فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 4، شماره 3، بهـار 1393
529204367241

مقایســه میــزان شــدت درد ناشــی از تزریــق پروپوفــول بــا ســه روش مخلوط پروپوفـول با لیدوكائین، تزریـق پروپوفول بدنبال لیدوكائیــن و تزریــق پروپوفــول یــک درصــد خالــص
وحید علیزاده1، بهزاد كاظمیحكی2*، جواد افتخاری3، پرستو تیزرو4
متخصص بیهوشی مركز جراحی دكتر تیزرو، ارومیه
كارشناس بیهوشی مركز جراحی دكتر تیزرو، ارومیه
متخصص بیهوشی مركز جراحی دكتر تیزرو، ارومیه
پزشك عمومی مركز جراحی دكتر تیزرو، ارومیه
4117915

تاریخدریافت:81/1392/9تاریخبازبینی:92/01/2931تاریخپذیرش:1392/11/5چکیده
زمینـهوهـدف:پروپوفـول یكـی از جدیدترین و شـایعترین داروهایی اسـت كه در بیهوشـی و بخـش مراقبتهای ویـژه جهت ایجاد اثرات آرامبخشـی مـورد اسـتفاده قـرار میگیـرد. یكـی از مشـكلات ایـن دارو درد در هنـگام تزریـق آن میباشـد. هـدف از انجام ایـن مطالعه مقایسـه میزان درد ناشـی از تزریـق پروپوفـول در دو تكنیـك مخلـوط پروپوفـول با لیدوكائیـن و تزریق پروپوفـول بهدنبال لیدوكائین میباشـد.
089995130
پژوهشـی

مقـاله

30

پژوهشـی

مقـاله

1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:37 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:37 IRST on Tuesday October 17th 2017

مـوادوروشهـا:ایـن مطالعـه یـك كارآزمایی بالینی تصادفی دو سـوكور میباشـد كه در آن تعـداد 172 بیمـار كاندید عمل جراحـی الكتیو با كلاس انجمـن بیهوشـی امریـكا 1و2 وارد مطالعـه شـدند. بیمـاران بـه سـه گـروه، تزریق مخلـوط پروپوفول بـا40 میلیگـرم لیدوكائیـن 2%، تزریـق پروپوفول بهدنبـال تزریـق 40 میلیگـرم لیدوكائیـن 2% و تزریـق پروپوفـول یك درصد خالص تقسـیم شـدند. در تمام بیمـاران از كاتتر وریدی شـماره 20 جهت تزریـق دارو اسـتفاده شـد و شـدت درد در بیمـاران بـا اسـتفاده از معیار نمرهدهی كلامـی درد( )VRS تعیین گردید. دادهها سـرانجام بـا نرمافزار آماری 81. SPSS Vمـورد تجزیـه و تحلیـل قرار گرفت.
یافتههـا: میـزان شـدت درد در گـروه تزریـق پروپوفـول بهدنبـال لیدوكائیـن كمتـر از گـروه مخلـوط پروپوفول بـا لیدوكائین بـود و از نظر آمـاری نیز اختـلاف معنـاداری بیـن گروههـای مـورد مطالعـه مشـاهده شـد)05/0.)P> همچنیـن تغییـرات همودینامیكـی در همه گروهها یكسـان بـود و از نظر آماری تفـاوت معنـاداری بایكدیگر نداشـتند)05/0P<(.
نتیجهگیـری:اسـتفاده از پیـشداروی لیدوكائیـن 2% بهمیـزان 40 میلیگـرم در كاهـش درد ناشـی از تزریـق پروپوفـول موثرتـر از روش مخلـوط پروپوفـول بـا 40 میلیگـرم لیدوكائیـن2% میباشـد .
واژههایکلیدی: پروپوفول، لیدوكائین، شدت درد
مقدمه

نویسندهمسئول:بهزاد كاظمیحكی، كارشناس بیهوشی مركز جراحی دكتر تیزرو، ارومیهایمیل: [email protected]
اســتفاده از پروپوفــول بهعنــوان یــك هوشــبر داخــل وریــدی بهدلی ل مزیتهای ی ك ه نس بت ب ه س ایر هوش برهای وری دی دارد امــروزه رو بــه گســترش اســت)1(. از جملــه مزایــای ایــن دارو میتــوان بــه بیــداری ســریع بعــد از بیهوشــی و اثــرات ضــد تهــوع و اســتفراغی آن اشــاره كــرد)4-2(. ولــی درد ناشــی از تزریــق پروپوفــول همــواره یــك خصوصیــت نامطلــوب ایــن دارو بــه شــمار مــیرود)4( كــه شــیوع آن در بســیاری از مطالع ات بی ن 28 ت ا 90 درص د بص ورت متغیی ر گزارش ش ده اس ت)9-5(. دو عل ت مه م ب رای درد ناش ی از ت زرق پروپوف ول بیــان كردهانــد كــه عبارتنــد از:1- تركیبــات فنولــی موجــود در پرپوف ول ،ك ه س بب تحری ك موضع ی وری د و ایج اد درد آن ی در وری د میش ود .2-آزادس ازی غیرمس تقیم كینین وژن از اندوتلیــوم عــروق كــه ســبب تحریــك درد از پایانههــای اعص اب ج دار رگ میش ود10)و11(. كنت رل و كاه ش درد ناش ی از تزریــق پروپوفــول همــواره یكــی از چالشهــای پیــش روی تیــم بیهوشــی بــوده اســت و از ایــن رو روشهــای بســیاری جه ت كاه ش درد آن در مطالع ات انج ام گرفت ه توصی ه ش ده اســت كــه میتــوان بــه اســتفاده از انــواع مخدرهــا ماننــد مورفی ن، پتیدی ن، فنتانی ل، آلفنتانی ل، ترام ادول)51-21(، تغیی ر در س رعت تزری ق)61(، رقیقس ازی دارو)71(، س رد و گ رم ك ردن دارو)18(، اســتفاده از محلولهــای مختلــف پروپوفــول ماننــد پروپوف ول فرزنی وس و لیپرو)12-91(، اس تفاده از متوكلوپرامی د و اندانسـترون22) و 32( و اس تفاده از بیح س كنندهه ای موضع ی هم راه ب ا بس تن تورنیك ه)42( اش اره ك رد.
لیدوكائی ن ی ك بیح س كنن ده موضع ی اس ت ك ه ب ا بل وك مس یرهای عصبـی محیط ی از طری ق اث ر ب ر روی غش اهای قاب ل تحری ك س بب كاه ش درد میش ود)52(. برخ ی مطالع ات بــه بررســی میــزان شــدت درد تزریــق در انــواع مختلــف امولســیونهای پروپوفــول و همچنیــن مخلــوط لیدوكائیــن بــا ایــن اموســیونها نمودهانــد و بــه نتایــج متفاوتــی دســت یافتنــد24،25) و 62(. بهنظــر میرســد اســتفاده از پیــشداروی لیدوكائیــن قبــل از تزریــق پروپوفــول در كاهــش درد ناشــی از تزریــق پروپوفــول موثرتــر از روش مخلــوط لیدوكائیــن بــا پروپوفــول باشــد .
تاكن ون مطالعهای ك ه ب ه مقایس ه می زان ش دت درد ناش ی از تزری ق پروپوف ول ب ا دو روش مخل وط پروپوف ول ب ا لیدوكائی ن و تزری ق پروپوف ول بهدنب ال لیدوكائی ن بپ ردازد وج ود ن دارد ل ذا نویس ندگان تصمی م ب ه طراح ی و انج ام مطالع ه حاض ر گرفتن د ت ا تاثی ر پیش گیرانه ای ن دو روش را در كاه ش ش دت درد ارزیاب ی نماین د.
موادوروشها
در ایــن مطالعــه كارآزمایــی بالینــی تصادفــی دو ســوكور تعــداد 172 بیمــار كاندیــد اعمــال جراحــی الكتیــو بــا روش نمونهگی ری آس ان و بهص ورت تصادف ی ب ا اس تفاده از ج دول اع داد تصادف ی ایج اد ش ده بهوس یله رایان ه، ب ا كلاس انجم ن بیهوش ی امری كا 1و2 وارد مطالع ه ش دند. روش محاس به حجم نمون ه ب ا اس تفاده از مطالع ات مش ابه انج ام ش ده قبل ی و با ده درص د بیش تر جه ت اطمین ان از تعمی م دادن نتای ج مطالع ه و همچنی ن ب ا حج م نمون ه 10 نف ر بهص ورت پایل وت و ب ا كارب رد فرم ول 2n = Z2. δ2/ d تعیی ن ش د. معیاره ای ورود ب ه مطالع ه ش امل نداش تن حساس یت ب ه پروپوف ول و لیدوكائی ن ،داش تن حداق ل مـدرك تحصیل ی پنج م دبس تان و داش تن هم كاری مناس ب و توانای ی برق راری ارتب اط ب ا تی م پژوه ش ،نداش تن بیم اری زمین ه مث ل دیاب ت، اخت لالات كب دی، قلبی وعروق ی، بیم اران الكل ی و ع دم اعتی اد ب ه م واد مخ در، ع دم وجــود ســندرمهای درد مزمــن و ترمبوفلبیــت، عــدم مصــرف هرگون ه داروی ض د درد و پیشداروی بیهوش ی. و معیاره ای خ روج از مطالع ه عبارتن د از: اف راد بالات ر از 65 س ال، اف رادی كـه راض ی ب ه ش ركت در ای ن پژوه ش نبودن د و اف رادی ك ه معیاره ای ورود ب ه مطالع ه را نداش تند .
بع د از كس ب رضای ت آگاهان ه از بیم اران در ویزی ت بیهوش ی قبــل از عمــل، بیمــاران در خصــوص انجــام پژوهــش حاضــر و نحــوه پاســخدهی بــه شــدت درد ناشــی از تزریــق وریــدی پروپوفــول بــر اســاس معیــار نمرهدهــی كلامــی درد توجیــه شــدند. نحــوه امتیازدهــی بــه توصیفــات كلامــی بیمــاران از شــدت درد بهصــورت زیــر بــود: بــدون درد)صفــر(، احســاس درد ك م)1(، احس اس درد متوس ط)2(، احس اس درد ش دید و ب ا ی ا ب دون حرك ت ان دام و عض لات صورت)3(.
بیمـاران بـه گروههـای A،B و C براسـاس نمونهگیـری اتفاقـی سـاده بـا خصوصیـات زیر تقسـیم شـدند:
گـروهA: تزریـق مخلـوط پروپوفول)پروایـو سـاخت كشـور هند( بـا40 میلیگـرم لیدوكائیـن 2%
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:37 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:37 IRST on Tuesday October 17th 2017

گـروهB: تزریـق پروپوفول)پروایـو سـاخت كشـور هنـد( بهدنبال تزریـق 40میلیگـرم لیدوكائیـن 2%
گـروهC: تزریـق پروپوفـول )پروایـو سـاخت كشـور هنـد( یـك درصـد خالـص.
در تمــام بیمــاران بعــد از اتصــال تجهیــزات پایــش علایــم حیات ی و مانیتورین گ بیم ار )الكتروكاردیوگ رام ،كنت رل غی ر تهاجمــی فشــارخون و پالساكســیمتری و ضربــان قلــب( از كاتت ر وری دی ش ماره 20 و از بزرگتری ن وری د پش ت دس ت جه ت تزری ق دارو اس تفاده ش د .
جدول1:مشخصاتجمعیتشناختیبیماراندرسهگروهموردمطالعه
عددP گـــروهها متغییرها
گروهC )تزریقپروپوفولیکدرصدخالص=(25نفر گروهB)تزریقپروپوفولبدنبالتزریق40میلیگرملیدوکائین2%60=(نفر گروهA)مخلوط
پروپوفولبا04میلیگرملیدوکائین2%60=(نفر )P<(50/0 25±1/34 26±1/48 25±2/13 سن)برحسبسال(
)P<(50/0 34 به 18 38 به 22 41 به 19 جنس
)نسبتزنبهمرد(
)P<(50/0 63±2/55 65±2/44 62±3/14 وزن
)برحسبکیلوگرم(
)P<(50/0 40 به 12 42 به 18 45 به 15 نسبتکلاسبیهوشی
)॥به।(
یـك دقیقـه بعـد از تزریـق لیدوكائیـن 2% در گـروه B حـدود 6 میلیلیتـر پروپوفـول یـك درصـد پروایـو سـاخت كشـور هنـد با سـرعت 5/0 میلیلیتـر در ثانیـه تزریـق شـد در بقیـه گروهها نیز سـرعت تزریـق پروپوفـول همانند گـروه B بـود) 5/ میلیلیتر در ثانیـه(. در تمـام بیمـاران هیدراتاسـیون قبـل از القـای بیهوشـی بـه میـزان 5 میلیلیتـر بر كیلوگـرم از سـرم نرمال سـالین انجام گرفـت و در زمـان القای بیهوشـی و تزریق داروها انفوزیون سـرم بطـور موقـت قطـع میگردیـد و از هیـچ پیشدارویـی ازجملـه مسـكن، مخـدر، بیحـس كنندههـای موضعـی، شـلكنندههای عضـلات و یـا آنتیبیوتیـك تـا قبـل از انجـام مطالعـه اسـتفاده نگردیـد. رضایتنامـه آگاهانـه و توصیف انجام مطالعـه در ویزیت بیهوشـی قبـل از عمل از تمـام بیماران مورد مطالعـه اخذ گردید .دادههـا سـرانجام بـا نرمافـزار آمـاری 81.SPSS V مـورد تجزیه تحلیـل قـرار گرفـت همچنیـن بـرای مقایسـه شـدت درد در دو تكنیـك مـورد مطالعـه از آزمـون برابـری میانگینهـا آزمـون تی اسـتفاده گردیـد و مقادیـر آمـاری كمتـر از 05/0 معنـیدار تلقی میشـدند)05/0)P>.
یافتهها
بـا توجـه به جـدول شـماره یك، در هر سـه گـروه مـورد مطالعه تفـاوت آمـاری معنـاداری بیـن یافتههـای جمعیـت شـناختی )سـن، جنـس، كلاس انجمـن بیهوشـی آمریـكا و وزن( مشـاهده نشـد)05/0)P>. از تعـداد كل 172بیمـار مـورد مطالعـه ،77 نفر 44/77)%( مـرد و 95 نفـر) 23/55%( زن بودنـد.
میانگی ن س نی بیم اران در گ روه A )مخل وط پروپوف ول ب ا04 میلیگــرم لیدوكائیــن2%( 31/2 ± 25 ســال و در گــروه B)تزریــق پروپوفــول بهدنبــال تزریق40میلیگــرم لیدوكائیــن2%(
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:37 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:37 IRST on Tuesday October 17th 2017

48/1±26 س ال ب ود و از نظ ر آم اری نی ز بی ن گروهه ا اخت لاف معنــاداری مشــاهده نشــد)05/0<)P.
جدول1:مشخصاتجمعیتشناختیبیماراندرسهگروهموردمطالعه
P-value گروهها متغییرها
گروهC)تزریقپروپوفولیکدرصدخالص=(25نفر گروهB)تزریقپروپوفول
بهدنبالتزریق40میلیگرملیدوکائین2%60=(نفر گروهA)مخلوطپروپوفولبا04میلیگرملیدوکائین2%60=(نفر )P>(50/0 16 )77/30 درصد( 42 )82/66 درصد( 26 )33/43درصد( بدوندرد)صفر(
)P>(50/0 7 )64/13 درصد( 25/58)12 درصد( 18 )10/30 درصد( احساسدردکم)1(
)P>(50/0 19 )45/36 درصد( 6 )41/8 درصد( 11 )33/18 درصد( احساسدردمتوسط)2(
)P>(50/0 10 )32/19 درصد( 0 )صفر درصد( 5 )33/8 درصد( احساسدردشدیدوبایابدونحرکتانداموعضلاتصورت)3(
در ج دول ش ماره دو فراوان ی ش دت درد در س ه گ روه A و B و C م ورد مقایس ه ق رار گرفت ه اس ت همانط ور كه در ج دول زیر دی ده میش ود، می زان ش یوع و ش دت درد در گ روه B )تزری ق پروپوفــول بهدنبــال لیدوكائیــن( كمتــر از گــروه A )مخلــوط پر وپوف ول ب ا لیدوكائی ن( ب ود و از نظ ر آم اری نی ز اخت لاف
معنــاداری بیــن گروههــا مشــاهده شــد)05/0)P> بهطوریكــه گــروه C)تزریــق پروپوفــول یــك درصــد خالــص( بیشــترین احس اس درد را داش تند. همچنی ن تغیی رات همودینامیك ی در ه ر س ه گ روه از نظ ر آم اری تف اوت معن اداری بـا یكدیگ ر نداش تند)05/0<)P.
بحث
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:37 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:37 IRST on Tuesday October 17th 2017

پروپوفـول باعـث تحریـك مخـاط و جـدار داخلـی وریدهـا میشـود)72( و یكـی از عـوارض مهـم و ثابـت شـده آن درد هنگام تزریـق میباشـد كـه در بسـیاری از مطالعـات شـیوع بـالای آن گزارش شـده اسـت12)، 42، 28 و 92(. برخی از مطالعات نیز به بررسـی و مقایسـه داروهـای مختلـف بـا لیدوكائیـن در كاهش درد ناشـی از تزریـق پر وپوفـول پرداختهانـد در مطالعـه خضـری و همـكاران كـه به مقایسـه اثـر پیش مـداوای افدرین و لیدوكائیـن در كاهش شـدت درد هنـگام تزریـق پروپوفـول پرداختـه اسـت، اثربخشـی بیشـتر لیدوكائیـن نسـبت بـه افدریـن اثبـات گردیـده اسـت بهطوریكـه تغییـرات همودینامیـك و میـزان بـروز شـدت درد در گـروه لیدوكائیـن كمتـر از سـایر گروهها بـود و میانگیـن مقیاس درد چهـره) FPS( در گـروه افدرین نسـبت به گروه نرمال سـالین كمتـر بـوده امـا ایـن اختـلاف از لحـاظ آمـاری معنـیدار نبـوده اسـت)03(. در مطالعـه مـا درد ناشـی از تزریـق پروپوفـول در گروه B )تزریـق پر وپوفـول بهدنبـال لیدوكائیـن( بهطـور معنـاداری بسـیار كمتـر از گـروه A )مخلـوط پر وپوفـول با لیدوكائیـن( و C )تزریـق پروپوفـول یك درصـد خالص( بود.در مطالعـهای دیگر كه بـه اثربخشـی متوكلوپرامیـد و لیدوكائیـن در كاهـش درد حاصل از تزریـق پر وپوفـول پرداختـه بـود، یافتههـای حاصـل از مطالعـه اثربخشـی هـر چـه بیشـتر متوكلوپرامیـد نسـبت بـه لیدوكائیـن را نشـان داد ولـی در كاهـش میـزان بـروز درد بیـن لیدوكائیـن و متوكلوپرامیـد تفـاوت آمـاری معناداری مشـاهده نشـد بهطوریكه هـر دو دارو سـبب كاهـش شـدت درد در بیمـاران میشـدند ولی بهدلیل خواص ضد اسـتفراغی متوكلوپرامید اثربخشـی آن بیشـتر از لیدوكائیـن بـود)13(. همچنیـن عدم وجود تفاوت آمـاری معنادار بیـن مشـخصات دموگرافیـك نشـانگر تصادفـی بـودن گروهها در مطالعـه حاضر اسـت.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:37 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:37 IRST on Tuesday October 17th 2017

لیدوكائی ن ی ك بیح س كنن ده موضع ی اس ت ك ه ب ا اث ر بــر غشــاهای قابــل تحریــك عــروق ســبب بلــوك مســیرهای اعص اب محیط ی ج دار داخل ی ع روق گردی ده و از ای ن طری ق باعــث كاهــش بــروز و شــدت درد هنــگام تزریــق پروپوفــول میگــردد)52(. یكــی از تكنی كهایــی كــه جهــت كاهــش درد ناشــی از تزریــق پروپوفــول بــكار مــیرود، مخلــوط آن بــا لیدوكائی ن 2% میباش د)23( ك ه در مطالع ه م ا اثربخش ی ای ن تكنیــك در مقایســه بــا تكنیــك تزریــق پروپوفــول بهدنبــال تزری ق لیدوكائی ن 2% م ورد تایی د ق رار نگرف ت و تزری ق 04 میلیگــرم لیدوكائیــن 2% قبــل از تزریــق پروپوفــول بهمیــزان چشــمگیری نســبت بــه تكنیــك مخلــوط آن



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید