فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 4، شماره 2، زمستان 1392
529202073561

بررسی عملکرد پرستاران در مورد وضعیت کنترل درد بیماران پس از اعمال جراحی شکمی انتخابی در مراکز آموزشی درمانی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شیراز در سال1391محمدنبی‌رحیمیان1،‌نرگس‌بیگی*2،‌حجت‌حبیبی3،‌ناهید‌قاس ‌منژاد4‌،‌محمدعلی‌سه ‌مالدینی5
کارشناس ارشد بیهوشی، هیئت علمی دانشکده پرستاری و مامایی حضرت فاطمه)س(، دانشگاه علوم پزشکی شیراز
کارشناس بیهوشی، کمیته تحقیقات دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی شیراز
کارشناس ارشد مدیریت دولتی)منابع انسانی(، پژوهشیار، مشاور آمار، دانشگاه پیام نور شیراز
کارشناس بیهوشی، کمیته تحقیقات دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی شیراز
دانشیار بیهوشی، مرکز تحقیقات بیهوشی و مراقبتهای ویژه شیراز، کمیته تحقیقات دانشگاه علوم پزشکی شیراز
1918005

تاریخ دریافت: 8/10/92 تاریخ بازبینی:20/10/1392تاریخ پذیرش:29/10/1392چکیده
زمینـه و هـدف: شـناخت و تسـکین درد یکـی از مهمتریـن مسـئولیتهای پرسـتاران اسـت. لـذا بـرای حرکـت بهسـمت مراقبـت باکیفیـت بالاتـر در بخشهـای جراحـی و ارتقـاء عملکـرد پرسـتاران، اطلاعـات بیشـتری در زمینـه وضعیـت موجـود کنتـرل درد در بیمارسـتانها نیـاز اسـت. ایـن پژوهـش بـا هـدف ارزیابـی مدیریـت درد پرسـتاران در مراکز آموزشـی درمانی وابسـته به دانشـگاه علوم پزشـکی شـیراز در سـال1391 انجـام گرفت.
0899951

52
پژوهشـی

مقـاله

52

پژوهشـی

مقـاله

1268732128267

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:41 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:41 IRST on Tuesday October 17th 2017

مـواد و روشهـا: در ایـن مطالعـه مقطعـی، نمونهگیـری بـه روش آسـان، حجـم نمونـه 100 بیمـار، پیگیـری و ارزیابی درد هـر بیمار 6 سـاعت بود .جهـت ارزیابـی درد از مقیـاس دیـداری درد اسـتفاده شـد. فرم جمعآوری اطلاعات شـامل مشـخصات فردی، جـدول ثبت نبض و فشـارخون و مقیاس دیـداری درد بیمـار در شـش سـاعت متوالـی، سـوالاتی در رابطـه بـا عملکـرد پرسـتاران کـه از بیمـار پرسـیده میشـد، اطلاعـات ثبت شـده در برگه دسـتورات جـراح بـرای مصرف مسـکن درصورت نیاز اسـت.
یافتهها: طبق یافتههای این مطالعه، در مجموع، مدیریت درد پرستاران مناسب نبوده است .
نتیجهگیـری: بهنظـر میرسـد جهـت ارتقـاء کیفیـت کنتـرل درد در ایـن مرکـز درمانـی، بـه پرسـتاران آمـوزش دیـده و دارای اختیـارات کافی در زمینـه تجویز مسـکن نیاز اسـت.
واژه های کلیدی: عملکرد پرستاران، مدیریت درد، درد حاد
مقدمه

نویسنده مسئول: نرگس بیگی، کارشناس بیهوشی، کمیته تحقیقات دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی شیراز
[email protected] :ایمیل
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:41 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:41 IRST on Tuesday October 17th 2017

درد ی ک تجرب ه حس ی ی ا احساس ی ناخوش ایند اس ت ک ه ب ا آس یب واقع ی ی ا بالق وه باف ت هم راه میباش د)1(. از زمان ی که جراح ی بهعن وان ی ک روش درمان ی مطرح ش ده، همیش ه درد ناش ی از آن موان ع و مش کلات اصل ی هم راه آن ب وده اس ت)2(. درد بع د از عم ل بهخ ودی خ ود مای ه رن ج بیم اران ب وده و میتوان د س بب اضط راب، بیخواب ی، ت رس و تحری کپذی ری سیس تم خ ودکار عصب ی بیم ار، حساس یتزایی و ادراك بی ش از حــد درد و موجــب تبدیــل شــدن درد حــاد بعــد از عمــل ب ه درده ای مزم ن گ ردد)4،3(. بنابرای ن برنام ه مراقب ت بای د ب ر ارزیاب ی مک رر ماهی ت و ش دت درد، اج رای اقدام ات موث ر کاهن ده درد و پای ش منظ م بیم ار جه ت اطمین ان از تس کین کافــی درد، اداره عــوارض جانبــی مســک نها و ایمنــی بیمــار تمرک ز داش ته باش د)5(.
اداره موث ر و مناس ب درد موج ب کاه ش بیماریزایی، تس هیل بهب ودی س ریع، برگش ت ب ه عملک رد قبل ی، ترخی ص زودتر از بیمارس تان و ارتق اء کیفی ت زندگ ی مددجوی ان خواه د ش د .مرک ز تحقیق ات کیفی ت مراقب ت بهداش تی نی ز مراقبته ای بالینــی مرتبــط بــا اداره درد را مشــتمل بــر بررســی درد بــا اس تفاده از ی ک مقی اس نمرهده ی، اج رای س ریع مس ک نها ب ه هم راه روشه ای غی ر داروی ی عن وان نم وده اس ت)6(.
از آنجاییکــه پرســتاران در مراکــز بالینــی مــدت زمــان بیش تری را ب ا بیم اران بع د از عم ل جراح ی در مقایس ه ب ا س ایر اعض ای تی م درمان ی ص رف میکنن د)7( تدابی ر مرب وط بهکنتــرل درد یکــی از اقدامــات پرســتاری و جــزء وظایــف آنــان محســوب میشــود)8(. شــناخت و تســکین درد یکــی از مهمتریــن مســئولیتهای پرســتاران اســت. لــذا بــرای حرکــت بــه ســمت مراقبــت باکیفیــت بالاتــر در بخشهــای جراحــی و ارتقــاء عملکــرد پرســتاران، اطلاعــات بیشــتری در زمین ه وضعی ت موج ود کنت رل درد بیمارس تانها نی از اس ت .بنابرای ن ای ن پژوه ش ب ا ه دف تعیی ن عملک رد پرس تاران در زمین ه پای ش و کنت رل درد در مراک ز آموزش ی درمانی وابس ته ب ه دانش گاه عل وم پزش کی ش یراز در س ال1391 انج ام گرفت.
مواد و روشها
پژوه ش حاض ر مطالع های توصیف ی مقطع ی ب ا هدف بررس ی عملکــرد پرســتاران در مــورد وضعیــت کنتــرل درد بیمــاران پــس از اعمــال جراحــی شــکمی انتخابــی در بخشهــای جراح ی عموم ی مراک ز آموزش ی درمان ی وابس ته ب ه دانش گاه عل وم پزش کی ش یراز در س ال1391 اس ت. در ای ن پژوه ش ،تع دادی از کارشناس ان پرس تاری ک ه آموزشه ای توجیه ی را دی ده بودن د، پ س از موافق ت کمیت ه اخ لاق در پژوه ش دانش گاه عل وم پزش کی ش یراز، ب ه یک ی از مراک ز آموزش ی درمانــی وابســته بــه دانشــگاه مراجعــه و بهطــور مســتمر در کلیــه شــیفتهای کاری صبــح، عصــر و شــب بــه مــدت 5 هفت ه عملک رد پرس تاران بخ ش جراح ی را در زمین ه کنت رل درد مش اهده و چ ک لیس ت را تکمی ل نمودن د.
نمونهگیــری بــه روش آســان بــود و کلیــه بیمــاران دارای مشــخصات ورود بــه مطالعــه شــامل: محــدوده ســنی 15-65 ســال، عــدم ابتــلا بــه ناشــنوایی یــا کــم شــنوایی، عــدم اخت لالات روان ی )س ایکوز، اس کیزوفرنی، اخت لالات اضطراب ی( ،عــدم مصــرف دخانیــات، دارای وضعیــت جســمی و روانــی مناس ب و دارای ش رایط مناس ب جه ت مصاحب ه و پاس خگویی ب ه س والات، ع دم س ابقه اس تفاده از داروه ای مس کن، مخ در ، آرامبخ ش و تمای ل ب ه هم کاری بودن د. بیماران ی ک ه بع د از عم ل ب ه بخ ش مراقبته ای وی ژه منتق ل ش دند و بیماران ی ک ه الق اء و نگه داری بیهوش ی آنه ا ب ا کتامی ن ب ود از مطالع ه خ ارج ش دند. در حی ن مطالع ه م واردی یاف ت میش د ک ه بیم ار خودس رانه ب ه مص رف مس کن و ی ا مخ در اق دام ک رده ب ود ای ن م وارد نی ز از مطالع ه ح ذف ش د.
حج م نمون ه ب ه تع داد 100 بیم ار، ب ا ضری ب اطمین ان95 درصــد محاســبه گردیــد. نــوع بیهوشــی )بیهوشــی عمومــی( ،داروه ای الق ا و نگه داری بیهوش ی برای کلی ه بیماران یکس ان بــود. مــدت پیگیــری و ارزیابــی درد هــر بیمــار 6 ســاعت و ش روع ارزیاب ی بلافاصل ه بع د از جراح ی در صورت ی ک ه بیم ار کامــلا هوشــیار شــده بــود صــورت میگرفــت .
بــرای ارزیابــی درد از مقیــاس دیــداری درد اســتفاده شــد .ای ن مقی اس ب ر روی پرسش نامه ب ه بیم ار نش ان داده و ب ه آنه ا گفت ه میش د ک ه ع دد صف ر نش انه ع دم وج ود درد و ع دد10 نش انه ش دیدترین ش کل ممک ن درد اس ت و از بیم ار خواس ته ش د ت ا ش دت درد خ ود را براس اس یک ی از اع داد مقی اس مش خص نمای د.
فــرم جمــعآوری اطلاعــات اســتفاده شــده در ایــن پژوهــش دارای پن ج بخ ش ب ود: بخ ش اول ح اوی مش خصات ف ردی )ســن، جنــس، تحصیــلات، وضعیــت تاهــل( و بخــش دوم حــاوی اطلاعــات مربــوط بــه عمــل جراحــی ثبــت شــده در پرون ده )ضرب ان قل ب پای ه، فش ارخون پای ه، ن وع بیهوش ی ،داروهــای القــا و نگهدارنــده بیهوشــی، ســابقهی بیمــاری و عمــل جراحــی و مصــرف مــواد مخــدر و داروهــای مســکن و آرامبخ ش(، بخ ش س وم ح اوی جدول ی مرب وط به ثب ت نبض و فشــارخون و نمــرهی مقیــاس دیــداری درد بیمــار در شــش س اعت متوال ی، بخ ش چه ارم ح اوی س والاتی در رابط ه ب ا عملکــرد پرســتاران کــه از بیمــار پرســیده میشــود و بخــش پنج م ح اوی اطلاع ات ثب ت ش ده در برگ ه دس تورات ج راح ب رای مص رف مس کن در ص ورت نی از اس ت. ابزاره ای م ورد اس تفاده ب رای اندازهگی ری متغیره ا ش امل: مقی اس دی داری ش دت درد )مقی اس دی داری درد( جه ت اندازهگی ری ش دت درد، دســتگاه دیجیتــال اندازهگیــری نبــض و فشــار خــون بــرای اندازهگیــری نبــض و فشــار خــون، و ارزیابــی عملکــرد پرس تاران ب ا مش اهده و مصاحب ه ب ا بیم ار ب ود .
جدول شماره 1: مشخصات فردی بیماران شرکتکننده در مطالعه
درصد فراوانی فراوانی گروه مشخصات
37/8 37 مرد جنسیت
62/2 61 زن 22/44 22 24-15 سال سن
43/87 43 54-25سال 33/67 33 65-55 سال 23/5 23 مجرد وضعیت تاهل
76/5 75 متاهل 26/53 26 راهنمایی تحصیلات
20/40 20 دبیرستان 17/34 17 دیپلم 24/48 24 لیسانس 11/22 11 لیسانس به بالا 65/3 64 آرام وضعیت فرد حین مداخله
33/7 33 ناآرام در پایــان پژوهــش پژوهشــگران بــا مشــاهده مدیریــت درد نامناســب و ناکافــی پرســتاران، بــا مصاحبــه نیمــه ســاختار یافت ه ب ا 23 پرس تار بیمارس تان م ورد مطالع ه، جوی ای پاس خ س والاتی در رابط ه ب ا عل ل مدیری ت درد ناکافی و نامناس ب در
بخ ش جراح ی آن مرک ز ش دند. پاس خها بهص ورت م وردی در بخــش نتیجهگیــری آورده شــده اســت. روشهــای آمــار توصیف ی و آزم ون آم اری آنالی ز ب ا اندازه گیریه ای مک رر از جمل ه آزمونه ای آم اری اس ت ک ه در ای ن پژوه ش م ورد اس تفاده ق رار گرف ت.
یافتهها
در مجمــوع 100 بیمــار کــه تحــت عمــل جراحــی انتخابــی ش کمی ق رار گرفت ه بودن د در ای ن مطالع ه ش رکت نمودن د .ج دول 1 ویژگیه ای جمعیت-شناس ی بیم اران ش امل س ن ،جنــس، وضعیــت تاهــل، میــزان تحصیــلات و وضعیــت فــرد حیــن مداخلــه را نشــان میدهــد.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:41 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:41 IRST on Tuesday October 17th 2017

نم ودار 1، درص د بیماران ی ک ه دارای درد ش دید، متوس ط و ضعیــف بودهانــد را نشــان میدهــد. نمــرات 1 و 2 در مقیــاس درد دی داری، در گ روه درد ضعی ف و نمرات 3 ت ا 6 در گروه درد متوس ط و نم رات 7 ت ا 10 در گ روه درد ش دید ق رار گرفتهان د.
نم ودار 2، میانگی ن ش دت درد ب ر اس اس مقی اس دی داری را نشــان میدهــد. در تمامــی ســاعت مطالعــه میانگیــن شــدت درد بی ش از 79/4 میباش د و میانگی ن ش دت درد، ب ا ش یب بس یارکند س یر نزول ی دارد .
در ج دول 2 میانگی ن تع داد ضرب ان قل ب و میانگی ن فش ار خ ون بیم اران در ط ی ش ش س اعت مطالع ه دی ده میش ود .میانگیــن ضربــان قلــب و میانگیــن فشــار خــون بیمــاران در طــی زمانهــای مطالعــه بــا یکدیگــر تفاوتــی نداشــته اســت .بــه ترتیــب )56/0 = P و 45/0=P(
نمــودار 3 درصــد کنتــرل و عــدم کنتــرل درد، در بیمــاران نیازمن د کنت رل درد در زمانه ای مطالع ه را نش ان میده د .در تمام ی زمانه ا در ص د ع دم کنت رل درد بالات ر از در ص د کنتــرل درد میباشــد )001/0= P(.
نمـودار 4 توزیـع حضـور یـا عدم حضـور پرسـتار بر بالیـن بیمار ،اقـدام یـا عدم اقـدام به کنتـرل درد توسـط پرسـتاران در افرادی کـه درد شـدید دارنـد را نشـان میدهـد. بهجز در سـاعت اول در کلیـه زمانهـای مطالعـه پرسـتار بـر بالیـن بیمار حضور نداشـته اسـت ولیکـن در سـاعت اول اقـدام به درمـان درد نکرده اسـت.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:41 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:41 IRST on Tuesday October 17th 2017

جدول شماره2: روند میانگین بیماران ضربان قلب و فشارخون در شش ساعت متوالی
ساعت ششم ساعت پنجم ساعت چهارم ساعت سوم ساعت دوم ساعت اول متغییر
86/65 87/43 88/55 87/12 90/41 88/60 ضربان قلب )در دقیقه(
127/81 130/80 129/81 127/80 129/80 128/81 فشارخون )میلیمتر جیوه(

نمودار2: روند میانگین سیر شدت درد طی زمان های مطالعه

نمودار3: توزیع کنترل یا عدم کنترل درد در بیمارانی که واجد شرایط کنترل درد
طبـق سـوالاتی کـه از 23 پرسـتار در رابطـه بـا علـل مدیریـت نامناسـب درد در بخشهـای جراحـی پرسـیده شـد مـوارد ذیـل را عنـوان کردنـد:
بارکاری زیاد، کمبود پرستار کافی در این بخشها.
سـوق دادن حرفـهی پرسـتاری از کار بالینـی بـه سـمت کاغذبـازی و کار اداری.
برخـی پرسـتاران خـود را فاقـد اختیـار در زمینـهی کنتـرل درد میداننـد.
کمتـر در دسـترس بـودن مواد مخـدر در بخشهـای جراحی و نبـود روشهـای ضـد درد مثل پمپ تزریـق مخدر.
ترس از عوارض جانبی مخدر و عدم داشتن زمان کافی جهت پایش بیمار جهت اطمینان از کنترل عوارضهای مخدرها
بحث و نتیجهگیری
طبــق نتایــج یافتههــای ایــن مطالعــه، بســیاری از بیمارانــی ک ه درد متوس ط ی ا ش دید داش تهاند، پرس تار ب ر بالی ن آنه ا حض ور نیافت ه و ی ا در ص ورت حض ور ب ر بالی ن بیم ار اقدام ی جهــت تســکین درد انجــام ندادهانــد و مجموعــا عملکــرد پرس تاران در تس کین و مدیری ت درد، مناس ب نب وده اس ت.
در تحقی ق م ک ل لان ک ه در س ال 2004، ب ا ه دف بررس ی نق ش پرس تاران در تس کین درد بیم اران پ س از عم ل جراحی انجــام یافتــه، مشــخص شــد کــه اقدامــات پرســتاران، درد بیم اران را کاه ش داده اس ت)9(. طب ق پژوه ش مری م اقبال ی و هم کاران) 1385( ک ه ب ا ه دف تعیی ن نظ رات بیم اران در م ورد ارزیاب ی، اداره و ارزش یابی درد ب وده اس ت نش ان میدهد اداره درد پــس از عمــل جراحــی انجــام شــده و درد بیمــاران تســکین یافتــه و اکثریــت بیمــاران) 85 درصــد( از خدمــات ارائــه شــده در زمینــه تســکین درد رضایــت) کامــل، نســبی ،تــا حــدودی( داشــتهاند)10(، امــا طبــق یافتههــای مطالعــه حاض ر )ج دول4(، در اکث ر اف رادی ک ه درد ش دید دارن د، در شــش ســاعت متوالــی مطالعــه ) بهجــز ســاعت اول( پرســتار در بالی ن بیم ار حاض ر نش ده اس ت و حت ی م واردی یاف ت . میشــود کــه پرســتار بــا وجــود درخواســت بیمــار جهــت تســکین درد، اقــدام نکــرده اســت و کمتریــن ســهم توزیــع نم ودار، متوج ه



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید