پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي) تاريخ دريافت مقاله ۲۰/۳/۸۶۵ سال سيزده م, شماره ۳ , پي در پي ۶۳ ، صفحات ۱۹۳ تا ۲۰۲ تاريخ پذيرش مقاله ٢٣/١٢/٨٦ مرداد و شهريور ۱۳۸۷

مقايسه تأثير كرم واژينال آويشن شيرازي و ژل متروني دازول بر واژينوز باكتريال
دكتر معصومه سي مبر ۱ ٭ ۲ ۳ ۴
، زهره آذرباد ، دكتر فراز مجاب ، دكتر ح ميد علوي مجد

چکي ده
سابقه و ه دف: با توجه به شيوع بالاي واژينوز باكتريال در زنان، عوارض جانبي داروهاي شيميايي موجود و گرايش به استفاده از داروهاي گياهي در درمان واژينيتها و هم چنين با توجه به خواص ضد ميكروبي اسانس آويشن شيرازي در محيط آزمايشگاه، اين پژوهش با هدف مقايسه تأثير كرم آويشن شيرازي با ژل واژينال مترونيدازول بر درمان واژينوز باكتريال صورت گرفت.
مواد و روش ها: اين پژوهش يك كارآزمايي باليني تصادفي بر روي ٩٠ خانم٤٠‐١٨ ساله متأهل مبتلا به واژينوز باكتريال بود كه براي درمان به درمانگاه زنان بيمارستان شبيه خواني مراجعه و به طور تصادفي در دو گروه ٤٥ نفره قرار گرفتند. معيار تشخيصي، كرايترياي آمسل و رنگ آميزي گرم بود. به هر گروه درماني به مدت ٥ شب كرم آويشن شيرازي و يا ژل مترونيدازول داده شد و ٢ تا ٧ روز بعد از اتمام درمان مجدداﹰ از نظر پاسخ درماني بررسي شدند. از آزمون هاي آماري مك نمار جهت مقايسه معيارهاي آمسل و شكايات بيماري قبل و بعد از درمان در هر گروه درماني و آزمون دقيق فيشر جهت مقايسه پاسخ درماني بين دو گروه درماني استفاده گرديد.
يافته ها: شكايات بيماري و معيارهاي آمسل بعد از استفاده از کرم واژينال آويشن شيرازي يا ژل مترونيدازول به طور معني داري کاهش يافت (٠٠١/٠P <). خطر نسبي عدم درمان با آويشن شيرازي به مترونيدازول ٥٣/١=CI %٩٥ =٠/٢٧‐٨/٩٧) RR ) بود که از نظر آماري معني دار نبوده و نشان مي دهد که هر دو دارو تأثير مشابهي بر درمان بيماري داشتند.
نتيجه گيري: كرم واژينال آويشن شيرازي به اندازه ژل واژينال مترونيدازول در درمان علايم و نشانه هاي واژينوز باكتريال مؤثر است و مي تواند گزينه مناسب ديگري براي درمان واژينوز باكتريال در افراد علاقه مند به درمان گياهي و يا مبتلا به عوارض جانبي مترونيدازول باشد.
واژگان کلي دي: واژينوز باكتريال ، آويشن شيرازي ، مترونيدازول

مق دمه
واژينوز باكتريال ي ك اختلال در فلور طبيعي ميكروب هايواژن است كه موجب از بين رفتن لاكتـو باسـيلهـاي مولـدپراكسيد هيدورژن و رشد بيش از حد باكتري هاي بي هوازيميشود (١). در امريکا شيوع آن در زنان بـا فعاليـت جنـسي٢٨% و بدون تجربه جنسي ١٨% گزارش شده است (۲). ابتلا به واژينوزباكتريال داراي پيامدهاي نـامطلوبي ماننـد افـزايشخطـر ابـتلا ب ه بيمـاري هـاي الته ابي لگـن، ان دومتريت و عفونت هاي پس از اعمـال تهاجـمي روي لگـن، سرويـسيت،

۱ ٭ . نويسنده مسؤول : استاديار ، گروه مامايي ، دانشکده پرستاری و مامايي، دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي . آدرس براي مکاتبه: تهران ، خيابان شريعتی ، بالاتر از حسينـيه ارشـاد ، جنب بيمارسـتان کودکان مفيـد ، دانشـکده پرسـتاری و مامايي دانشـگاه علوم پزشکي شهيد بهـشتي ، طبـقه دوم ، گـروه مامايي . تلفن : ٨٨٨٨٣١٣٣ . پست الکترونيک : [email protected]
۲ . کارشناس ارشد مامايي
. دانشيار ، دانشکده داروسازی ، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
. دانشيار ، دانشکده پيراپزشکی ، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
ژل مترونيدازولواژينوز
پـس از زايمـان (۴) اسـت. ايـن بيمـاري شـايع تـرين علـت روغن هاي فرار گياهي از درخت چاي و سير بوده است (١٤).
واژينيت در زنان در سنين بـاروري مـيباشـد و بـيش تـر در آوي شن از گياه ان منتخ ب س ازمان بهداش ت جه اني
زنـان فعـال از لحـاظ جنـسي و در سـنين قبـل از يائـسگي ميباشد که روغـن اساسـي آن داراي اثـرات ضـد ميكروبـي، ديده ميشود (۵). ضد قارچي، خلط آور، ترمي م كننده زخ م، ضد عفوني كننده و اگر چـه رژيـ م مترونيـدازول بـه عنـوان مـؤثرترين درمـان ضد سرفه است (١٥). آويشن به گروهـي از گياهـان بـا تيـرهواژينــوز باكتريــال در ســال ١٩٧٨ شــناخته شــد (٦)، امــا نعناع راسته لاميل ها اطلاق مـي شـود كـه داراي سـه گونـه
عفونت هاي مجـاري ادرار، نئـوپلازي هـاي داخـل اپيتليـاليسرويکس، افـزايش خطـر ابـتلا بـه بيمـاري هـاي اکتـسابيمقاربتي و ايدز (٣)، خطر بـيش تـر سـقط و پـارگي زودرسپرده ها، زايمان زودرس، عفونت مايع آمنيوتيک و اندومتريتداروهاي جانشين و مكمـل را انجـام دادهانـد و بـراي چنـيندرمانهايي بين ٢٠ تا ١٠٠٠ دلار در سال هزينـه كـردهانـد .
متداول ترين آن ها استفاده از لاكتوباسيلها (به شكل ماستو يا قرص واژينال)، انواع دوشهاي واژنـي بـا اسـيد بوريـ ك،
چه به صورت خوراکي و يا واژنـي داراي عوارضـي اسـت کـهشايع ترين آن ها درد و کرامپ هاي شکمي و رحمي، تهـوع،طعــ م بــد فلــز در دهــان و خــارش ولــو مــي باشــد (٧).
کليندامايسين نيز که در درمـان واژينـوز باکتريـال اسـتفاده م ي ش ود، داراي عوارضــي همچ ون خ شکي پوســت، راشپوستي، قرمزي و حساسيت، پوسته ريزي، خـارش و سـوزشاست (٨). ه م چنين هر دو اين آنتي بيوتيک ها باعث ايجـادمقاومت در ميکروب هاي بي هوازي واژن مي شوند (۹و۱۰) .
اخيراﹰ استفاده از داروهاي گياهي بـه طـور فزاينـده اي درميان بيماران خواهان روش هاي سـنتي رايـج شـده و مـوردپسند بيماران و پزشکان قرار گرفته اسـت (١١). هـ م اکنـونبيش از ٨٠% از مردم کشورهاي در حال توسعه از طب سنتيشامل گياهان دارويي استفاده مـي کننـد (١٢). تجـويز ايـنداروها مي تواند موفق و ايمن باشد، به شرطي که با مشاوره وراهنمايي پرسنل آموزش ديده پزشکي و با دوز مناسـب و بـااحتياط در بـارداري مـصرف شـوند (١٣). بررسـي مطالعـات انجام شـده در رابطـه بـا شـايعتـرين درمـان هـاي مكمـل وجايگزين براي واژينيتهاي باكتريايي و قارچي نشان مي دهند كه زنان و به خصوص آن هايي كه علاي م مزمن واژني دارنـد،درمان هاي جانشين و مكمل را به درمان هاي ضد ميكروبـيترجيح مي دهند . به طوري كه ٧٣% از زنان با علاي م واژينيت مزمن براي حدود ٢ سال يا بيش تـر از آن، خـود درمـاني بـازاتاريا، زيزيفورا و تيموس اسـت . Zataria multiflora يـاآويشن شيرازي از سرشاخه هاي گل دار خـش ك شـده گيـاهزاتاريا مولتي فلورا به دست مي آيد و در ايـران، افغانـستان وپاكستان يافت مي شود. تركيبات عمـده موجـود در اسـانس
گيــاه ايرانــي آن كــارواكرول، تيمــول، لينــالول و پاراســيمن مي باشد كه به ترتيب ٦١، ٢٥، ٢ و ٢ درصد از اسانس حاصلاز نمونه خش ك گياه را تشكيل مي دهند (۱۷و١٦).
تركيبات فنلي تيمول وكارواكرول آن فقط داراي خاصـيت
ض د ميكروب ي ه ستند (١٧) و فواي د آن در بيم اري ه اي التهابي روده موش نشان داده شده است (۱۸). ه م چنـين درمسموميت هاي ناشي از عفونت روده، ديسانتري و وبـا مفيـداست و براي رفع برخي از انگل ها به صـورت تنقيـه اسـتفادهمي شود (١٩). روغن آويـشن از ايجـاد حـساسيت، خـارش وآسيب اشعه آفتـاب بـه پوسـت پيـشگيري مـي كنـد (٢٠) و به عنوان ضد عفوني كننده دهن و لثه نيز استفاده مـي شـود(٢٣‐٢١). اجــزاي تــشكيل دهنــده روغــن آويــشن ضــد باكتري هاي گرم مثبت و گرم منفـي مـي باشـند (٢٤) و دربرابـر ٧ سـوش اسـتاندارد مـؤثر هـستند (٢٥). هـ م چنـين نشان دا ده شده است که اسانس آويشن شيرازي داراي اثـريمشابه با كلوتريمازول بر درمان واژينيت كانديديايي (٢٦و٢٧) و نيز مؤثر در از بين بردن پاتوژن عامل واژينيت تريكوموناييدر شرايط آزمايشگاهي است (٢٨).
با توجه به شيوع بالاي واژينوزباكتريال در زنـان، عـوارضج انبي داروه اي ش يميايي موج ود و گ سترش روز اف زوناستفاده از داروهاي گياهي در درمان واژينيـتهـا و از طـرفديگر با توجه به اين که تاكنون كار آزمايي بـاليني در زمينـهتأثير اين گياه در درمان واژينيتهاي باكتريايي انجـام نـشدهاست، اين مطالعه با هدف مقايسه تأثير كرم آويشن شـيرازيو ژل واژينال مترونيدازول بر واژينوز باكتريال صورت گرفت.
مواد و روش ها
اين مطالعه ي ك كارآزمايي باليني تصادفي بـراي ارزيـابيتأثير كرم واژينال حاوي اسانس آويشن شيرازي در مقايـسهبا ژل مترونيدازول در درمان واژينـوز باكتريـال بـود. اسـانسآويشن شيرازي به صورت کرم واژينال بود که هـر تيـوپ آن۵۰ گرم (هر گرم کرم حاوي ۳۸۵/۰‐۳۱۵/۰ميلي گرم تيمول از اسانس ) و توليد شـرکت بـاريج اسـانس بـا نـام لکـورکس(شماره سريال ۴۰۱۱) بـود . مترونيـدازول نيـز بـه شـکل ژلواژينال ۷۵/۰% بود که هر تيوپ حاوي۷۰ گرم ماده و ساختشرکت پارس دارو (شماره سريال ۲۶۲۵) بود.
پــژوهش حــذف شــدند. ايــن بيمــاران بنــا بــه گفتــه ترشـحات، ايجـاد بـوي آمـين بـا اضـافه کـردن پتـاس ١٠%

در اين مطالعه٩٠ زن متأهل مبـتلا بـه ايـن بيمـاري درمحدوده سني ١٨ تـا ٤٠ سـال كـه شـرايط شـركت در ايـنپژوهش را داشتند، به طـور تـصادفي از ميـان زنـان مراجعـهكننده به درمانگـاه زنـان شـهيد”شـبيه خـواني” وابـسته بـهدانشگاه علوم پزشكي كاشان انتخاب و وارد دو گروه ٤٥ نفرهشدند. نمونه ها در اين مطالعـه در صـورت وجـود حـاملگي وشيردهي، مصرف الكل و داروهاي ضد انعقاد مثل كومـادين وداشتن سـابقه ابـتلا بـه بيماريهـاي شـناخته شـده طبـي ازمبـتلا بـه واژينيـت كانديـديايي، تريكومونـاييو سرويـسيت بر اساس اسمير مستقي م نبودند. از خان م هاي مراجعه كننـدهدر صــورت نداشــتن ممنوعيــت ورود بــه تحقيــق و داشــتنمعيارهاي مورد نظر رضايت نامه كتبي کسب شد.
سـپس اي ن بيم اران جه ت معاين ه و نمون ه ب رداري در وضعيت ليتـاتومي قـرار گرفتـه و بعـد از گذاشـتن اسـپكلوماســتريل و مــشاهده واژن و ســرويكس از نظــر التهــاب و يافته هاي غيرطبيعـي، ترشـحات از نظـر رنـگ و مشخـصاتكنترل شدند . نمونه ترشحات از قسمت فوقاني ديواره جـانبيواژن توسط سواپ استريل بر روي ٣ لام گذاشته شد. ي ك لام را با ي ك قطره از نرمال سالين مخلوط كرده (لام شماره ١) و جهت ديدن سلول ه اي كليدي و وجود تريكومونا واژينـاليسدر زيـر ميكروسـكوپ (سـاخت كارخانـه Leica آمريكـا) بـا بزرگ نمايي ٤٠ × فرار دادي م. لام دوم را با ي ك قطره محلولپتــاس ١٠ درصــد مخلــوط كــرده و از ميكروســكوپ بــابزرگنمايي٤٠ × جهت بررسـي آزمـون ويـف و ديـدن هيـفكانديدا استفاده کردي م. لام شماره ٣ پس از خش ك شـدن درهوا با الكل متانول فيكس شده و براي رنگ آميزي گرم جهت تشخيص واژينوز باكتريـال بـه آزمايـشگاه بيمارسـتان شـبيهخواني ارسال شد. جواب آزمايشات حـداكثر ٢٤ سـاعت بعـدآماده شد . ه م چنينpH ترشحات واژن با كاغـذ pH متـر(ساخت كارخانه ماچري ـ ناگل آلمان) تعيين گرديد.
در صورت مشاهده تريكومونا در لام شـماره ١ و يـا هيـفكانديدا در لام شماره ٢ ن مونـه را از پـژوهش حـذف کـردي م.
معيار تشخيص بيماري بر اساس وجود ٣ تا از ٤ معيار آمسل(ترشحات همگن و رقيق سفيد‐ خاکستري، pH بـالاي ٥/٤
واحدهاي پژوهش تنها زوج جنـسي همـسر خـود بودنـد و ازآنتي بيوتي ك ها، داروهاي تضعيف كننده سيست م ايمني و يـا
داروه اي واژين ال در ط ي ١٤ روز قب ل از ش روع پ ژوهش استفاده نكرده بودند. ه م چنين اين افراد در زمان مطالعـه از
روش جلوگيري از حاملگي ياIUD استفاده نمـي كردنـد وبه ترشـحات واژن و ديـدن سـلول هـاي کليـدي در گـستره
مرط وب ترش حات واژن) و رن گ آمي زي گ رم ب ر اس اس نمره بندي نوجنت بود.
گروه درماني كرم حاوي اسانس آويـشن شـيرازي شـبي
ي ك اپليكاتور به مدت ٥ شب و گروه درماني ژل مترونيدازول
ژل مترونيدازول
ـنيز شــبي يــ ك ب ـار بــه م ـدت ٥ ش ـب تحــت درمــان معنـي داري نيـز بـين دو گـروه از نظـر روش هـاي مختلـف
قرار گرفتند و نكات بهداشتي به همراه برگـه اي بـه بيمـارانتوضيح داده شد. ي ك برگه خود گزارش دهي جهـت ارزيـابيروش صحيح دارو نيز به بيمار داده شد تـا هـر شـب پـس ازمصرف پر كرده و در زمان مراجعه مجدد بـا خـود بيـاورد. از بيماران خواسـته شـد كـه ٢ تـا ٧ روز بعـد از اتمـام درمـانمراجعه نمايند و كليه اقدامات بار اول مجدداﹰ انجام و در موردعوارض دارويي نيز سؤال شد. پاسخ موفق درماني بـه صـورتوجود ي ك يا هيچ ي ك از معيارهاي آمسل و منفي شدن رنگآميزي گرم بود.
تجزيه و تحليل آماري اطلاعـات بـه دسـت آمـده در ايـنپژوهش با کمک آمار توصيفي (ميـانگين و انحـراف معيـار) و استنباطي (آزمون تي، آزمون كاي دو، آزمون دقيق فيـشر وآزمون م ك نمار) توسط نرم افـزار SPSS 12 انجـام گرفـت.
آزمون م ك نمار جهت مقايسه علاي م و معيارهاي آمسل قبـلو بعد از درمان در هر گروه درمانيو آزمون دقيق فيشر جهتمقايسه نتايج درماني بين دو گروه مورد استفاده قـرار گرفتنـد.
در اين مطالعه ٠٥/٠ P < معني دار در نظر گرفته شد.
يافته ها
در اين پژوهش٩٠ بيمار مبتلا به واژينوز باكتريايي به طور تصادفي در دو گروه درماني ٤٥ نفره تقسي م شـدند. امـا يـ كنفر در گروه درماني مترونيدازول به دليل عدم تطـابق نتيجـهرنگ آميزي گرم با معيارهاي آمـسل از مطالعـه خـارج شـد.
ه م چنين دو نفر نيز از گروه درماني آويـشن بـه دليـل عـدممـصرف صـحيح دارو و عـدم مراجعـه در ويزيـت پيگيـري از مطالعه خـارج گرديدنـد . بنـابراين پـذيرش درسـت و كامـلدارويي در ٨٧ نفر از ٩٠ بيمار (٧/٩٦%) بود.
گروه هاي مورد مطالعه از لحاظ مشخصات سـن بـاروري، وزن، طول مدت ازدواج، مدت تحـصيل خـود و همـسر، سـناول ين ب ارداري، تع داد ح املگي، س زارين و س قط تف اوت معني داري با ه م نداشـتند (آزمـون تـي، جـدول ۱). تفـاوتپيشگيري و وضعيت بهداشتي آنـان وجـود نداشـت (آزمـوندقيق فيشر، جـدول ۲). هـ م چنـين بـين دو گـروه از لحـاظسابقه ابتلا به واژينيت در سال گذشته، اخـتلالات قاعـدگي ومرطوب ماندن لباس زير نيز تفاوت معنـي داري وجـود نداشـت(آزمون دقيق فيشر). اين دو گروه از لحاظ فراواني وضعيت هـاي مختلف شغلي نيز تفاوتي نداشتند (آزمون دقيق فيشر)
جدول ١ ‐ مقاي سه ميانگين و انحراف م عيار م شخصات دموگرافيک و بارداري زنان مورد مطال عه مبتلا به واژينوز باكتريال مراج عه كننده
به درمانگاه زنان بي مارستان شبيه خواني كاشان در دو گروه درماني آويشن و مترونيدازول
متروني دازول
(ميانگين ± انحراف معيار) آويشن
(ميانگين ± انحراف معيار) گروه ها متغيرها
٣٢/٠٧± ٦/٥١ ٣٢/٣٣± ٥/٨٢ سن (سال)
٦٨± ١٠/٣٧ ٦٦/٣٥± ٩/٨٢ وزن (کيلوگرم)
٩/٤٣± ٤/٤٦ ٩/٠٥± ٤/٣٧ سال هاي تحصي ل
٩/٥٢± ٣/٦١ ١٠/٠٩± ٣/٧٥ سال هاي تحصي ل همسر
١٢/٣٠± ٦/٤٥ ۱۲/۰۲±۵/۹۵ طول م دت ازدواج (سال)
١٩/٣٢± ٢/٨٨ ١٩/٧٧± ٤/٥٩ سن اولين بارداري (سال)
٢/٢٥± ١/٤٥ ۲/۰۷±۱/۱۲ تع داد حاملگي
٠/٣٦±٠/٥٧ ٠/٣٥±٠/٦٥ تع داد سزارين
٠/٢٣± ٠/٥٢ ٠/١٢± ٠/٣٢ تع داد سق ط

شكايات باليني زنان مبتلا بـه واژينـوز باکتريـال بعـد ازمصرف آويشن و مترو نيـدازول کـاهش معنـي داري يافـت.
از نظر آماري اختلاف معني داري قبـل و بعـد از درمـان بـا كرم آويشن شـيرازي در بـر طـرف كـردن علايـ م بيــماري ب ه ج ز علام ت خ ارش (آزم ون م ک نم ار، ٠١/٠< P) وجود داشت . با وج ـود كاه ـش فراوانـي شـكايت خـارش از٣/١٦% به ٧/٤% قبل و بعد از درمان با كرم آويشـن شيرازي اين كاهش معـني دار نبـود، اما اين اختلاف قبـل و بعـد ازدرمان بـا ژل مترونيـدازول (آزمـون مـک نمـار، ٠١/٠P<) معني دار بود.
جدول ٢ ‐ مقايسه توزي ع فراواني مصرف روشهاي پي شگيري و
وض عي ت بهداشتي زنان مورد مطال عه مبتلاي به واژينوز باكتريال مراج عه كننده به درمانگاه زنان بي مارستان شبيه خواني كاشان در دو گروه درماني آوي شن و مترونيدازول
مقايسه فراواني شـکايات بيمـاران بعـد از درمـان در دوگروه درماني اخـتلاف معنـي داري را نـشان نـداد (آزمـوندقيق فيشر، ٠٠١/٠ < P) که بيان گر مـ ؤثر بـودن هـر دوروش درماني در بهبود شکايات بيماران بود (نمـودار ١).
متروني دازول تعداد (%) آويشن
تعداد (%) گروه ها
روش جلوگيري از بارداري/ به داش ت
٤(٩/٣) ٤(٩/٣) قرص تركيبي ٠ (٠)
٣(٦/٨)
٢٨ (٦٣/٨)
٣(٦/٨)
١ (٢/٣)
٥ (١١/٤) ١ (٢/٣)
٤(٩/٣)
٢٦(٦٠/٥)
٣(٧)
١ (٢/٣)
٤(٩/٣) DMPA
كان دوم منقطع لوله بستن زن لوله بستن مرد كان دوم و منقطع بارداري

از

جلوگيري

روش

بارداري

از

جلوگيري

روش

١٠(٢٢/٧) ٨(١٨/٦) استخر ٣(٦/٨)
٣١(٧٠/٥) ١(٢/٣)
٣٤(٧٩/١) حمام عمومي هيچ ك دام
بهداشت
عمومي



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید