق آزم ون کای دو تف اوت معن یداری از نظ ر اس تفراغ بع د از عم ل نی ز بی ن دو گ روه م ورد مطالع ه وج ود دارد)20/0= P( )جــدول شــماره 1(.
38 بیمــار 20-25 میلــی گــرم پتیدیــن بــه عنــوان مســکن
)مخ در( دریاف ت ک رده بودن د. ک ه 19 بیم ار غی ر س یگاری و 19 بیمــار ســیگاری بودنــد. از 19 بیمــار غیرســیگاری ،31 نف ر) 4/68%( بع د از عم ل اس تفراغ نمودن د و 6 نف ر) 6/31%( اس تفراغ نکردن د و از 19 بیم ار س یگاری ،6 نف ر) 6/31%( بع د از عمــل اســتفراغ نمودنــد و 13 نفــر) 4/68%( بعــد از عمــل اس تفراغ نکردن د. مطاب ق آزم ون کای دو تف اوت معن یداری بین گروه مورد مطالعه وجود داشت) 02/0=P (بحث
جدول شماره 1: توزیع فراوانی مطلق و نسبی تهوع بعد از عمل در افراد سیگاری و غیرسیگاری
عدد پی سیگاری غیر سیگاری 0/02 )%32( 8 )%64(16 تهوع
0/02 )%32( 8 )%64(16 استفراغ
در این مطالعه بیماران در دو گروه سنی کمتر از 30 سال و بیشتر از 30 سال از نظر تهوع و استفراغ بعد از عمل مورد ارزیابی قرار گرفتند )جدول شماره 2(.
جدول شماره 2: توزیع فراوانی مطلق و نسبی تهوع و استفراغ بعد از عمل در افراد سیگاریو غیر سیگاری با گروه سنی کمتر و بیشتر از 30 سال
سیگاری غیر سیگاری بالای 30 سال* زیر 30 سال بالای 30 سال* زیر 30 سال گروه سنی
)21/4%(3 )45/5%(5 )78/6%(11 )45/5%( 5 تهوع
)28/6%(4 )36/4%(4 )64/3%(9 )63/6%(7 استفراغ
* در افراد سیگاری بالای 30 سال نسبت به افراد غیر سیگاری میزان تهوع و استفراغ به صورت معنی داری کمتر بود) .01/0=p(
بعضــی از مطالعــات و مقــالات مــروری مختلــف، نشــان داده ان د ک ه مص رف س یگار اث ر محافظ ت کنن دهای در ته وع و اس تفراغ بع د از عم ل دارد)71-31(. مکانیس مهای پیش نهادی در ای ن خص وص اج زاء تش کیل دهن ده دود س یگار در مص رف حــاد و تغییــرات مزمــن در اثــر مصــرف مــداوم میباشــد. دو ج زء تاثیرپذی ر ب رای اث رات ح اد مص رف س یگار، نیکوتی ن و گاز مون و اکس ید کرب ن میباش ند. نیکوتی ن ممک ن اس ت عملکــرد گیرنــده ســروتونین را مهــار و از آن طریــق بــر روی تهــوع و اســتفراغ تاثیــر بگــذارد)81( از طــرف دیگــر نیکوتیــن ممک ن اس ت تح رک دس تگاه گ وارش را افزای ش ده د و در کل دود س یگار ه زاران ج زء دارد ک ه ه ر ک دام ممک ن اس ت اث رات فارماکولوژی ک خاص ی داش ته باش ند)91(.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:33 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:33 IRST on Tuesday October 17th 2017

1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:33 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:33 IRST on Tuesday October 17th 2017

از ســوئی دیگــر مصــرف مزمــن ســیگار نیــز ممکــن اســت موجــب کاهــش تهــوع و اســتفراغ بعــد از عمــل شــود. ایــن اث ر ممک ن اس ت ب ه عل ت تاثی ر مزم ن کش یدن س یگار ب ر روی گیرندهه ای نیکوتین ی در سیس تم عصب ی باش د و ای ن تغیی رات ب ه ص ورت افزای ش مقاوم ت در مقاب ل فاکتوره ای تحری ک کنن ده ته وع و اس تفراغ خودنمای ی کن د. همچنی ن کشــیدن ســیگار بــا افزایــش فعالیــت ســیتوکروم پــی 054 موجــب افزایــش متابولیســم بعضــی از داروهــا میشــود. ایــن مس ئله موج ب تس ریع متابولیس م بعض ی از داروهای بیهوش ی )خصوص اً هوش برهای تبخی ری( میش ود ک ه ممک ن اسـت در ته وع و ا س تفراغ بع د از عم ل نق ش داش ته باش ند)02،12( نتای ج مطالع ه حاض ر ب ا اکث ر مطالع ات قبل ی انج ام ش ده در خص وص ته وع و اس تفراغ در اف راد س یگاری تطاب ق دارد. اگ ر چ ه در مع دود مطالع ات قبل ی انج ام ش ده، کش یدن س یگار ب ه عن وان ریس ک فاکت وری ب رای ته وع و اس تفراغ پ س از عم ل ذک ر ش ده اس ت)22(.
کش یدن س یگار ع وارض و خط رات زی ادی دارد ک ه پیش تر نیــز بــه آنهــا اشــاره گردیــده و از جملــه تاثیــر بــر سیســتم قلب ی ری وی و درگی ری س ایر ارگانه ا از آن جمل ه اس ت و پرداخت ن ب ه آن از حوصل ه ای ن مبح ث خ ارج میباش د. در خص وص نق ش کاه ش دهن ده ته وع و اس تفراغ در مص رف مزمــن ســیگار، هــدف از ایــن مطالعــه تشــویق بــه مصــرف ســیگار و یــا بیــان مزایــای ســیگار در خصــوص جلوگیــری از ته وع و اس تفراغ بع د از عم ل نیس ت، بلک ه ه دف شناس ایی عوام ل و ریس ک فاکتوره ای مختل ف در ای ن زمین ه ب وده و ای ن ک ه بیم اران ب ا عوام ل خط ر شناس ائی و اقدام ات لازم و پیش گیرانه در خص وص آنه ا ص ورت پذی رد.
اگ ر چ ه در مطالع ات مختل ف ش یوع ته وع و اس تفراغ متفاوت گــزارش شــده اســت، کــه احتمــالاً بــه علــت ماهیــت عمــل جراح ی و اس تفاده از داروه ای متف اوت در بررس یهای مختلف باش د، ول ی نکت ه مش ترک هم ه آنه ا اث رات جلوگی ری کننده مص رف س یگار ب ر ته وع



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید