پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي)
تاريخ دريافت مقاله ۳۰/۳/۸۵ سال دوازده م, شماره ۱, پي در پي ۵۵ ، صفحات ۳۵ تا ۴۱ ,
تاريخ پذيرش مقاله ٥/٦/٨٥ فروردين و ارديبهش ت ۱۳۸۶

بررسي شيوع سن درم روده تحري ك پ ذير در مبتلايان به رفلاكس
گاسترو ازوفاژيال با و ب دون ازوفاژي ت مراجعه كنن ده به درمانگاه گوارش
بيمارستان لقمان ح كي م در سال ١٣٨٤
٢ * ١
دآتر شهريار نيك پور , دآتر انسيه واحدي

چکي ده
سابقه و ه دف: با توجه به شايع بودن بيماري ريفلاكس گاستروازوفاژيال(GERD) و سندرم روده تحريكپذير (IBS) و گزارش هايي
مبني بر بالا بودن شيوع همپوشاني اين دو اختلال، همچنين تفكيك GERD به دو دسته با ازوفاژيت (ERD) و بدون ازوفاژيت (NERD)، اين مطالعه با هدف مقايسه شيوع IBS در گروه مبتلايان به ERD با گروه NERD مراجعه كننده به كلينيك گوارش بيمارستان لقمان حكيم در سال ١٣٨٤ انجام گرفت.
مواد و روشها: اين مطالعه بر روي ١٦٠ بيمار كه براساس تشخيص باليني مبتلا به GERD بودند انجام شد. بيماران با توجه به يا فتههاي اندوسكوپيك مري در دو گروه ERD (٨٠ نفر) و NERD (٨٠ نفر) قرار گرفتند. براساس پرسشنامه مربوط به شاخص هاي ROME(II) مبتلايان به IBS مشخص شدند. داده ها توسط ن رمافزار آماري SPSS 12 و آزمون مربع کاي تجزيه و تحليل و ٠٥/٠P < معنا دار تلقي شد.
يافته ها: شيوع IBS در مبتلايان به GERD ١٥% و به تفكيك در گروه ERD، %٥/٧ و در گروه NERD %٥/٢٢ بود (٠٠٨/٠ = P). توزيع GERD در سنين زير ٤٥ سال %٦/٥٠ و بالاي ٤٥ سال %٤/٤٩ بود. تنها %٣/٢٣ موارد GERD در سنين بالاي ٦٥ سال از نوع NERD و %٧/٧٦ آنها از نوع ERD بود. بيشترين شيوع IBS در GERD، مربوط به رده سني ٥٤‐٤٥ سال بود %٨/ ٤٥ [ERD %٥٠ و
NERD %٥/٤٤]. هيچكدام از موارد IBS در رده هاي سني ٤٤‐٣٥ سال و بالاي ٦٥ سال ديده نشد. شيوع GERD در زنها %٥٤ و مردها
%٤٦ بود. شيوع IBS در زنان مبتلا به GERD ٧/١ برابر، ERD ٢ برابر و NERD ٧/١ برابرمردان هم گروه خود بود. شيوع الگوي يبوست غالب در IBS، در بيماران مبتلا به NERD ١٩ نفر (٧٩%)، ERD ٥ نفر (%٨٣) و GERD ١٤ نفر (%٧٨) بود.
نتيجه گيري: بالا بودن قابل توجه شيوع IBS در مبتلايان به NERD نسبت به مبتلايان به ERD پيشنهاد مي كند كه احتمالاﹰ دو اختلال
IBS و NERD داراي زمينه مشترك اتيولوژيك يا پاتوفيزيولوژيك هستند.
واژگان کلي دي : رفلاكس گاسترو ازوفاژيال، سندرم روده تحريك پذير، ازوفاژيت

مق دمه
سندروم روده تحري ك پذير (Irritable Bowel Syndrom: IBS) يكي از اختلالات شناخته شده دستگاه گوارش است كه شيوع آن بدون ارتباط با سن رو به افزايش است (١). شيوع IBS در جمعيت بزرگسال ١٥ تا ٢٠ درصد است (٢). از طرفي رفلاكس
(Gastro Esophageal Reflux معده به مري
Disease=GERD) از شكايات شايع گوارشي است كه ٧ درصد

۱ ٭ . نويسنده مسؤول : استاديار، گروه گوارش , بيمارستانن لقمان حکيم، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي. آدرس براي مکاتبه: تهران، خيابان كارگر جنوبي، چهارراه لشكر، خيابان كمالي، بيمارستان لقمان حكيم، بخش داخلي . تلفن: ٣٣٨٦٥٠٧‐٠٩١٢
۲ . دستيار تخصصي بيماريهاي داخلي، بيمارستان لقمان حکيم, دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
۳۶/ دو ماهنامه پژوهنده بررسي شيوع سندرم روده تحري ك پذير در مبتلايان به رفلاكس گاسترو ازوفاژيال

مردم آن را ي ك بار در روز، ١٥ درصد ي ك بار در هفته و ٤٠ درصد ي ك بار در ماه تجربه ميكنند (٣).
در مطالعه كندي و همكاران در سال ١٩٩٨, %٥/٤٦ موارد مبتلا بهIBS, داراي GERD و %٤٧ موارد GERD داراي IBS بودند. با توجه به شيوع بالاي IBS در بيماران مبتلا به GERD احتمال ي ك اختلال حركتي مشترک زمينه اي ناشي از اختلال عملكرد عضلات صاف گوارشي، در اين دوبيماري مطرح شد (٤).
از طرفي بيماران GERD با توجه به يافته هاي اندوسكوپي دال بر وجود يا عدم وجود ازوفاژيت به دو گروه داراي اروزيون (Erosive Reflux Disease: ERD) و فاقد اروزيون (Non Erosive Reflux Disease: NERD) تقسي م
مي شوند. با توجه به اينكه پاتوفيزيولوژي اين دو گروه از اختلالات GERD مي تواند متفاوت باشد، احتمال اينكه فراواني سندروم روده تحري ك پذير نيز در اين دو گروه متفاوت باشد وجود دارد. بر اين اساس مطالعه حاضر بمنظور تعيين رابطه احتمالي انواع GERD با IBS انجام شد.
مواد و روشها

اين مطالعه در سال ١٣٨٤ روي مبتلايان به GERD مراجعه کننده به درمانگاه بيمارستان لقمان حکي م وابسته به دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي انجام شد. تشخيص GERD بر اساس يافته هاي باليني و توسط فوق تخصص گوارش داده شد. بيماران داراي معيارهاي زير از مطالعه کنار گذاشته شدند:
۱‐ ابتلا به بيماريهاي حرکتي مري اع م از آشالازي، اسكلرودرمي، اسپاس م منتشر مري يا اسفنکتر تحتاني هيپرتانسيو، ٢‐ ابتلا به بيماري هاي التهابي روده اع م از کرون يا کوليت اولسرو، ٣‐ وجود اختلال الکتروليتي، ٤‐ وجود ديورتيکول مري، ٥‐ ابتلا به سرطانهاي دستگاه گوارشي فوقاني، ٦‐ ابتلا به واريس مري، ٧‐ سابقة مصرف اخير (يکماه گذشته) داروهاي مؤثر بر لوله گوارش شامل داروهاي آنتي کوليزژيک، پروکينتيک،
اريترومايسين و داروهاي ضد اسيد، ٨‐ سابقه انسداد روده ، ٩‐سابقة جراحي دستگاه گوارش، ١٠‐ وجود هرگونه کنترانديکاسيون انجام اندوسکوپي گوارشي فوقاني اع م از اختلال شديد قلبي عروقي يا ديسترس تنفسي و ١١‐ عدم رضايت و همکاري جهت انجام اقدامات تشخيصي مورد نظر در مطالعه.
بيماران داراي شرايط ورود به مطالعه به منظور تشخيص IBS از طريق پرسشنامه استاندارد شده تشخيصي و بر اساس شاخصهاي ROME II بررسي شده و در صورت دارا بودن شاخص هاي بالا براي تشخيص قطعي IBS و رد علل ارگانيک آزمايشاتي شامل فرمول شمارش خون محيطي، اندازه گيري پتاسي م، سدي م، کراتينين، اوره و قند ناشتاي خون، آزمايش مدفوع از نظر پارازيت و خون مخفي و بالاخره رکتوسيگموئيدوسکوپي براي افراد زير ٤٠ سال و کولونوسکوپي براي افراد بالاي ٤٠ سال انجام شد.
بيماراني که در بررسي هاي انجام شده اختلال ارگانيک توجيه ‐کننده علائ م IBS را نداشتند مبتلا به سندرم روده تحريک پذير در نظر گرفته شدند. سپس اين بيماران با اندوسكوپ Olympus تحت اندوسکوپي گوارشي فوقاني قرار گرفتند و براساس وجود و يا عدم وجود ازوفاژيت به دو گروه ERD و NERD تقسي م شدند. در اندوسکوپي، نواحي تحتاني مري به دقت بررسي شد و هر گونه ضايعه مخاطي از قبيل قرمزي (اريت م) يا اروزيون (شکستگي صاف مخاطي) مورد توجه قرار گرفت و شدت ازوفاژيت بر اساس طبقه بندي لوس آنجلس درجه بندي شد.
در نهايت ١٦٠ بيمار مبتلا به GERD كه ٨٠ نفر آنها در گروه ERD و ٨٠ نفر در گروه NERD قرار داشتند بررسي شدند. داده هاي جمع آوري شده با استفاده از نرم افزار آماري 12 SPSS آناليز گرديد. ٠٥/٠ P< . از نظر آماري معنادار تلقي شد.

يافته ها

تعداد مبتلايان به IBS در بيماران مبتلا به ERD ، GERD و NERD به ترتيب ۲۴، ۶ و ۱۸ نفر بود. اختـلاف دو گـروه ERD و NERD از نظر ابتـلا به IBS به لحاظ آمـاري معنـي دار بود (۰۰۸/۰< P ). توزيـع بيمـاران مـورد مطالعه بر اساس سن و نوع بيماري آنان در جدول ١ و ٢ نشان داده شده است.

جدول ١ – توزيع مبتلايان به ERD و NERD مراجعه آننده به درمانگاه گوارش مرآز پزشكي، آموزشي و درماني لقمان حكيم بر اساس گروه هاي سني و نوع بيماري سال ١٣٨٤.

جدول٢ – توزيع مبتلايان به GERD مراجعه آننده به درمانگاه گوارش مرآز پزشكي، آموزشي و درماني لقمان حكيم بر اساس گروه هاي سني و نوع بيماري سال ١٣٨٤.

شيـوع GERD در سنيـن بالاي ٥٥ سال مختـصري كاهش نشان داده و عليرغ م اينكه (%٨/٢٨) موارد ريفلاكس گاستروازوفاژيال در سنين بالاي ٦٥ سال ديده مي شود اما
شماره ۱, پي در پي ۵۵ , فروردين و ارديبهشت ۱۳۸۶ دكتر شهريار نيک پور و همکاران / ٣٧

هيچكدام از موارد IBS در بيماران مبتلا به GERD اع م از ERD و NERD ديده نشد. به علاوه برخلاف توزيع تقريبﹰا همگون ERD در تمام رده هاي سني، شيوع موارد NERD در
رده سني بالاي ٦٥ سال كاهش يافته و در رده سني ٤٥‐٣٥ سال، عليرغ م شيوع ١٥ درصدي GERD هيچكدام از موارد IBS ديده نشد. ضمنﹰا شيوع NERD و ERD در اين رده سني مشابه بود.

توزيع بيماران مورد مطالعه بر اساس جنس و نوع بيماري آنان در جدول ٣ نشان داده شده است. اختلاف دو گروه جنسي از نظر نوع بيماري به لحاظ آماري معني دار نبود. از ٨٠ بيمار مبتلا به ERD بر اساس درجه بندي لوس آنجلس ۴۵، ۳۱، ۳ و يک نفر به ترتيب در گروه A تا D قرار گرفتند. از ۱۶۰ بيمار مبتلا به GERD, ۱۹ نفر داراي الگوي يبوست غالب ( اجابت مزاج کمتر از ۳ بار در هفته در سه ماه گذشته) بودند. در مبتلايان به IBS داراي الگوي يبوست غالب ۵، ۱۴ و ۱۹ نفر به ترتيب داراي بيماري ه م زمان NERD ، ERD و GERD بودند. فراواني الگوي يبوست غالب در موارد IBS همزمان با ERD با موارد IBS همزمان با NERD اختلاف معنادار آماري نشان نداد.
از ١٦٠ بيمارمبتلا به GERD، درد شك م در ٢٤ نفر (%٥)، نفخ شك م در ١٦ نفر (%١٠)، دفع بلغ م در ٦ نفر (%٨/٣) و ناراحتي شك م در هنگام اجابت مزاج در ٢١ نفر (%١/١٣) وجود داشت.

بح ث
در ايران تا كنون مطالعه اي در زمينه ارتباط GERD با IBS انجام نگرفته است. مطالعات جهاني نيز در اين رابطه معدود مي باشد. در مطالعه اي كه توسط Pimentel و همكارانش در مركز درماني سدارس سيناي آمريكا در سال ٢٠٠٢ انجام شد، نشان داده شد كه از ٣٥ بيمار مبتلا به GERD، ٢٥ نفر (٧١ درصد) براساس معيارهاي ROME(I)، مبتلا به IBS بودند و از گروه Non GERD، ١٧ نفر (٣٥ درصد)، معيارهاي ROME(I) براي IBS را داشتند. اين مطلب نشان داد كه IBS به طور مشخص در گروه مبتلايان به GERD شايعتر از گروه مقابل بود (٣).
همچنين در مطالعه اي كه Kennedy و همكارانش در سال ١٩٩٨ انجام دادند نشان داده شد كه (%٤٧) موارد GERD، IBS نيز داشته اند (٤).
در مطالعه حاضر مشخص شد كه از ١٦٠ مورد GERD مراجعه كننده به كليني ك گوارشي، ٢٤ نفر (%١٥) داراي IBS نيز مي باشند. شيوع IBS در مبتلايان به GERD در پژوهش حاضر از مطالعه پيمنتل و همكاران (%٧١) و مطالعه كندي و همكاران (%٤٧) به مراتب كمتر است. علت اين تفاوت شيوع IBS مي تواند از علل ذيل ناشي شود:
١) تفاوت هاي جغرافيايي و فرهنگي از جمله رژي م هاي غذايي و استرسهاي روحي در افراد مطالعه شده در مطالعات فوق با مطالعه حاضر.
تشخيص IBS در مطالعه پيمنتل و همكاران براساس معيار ROME(I) انجام شد در صورتي كه مطالعه حاضر براساس معيار ROME(II) صورت گرفت. (٢
حج م نمونه مطالعه پيمنتل و همكاران تنها ٣٥ نفر بود و اين، در مقايسه با حج م نمونه مطالعه حاضر (١٦٠ نفر) تفاوت واضحي دارد و اين موضوع ميتوانسته در دقت مطالعه پيمنتل و همكاران تاثير منفي داشته باشد. (٣
در مطالعه ما مشخص شد كه شيوع IBS در ERD (٤
۳۸/ دو ماهنامه پژوهنده بررسي شيوع سندرم روده تحري ك پذير در مبتلايان به رفلاكس گاسترو ازوفاژيال

جدول ٣ – توزيع مبتلايان به GERD مراجعه آننده به آلينيك گوارش مرآز پزشكي، آموزشي و درماني لقمان حكيم بر اساس جنس و نوع بيماري در سال ١٣٨٤

(%٥/٧) و NERD (%٥/٢٢)، است يعني شيوع IBS در NERD به صورت معناداري بالاتر از شيوع IBS در ERD مي باشد. با توجه به اين يافته و عدم بررسي اين زيرگروه ها در مطالعات Pimentel (٣) و Kennedy (٤) احتمال مي رود كه موارد مبتلا به GERD در مطالعات مذكور اغلب از نوع NERD
بوده اند و به همين دليل شيوع IBS بالاتر گزارش شده است.
همچنين در مطالعهاي كه بر روي جامعه شهري يونان توسط Papatheodoridis بر روي ٧٠٠ بيمار مراجعه كننده با علائ م گوارشي انجام شد، نتيجه گيري شد كه شيوع همزمان GERD ديس پپسي و IBS، ١١١ نفر (%٩/١٥) مي باشد(٥) كه اين نتيجه با نتيجه به دست آمده در مطالعه ما همخواني و مطابقت دارد. چون هيچ مطالعه اي در ايران يا كشورهاي مجاور در اين رابطه انجام نشده است، مقايسه منطقه اي در اين رابطه امك انپذير نمي باشد. در اين مطالعه گرچه شيوع IBS در بيماران مبتلا به GERD (%١٥) بود اما با تقسي م GERD به دو گروه NERD و ERD براساس مشاهدات اندوسكوپي، شيوع IBS در گروه بيماران مبتلا به NERD، از نظر آماري به طور معناداري از بيماران مبتلا به ERD بيشتر بود (٠٠٨/٠ P=).
با توجه به اينكه لوله گوارش از دهان تا انتهاي كولون، از نظر بافت شناسي، فيزيولوژي و آناتومي عليرغ م تفاوت هاي موجود در قسمت هاي مختلف، ي ك دستگاه با عملكرد مرتبط و هماهنگ محسوب ميشود و از آنجايي كه علل فيزيوپاتولوژي NERD و ERD مي تواند با ه م متفاوت باشد، مي توان پيش بيني كرد كه علت فيزيوپاتولوژي مشتركي بين NERD كه ناشي از اختلالات حركتي قسمت فوقاني دستگاه گوارش و IBS كه ناشي از اختلالات حركتي قسمت تحتاني دستگاه گوارش ميباشد، وجود داشته باشد. اين موضوع در مطالعه پيمنتل و همكاران (٣) بدين صورت تأييد شده است كه احتمالاﹰ ي ك اختلال زمينه اي حركتي مشتر ك بين GERD و IBS وجود دارد. با توجه به اينكه در مطالعه پيمنتل و همكارانش دو گروه NERD و ERD از ه م تفكي ك و با ه م مقايسه نشده اند، اين نكته كه موارد GERD در مطالعه آنها اغلب از نوع NERD بوده محتمل است. گرچه براي تأييد دقيق اين فرضيه كه اختلالات NERD و IBS از نظر اتيولوژي ك يا فيزيولوژي ك زمينه هاي مشتركي دارند، نياز به انجام مطالعات بيشتري در اين زمينه دارد. در صورت تأييد اين ارتباط مي توان در زمينه پي ريزي روش درماني مشتر ك در اين دو اختلال، اقدام به انجام مطالعات كاربردي نمود.
شماره ۱, پي در پي ۵۵ , فروردين و ارديبهشت ۱۳۸۶ دكتر شهريار نيک پور و همکاران / ٣٩

در مورد فراواني سني GERD و IBS در مطالعه پاپاتئودوريس در سال ٢٠٠٥ در يونان، ديده شد كه GERD و IBS هر دو در سنين بالاتر از ٤٥ سال شايعترند (٥). در مطالعه ما نيز مشخص شد كه شيوع GERD، توزيعي يكنواخت در تمام سنين با كاهش مختصري در سنين بالاي ٥٥ سال دارد. اما در گروه NERD با افزايش سن خصوصاﹰ در سنين بالاي ٥٥ سال شيوع كاهش قابل توجهي مييابد. اين روند در مورد ERD صدق نمي كند. بلكه مشاهده مي شود كه اغلب موارد GERD در سنين بالاي ٥٥ سال از نوع ERD مي باشند.
در مورد IBS همزمان با GERD، در مطالعه ما ديده شد كه بيشترين شيوع اين اختلال در رده سني ٥٤‐٤٥ سال ميباشد (%٨/٤٥). همچنين بيشترين شيوع IBS همزمان با ERD
(%٥٠) نيز مانند IBS همزمان با NERD (%٥٠) در رده سني
٥٤‐٤٥ سال ميباشد. ضمناﹰ شيوع IBS همزمان با ERD
(%٧/١٦) نيز همانند IBS همزمان با NERD (%٧/١٦) در رده سني ٤٤‐٢٥ سال نسبت به سنين ٥٤‐٤٥ سال كمتر ميباشد.
طبق آنچه در مطالعات ديگر گزارش شده است IBS در افراد جوان شايعتر است (٦ و ٧) اين تفاوت قله شيوع سني IBS، در مطالعات مذكور با مطالعه حاضر ميتواند بدين علت باشد كه در مطالعات مذكور شيوع IBS بدون توجه به GERD بررسي شده اما در مطالعه حاضر، شيوع سني IBS در بيماران مبتلا به GERD بررسي شده است. با اين حال در مطالعه حاضر هيچكدام از موارد IBS همزمان با GERD، اع م از ERD و NERD در سنين بالاي ٦٥ سال ديده نشد و اين يافته با مطالعات ديگر (٦ و ٧) همخواني دارد. كاهش شيوع NERD در سنين بالاي ٦٥ سال و عدم كاهش شيوع ERD در اين سنين، به علاوه، عدم مشاهده IBS در اين رده سني ميتواند تأکيدي بر وجود همپوشاني معنادار بين موارد IBS و NERD باشد. ضمنﹰا عدم مشاهده IBS در گروه سني ٤٥‐٣٥ سال و يكسان بودن شيوع ERD و NERD در اين رده سني مشهود است. اين
موضوع بايد در مطالعات ديگري پيگيري و بررسي شود. از نظر فراواني جنسي، شيوع GERD در مردها (%٥٤) مختصري از زنها (%٤٦) بالاتر بود. اين تفاوت معنادار نبود. در مطالعه شمال چين كه توسط Wang و همكارانش انجام شد، نيز نتيجه گيري شد كه شيوع GERD در مردها و زنها تفاوتي ندارد (٨).
در مورد فراواني IBS در مبتلايان به GERD به تفكي ك جنس، ديده ميشود كه IBS در زنان مبتلا به GERD اع م از ERD و NERD شايعتر از مردان ميباشد. شيوع IBS در مبتلايان به
GERD مونث ٧/١ برابر افراد مذكر ميباشد. در مطالعه Dorssman و همكارانش نيز مثل بسياري از مطالعات ديگر، شيوع IBS در خانمها ٢ برابر آقايان گزارش شده است (٩). در مطالعه پاپاتئودوريديس نيز نتيجهگيري شد كه خانمها شايعتر از آقايان علائ م IBS و ديس پپسي را گزارش ميدهند (٥).
در مورد فراواني الگوي يبوست غالب در ٣ ماهه گذشته نيز ديده شد که شيوع اين الگو در بيماران GERD (%٩/١١) مي باشند و از طرفي تمامي آنها داراي IBS مي باشد. اين يافته در پژوهش شمال چين توسط جين هاي وانگ و همكارانش نيز با تفاوتي ناچيز (٤٧/٩%) گزارش شد (٨). شيوع الگوي يبوست غالب در مبتلايان به IBS همزمان با NERD] (٧٩%) GERD (%٧٨) و ERD (%٨٣)] مي باشد، كه تفاوت معناداري بين دو گروه ERD و NERD در اين زمينه وجود نداشت. Christine و همكارانش
نيز در پژوهش خود تأكيد كردند كه بين IBS و يبوست مزمن همراهي معناداري وجود دارد (١٠).

نتيجه گيري
از مطالعه حاضر نتايج ذيل حاصل شد:
شيـوع IBS در بيماران مبتـلا به NERD به طور
۴۰/ دو ماهنامه پژوهنده بررسي شيوع سندرم روده تحري ك پذير در مبتلايان به رفلاكس گاسترو ازوفاژيال

معناداري نسبت به مبتلايان به ERD بالاتر است (٠٠٨/٠ = P).
شيوع GERD در رده هاي مختلف سني توزيع همگوني دارد و در سنين بالاي ٦٥ سال مختصري كاهش مي يابد.
در سنين بالاي ٦٥ سال شيوع NERD كاهش يافته و بيشتر موارد GERD در اين سنين از نوع ERD
مي باشد.
شيوع IBS همراه با GERD در سنين بالاي ٦٥ سال به حد (%٠) مي رسد و بيشترين شيوع IBS مربوط به سنين ٥٤‐٤٥ سال مي باشد.
فراواني GERD در هر دو جنس يكسان است، اما شيوع IBS در خانمها از آقايان بيشتر است.
٧٩% موارد IBS همراه با GERD داراي الگوي
يبوست غالب هستند و اين موضوع در دو گروه NERD و ERD تفاوت معناداري ندارد (٠٥/٠P>).

تش كر و ق درداني
جا دارد از زحمات دكترعلي عسگري و دکتر نريمان مصفا كه درانجام مراحل مختلف مطالعه حاضر مارا ياري كردند قدرداني نمايي م.

REFERENCES
1600232103783

.1 Kountouras J, Chatzopoulos D. Efficacy of trimebutine therapy in patients with gastroesophageal reflux disease and irritable bowel syndrome. Hepatogastroenterology. 2002 Jan-Feb;49(43):193-7.

.2 Talley NJ, Boyce P. Identification of distinct upper and lower gastrointestinal symptom groupings in an urban population .Gut. 1998 May;42(5):690-5.

.3 Pimentel Mark M.D. Increased prevalence of irritable bowel syndrome in patients with gastroesophageal reflux. J Clin Gastroenterol. 2002 Mar;34(3):221-4.

.4 Kennedy TM, Jones RH, Hungin AP. Irritable bowel syndrom, gastroesophageal reflux, and bronchial hyper- responsiveness in the general papulation. Gut. 1998, 43: 770-4.
شماره ۱, پي در پي ۵۵ , فروردين و ارديبهشت ۱۳۸۶ دكتر شهريار نيک پور و همکاران / ٤١

.5 C.V.Papatheodoridis, D.G. Karamanolis. Prevalence and impact of upper and lower gastrointestinal symptoms in the Greek urban general population. Scand J Gastroenterol. 2005; 40; 412-21.

.6 Brandt Lj, Bjorkman D, Fennerty MB. Systematic review on the management of irritable bowel syndrome in North America. Am J Gastroenterol. 2002, 97(suppl): S7-S26.

.7 Dorssman DA, Gamilleri M, Mayer EA, Whitehead WE: AGA technical review on irritable bowel syndrome. Gastroenterology 2002, 123: 2108-31.

.8 Jin Hai wang, Jin Yan Luo, Lei Dong, Jun Gong, Tong M. Epidemiology of Gastroesophageal Reflux: A General population besed study in xian of Northwest China. World J Gastroenterol. 2004 June;10(11):1647-51.

.9 Dorssman DA, LiZ, Andruzzi E. U.S. householder survey of functional gastrointestinal disorders:
prevalence, sociodemography, and health impact. Dig Dis Sci. 1993, 38: 1569-80.

.01 Christine L. Fissora, MD, Kenneth l. Koch. Symptoms overlap and comorbidity of irritable bowel syndrome with other conditions. Current Gastroenterology Reports. 2005, 7:264-71.



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید