4874691-50799

مقـاله پژوهشـی
5292288486003فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 4، شماره 4، تابستان 1393بررسي اثر ترامادول در روند بيهوشي كتامين در خرگوش
مهدي مرجاني1*، مهرداد قهرماني2
دانشيار گروه علوم درمانگاهي، دانشکده دامپزشکي، دانشگاه آزاد اسلامي، واحد كرج
دكتراي حرفهاي دامپزشکي، دانشکده دامپزشکي، دانشگاه آزاد اسلامي واحد كرج
2858978

تاریخ دریافت: 28/7/92 تاریخ بازبینی: 20/11/92 تاریخ پذیرش: 1/21/92چکیده
زمینـه و هدف:مصـرف همزمـان چنـد دارو بـا هـم در بيهوشـي ميتواند سـبب كاهـش دوز مصرفـي دارو و به حداقل رسـاندن عوارض جانبي ناشـي از داروهـاي بيهوشـي شـود. هـدف از ايـن مطالعه بررسـي اثرات مصـرف ترامـادول متعاقب مصرف كتامين در بيهوشـي خرگوش اسـت .
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:36 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:36 IRST on Tuesday October 17th 2017

مـواد و روشهـا: در ايـن بررسـي از 12 سـر خرگـوش سـفيد نيوزلنـدي بـا وزن تقريبـي 2/5-3 كيلوگـرم در 2 گروه 6 تايي اسـتفاده شـد. در گروه اول ابتـدا ترامـادول تزريـق و پنـج دقيقـه بعـد كتاميـن اسـتفاده شـد و در گـروه دوم بـه جـاي ترامـادول از نرمـال سـالين بـا همـان حجـم دارويـي ترامـادول اسـتفاده گرديـد و پنج دقيقه بعد كتامين اسـتفاده شـد. زمان شـروع دورههاي القاء بيهوشـی، بيهوشـی، ريـکاوری، بلند شـدن و پارامترهاي فيزيولوژيـك در فواصـل زمانـی 0-10-20-30-40-50-60- 90 دقيقـه ثبـت گرديـد. دادههـا بـا نرمافـزار SSPSS وآزمـون آمـاري تـي مسـتقل با معنـاداري 05/0> pتجزيـه و تحليل شـدند..
یافتههـا: در رابطـه بـا دوره القاء بيهوشـي) 365/0=p(، دوره بيهوشـي) 186/0=p(، دوره ريـکاوري) 139/0=p( و طول دوره ايسـتادن) 476/0=p( دو گـروه تفـاوت معنـيدار آمـاري نداشـتند ولـي فاكتور متفاوت بيـن دو گـروه ميانگين تعداد ضربـان قلب، تنفـس و درجه حـرارت ركتوم بود.
نتیجهگیـری: بـر اسـاس كل نتايـج اخـذ شـده ميتـوان گفت كـه مصـرف داروي ترامـادول متعاقـب مصـرف كتامين در بيهوشـي خرگـوش باعث تغييـر معنـاداري در تعـداد ضربـان قلـب، تنفس و درجـه حرارت ركتوم ميشـود و چون ايـن فاكتورها در روند بيهوشـي تاثيرگذار هسـتند لذا مصرف ترامـادول توصيه ميشـود.
واژههای کلیدی: خرگوش، ترامادول، كتامين، بيهوشي
مقدمه

نویسنده مسئول: مهدي مرجاني، دانشيار گروه علوم درمانگاهي، دانشکده دامپزشکي، دانشگاه آزاد اسلامي، واحد كرج )تهران – ص پ 164/55651( ایمیل: [email protected]
ترامـادول از خانـواده دارويـي ضـد درد اوپيوئيدي اسـت. با توجه بـه مزايـاي ايـن دارو از قبيـل فقدان عـوارض جانبي، عـدم وجود عـوارض مربـوط بـه داروهـاي ضـد التهـاب غيـر اسـتروئيدي ،كاربـرد بـراي مديريـت درد قبـل از جراحي و اسـتفاده به صورت اپيـدورال در اعمـال ارتوپـدي و ديگـر مـوارد، مصـرف آن توصيه شـده است1)و2(.
كاربـرد و اسـتفاده تركيبـي از بيحـس كنندههـاي موضعـي و ترامـادول در بي حسـي اپيـدورال در برخي از اعمـال جراحي هم نتايـج مثبـت و اثربخشـي داشـته و لـذا تركيـب كتامين بـا ديگر
64
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:36 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:36 IRST on Tuesday October 17th 2017

مهدي مرجاني و همکاران
گروههـاي دارويـي هـم در ايـن تحقيـق مد نظـر ميباشـد3)و4و5(. مايـر2006) 1( يـك بررسـي اعلام كـرد كه ميتـوان از ترامادول بهعنـوان يـك داروي اوپيوئيـدي مؤثـر جهـت كاهش درد ناشـي از سـرطان بـه ويـژه در اوستئوسـاركوم حيوانـات بـراي درمـان كمکـي اسـتفاده كـرد. علاوه بـر آن عملکـرد مثبت ترامـادول در دوره ريـکاوري نيز مشـخص شـده اسـت6)و7و8(. نقش و اثربخشـي ترامـادول بهعنـوان يـك داروي مؤثـر در پيشـگيري از لـرز پـس از اعمـال جراحـي توسـط ميـلان2 و جانـگ3 هم در سـال هاي 2008 تـا 2010 مـورد بررسـي قـرار گرفـت و حاكـي از عملکرد مناسـب ترامـادول از نظـر بـيدردي بعـد از جراحي بـود9)و10و11(. در مطالعـه آجـادي4 و همـکاران) 2009( روي مـدل حيواني در يـك گـروه كتاميـن همراه بـا ترامـادول و در گروه ديگـر كتامين همـراه بـا نرمال سـالين مصرف شـد. در مطالعه مذكور مشـاهده شـد كـه مدت بيهوشـي در گروه ترامـادول كمتر از گروه سـالين بـود ولـي طـول دوره بـيدردي در گـروه ترامـادول طولانيتر بود و كيفيت بيهوشـي در مجمـوع در گروه دريافـت كننده ترامادول بهتر از گروه سـالين گزارش شـد)21(. ماستروسـينکو و همکارانش 2003)( بـا بررسـي مـدل حيوانـي اعـلام كردند كه هريـك از دو داروي ترامـادول و مرفيـن را ميتـوان جهت بيهوشـي در بيماران تحـت عمـل اواريوهيسـتركتومي جهـت كاهش درد بعـد از عمل اسـتفاده نمود؛ بـدون آنکه عوارض چنداني داشـته باشـند)31(. در تحقيـق آتـش خويـي و همـکاران) 1387( اثـر تجويـز ترامادول قبـل از القـاي بيهوشـي عمومـي در پيشـگيري از لـرز پـس از عمـل مـورد بررسـي قـرار گرفت و نتايـج خوبي به همراه داشـت .اثـرات بـیدردی افـزودن كتامين به مورفيـن و ترامـادول پس از جراحیهـای بـزرگ شـکمی تحـت بيهوشـی عمومی هم توسـط ايمانـي و همـکاران) 1390( مـورد بررسـي قرار گرفته اسـت.
چـون مصـرف چنـد دارو بـا هـم در بيهوشـي ميتوانـد سـبب كاهـش دوز مصرفـي دارو و بـه حداقـل رسـاندن عـوارض حاصل از داروهـاي بيهوشـي شـود، لذا در ايـن مطالعه به بررسـي اثرات مصـرف ترامـادول متعاقب مصـرف كتامين در بيهوشـي خرگوش پرداخته شـد.
مواد و روشها
ايـن مطالعـه تجربـی در سـال 1391 در بيمارسـتان شـماره دو دانشـکده دامپزشـکي دانشـگاه آزاد اسـلا مي واحد كرج بر اساس اسـتانداردها و قوانيـن بينالمللي در مورد حيوانات آزمايشـگاهي انجـام شـد و از نظـر اخلاقـي شـرايط لازم لحـاظ گرديـد. حجم نمونـه مـورد بررسـي در ايـن مطالعـه شـامل 12 سـر خرگـوش از نـژاد نيوزلنـدي و از هـر دو جنـس بـا وزن متوسـط 2+ 200كيلوگـرم بـود. در ابتـداي مطالعه مجموعـه اي از معاينات باليني جهـت تأييـد سـلامت حيوانـات تحـت مطالعـه صـورت گرفـت .معاينـات عمومي شـامل ارزيابي وضعيت دسـتگاه قلبي- عروقي ،صـداي قلـب، ارزيابـي دسـتگاه تنفـس، لمـس محوطـه بطنـي ،اخـذ درجـه حـرارت ركتوم توسـط ترمومتـر ديجيتال و بررسـي وضعيـت عمومـي مخاطـات بودند. پـس از اين اقدامـات حيوانات مـورد مطالعـه بـه مـدت يـك هفتـه قرنطينه شـدند تـا وضعيت سـلامت آنهـا طـي اين مـدت مـورد ارزيابـي قـرار گيرد.
سـپس خرگوشهـا بـه صـورت تصادفـي بـه دو گروه شـش تايي تقسـيم و هركـدام شـمارهگذاري شـدند. در گـروه اول ابتـدا ترامـادول بـه ميـزان 4/4 ميليگـرم بـر كي لوگـرم بهصـورت عضلانـی تزريـق شـد. پس از گذشـت 5 دقيقه كتاميـن به ميزان 50 ميلـي گـرم بـر كيلوگـرم و بهصـورت عضلاني اسـتفاده شـد .هميـن مـوارد در گـروه دوم شـش تايـي نيـز تکـرار شـد؛ بـا اين تفـاوت كـه بهجـاي ترامـادول از نرمـال سـالين بـا همـان حجـم دارويـي ترامـادول اسـتفاده شـد. در گروههـای ذكـر شـده زمان شـروع بيهوشـی، دوره بيهوشـی، دوره ريکاوری، دوره بلند شـدن و در نهايـت ايسـتادن، ثبـت و بررسـی گرديـد. ثبـت اطلاعـات در فواصـل زمانـی0-10-20-30-40-50-60- 90 دقيقـه انجام شـد. در ايـن مـدت ضربان قلـب، تنفـس و درجه حـرارت ركتوم در مـدت يـك سـاعت و نيـم ثبـت گرديـد. دادههاي جمـعآوري شـده بـا اسـتفاده از نرمافـزار SPSS و آزمون آماري تي مسـتقل تجزيـه و تحليل شـدند.
ی افتهها
در ايــن مطالعــه زمــان شــروع بيهوشــی، دوره بيهوشــی، دوره
ريــکاوری، دوره بلنــد شــدن، ضربــان قلــب، تنفــس و درجــه
بررسي اثر ترامادول در روند بیهوشي کتامین…
حــرارت ركتــوم در دو گــروه مــورد مطالعــه و مقايســه قــرار ضـد التهـاب غيـر اسـتروئيدي، كاربـرد بـراي مديريـت درد قبل گرفتن د. زم ان الق اي بيهوش ي از زم ان تجوي ز دارو ت ا ش روع از جراحـي و كاربـرد بهصـورت اپيـدورال در اعمـال ارتوپـدي مرحلــه بيهوشــي در نظــر گرفتــه شــد كــه ميانگيــن بدســت اثربخشـي افـزودن ترامـادول به تركيـب داروهاي بيهوشـي مورد آمــده در گــروه آزمايــش 6/2 دقيقــه و در گــروه كنتــرل 3 بررسـي قـرار گيـرد. نتايـج ايـن مطالعـه نشـان داد كـه اضافـه دقيقــه ميباشــد. در مــورد طــول دوره بيهوشــي كــه از زمــان كـردن ترامـادول بـه داروي بيهوشـي كتاميـن در خرگـوش روي شــروع بيهوشــي تــا زمــان ريــکاوري بــود ميانگيــن بهدســت فاكتورهاي فيزيولوژيك در حين بيهوشي و پس از آن موثر است.
آمــده در گــروه آزمايــش 109/83 دقيقــه و در گــروه كنتــرل در مطالعــه آجــادي و همــکاران در نيجريــه كــه نتايــج آن در 103/83 دقيق ه ميباش د. ط ول دوره ري کاوري يعن ي از زم ان س ال 2009 منتش ر ش د، در دو گ روه م دل حيوان ي ك ه ي ك ش روع خ ارج ش دن از بيهوش ي ت ا حال ت لمي ده ميباش د ك ه گ روه كتامي ن هم راه ب ا ترام ادول و ي ك گ روه كتامي ن همراه ميانگي ن بدس ت آم ده در گ روه آزماي ش 66/25 دقيق ه و در ب ا س الين درياف ت نمودن د مش اهده ش د ك ه م دت بيهوش ي گ روه كنت رل 16/26 دقيق ه ميباش د. در رابط ه ب ا ط ول دوره در گ روه ترام ادول كمت ر و ط ول دوره ب يدردي طولانيت ر از ايس تادن ك ه از زم ان ش روع ب ه لميدگ ي و بلندش دن ت ا زمان گ روه س الين ب ود و در كل كيفي ت بيهوش ي در گ روه درياف ت ايس تادن بـروي پاه ا ب ود ميانگي ن بهدس ت آم ده در گ روه كنن ده ترام ادول بهت ر از گ روه س الين گ زارش گردي د)21(.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:36 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:36 IRST on Tuesday October 17th 2017

آزماي ش 66/20 دقيق ه و در گ روه كنت رل 23/5 دقيق ه ب ود .در مطالعــه جانــگ و همــکاران در كشــور كــره جنوبــي كــه براسـاس نتايـج حاصلـه، ميانگيـن و انحـراف معيار ضربـان قلب ،نتاي ج آن در س ال 2010 منتش ر ش د، ب ا بررس ي 60 م وش تنفـس و درجـه حـرارت ركتـوم تفـاوت معنـيداري را بيـن دو رت بال غ در دو گ روه درياف ت كنن ده ترام ادول و س الين اع لام گـروه نشـان مـيداد) 05/0>p(، در حاليكـه سـاير متغيرهـاي گردي د ك ه گ روه درياف ت كنن ده ترام ادول مي زان ب ي دردي بررسـي شـده مانند؛ زمان شـروع بيهوشـی، دوره بيهوشـی، دوره كمت ري را تجرب ه كردن د ول ي تغيي رات مذك ور ارتباط ي ب ا ريـکاوری و دوره بلنـد شـدن در دو گـروه تفـاوت معنـيداري دوز مصرف ي ترام ادول نداش ت)01(.
نداشـتند) 05/0<p( )جـدول 1(. در مطالع ه مي لان و هم کاران در كان ادا ك ه نتاي ج آن در س ال 2008 منتش ر ش د، ب ا بررس ي 6 س گ ن ر اع لام گردي د ك ه بحث دوزه اي مختل ف ترام ادول ميتوانن د اث رات درمان ي متفاوت ي در ايـن مطالعه سـعي شـد بـا توجه به مزايـاي ايـن دارو از قبيل را بــه دنبــال داشــته باشــند)11( كــه بــا يافتههــاي مطالعــه فقـدان عـوارض جانبي، عـدم وجود عـوارض مربوط بـه داروهاي حاضــر همخوانــي دارد .
جدول 1: مقایسه میانگین و انحراف معیار دوره القاء بیهوشي، دوره بیهوشي، دوره ریکاوري، طول دوره ایستادن و پارامترهاي فیزیولوژیك بررسي شده در دو گروه مورد مطالعه
درجه حرارت رکتوم تنفس
)تعداد( ضربان قلب)تعداد( طول دوره ایستادن
)دقیقه( دوره ریکاوري)دقیقه( دوره بیهوشي)دقیق( دوره القا ،
بیهوشي )دقیق( متغیر
گروه
39/43 156 159/67 20/66 25/66 109/83 2/66 مداخله )تعداد=6(
39/46 174/67 159/50 5/23 26/16 103/83 3 کنترل)تعدا=6(
0/0001 0/0001 0/0001 0/674 0/931 0/681 0/563 سطح معني داري

فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 4، شماره 4، تابستان 3931
66
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:36 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:36 IRST on Tuesday October 17th 2017

مهدي مرجاني و همکاران
در مطالعـه حاضـر كه به بررسـي اثرات مصرف ترامـادول متعاقب مصـرف كتاميـن در بيهوشـي خرگـوش پرداختـه شـد مشـخص گرديـد كـه مصرف تـوام ترامادول بـا داروهاي بيهوشـي فاكتوري موثـر در روند بيهوشـي اسـت و بـا توجه به تحقيقات انجام شـده روي مـدل هـاي متنـوع حيوانـي و انسـان ميتـوان بـا طراحـي تحقيقـات آينده در راسـتاي انواع مطالعات بيهوشـي در انسـان و نمونههـاي حيوانـي از مزايـاي ديگـر ترامادول قبـل و بعد و حين جراحـي نيز بهره جسـت.
در مجمـوع بـر اسـاس نتايـج حاصـل از ايـن مطالعـه تجربي كه بـر روي مـدل حيوانـي انجـام شـد، چنين اسـتنباط ميشـود كه مصـرف داروي ترامـادول متعاقـب مصـرف كتاميـن در بيهوشـي
خرگـوش باعـث تغييـر معنـاداري در تعـداد ضربـان قلـب، تعداد تنفـس و درجه حـرارت ركتوم ميشـود. از آنجاكه ايـن فاكتورها در بيهوشـي نقـش موثـري دارنـد بـه نظـر ميرسـد مصـرف ترامـادول متعاقـب اسـتفاده از داروهـاي بيهوشـي سـبب تاثير بر رونـد بيهوشـي خرگـوش خواهد شـد.
تشکر و قدرداني
نويسـندگان مقالـه از آقـاي حسـين مهـدوي و همـکاران بخـش جراحي در بيمارسـتان شـماره دو دانشـکده دامپزشـکي دانشگاه آزاد اسـلا مي واحـد كـرج كمـال تشـکر و قدردانـي را دارند.
Fienis AF, Kaihuract S, Ricci H, Benassi E. Evaluation of the per partum effects of two analgesics: meperidin and tramadol in labor. Acta Biomed Ateno Parmense 2000; 71(1): 397-400.
Jang HS, Jang IS, Lee MG. The effects of tramadol on electroencephalographic spectral parameters and analgesia in rats. Korean J Physiol Pharmacol 2010; 14(3): 191-8.
McMillan CJ, Livingston A, Clark CR.
Pharmacokinetics of intravenous tramadol in dogs. Can J Vet Res 2008; 72(4): 325-31.
Ajadi AR, Olusa TA, Smith OF, et al. Tramadol improved the efficacy of ketamine anaesthesia in young pigs. Vet Anaesth Analg 2009; 36(6): 562-6.
Mastrocinque S, Fantoni DT. A comparison of preoperative tramadol and morphine for the control of early postoperative pain in canine ovariohysterectomy. Vet Anaesth Analg 2003; 30(4): 220-8.
Atashkhoyi S, Niazi M, Iranpour A. [Effect of Tramadol Adiministratian Previous to Induction of General Anesthesia on Prevention of Postoperative Shivering (Persian)]. ZUMS Journal 2008; 16 (64):31-38.
Imani F, Entezary S, Faiz H. [Comparing the Analgesic Effects of adding Ketamine to Morphine with Tramadol after Major Abdominal Surgery under General Anesthesia (Persian)]. JAP 2011; 2(5): 1-9.

بررسي اثر ترامادول در روند بیهوشي کتامین…
References
Emadi A, Nasiri E, Zamani A. [A comparison of pethidine and tramadol on post operative shivering (Persian)]. J Mazand Univ Med Sci 2010; 20(78): 36-40.
Tranquilli WJ, Thurmon JC, Grimm KA. Veterinary anesthesia and analgesia. 4th ed. USA: Blackwell Publishing 2007; 241-6.
Turker G, Goren S, Bayram S, Sahin S, Korfali G. Comparison of lumbar epidural tramadol and lumbarepidural morphine for pain relief after thoracotomy: A repeated-dose study. J Cardiothirac Vasc Anesth 2005; 19(4): 468-74.
Bertram GK. Basic and clinical pharmacology. 8th ed. USA: McGraw- Hill 2001; 704-25.
Aribogan A, Doruk N, Aridogan A, Akin S, Balcioglu O. Patients-controlled epidural analgesia after major urologic surgeries: A comparison of tramadol with or without bupivacaine. Urol Int 2003; 71(2): 168-75.
Mayer MN, Grier CK. Palliative radiation therapy for canine osteosarcoma. Can Vet J 2006; 47(7): 7079.
Tsai YC, Chuks A. A comparison of tramadol, amitriptIline, and meperidin for post epidural anesthesia shivering in parturient. Anesth Analg 2001; 28(5): 1288- 92.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:36 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:36 IRST on Tuesday October 17th 2017

Bilotta F, Pietropapli P, Sanita R, Liberutori G. Nefopam and tramadol for prevention of shivering during neuraxial anesthesia. Reg Anesth Pain Med 2002; 7(4): 380-4.
فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 4، شماره 4، تابستان 3931
Evaluating the effect of Tramadol for improving the efficacy of Ketamine anesthesia in rabbits
Mehdi Marjani *1, Mehrdad Ghahremani 2
Associated professor of Clinical Sciences, Faculty of Veterinary Medicine, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj
Veterinarian, Graduate from Faculty of Veterinary Medicine, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj
AbstRAct

00Summer
2014, Vol 4, NO 4
68

Summer

2014, Vol 4, NO 4



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید