فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 4، شماره 1، پاییز 1392
5292285-106220

مراقبت تسکینی از درد در سرطان: تحلیل محتوا
مرجان مردانیحموله1، لیلی بریمنژاد2*، نعیمه سیدفاطمی3، مامک طهماسبی4
دانشجوی دکترای تخصصی آموزش پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی تهران
دکترای تخصصی آموزش پرستاری، استادیار دانشگاه علوم پزشکی تهران
دکترای تخصصی آموزش پرستاری، دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تهران
فلوشیپ طب تسکینی، مرکز تحقیقات انستیتو کانسر، استادیار دانشگاه علوم پزشکی تهران
28518005

تاریخ دریافت: 11/4/29 تاریخ بازبینی:6/1392/5تاریخ پذیرش: 91/1392/8چکیده
زمینـه و هـدف: بیمـاران مبتـا به سـرطان به مراقبت تسـکینی بـرای کاهش دردشـان نیاز دارنـد. هدف ایـن مطالعه شناسـایی درک پرسـتاران از مراقبـت تسـکینی از درد در مبتایـان به سـرطان بوده اسـت.
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:38 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:38 IRST on Tuesday October 17th 2017

مـواد و روشهـا: ایـن مطالعـه با رویکرد کیفی و با بهرهگیری از شـیوه تحلیل محتوا انجام شـده اسـت. مشـارکتکنندگان شـامل 15 پرسـتار بودند کـه بـه روش نمونهگیـری هدفمنـد وارد مطالعـه شـدند و مورد مصاحبههـای چهره به چهره و نیمه سـاختارمند قـرار گرفتند. بعد از گـردآوری دادهها ،تمـام مصاحبههـا پیادهسـازی شـدند و مـورد بازنگـری قرار گرفتند و طبقات اسـتخراج گردیـد. در ابتدا شـباهتهای معنایی مورد بازنگـری قرار گرفت و زیرطبقـات مشـخص شـدند و سـپس در بازنگری مجدد زیرطبقـات مرتبط در یک طبقـه قرار گرفتند .
یافتههـا: بـه طـور کلـی طبقـات اصلـی در تحلیـل محتـوای مراقبت تسـکینی از درد در سـرطان شـامل تسـکین درد جسـمی و تسـکین درد روانی بودنـد. تسـکین درد جسـمی دربردارنـده زیرطبقـات فراهمسـازی آمادگـی ذهنـی و تسـکین درد بـا اسـتفاده از دارو بـود و تسـکین دردروانـی نیز در بردارنـده رفتـار حمایتـی و کاسـتن از تنش بـوده اند .
نتیجه گیری: تحلیل محتوای مراقبت تسـکینی از درد در سـرطان، شـرایط لازم برای مراقبت تسـکینی از درد در سـرطان را مطابق درک پرسـتاران نشان داد.
واژه های کلیدی: تحلیل محتوا، درد، سرطان، مراقبت تسکینی
مقدمه
سـرطان یکی از مهمتریـن علل مرگ در دنیا محسـوب ميگردد .

نویسنده مسئول: لیلی بریم نژاد، دکترای تخصصی آموزش پرستاری، استادیار دانشگاه علوم پزشکی تهران ایمیل: [email protected]
تخمیـن زده میشـود تـا سـال2020 بیـش از 15میلیـون نفر در جهـان سـرطان را تجربـه کننـد)1(. ایـن بیمـاری بـه عنـوان یک مشـکل رو بـه رشـد در کشـورهای خاورمیانـه شـناخته شـده اسـت)2(. در ایـران نیـز سـرطان سـومین عامـل مـرگ بعـد از بی ماريهـاي قلبـي و تصادفات محسـوب میشـود. وقوع سـرطان در کشـورمان 48-112 مـورد در هـر میلیـون نفـر بـراي زنـان و 51-144 مـورد در هـر میلیون نفـر براي مردان اسـت)3(. بیماری سـرطان اغلـب با درد همراه اسـت و درد تقریبـاً در50-70 درصد از ایـن بیمـاران دیـده میشـود)4(. درد در مبتایـان بـه سـرطان بـه دنبـال تومـور اولیـه، متاسـتاز تومـور، اشـعه درمانی، شـیمی درمانـی و یـا جراحی پدیـدار میگـردد)5(. این درد نـه تنها تحتتاثیـر عوامـل بیوشـیمیایی قـرار دارد بلکـه میتوانـد از عوامـلروانـی و اجتماعـی نیـز تاثیر بپذیـرد)6(. درد بیشـترین ناراحتی رادر بیمـاران مبتـا به سـرطان ایجـاد مینماید، هر چند سـرطان موجـب بـروز عائم جسـمی و عاطفـی متعـددی میگـردد)5(. از سـوی دیگـر، سـرطان کیفیـت زندگـی مبتایـان را در مراحـل پیشـرفته بیمـاری کاهـش میدهـد)7(. بـه بیـان دیگـر، ایـن بیمـاری اثـرات منفـی بـر کیفیـت زندگـی مبتایـان دارد که در این شـرایط بیمـاران نیازمنـد دریافت خدمات مراقبت تسـکینی خواهنـد شـد. در واقـع، مراقبـت تسـکینی بـرای بیماریهـای تهدیـد کننـده زندگـی ارائـه میشـود و رویکـردی جامـع اسـت کـه بـر ارتقـای کیفیـت زندگـی در مراحـل پایانـی آن متمرکـز اسـت)8(. مراقبت تسـکینی یک نیاز انسـانی و ضروری در گسـتره جهـان بـرای مبتایـان بـه سـرطان میباشـد کـه بخش اساسـی آن کاهـش درد و زجـر بیمـار اسـت)2(. هـدف اصلـی ایـن نـوع از مراقبـت نیـز توجـه به نیازهـای بیمـاران در ابعاد جسـمی، روانی و اجتماعـی میباشـد)7(. در همیـن زمینـه بیـان میدارنـد کـه مراقبتهـای جامـع و انسـانگرایانه، رویکـردی مهـم در مراقبـت انسـانی متمرکـز بـر جسـم و روان بیمـار اسـت)9(. لذا بـا وجودی کـه تجارب پژوهشـگر نشـان میدهد اغلب پرسـتاران شـاغل در بخشهـای سـرطان درد بیمـاران مبتـا را بهبـود میبخشـند ،لیکـن توجهـات پرسـتاری بیشـتری بـرای تسـکین درد در ایـن گـروه از مبتایـان بـرای کمـک بـه آنان لازم اسـت .
زیـرا بعضـی بیمـاران مبتا بـه سـرطان در معرض خطـر کنترل ناکافـی درد هسـتند و نیازمنـد توجـه بیشـتر پرسـتاران بـرای کنتـرل کارآمـد آن میباشـند. بـر این اسـاس و با توجـه به اینکه مـا در مـرور متـون دریافتیم با کمبـود مطالعات بهویـژه مطالعات کیفـی پیرامـون مراقبت تسـکینی از درد در مبتایان به سـرطان در کشـور مواجهیـم و بـا توجـه بـه این کـه مطالعـات کیفی دید وسـیعتری از موضـوع مـورد بررسـی بهدسـت میدهـد، انجـام پژوهشـی در ایـن زمینـه مناسـب بـه نظـر رسـید. هـدف ایـن مطالعه شناسـایی درک پرسـتاران از مراقبت تسـکینی از درد در بیمـاران مبتـا به سـرطان بوده اسـت.

مواد و روشها
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:38 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:38 IRST on Tuesday October 17th 2017

1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:38 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:38 IRST on Tuesday October 17th 2017

مطالعـه حاضـر بـه روش تحلیـل محتوای قـراردادی انجام شـده اسـت. تحلیل محتـوای کیفـی، روش تحلیل پیامهای نوشـتاری ،گفتـاری یـا دیـداری میباشـد و بـه عنـوان یـک روش پژوهـش ،روشـی هدفمنـد بـرای توصیـف یـک پدیده اسـت. ایـن روش به پژوهشـگر اجـازه میدهـد تـا موضوعـات مـورد نظر را بـه منظور درک بیشـتر آنهـا بررسـی نمایـد. در تحلیـل محتـوای کیفـی ، دادههـای خـام بـر اسـاس اسـتنباط و تفسـیر صـورت گرفتـه ،خاصه شـده و درون طبقـات قرار میگیرنـد. در تحلیل محتوای قـراردادی طبقـات و نـام آنها از متـن دادهها جریـان مییابند. در حقیقـت پژوهشـگر خـود را در دادههـا غـرق مینمایـد تـا بینش جدیـدی ایجـاد گـردد)01(. در ایـن پژوهـش مشـارکت کننـدگان بـه روش نمونهگیـری هدفمنـد انتخـاب شـدند. در ایـن روش پژوهشـگر بـه دنبال افرادی بـود که دارای تجربه غنـی از موضوع تحقیـق بودنـد و تـوان بیـان ایـن تجربـه را داشـتند. نمونهگیری از پرسـتاران بـا حداکثـر تنـوع )از جمله جنسـیت، وضعیت تاهل و سـابقه کار( و تـا رسـیدن بـه حـد اشـباع اطاعاتی انجام شـد .در ایـن مطالعـه 15 کارشـناس پرسـتاری مـورد مصاحبههـای عمیـق، نیمـه سـاختارمند و چهـره بـه چهـره قـرار گرفتنـد .مـدت زمـان مصاحبههـا بیـن 30 الـی 45 دقیقـه بـود و تمامـی مشـارکتکنندگان در ایـن مطالعـه فقـط یک بار مـورد مصاحبه قـرار گرفتنـد، بـه ایـن ترتیـب 15 مصاحبـه انجـام شـد.ماک انتخـاب مشـارکتکنندگان داشـتن سـابقه کار در بخشهـای سـرطان حداقـل بـه مـدت 2 سـال و همچنیـن تمایـل آنـان بـه بازگویـی تجـارب خود به پژوهشـگر بود. پیش از انجـام مصاحبه ،مشـارکت کننـدگان با پژوهشـگر در مورد زمـان و محل مصاحبه بـه توافـق میرسـیدند. عرصـه پژوهـش را مراکـز وابسـته بـه دانشـگاه علوم پزشـکی تهران شـامل انسـتیتو کانسـر، مرکز طب تسـکینی و همچنیـن بیمارسـتان ولیعصـر تشـکیل میدادنـد .محـور سـئوالات مصاحبههـا، تجربه پرسـتاران در زمینـه مراقبت تسـکینی از درد در مبتایـان بـه سـرطان بـود کـه ابتـدا یـک سـئوال کلـی مبنـی بر ایـن که “تجربـه شـما در زمینـه مراقبت تسـکینی از درد در بیماران مبتا به سـرطان چیسـت؟” پرسیده میشـد و سـپس به منظور دسـتیابی به اطاعات بیشـتر و روشنشـدن بیانـات پرسـتاران، سـئوالات پی گیریکننـده نیز پرسـیده میشـد کـه پاسـخهای مشـارکت کننـدگان هدایتگـر و تعییـن کننـده این سـئوالات بـود. مصاحبهها ضبط میشـد و سـپس در اولیـن فرصـت بـه همـراه یادداشـتهای در عرصه، بـر روی کاغذ دسـتنویس و سـپس تایـپ کامپیوتـری میشـدند. متـن پیـاده شـده مصاحبههـا پـس از چندین بار مـرور، به واحدهـای معنایی تشـکیل دهنـده و سـپس بـه کوچکتریـن واحدهـای معنـادار شکسـته شـدند. سـپس کدها چندیـن بـار بازخوانی شـدند تا بر اسـاس تشـابه معنایـی در زیرطبقـات و طبقـات اصلـی جایگزین شـوند. چندیـن بـار متـون اولیـه و طبقـات نهایـی بازخوانـی شـدند تـا در نهایـت پژوهشـگر و مشـارکتکنندگان به اشـتراک معنایـی دربـاره طبقـات رسـیدند. بـه عـاوه محقـق سـعی نمود تـا حـد امـکان پیش فرضهـای خـود را در رونـد تحلیـل دادهها دخالـت ندهـد. تمـام مراحـل کدگذاری متـون مصاحبههـا نیز با اسـتفاده از نرمافـزار MAXQDA مدیریت شـدند. بـرای تعیین صحـت دادههـا از معیارهـای چهارگانه مقبولیـت، قابلیت اعتماد ،تاییدپذیـری و انتقالپذیـری اسـتفاده شـد)11(. بـه منظـور تعیین مقبولیـت دادههـا، درگیری مـداوم با موضـوع و دادههای پژوهش وجـود داشـت. از نظـرات اصاحی اسـاتید تیم تحقیـق در ارتباط بـا رونـد انجـام مصاحبههـا، تحلیـل آنهـا و دادههـای اسـتخراج شـده اسـتفاده گردیـد. متـن مصاحبههـا و کدهـای اسـتخراج شـده و زیرطبقـات بـا برخـی از مشـارکتکنندگان و همچنین 2 نفـر دکتـرای رشـته پرسـتاری در میان گذاشـته شـد و از نظرات آنها اسـتفاده شـد. از تلفیـق در روش گـردآوری دادهها )مصاحبه و یادداشـتهای در عرصـه( اسـتفاده گردیـد و در نهایـت در انتخـاب نمونـه تنوع لازم لحاظ شـد. در راسـتای تعییـن قابلیت اعتمـاد دادههـا، همانطـور کـه در تعییـن مقبولیت اشـاره شـد ،از روش تلفیـق در گـردآوری دادههـا بهـره گرفتـه شـد و از یـک ناظـر خارجـی آشـنا به تحقیـق کیفی نیـز جهت بررسـی دادهها اسـتفاده شـد کـه در مـورد فرآینـد کار و یافتههـا توافـق وجـود داشـت. بـرای تعییـن تاییدپذیری یافتههـا نیز کلیـه فعالیتهای صـورت گرفتـه شـامل فرآیند انجـام کار و چگونگـی یافتههای به دسـت آمـده بـه دقت ثبـت شـدند و گزارشـی از فرآینـد تحقیق ارائـه گردیـد. همچنیـن به منظـور تعییـن انتقالپذیـری دادهها ، یافتههـای بـه دسـت آمـده از پژوهـش بـا 2 پرسـتار خـارج از مطالعـه کـه موقعیتهـای مشـابه مشـارکتکنندگان در پژوهش را داشـتند، در میـان گذاشـته شـد کـه مـورد تاییـد ایشـان قرار گرفت.
در راسـتای رعایـت ماحظـات اخاقـی در ابتـدا بـا اخـذ معرفینامـه از معاونـت پژوهشـی دانشـگاه علـوم پزشـکی تهران امـکان دسترسـی بـه مشـارکتکنندگان فراهـم شـد. تمامـی پرسـتاران شـرکتکننده در تحقیق از اهداف پژوهش آگاه شـدند و مصاحبههـا بـا اخـذ رضایـت از ایشـان ضبـط شـدند. همچنین بـه ایشـان اطمینـان داده شـد که اطاعـات ضبط شـده محرمانه باقـی خواهـد ماند و پس از پیادهسـازی آنها، فایـل صوتی منهدم خواهـد شـد و در صـورت تمایـل میتواننـد فایـل صوتـی مربوط بـه مصاحبـه را از پژوهشـگر دریافـت نماینـد و از نتایـج کلی نیز آگاه گردنـد. همچنیـن به مشـارکتکنندگان اعام شـد هر زمان کـه صـاح بداننـد میتواننـد از مطالعـه خـارج شـوند لیکن هیچ یـک از آنـان مطالعـه را تـرک نکرد.
یافته ها
در ایـن مطالعـه از 15 کارشـناس پرسـتاری مشـارکتکننده در تحقیـق،11 نفـر زن و 4 نفـر مـرد بودنـد. دامنـه سـنی آنـان از 26 تـا 49 سـال و دامنـه سـابقه کار ایشـان از 4 تا 18 سـال بود .همچنیـن 10 نفـر متاهـل و بقیـه مجـرد بودنـد. از توصیفهـای غنـی و عمیـق ایـن مشـارکتکنندگان دو طبقه شـامل تسـکین درد جسـمی و تسـکین درد روانـی اسـتخراج شـد کـه طبقـه تسـکین درد جسـمی در بردارنـده زیرطبقـات فراهمسـازی آمادگی ذهنی و تسـکین درد با اسـتفاده از دارو و طبقه تسـکین درد روانـی نیـز در بردارنـده زیرطبقـات رفتار حمایتی و کاسـتن از تنـش بودهانـد.
الف- تسکین درد جسمی
ایـن طبقـه بـر تسـکین درد جسـمی تمرکـز داشـته اسـت کـه بـه صـورت فراهمسـازی آمادگـی ذهنـی و اسـتفاده از دارو برای بیمـاران مبتـا بـه سـرطان انجـام میشـود.
الف-1- فراهمسازی آمادگی ذهنی
از دیـدگاه پرسـتاران بـرای تسـکین درد جسـمی بیمـار، ایجـاد آمادگـی ذهنـی مهـم میباشـد بـه طـوری کـه تسـکین دردجسـمی تنهـا بـا تزریـق مسـکن و مخـدر صـورت نمیگیـردبلکـه میتـوان بـا اقداماتـی نظیـر صحبت کـردن با بیمـار و بیانعـوارض مخدرهـا بـرای وی، تـاش نمـود تـا درد بیمار تسـکین یابـد. بـه عنـوان مثـال یکـی از پرسـتاران میگفـت:
” شـاید بگـن مراقبـت تسـکینی فقـط دادن مسـکنه امـا به نظر مـن ابـداً این جـور نیسـت. بـرای مریضهایی کـه طولانی مدت بسـتری می شـن مثـل سـرطانیها، صحبـت کردن خیلـی مهمه چـون خیلـی اوقـات بـا صحبـت کـردن می شـه مریـض رو قانع کـرد کـه بـرای دردش بـه مخـدر متوسـل نشه”)شـرکتکننده شماره3(.
مشـارکتکننده دیگـری در این خصوص چنین گفت: “شـده که مریـض دسـتور مرفیـن و پتیدین داشـته اما من بـه مریض گفتم فکـر کـردی دارویـی کـه ایـن قدر بـا این سـرعت کـم دردت رو خـوب میکنـه چـه عوارضـی میتونه داشـته باشـه؟ فکـر کردی اگـه بـه ایـن دارو اعتیـاد پیـدا کنـی چه عواقبـی میتونه داشـته باشـه؟ مـن دربـاره عـوارض دارو مثـل یبوسـت هم بـرای مریض توضیـح میـدم چـون ایـن عارضـه مریضهـا رو اذیـت میکنـه …شـاید ایـن حرفهـا خیلـی هـم طـول نکشـه امـا مریـض راضی شـده کـه قید مخـدر رو بزنه”) شـرکتکننده شـماره 51(.
بـه اعتقـاد پرسـتاران صحبـت کـردن بـا بیمـاران منجـر بـه بیـان احساسـات درونـی آنـان میشـود و ایـن امـر بـه بیمـاران کمـک میکنـد کـه درد جسـمی ایشـان کمتـر شـود. یکـی از مشـارکتکنندگان در اینبـاره چنیـن اظهـار نمـود:
” اگـه بـا مریـض قبـل از زدن مخـدر حـرف بزنیـم، مریضهـا با درددل کـردن و بـا خالی کردن خودشـون که درباره بیماریشـون حـرف میزنـن، بـه آرامـش میرسـن تـا اینکـه بیاییـم بـا مخدر مریـض رو خـواب کنیـم کـه دردش رو نفهمـه… توی ایـن مواقع مریـض بـه ایـن نتیجـه میرسـه کـه دیگـه مخـدر نمیخـواد”
) شـرکتکننده شـماره9(.
الف-2- تسکین درد با استفاده از دارو
از دیدگاه مشـارکتکنندگان تسـکین درد جسمی برای بیمار مبتا بـه سـرطان بـا اسـتفاده از داروی مخدر بـه صورت تزریـق روتین و PRN )در صـورت لـزوم( انجام میگیرد. مشـارکت کنندهای دراین باره اظهـار نمود:
” اینجـا روتینـه کـه مریـض هر 4 سـاعت مخدر بگیـره حتی اگه درد نداشـته باشـه هـر 4 سـاعت ایـن کار انجـام میشـه، بـدون اینکـه مریـض صـدا بزنـه و درخواسـت کنـه و اگه در ایـن فاصله مریضهـا درد داشـته باشـن بـاز هـم بـه صـورت PRN بهشـون میزنیم”) شـرکتکننده شـماره41(.
یکـی دیگـر از پرسـتاران نیـز در ایـن خصـوص بیان داشـت: ” از نظـر مراقبـت تسـکینی از درد وقتـی مریـض سـرطانی درد داره ،مخـدر بـه مریـض تزریـق میکنیم. وقتـی بیمار صـدا میزنه زود بـه سـراغش میرویم چـون میدونیم کـه این مریضهـا دردهای سـختی دارن و ایـن درد اونهـا نیـاز بـه تسـکین داره… مریضها بـا تزریـق مسـکن احسـاس راحتـی میکنن”) شـرکتکننده شماره6(.
یکـی از مشـارکتکنندگان دربـاره ضـرورت دریافت مخـدر برای بیمـار مبتـا به سـرطان بـه تجربه حیـرتآوری اشـاره نمود:
” دربـاره تسـکین درد مریضهـا بایـد بگم مریض داریـم که صدا میزنـه یـه چیزی بـه من بزنیـن که تموم بشـم دیگـه، نمیتونم دیگـه تحمـل کنـم تـا ایـن حد، شـاید تـا نبینیـن باورتون نشـه یعنـی مـن دیدم کـه مریض سـرطانی تـوی بخش از شـدت درد میلههـای تخـت خـودش رو گاز گرفتـه بـود! خـب تـوی ایـن مواقـع بـه صـورت ضربتـی بـه مریـض مخـدر میزنیـم تـا آروم بشه”) شـرکتکننده شـماره4(.
بـه بـاور پرسـتاران بیمـاران مبتا به سـرطان بـه دنبال اسـتفاده از دارو و تسـکین دردی که متعاقب آن برایشـان ایجاد میشـود ،خواهـان اقامـت بیشـتر در بیمارسـتان هسـتند و ترخیـص از بیمارسـتان بـرای آنهـا نگرانی ایجـاد مینماید. یکی از پرسـتاران نگرانـی بیمـار را در ایـن زمینـه، چنیـن بیـان داشـت: “دریافـت مسـکن توسـط مریضهـا در اینجا باعث می [شـه زمـان ترخیص کـه میرسـه مریـض مقاومـت کنـه و میگـه اگـه میشـه بیشـتر بمونـم، شـاید اگـه بـرم خونـه دوبـاره دردام شـروع بشـه و دیگه اون جـا کسـی نیسـت که مسـکن بـه من بزنـه” ) شـرکتکننده شماره5(.
تسکین درد روانی
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:38 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:38 IRST on Tuesday October 17th 2017

1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:38 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:38 IRST on Tuesday October 17th 2017

ایـن طبقـه بـر تسـکین درد روانی تاکیـد دارد که در قالـب رفتارحمایتـی و کاسـتن از تنـش بـرای بیمـاران مبتـا بـه سـرطان انجـام میگیـرد.
ب-1- رفتار حمایتی
بـه بـاور مشـارکتکنندگان بیمـاران مبتـا بـه سـرطان بـرای تسـکین دردهـای خـود بـه حمایـت از طرف پرسـتار نیـاز دارند ،دردهایـی کـه پرسـتاران آنهـا را از نوع درد جسـمی ندیـده اند و نشـان دادن رفتارهـای حمایتـی از سـوی آنـان منجر بـه کاهش ایـن دردهـا بـرای بیمـاران میشـود. مشـارکتکنندگان تجـارب خـود را در ایـن خصـوص ایـن گونـه اظهـار داشـتهاند:
” همـه چیـز بـرای مریضـای سـرطانی دردهـای جسـمی اونها نیسـت، خیلـی اوقـات اونهـا دردهـای بـزرگ دیگـهای دارن که اون دردهـا رو بایـد بـا حمایـت کـردن از اونهـا تسـکین داد …بیمـاران سـرطانی نیـاز بـه حمایـت دارن و نیـاز دارن بـه این که از طـرف پرسـتار حمایـت بشـن. اونهـا از پرسـتار انتظـار دارن کـه غمخوارشـون باشـه تـا بتونـن بـه زندگیشـون ادامـه بـدن”
) شـرکتکننده شـماره11(.
” اگه مریض حمایت بشـه از طرف پرسـتار، درمانهای تسـکینی و مراقبتهـای تسـکینی را بهتـر قبـول میکنـه و بـه درمان هم عاقـه بیشـتری نشـون میـده و دردش هـم کمتـر میشـه چـون فکـر میکنـه کـه پشـتیبان داره… اگـه بیمـار از طـرف پرسـتار حمایـت بشـه حتی بـا اینکه بیماری سـختی داره، باهاش دسـت و پنجـه نـرم میکنه”) شـرکتکننده شـماره31(.
“همـه انسـانها نسـبت بـه هـم وظیفـه دارن کـه وقتی بـه کمک نیـاز دارن دسـت همدیگـه رو بگیـرن و بـه هـم کمک بـدن و در شـرایط سـخت به هـم بگن مـن در کنارتـم و نمـیذارم این قدر سـخت بهـت بگذره تا تسـکین پیـدا کنـن… مراقبت تسـکینی و تسـکین دادن بـه درد مریـض سـرطانی هـم زیر لـوای حمایت از اونهـا قـرار گرفتـه و مـا بـه عنـوان پرسـتار سـعی میکنیـم هر لحظـهای که ایـن مریضها احتیـاج دارن ازشـون حمایت کنیم” ) شرکتکننده شـماره2(.
اهمیـت رفتارهـای حمایتی در زمینه مراقبت تسـکینی از درد در بیمـاران مبتا به سـرطان به حدی اسـت که پرسـتاران معتقدند چنانچـه از حمایـت کردن بیمـار ناتوان باشـند، آنگاه لیاقت ارائه خدمـات پرسـتاری بـه این بیمـاران را ندارنـد. این یافتـه را یکیاز مشـارکتکنندگان بـه این صورت ایـراد نمود:
” مـن فکـر میکنم مریض سـرطانی چـون به صـورت مزمن این بیمـاری رو بـا خـودش داره و همیشـه درد داره و از طرفی مرتب میـاد بیمارسـتان و میره و تـا آخر عمرش با سـرطان باید زندگی کنـه، اگـه مـن نتونم ایـن مریـض رو حمایت کنم دیگه شایسـته انجـام کار تـوی ایـن بخـش و در کل شایسـته خدمت کـردن در حرفه پرسـتاری نیسـتم “) شـرکتکننده شماره8(.
ب-2- کاستن از تنش
پرسـتاران معتقـد بودنـد مراقبـت تسـکینی از بیمـاران مبتـا به سـرطان بـا کاسـتن از تنـش آنـان کـه در قالـب پذیرفتـن ایـن بیمـاران، درک پرخاشـگریهای آنهـا و همچنیـن شـنونده خوب بـودن بـرای آنهـا میسـر میگـردد، بـه تسـکین درد در ایـن مبتایـان منجر میشـود. اظهاراتـی از مشـارکتکنندگان در این زمینـه بـه این شـرح میباشـد:
“مراقبـت تسـکینی از درد در بیمـاران مبتـا بـه سـرطان، درک بیمـار تـوی ایـن شـرایطه کـه باید اجـازه بدیـم مریضی کـه درد داره پرخاشـگری کنه و ما آرومش کنیم و ناراحت نشـیم… وقتی مریضـا میبینن باهاشـون شـوخی بشـه و میخندیم باهاشـون و عامیانـه باهاشـون حـرف میزنیـم و از بـالا بـه پاییـن نگاشـون نمیکنیـم، مریضـا دردای شدیدشـون رو هـم فرامـوش میکنن”
) شـرکتکننده شـماره01(.
“مـا سـعی میکنیـم مریـض رو همـون طـور که هسـت بـا همه مشـکات و دردهایی که داره و ممکنه داشـته باشـه، اون مریض رو همـون طـور بپذیریـم و وقتـی داریـم باهـاش کار میکنیـم شـنونده خوبـی بـرای حرفهایـش باشـیم. بـه نظـر مـن یـه نکته مهـم تـوی مراقبت تسـکینی از درد در مریضای سـرطانی همینه که پذیـرای حرفاشـون باشیم”) شـرکتکننده شـماره1(.
“حقیقتـا مـا کاری میکنیـم کـه در مدت زمانی کـه مریض زنده اسـت و داره زندگـی میکنه از اسـترس وارده بـه اون کمتر کنیم تا دردش رو کمتر احسـاس کنه”) شـرکتکننده شماره 21(.
یکـی از پرسـتاران بزرگـی و وسـعت درد در بیمـاران مبتـا بـه سـرطان کـه کاسـتن از تنـش را بـرای آنـان الزامـی مینماید، به ایـن شـرح بیان داشـته اسـت:
1268732128267Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:38 IRST on Tuesday October 17th 2017

Downloaded from jap.iums.ac.ir at 12:38 IRST on Tuesday October 17th 2017

“بیمـاری سـرطان طبیعتـاً بـا کوهـی از درد زیـاد همراهـه و مریضهـای سـرطانی از نظر روانی پریشـانند و ایـن بیماری رویتمـام زوایـای زندگـی اونهـا هـم اثـر گذاشـته، به همیـن خاطرایـن مریضهـا بـه مراقبتـی نیـاز دارن که بتونـه از بار فشـارهایوارد شـده بـه زندگـی اونهـا کـم کنـه زندگـی رو بـرای اونهـا راحتتـر بکنه”) شـرکتکننده شـماره7(.

بحث
یافتههـای این پژوهش نشـان داد که پرسـتاران معتقدند مراقبت تسـکینی از درد در مبتایان به سـرطان در دو طبقه تسکین درد جسـمی و تسـکین درد روانـی قـرار میگیـرد. در همین خصوص واتـر کمپـر و ریبنیتـز مینویسـند درد سـرطان در بعـد جسـمی از بیمـاری ظهـور مییابـد و در ادامـه بـه ابعـاد روانشـناختی نیز گسـترش خواهـد یافـت)21(. بنابراین لازم اسـت پرسـتارانی که از بیمـاران مبتـا بـه سـرطان مراقبت تسـکینی به عمـل میآورند از انـواع دردهایـی کـه بیمـاران مذکـور تجربـه میکننـد، آگاهی داشـته باشـند)31(. در پژوهـش حاضـر مشـارکتکنندگان معتقد بودنـد کـه اسـتفاده از دارو سـبب تسـکین درد جسـمی بیماران مبتـا بـه سـرطان میگـردد، در عین حال بـر این بـاور بودند که پرسـتاران در ابتـدا از طریـق اقداماتی مانند ایجـاد آمادگی ذهنی و اقداماتـی نظیـر بیـان کردن عـوارض داروهای مخدر، شـرایطی فراهـم مینماینـد تا بیمار کمتر درخواسـت این داروها را داشـته باشـد زیـرا بـه تجربـه آنـان ابتـا بـه عـوارض مخدرهـا میتواند بـرای بیمـاران بـا دشـواری همـراه باشـد. در همین راسـتا، نتایج یـک تحلیـل محتـوا در آمریـکا کـه طـی مصاحبههـای نیمـه سـاختارمند بـا 12 بیمار مبتا به سـرطان انجام شـد، نشـان داد کـه ابتـا به یبوسـت به دنبـال مصـرف مخدرها باعث دیسـترس روانـی در ایـن بیمـاران بـه صـورت افسـردگی و اضطـراب شـده اسـت و ابتـا بـه ایـن عارضه بـر تصمیم بیمـاران جهت اسـتفاده مجـدد از مخدرهـا اثرگذار بوده اسـت)41(.
دیگـر یافتـه پژوهـش مـا نشـان داد کـه پرسـتاران در خصـوص تسـکین درد مبتایـان بـه سـرطان بـه لـزوم رفتارهـای حمایتی در ایـن زمینـه و کاسـتن از تنـش بیمـاران معتقدنـد. بـه بـاور مشـارکتکنندگان در زمینه مراقبت تسکینی از درد در مبتایان بـه سـرطان، دردهایـی فراتـر از دردهای جسـمی وجـود دارد که لازم اسـت مـورد توجه پرسـتاران قـرار گیرد. مشـارکتکنندگان میگفتنـد حمایـت از بیمـار توسـط پرسـتار عـاوه بـر آن کـه بـه کاهـش درد میانجامـد، موجـب میگـردد تـا بیمـاران قـادر بـه ادامـه زندگـی خـود شـوند. همچنیـن مشـارکتکنندگان در مطالعـه حاضـر اعتقاد داشـتند کـه رفتارهای حمایتی پرسـتار از بیمـاران بـه صـورت مداوم و بر حسـب نیـاز آنان انجـام میگیرد . میتـوان اذعـان نمـود، پرسـتارانی که از بیمـاران سـرطانی مراقبت میکننـد بـه آنـان در برابر دردشـان قدرت خودتدبیری میبخشـند و از ایـن بیماران در موقعیتهای آسـیبپذیر حمایت مینمایند)51(.
همسو با یافتههای این بخش از مطالعه حاضر، در مطالعات دیگری نیز به اهمیت حمایت از بیماران مبتا به سرطان اشاره شده است ،به طوری که یافتههای مطالعهای نشان داد مبتایان به سرطان بیشتر از سایر بیماران نیاز به دریافت حمایت دارند)61(. نتایج مطالعه کیفی مارکسالت و همکاران که با مشارکت 8 پرستار در کانادا انجام شد، نیز گویای آن بود که پرستاران به حمایت از بیمار در خصوص مراقبت تسکینی اشاره داشتهاند)71(. در یک تحقیق کیفی دیگر نیز که در سریانکا با مشارکت 10 پرستار انجام شد ،بیان گردید پرستاران در جهت تسکین دردهای جسمی و روانی بیماران مبتا به سرطان، باید از آنها حمایت به عمل آورند)81(. همچنین مت و همکاران در مطالعه خود در کانادا اظهار داشتند ،حمایت از مبتایان به سرطان عامل بهبود دهنده درد در این بیماران میباشد)31(. به عاوه، نتایج مطالعه دیگری در امریکا نشان داد، حمایت کردن از بیماران سرطانی سبب بهبود توانایی آنان برای تحمل بیماری شده است)91(. از سوی دیگر، نتایج مطالعهای در استرالیا تایید نمود که حمایت از بیماران سرطانی موجب بهبود ارتباطات آنها شده است)02(. پرستاران مشارکتکننده در مطالعه ما در مراقبت تسکینی از درد برای بیماران مبتا به سرطان تاش داشتهاند که از تنش این بیماران کم نمایند. مشارکتکنندگان به تجربه دریافته بودند که با کاستن از تنش این بیماران، دردهای روانی آنان تسکین مییابد. در حقیقت، دیسترس روانشناختی به عنوان یک عامل کلیدی در ایجاد درد سرطان شناخته شده است)12(. در همین زمینه، نتایج مطالعه جاکوپسن و همکاران در دانمارک که در خصوص مدیریت درد در بیماران مبتا به سرطان انجام شد، نشان داد شدت درد در این بیماران به دیسترس عاطفی
آنان بستگی دارد)22(. در راستای تایید یافتههای پژوهش حاضر ، یافتههای مطالعه اومانی و همکاران نیز در امریکا گویای آن بود که دیسترس عاطفی درمان نشده اثر منفی بر درد بیماران سرطانی دارد به طوری که کاهش دیسترس عاطفی به درمان درد در این بیماران میانجامد)32(. با توجه به این که بیماران مبتا به سرطان در معرض خطر انواع تنشها میباشند، ولیزاده و همکاران در کشورمان در نتایج مطالعه خود اعام داشتند، سرطان به عنوان یک رویداد تنشزا بیمار را از نظر عاطفی تحت تاثیر قرار داده است پس پرستاران باید به کاستن از تنشهای روانی بیمار اقدام نمایند)42(. به عاوه، نتایج یک مطالعه در هند نشان داد مراقبت تسکینی از بیمار مبتا به سرطان که به کاهش درد وی منجر گردد، باعث بهبود کیفیت زندگی نیز میشود)52(.
یافتههـای ایـن مطالعه درک و بینش عمیقی از تجارب پرسـتاران در خصوص مراقبت تسـکینی از درد در بیماران مبتا به سـرطان ارائـه میدهـد و نشـان میدهـد پرسـتاران در زمینـه مراقبـت تسـکینی از درد در بیمـاران مبتا به سـرطان عـاوه بر جنبههای جسـمی بـه جنبههـای روانـی این بیمـاران نیز اهمیـت میدهند .از سـوی دیگـر، بـا توجـه بـه اینکـه ایـن مطالعـه اولیـن مطالعـه کیفـی اسـت کـه دربـاره مراقبـت تسـکینی از درد در مبتایـان بـه سـرطان در بافـت فرهنگـی ایـران انجـام شـده اسـت، نتایـج حاصـل از آن میتواند سـبب آشـکار شـدن جنبههایـی از مراقبت تسـکینی از درد در ایـن گـروه از بیمـاران در جامعـه ایـران گردد.

تقدیر و



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید