فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 4، شماره 3، بهـار 1393
5292163108005

بررسی اثر تک دوز پره گابالین خوراکی بر کنترل درد حاد پس از اعمال جراحی ارتوپدی
بهرام نادری نبی1، عباس صدیقینژاد2، محمد حقیقی3*، محمد صدیق کرمی4، امیرحسین فتحی5، مریم پوررضا6
استادیار گروه بیهوشی و فلوشیپ اینترونشنال درد، بیمارستان پورسینا رشت، دانشگاه علوم پزشکی گیان
استادیار گروه بیهوشی و فلوشیپ بیهوشی قلب، مرکز قلب حشمت، دانشگاه علوم پزشکی گیان
دانشیار بیهوشی و مراقبتهای ویژه، بیمارستان پورسینا رشت، دانشگاه علوم پزشکی گیان
متخصص بیهوشی، بیمارستان بوعلی مریوان، دانشگاه علوم پزشکی کردستان
دستیار بیهوشی، بیمارستان پورسینا رشت، دانشگاه علوم پزشکی گیان
متخصص داخلی، پزشک مشاور کلینیک بازتوانی بنسبرگ، آلمان
15918004

تاریخ دریافت: 32/11/29 تاریخ بازبینی:21/21/92تاریخ پذیرش:27/21/92چکیده
زمینـه و هـدف: کنتـرل درد حـاد پـس از عمـل بـرای جلوگیـری از ایجـاد درد مزمـن ضـروری میباشـد. پرهگابالیـن بهعنـوان یـک آنالـوگ گاماآمینوبوتیریکاسـید) GABA( دارای اثـرات آنالژزیـک روی درد حـاد پـس از جراحـی اسـت. پرهگابالین عوارض جانبی اندکی داشـته و سـریعاً از راه خوراکـی جـذب میشـود. هـدف از ایـن مطالعـه بررسـی اثـر آنالژزیـک تـک دوز پرهگابالیـن خوراکـی پـس از اعمـال جراحـی ارتوپـدی اسـت.
مـواد و روشهـا: در ایـن مطالعـه 60 بیمـار کاندید اعمـال جراحی ارتوپدی تحت آنسـتزی اسـپاینال بهصـورت تصادفی به دو گروه تقسـیم شـدند .
089995162
پژوهشـی

مقـاله

62

پژوهشـی

مقـاله

1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:37 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:37 IRST on Tuesday October 17th 2017

بـرای گـروه مداخلـه، پرهگابالیـن خوراکـی 150 میلیگـرم و بـرای گـروه کنترل، دارونما یکسـاعت قبـل از جراحی تجویز شـد. بیماران از نظر شـدت درد براسـاس معیـار دیـداری درد) VAS( و میـزان دریافـت داروی مخـدر در 12 سـاعت پـس از عمـل جراحی تحت بررسـی قرارگرفتنـد. در صورت معیـار دیـداری درد بالاتـر از 4، پتیدیـن وریـدی 5/0 میلیگـرم بر کیلوگـرم تزریق گردید.
یافتههـا: اختـاف آمـاری معنـیداری بیـن دادههـای دو گروه وجود داشـت. نمـره درد بیماران براسـاس معیـار دیـداری درد در گروه پـره گابالین در مقاطـع زمانـی ریـکاوری و سـاعت 6 و 12 پـس از عمـل پایینتـر از گـروه کنتـرل بـود)05/0P>(. همچنیـن میزان مصـرف پتیدین وریـدی در گروه پرهگابالیـن کمتـر از گـروه کنترل بـود) 100/0=P(.
نتیجهگیـری: تجویـز تـکدوز 150 میلیگـرم پرهگابالیـن خوراکـی یکسـاعت قبـل از اعمـال جراحـی ارتوپـدی تحـت بیحسـی نخاعـی بهطـور محسوسـی موجـب کاهـش درد پـس از عمـل و کاهـش نیاز بـه داروهـای مخـدر میگردد.
واژه های کلیدی: درد پس از عمل، پرهگابالین، بیحسی نخاعی، جراحی ارتوپدی
مقدمه

نویسنده مسئول: محمد حقیقی، دانشیار بیهوشی و مراقبتهای ویژه، بیمارستان پورسینا رشت، دانشگاه علوم پزشکی گیان
[email protected] :ایمیل
کنترل مناسـب درد حاد پس از عمل بهعنوان یکی از چالشهای بـزرگ بعـد از جراحـی باقی ماندهاسـت. اینگونه دردهـا منجر به عـوارض جسـمانی، افزایش متابولیسـم بدن، تشـدید بیماریهای زمینـهای و افزایـش فشـارخون میشـوند کـه نتیجـه آن افزایش مـدت اقامـت بیمارسـتانی، افزایش هزینههـای بیمـار، نارضایتی و عـدم همـکاری بیمـار و ایجـاد درد مزمن اسـت)1-2(. مکانیسـم درد پـس از عمـل شـامل: التهـاب، ترومـا بـه بافـت در اثـر برش جراحـی، پارگـی، سـوختگی و آسـیب عصـب )قطع یا کشـش یا فشـار روی عصب( میباشـد)3(.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:37 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:37 IRST on Tuesday October 17th 2017

هـر چنـد اپیوئیدهـا بهطـور گسـتردهای بـرای کنتـرل درد پـس از عمـل بـکار میرونـد امـا بـا عـوارض زیـادی از جملـه تهـوع و اسـتفراغ، دپرشـن تنفسـی و افت فشـارخون همراهند. داروهایی ماننـد داروهـای ضدالتهابـی غیـر اسـتروئیدی) NSAIDهـا( ،اسـتامینوفن و تکنیکهـای غیـر دارویـی نیز در کنتـرل درد حاد بـکار میرونـد ولـی بـا وجـود عـوارض کمتـر بهانـدازه اپیوئیدها موثر نیسـتند)4(.
کنتـرل درد حـاد پـس از عمـل از این لحـاظ حائز اهمیت اسـت کـه مهمتریـن فاکتـور برانگیزاننـده درد مزمـن پـس از عمـل میباشـد و بـا تحقیقـات جدیـد مشـخص شدهاسـت کـه تبدیل درد حـاد بـه مزمـن خیلی سـریع اتفـاق میافتد چـون تحریکات دردنـاک جراحـی موجـب حساسشـدن محیطـی و مرکـزی بـه درد میگردنـد)5(.
اثـر بخشـی رژیمهـای کنتـرل درد بعـد از عمـل بـه فاکتورهـای مختلفـی مثـل وضعیـت روانی، تیـپ شـخصیتی بیمـار، دریافت و عـدم دریافـت الـکل و مخـدر قبـل از عمـل، سـن و نـوع عمل جراحـی وابسـته اسـت. مشـخص شدهاسـت کـه اسـتفاده از آنالـژزی بـر مبنـای چندوجهـی و ترکیبی باعث کاهـش درد بعد از عمـل و کاهـش عـوارض بعـد از عمـل میشـود)2(.
پرهگابالی ن ک ه یک آنال وگ گام ا آمینوبوتیریک اس ید) GABA( اســت بهعنــوان داروی ضدتشــنج، ضداضطــراب و ضــددرد ش ناخته میش ود و یک ی از کاربرده ای مه م آن کنت رل دردهای نوروپاتی ک اس ت)5(. مکانیس م اث ر آن اتص ال پرهس یناپتیک ب ه کانالهــای کلســیمی وابســته بــه ولتــاژ میباشــد کــه بهوفــور در مغ ز و نخ اع وج ود دارن د. تاثی ر پرهگابالی ن ب ر کانالهـای کلس یمی باع ث تعدی ل ی ا کاه ش ترش ح نوروترانس میترهای تحریک ی مانن د گلوتام ات، نوراپینفری ن، م اده P و پپتید وابس ته ب ه ژن کلس یتونین میش ود ک ه نتیجه آن مه ار تحری ک بیش از ح د نورونه ا و برگش ت آنه ا بهحال ت نرم ال اس ت8)و7(. عملک رد پرهگابالیــن روی درد حــاد پــس از جراحــی، کاهــش تحریــک نورونه ای ش اخ خلف ی نخ اع ناش ی از صدم ات بافتی اس ت)6-7(.
پرهگابالیـن چندینبـار قویتـر از داروی همگـروه خـود یعنـی گابالیـن اسـت و بـا میـزان فراهمزیسـتی حـدود 90% سـریعاً از راه خوراکـی جـذب شـده و در عـرض 30 دقیقـه تا 2 سـاعت به حداکثـر سـطح پاسـمایی خـود میرسـد)8(. پرهگابالیـن عوارض جانبـی اندکـی دارد. موجـب سـرگیجه و خوابآلودگـی مختصـر میشـود و تاثیـری بـر فشـارخون و ضربـان قلـب نـدارد)9(.
ترکیـب داروهـای ضـددرد غیـر اپیوئیـدی ماننـد پرهگابالیـن بـا اپیوئیدهـا ضمـن مضاعـف کـردن اثـر ضـددردی آنها، بـا کاهش دوز مصرفـی اپیوئید از میـزان عوارض جانبی آنها نیز میکاهد)01(. بـا توجـه بـه ایـن مسـئله در ایـن مطالعـه سـعی نمودیـم تـا بـا اسـتفاده از تـک دوز پرهگابالیـن خوراکـی 150 میلیگرمـی و اپیوئیدهـا )در قالـب پمپ بیحسـی کنترل شـونده توسـط بیمار
Patient controlled analgesia( درد حـاد پـس از عمـل در بیمـاران تحـت جراحیهـای الکتیـو ارتوپـدی بهروش بیحسـی نخاعـی را کنتـرل نمـوده و آن را بـا گـروه دیگـری از بیمـاران کـه دارونمـا و پمـپ پمپ بیحسـی کنترل شـونده توسـط بیمار داشـتند، مقایسـه نماییم.
مواد و روشها
بـا توجـه بـه مطالعـات مشـابه انجـام شـده در زمینه اثـرات ضد درد پرهگابالیـن خوراکـی توسـط فرنادایمانـی و همـکاران و علیمیـان و همـکاران، در ایـن مطالعـه نیـز 60 بیمـار مـرد و زن در محـدوده سـنی 17-65 سـال) 30 نفر در گـروه مطالعه و 03 نفـر در گـروه کنترل(، بـا اندکس توده بدن بالاتـر از 30 و کاس انجمـن بیهوشـی امریـکا 1و2 کـه کاندیـد اعمال جراحـی الکتیو ارتوپـدی قابـل انجـام بـا بیحسـی نخاعـی بودنـد مـورد مطالعه قرارگرفتنـد)7، 11-21(. معیارهـای خروج از مطالعه عبـارت بودند از: عدمرضایـت بیمـار جهـت بیحسـی نخاعـی، اختا لاتانعقـادی ،ناپایـداری همودینامیـک شـدید، سـابقه ضربـه بـه سـر، عفونـت و ضایعـه پوسـتی در ناحیـه لومبوسـاکرال، بیماریهـای کبـدی و کلیـوی و قلبـی، سـابقه حساسـیت دارویـی بهخصـوص بـه بیحـس کنندههـای موضعـی و مخدرهـا.
ایـن مطالعـه بهصـورت کارآزمایـی بالینـی دو سـویه انجامشـد . پیشنویـس مقدماتـی ایـن طرحتحقیقاتـی در جلسـه کمیتـه اخـاق مرکـز تحقیقـات بیهوشـی و مراقبتهـای ویـژه دانشـگاه علـوم پزشـکی گیان مطرح و به تصویب رسـید. بیمـاران کاندید شـرکت در ایـن مطالعـه روز قبـل از عمـل ویزیـت گردیدند و در
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:37 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:37 IRST on Tuesday October 17th 2017

64بهرام نادری نبی و همکاران
مـورد روش اجـرای طـرح و داروهای مصرفی و عـوارض احتمالی داروهـا، اطاعـات کافـی بـه آنـان ارائـه شـد. فـرم رضایتنامـه کتبـی توسـط تمامـی بیمـاران تکمیـل گردید .
بـرای تصادفـی کـردن، بیمـاران بـه دو گـروه مطالعـه) P( و گـروه کنتـرل) D( تقسـیم شـدند )تعـداد بیماران هـر گروه 30 نفـر بود( .
30 حـرف P و 30 حـرف D را در یـک کیسـه ریختـه و هـر بیمـار یـک کارت برمیداشـت، بدوناینکـه بدانـد در کـدام گـروه قـرار دارد. بـه بیمـاران گـروه مداخلـه) P( یک سـاعت قبـل از عمل یک عـدد کپسـول پرهگابالیـن 150 میلیگرمی )بـا نام تجـاری لیریکا( سـاخت کارخانـه فایـزر و به بیمـاران گـروه کنترل) D( کپسـول با ظاهـر مشـابه حـاوی پـودر نشاسـته که بـه دسـتور طـراح مطالعه توسـط داروخانه تهیه شـدهبود توسـط دسـتیار سـال اول بیهوشـی کـه اطاعـی از نـوع داروی تجویزی نداشـت داده شـد. بیمـاران در بـدو ورود بـه اتاق عمل، تحت مانیتورینگ اسـتاندارد )ضربان قلب و انـدازه گیری فشـارخون با روش غیرتهاجمی و پالس اکسـیمتری و الکتروکاردیوگرافی( قرارگرفتند. بعد از گرفتن رگ محیطی مناسـب بـا آنژیوکت سـبز )شـماره 18(، برای همـه بیماران )از هـر دو گروه( 500 میلیلیتـر سـرم نرمـال سـالین 9/0% در مـدت 15 دقیقـه انفوزیـون گردید. پس از اطمینـان از پایداری وضعیت همودینامیک و توضیـح روش انجـام بیحسـی نخاعـی، بـا کمـک دسـتیار سـال اول بیهوشـی بیمـاران در پوزیشـن نشسـته قرارگرفتنـد. بیحسـی نخاعـی، توسـط دسـتیار سـال چهارم با اسـتفاده از سـوزن شـماره 25 اسـپاینال و تجویـز 15 میلیگـرم بوپیواکائیـن )بـا نـام تجـاری بیبـراون( صـورت گرفت.
پـس از انجـام بیحسـی نخاعـی بافاصلـه بیمـاران در وضعیـت سـوپاین قرارگرفتنـد. پس از کنترل مجدد فشـارخون و اطمینان از پایـدار بـودن وضعیـت همودینامیـک و کنتـرل ایجـاد سـطح حسـی مناسـب بسـته به نـوع جراحـی، اجازه شـروع عمـل داده شـد. در 15 دقیقـه انتهـای عمـل بـرای تمـام بیمـاران )هـر دو گـروه P و D( یک پمپ وریدی بیحسـی کنترل شـونده توسـط بیمـار 250 میلیلیتـر حـاوی 200 ماکروگرم سـوفنتانیل )حدود 1ماکروگـرم در هـر میلیلیتـر( بـا سـرعت انفوزیـون 5 میلیلیتر در سـاعت تعبیه شـد.
سـپس بیمـاران به ریکاوری منتقل شـدند. در ریـکاوری هر بیمار بعد از 10 دقیقه توسـط دسـتیار سـال سـوم بیهوشـی که نسبت بـه نـوع داروی تجویزی و نیز نسـبت به گـروه بیمـار آگاه نبود، از نظـر شـدت درد و میـزان رضایتمندی مـورد ارزیابی قـرار گرفت .در صـورت درد بـا معیـار دیـداری درد بالاتـر از 4، داروی پتیدین وریـدی بـا دوز 5/0 میلیگـرم بـر کیلوگـرم بـرای بیمـار تزریق و دوز آن در بـرگ پرسشـنامه ثبـت گردیـد. عاوه بـر ارزیابی بیمار در ریـکاوری، بیمـار در سـاعت 6 و 12 بعـد از عمـل در بخش هم توسـط همـان دسـتیار ارزیابی کننـده مجدداً از نظر شـدت درد و میـزان رضایتمنـدی، مورد ارزیابی قرار گرفـت و مجددا در صورت درد بـا معیار دیـداری درد بالاتر از 4، داروی پتیدین وریدی با دوز 5/0 میلیگـرم بـر کیلوگرم بـرای بیمار تزریق شـد و تمامی نتایج در پرسشـنامهای کـه از قبل طراحی شـده بود ثبـت گردید. برای آن دسـته از بیمارانـی که پتیدین دریافت کردند جهت تشـخیص کاهـش سـطح هوشـیاری و دپرسـیون تنفسـی مانیتورینـگ پالساکسـیمتری اعمـال شـد و در صـورت نیـاز تحـت درمـان با اکسـیژن مکمـل از طریـق ماسـک قـرار گرفتند. سـپس دادههای بیمـاران از نظـر شـدت درد، مصـرف یـا عـدم مصـرف پتیدیـن و میانگیـن دوز پتیدیـن دریافتـی در گـروه پرهگابالیـن و دارونمـا مـورد بررسـی قرار گرفت. بهعـاوه میانگیـن دوز پتیدین دریافتی در زیرگروههـای جنسـی نیـز بـه صـورت جداگانـه بررسـی شـد.
یافتهها
در ایـن مطالعـه 60 نفر بیمار 17-65 سـاله بـا کاس 1و2 انجمن بیهوشـی امریـکا کـه تحـت پروسـیجرهای ارتوپـدی قـرار گرفته بودنـد در قالـب دو گروه مداخلـه )دریافت کننـده 150 میلیگرم پرهگابالیـن( و گـروه کنتـرل ) دریافتکننـده دارونمـا( از لحـاظ وضعیـت درد پـس از عمـل در ریـکاوری و سـاعتهای ششـم و دوازدهـم پـس از عمل، مصرف یا عدم مصـرف پتیدین و میانگین دوز پتیدیـن دریافتـی مـورد ارزیابـی و مقایسـه قـرار گرفتنـد .بـا اسـتفاده از آزمون آمـاری کایدو و با اطمینان 95% مشـخص شـد کـه بیـن مشـخصات دموگرافیـک بیمـاران و همچنیـن میانگیـن سـنی بیمـاران در دو گـروه دریافت کننـده پرهگابالین و دارونمـا ارتبـاط آماری معنـیداری دیده نمیشـود) 722/0=P( )جدول شـماره1(.
دارونما
،
گابالین

پره
،
گروه

2

در

بیماران

دموگرافیک

اطلاعات
:
1
جدول

انحراف

±

*
میانگین
( ***
درصد
)
تعداد
داری
معنی

تفاوت

P

عدد
دارونما
گابالین
پره
ها

گروه
متغیرها
شود

نمی

دیده
داری

***
ارتباط

آماری

معنی
P
=0/227
34/03
±
/29
13
*
38
/
73
±
/
37
16
سن
)
سال
(
شود

داری

دیده
نمی

معنی
آماری
ارتباط
X
2
=
0/099
P=
0.766
76
7
/
%
)23(
/
73
3
%
)22(
مذکر
جنس
3
/
23
%
)7(
26
/
7
%
)8(
مونث
شود

نمی
داری

دیده

آماری
معنی

ارتباط
X
2
=
4
/
28
P=
0/112
86
%
)26(
100
%
)30(
اورتوپدی
نوع

عمل

جراحی
مستقل

نمونه

تی
با

آزمون
***
دو

آزمون
****
کای

دارونما

،



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید