5313281660808

فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 5، شماره 1، پاییز 1393
بررسـي ارتباط غلظت گاز نیتروس اکسـاید بـر مقدار کورتیـزول ادرار
در کارکنان اطاقهاي عمل
بهزاد ايمني1*، بهروز كارخانه2، آرزو كرمپوريان 3
عضو هیات علمی گروه اتاق عمل، دانشکده پیراپزشکی، مرکز تحقیقات اورولوژی و نفرولوژی، دانشگاه علوم پزشکی همدان
عضو هیات علمی گروه بیهوشی، دانشکده پزشکی؛ دانشگاه علوم پزشکی همدان
دانشجوی دکترای سلامت در بلایا و فوریتها دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
تاریخ دریافت: 18/3/93تاریخ بازبینی: 20/5/93تاریخ پذیرش: 11/6/93چکیده
0899951پژوهشـی

مقـاله
46

پژوهشـی

مقـاله

46

1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:35 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:35 IRST on Tuesday October 17th 2017

زمینـه و هـدف: گاز بیهوشـی نایتـروس اکسـاید رایجتریـن گاز بیهوشـی مـورد اسـتفاده در اتاقهـای عمل اسـت کـه بهعنـوان ماده بیهوشـی دهنده و ضـد درد ضعیـف بـهکار مـیرود. سـطح کورتیـزول سـرم بهعنوان یکي از نشـانگرهاي اسـترس بـوده و بالا بـودن این فاکتـور ميتواند حاکـي از ایجاد حـالات استرسـي و عصبـي بهشـمار آیـد. هدف از مطالعه بررسـي ارتبـاط غلظت عوامل بیهوشـي )نیتروس اکسـاید( بر مقـدار کورتیـزول ادرار کارکنان اتـاق عمل میباشـد.
مـواد و روشهـا: ایـن مطالعـه از نـوع توصیفـي ـ مقطعـی و همبسـتگی مي باشـد. جامعه پژوهش را پرسـنل اتـاق عمـل) 30نفر( و پرسـنل بخش اداري) 30نفـر( بیمارسـتان بعثـت همـدان تشـکیل دادنـد. ابتـدا غلظـت گاز نیتـروس اکسـاید در اتاق هـاي عمـل بیمارسـتان بعثـت در طـي یـک هفتـه کاري در نوبـت صبـح و بعدازظهـر اندازهگیـري شـد. جهـت بررسـی میـزان تاثیـر استنشـاق و جـذب عوامـل شـیمیایي مضـر بـر فاکتورهـای نوروبیولوژیـک نیـز در آغـاز و پایـان هـر روز کاري )به مـدت 5 روز( از هر گـروه آزمون و کنترل نمونه ادرار گرفته شـد و اندازه گیري سـطح کورتیزول انجام شـد .
16-2721352

یافتههـا: غلظـت عوامـل بیهوشـي و ضـد عفوني کننـده در فضاي اتـاق عمـل 101/4±388/26 پی پیام بود. سـطح کورتیـزول در نمونه ادرار پرسـنل شـاغل در اتـاق عمـل، قبـل و بعـد از یـک روز بهمـدت 5 روز 74/2±648/4 پی پـیام بـود. میانگین سـطح کورتیـزول در نمونه ادرار پرسـنل شـاغل در بخـش اداري ) بهعنـوان گـروه کنتـرل(، قبـل و بعـد از یـک روز بهمـدت 5 روز 1/3±579/2 بـود) 05/0>P(. از طرفی ی افتههاي پ ژوهش نشـان ميدهد بیـن میانگیـن تراکـم گاز نایتـروس اکسـاید محیـط تنفسـی کارکنان اتاقهای عمـل و ریکاوری بر حسـب 3 زمان نمونه بـرداری در یـک روز با توجه به آزمـون آمـاری آنـووا) 05/0>P( اختـلاف معنـیداری) 820/0=P( وجود دارد. ضمنا در مقایسـه میانگین و انحـراف معیار کورتیزول آزاد ادرار بر حسـب نانـو گـرم بـر میلیلیتـر بین دو گروه شـاهد و کنتـرل با توجه بـه آزمون تـی) 955/0=P( اختـلاف معنیداری مشـاهده نگردید.
نتیجه گیـری: در نهایـت ی افتههـاي پ ژوهش طبق آزمون ضریب همبسـتگی پیرسـون نشـان ميدهد که ارتباط مسـتقیم و مثبـت و ناقصی بین غلظت گاز نیتروس اکسـاید در فضاي اتاق عمل و کورتیزول آزاد ادرار )نانو گرم بر میلیلیتر( پرسـنل اتاق عمل وجود دارد) 758/0=P=0/004( )P(. این بدین معنی است که با افزایش میزان غلظت گاز نیتروس اکساید در فضاي اتاق عمل میزان کورتیزول آزاد ادرار پرسنل اتاق عمل افزایش مییابد) 05/0>P(.
واژههای کلیدی: گاز نیتروس اکساید، اتاق عمل ،کورتیزول
نویسنده مسئول: بهزاد ایمني، دانشگاه علوم پزشکی همدان، دانشجوی دکترای پرستاری دانشگاه تربیت مدرس تهرانایمیل: [email protected]
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:35 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:35 IRST on Tuesday October 17th 2017

مقدمه
آث ار مض ر مرب وط ب ه عوام ل بیهوش ي و عوام ل ضدعفون ي کننــده موجــود در اتــاق عمــل را ميتــوان جــزو خطــرات ش یمیایي محس وب نم ود. در خصوص می زان خطر ای ن عوامل ش یمیایي نی ز ميت وان ب ه عوامل ي چ ون غلظ ت ای ن عوام ل در ه وا، م دت زم ان در مع رض ق رار گی ري، ن وع تجهی زات ب هکار رفت ه جه ت کنت رل غلظ ت استنش اقي اش اره نم ود)1(.
گاز بیهوشــی نایتــروس اکســاید رایجتریــن گاز بیهوشــی م ورد اس تفاده در اتاقه ای عم ل اس ت ک ه بهعن وان م اده بیهوش ی دهن ده و ض د درد ضعی ف درکن ار س ایر داروها جهت نگهــداری بیهوشــی در روش بیهوشــی متعــادل شــده بــهکار م یرود. ای ن گاز ک ه بهن ام گاز خن دهآور نی ز مع روف اس ت ،در س ال 1772 توس ط پریس تلی تهی ه ش د و نخس تین ب ار در اوای ل ق رن نوزده م بهعن وان م اده بیهوش ی م ورد اس تفاده ق رار گرف ت. نایت روس اکس اید گازی اس ت بیرن گ ب ا ب وی کمــی خوشــایند کــه چگالــی آن 5/1 برابــر هــوا میباشــد)2(.
ع وارض متع ددی ب ه دنب ال استنش اق مزم ن گاز نایت روس اکســاید توســط کارکنــان اتــاق عمــل گــزارش شــده اســت ،ک ه از جمل ه آنه ا میت وان ب ه کاه ش کارآی ی مغ ز، کاه ش تواناییهــای بینایــی و شــنوایی، بروزناهنجاریهــای سیســتم تولیــد مثــل، کــم خونــی مگالوبلاســتیک وافزایــش شــیوع ســقطهای خودبهخــودی و بیماریهــای کبــدی و کلیــوی اشــاره نمــود. گاز نیتــروس اکســاید بــه ســرعت ویتامیــن ب12 را در ب دن غیرفع ال ک رده و س بب ایج اد ک م خون ی مگالوبلاســتیک میشــود)3(.
همچنیــن طبــق گزارشــات منتشــر شــده از ســالانه بیــش از 50000 نف ر از کارکن ان اتاقه اي عمل در کش ور ایالات متحده در مع رض آلودگ ي ب ا گازه اي مض ر بیهوش ي ق رار دارن د)4(.
انســتیتوي ملــي ســلامت و ایمنــي شــغلي در ســال 0102 حداکث ر غلظ ت مج از گاز نیت روس اکس اید در زم ان مص رف آن ب رای محیطه ای ات اق عم ل 25 پیپ یام و ب رای مراک ز دندانپزش کی 50 پیپ یام پیش نهاد و توصی ه ک رد. در کش ور دانمــارک ایــن مقــدار بــرای اتــاق عمــل 50 پی پــیام ذکــر شــده و مقادیــر بالاتــر از 100 پی پــیام فقــط در زمانهــای کوتاهتــر از 15 دقیقــه قابــل قبــول میباشــد)5(.
طبــق نتایــج تحقیقــات انجــام شــده تمــاس مکــرر بــا گازهــاي بیهوشــي ) بهویــژه نیتــروس اکســاید( ميتوانــد اثــرات تراتوژنیــک، آســیب کروموزومــي و افزایــش شــیوع ســقط خود بهخــودي جنیــن را بــه دنیــال داشــته باشــد5)،6(. همچنی ن افزای ش احتم ال ب روز برخ ي از بی ماريه ا ش امل ســرطان، هنجارهــاي سیســتم تولیــد مثلــي، مســمومیت کلی وي و کب دي، س ردرد، افزای ش س طح اس ترس و عوامل ي از ای ن دس ت نی ز در مطالع ات دیگ ر ب ه اثبات رس یده اس ت8)،7(.
587461-250067

طبــق مطالعــات صــورت گرفتــه استنشــاق بیــش از 005 پی پــیام از نیتریــک اکســاید و بیــش از 15 پی پــیام از هالوت ان و انفل وران ميتوان د کارای ي سیس تم عصب ي را مخت ل نمای د)7(. ل ذا کنت رل غلظ ت گازه ا و عوام ل بیهوش ي در ات اق عم ل ض روي اس ت، بهط وري ک ه کنت رل گازه اي بیهوش ي از اواس ط ده ه 1970 مط رح و از آن زم ان نی ز تهوی ه ات اق عم ل از گازه اي بیهوش ي م ورد توج ه ب وده اس ت. در ای الات متحــده انســتیتوي ملــي ســلامت و ایمنــي شــغلي در ســال 1977 بح ث مح دود نم ودن غلظ ت گاز نیت روس اکس اید را ت ا ح د 25 پیپ یام ب ر حس ب ت ی دبلی و ای مط رح نم ود)9(.
امــروزه نیــز در امریــکا و اکثــر کشــورهاي اروپایــي مقادیــري در حــدود 25 تــا 100 پی پــیام را بهعنــوان حداکثــر میــزان تمــاس بــا گازهــاي مختلــف بیهوشــي ) بهویــژه نیتــروس اکس اید( اع لام نم وده ان د)01(.
بــه غیــر از نــوع گاز مصرفــي بــراي بیهوشــي فاکتورهــاي دیگــري از قبیــل اســترس محیــط کار، غلظــت عوامــل در هــوا و حساســیت فــرد نیــز از عوامــل عمــده تاثیرگــذار بــر آث ار جانب ي و مضـر استنشـاق گازه ا و عوام ل بیهوش ي یـا ض د عفون ي کنن ده در ات اق عم ل ميباش د. همچنی ن بناب ر نتای ج تحقیق ات ص ورت گرفت ه در ای ن خص وص ع لاوه ب ر گازهــاي بیهوشــي، حلالهــاي آلــي و ضــد عفونــي کنندههــا نی ز ميتوانن د آث ار مض ري را ب راي سیس تم عصب ي بهدنب ال داشــته باشــند)11،9(.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:35 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:35 IRST on Tuesday October 17th 2017

کورتیــزول یــک هورمــون حیاتــی اســت و در نبــود آن، بــدن ممکــن اســت بــا وقــوع اســترسهای روزانــه، بیمــار شــود. از ط رف دیگ ر ترش ح زی اد از ح د کورتی زول و افزایش س طح آن بهص ورت مزم ن، منج ر ب ه بس یاری از اخت لالات متابولی ک و افزای ش خط ر ب رای گس ترش انواع ی از بیماریه ای مزم ن میش ود. س طوح بـالای کورتی زول در افس ردگی، اضط راب و آلزایم ر، تغیی رات مس تقیمی درس اختار مغ ز )آتروف ی( ایج اد میکنــد و باعــث کوچــک شــدن و از بیــن رفتــن ســلولهای مغــزی میشــود)21(. مهمتریــن اثــرات اســترس کــه بهعلــت افزای ش کورتی زول رخ میده د ش امل: دیاب ت و چاقی، س ندرم ایکــس، خســتگی و بــی خوابــی، ســرکوب عملکــرد ایمنــی و ســرطان، بیماریهای قلبیعروقــی، اضطــراب، افســردگی و آلزایمــر، آرتریــت و بیماریهــای اســتخوانی، پیــری، کاهــش تمای لات جنس ی)31(.
یکــي از روشهــاي تخمیــن میــزان آثــار بیولوژیــک گازهــاي بیهوش ي و عوام ل ض د عفوني کنن ده موج ود در ه وا، آزمایش ادرار و تعیی ن س طح کورتی زول در ادرار ميباش د)9(، بهط وري کــه مطالعــات مختلــف ضریــب همبســتگي)97/0–5/0(بی ن میانگی ن زم ان در مع رض قرارگی ري ب ا عوامل ي چ ون حلالهــاي آلــي و میــزان ترشــح ایــن عوامــل در ادرار بســیار مناس ب دانس تهاند)41(. س طح کورتی زول س رم بهعن وان یک ي از نش انگرهاي اس ترس مط رح ب وده و ب الا ب ودن ای ن فاکت ور ميتوان د حاک ي از ایج اد ح الات استرس ي و عصب ي بهش مار آی د)9(. ب ا عنای ت ب ه م وارد مط رح ش ده ای ن مطالع ه در نظ ر دارد. بــا توجــه بــه مــوارد مذکــور هــدف از مطالعــه بررســي ارتب اط غلظ ت عوام ل بیهوش ي )نیت روس اکس اید( برمق دار کورتی زول ادرار پرس نل ات اق عم ل میباش د و نتای ج حاصل ه را ب ا کارکن ان س ایر قس متهاي بیمارس تاني ک ه تح ت تاثی ر گازه اي بیهوش ي نميباش ند )کارکن ان اداري( مقایس ه نمای د .
روش مطالعه
مطالعــهی حاضــر از نــوع توصیفــي ـ مقطعــی و همبســتگی ميباشــد. جامعــه پژوهــش را پرســنل اتــاق عمــل و پرســنل اداري شــاغل در بخــش اداري بیمارســتان بعثــت همــدان تش کیل ميده د. نمونهگی ري ب ه روش آس ان انج ام گرف ت .تع داد 30 نف ر از پرس نل ات اق عم ل ک ه در ط ول ی ک هفت ه کاري بهط ور م داوم و ب دون مرخص ي در مع رض ای ن عوام ل شــیمیایي قــرار داشــته انــد بهعنــوان گــروه آزمــون و تعــداد 30 نف ر از پرس نل ش اغل در بخ ش اداري بیمارس تان بعث ت ب ا توزی ع جنس یتي و س ني تقریب ا مش ابه ب ا گ روه آزم ون بهعنــوان گــروه شــاهد انتخــاب شــدند.
حجــم نمونــه بــا عنایــت بــه نتایــج مطالعــه لاکچینــی و هم کاران)51( و محاس به براس اس فرم ول حج م نمون ه ب راي دو جامع ه مس تقل ب ه تع داد 30 نف ر در ه ر گ روه در نظ ر گرفتــه ميشــود .
235486-385068



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید