پژوهن ده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهي د بهشتي) سال سيزده م, شماره ۵ , پي در پي ۶۵ ، صفحات ۳۹۷ تا ۴۰۳
آذر و دی ۱۳۸۷

تاريخ دريافت مقاله ۱۱/۹/۸۶ تاريخ پذيرش مقاله ١٢/٣/٨٧
بررسي عملکرد و رفتار جنسي در خان م هاي باردار مراجعه کنن ده به درمانگاه ها و مراکز به داشتي درماني تحت پوشش دانشگاه جن دي شاپور اهواز در سال ٨٦ ‐١٣٨٥
گيتي ازگلي۱ ٭، فاط مه زکي ۲ ، صديقه امير علي اکبري ۳، دکتر ح ميد علوي مجد ۴

چکي ده
سابقه و ه دف: بارداري دوره اي حساس در زندگي زن است که تغييرات زيادي در زندگي از جمله تغيير عملكرد و رفتار جنـسيايجاد مي كند. طي سال هاي متمادي تعداد زيادي از مطالعات سعي در بررسي فعاليت هاي جنسي طي بارداري داشـته انـدکـهدارایبرخي نواقص بوده و به نتايج متفاوتي دست يافته اند. لذا تعيين وضعيت عملكرد و رفتار جنسي زنان باردار با تلاش در رفعنقايص مطالعات قبلي، جهت شناخت بيش تر مس ؤولين و مراقبين بهداشت باروري حايز اهميت است. پژوهش حاضـر بـه منظـورتعيين عملکرد و رفتار جنسي در خانم هاي مراجعه کننده بـه درمانگـاه هـا و مراکـز بهداشـتي درمـاني تحـت پوشـش دانـشگاه جندي شاپور در سال ۶‐۱۳۸۵انجام گرفت.
مواد و روش ها: در اين مطالعه توصيفي مقطعي نمونه گيري از خانم هاي باردار بين بهمن۱۳۸۵ تا فروردين۱۳۸۶ در شهراهواز انجام گرفت. ۱۱۰ نفر براي شركت در مطالعه دعوت شدند و اطلاعات توسط پرسشنامه اي شامل سه بخـش مشخـصاتدموگرافيک، بخش عملکرد جنسي بر گرفته از پرسشنامه FSFI و بخش رفتار جنسي و به روش مصاحبه مـنظم در محيطـيخصوصي و پس از کسب رضايت از واحدهاي پژوهش و همسرانشان گردآوري شد.
يافته ها: از مجموع زناني كه براي شرکت در مطالعه دعوت شدند ۱۰۲ نفر در مصاحبه شرکت کردند. ميل، تحريک و اوج لذت جنسي، مقاربت دردناک و عملکرد جنسي کل با پيشرفت سه ماهه بارداري همگي کاهش يافته بودند و ميانگين و انحراف معيار امتيازات مقاربت دردناک و عملکرد جنسي کلي بين سه ماهه تفاوت آماري معني دار نشان داد (۰۵/۰P<). ولي حيطه هاي ميل جنسي، تحريک جنسي، اوج لذت جنسي و رضايت جنسي تفاوت آماري مشاهده نشد. ۶/۱۷ درصد از زنان مقاربت مقعدي، ۲/۳۸ درصد مقاربت جنسي از طريق دهان و ۲/۳۹ درصد اجبار جنسي را تا به حال تجربه کرده بود. از ميان زنان با مقاربت مقعدي، زنان با فعاليت جنسي از طريق دهان و زناني که اجبار جنسي را تجربه کرده بودند، به ترتيب ۳۴، ۹/۵۴ و ۵/۴۷ درصد گزارش کردند اين رفتارها طي بارداري ادامه و يا افزايش پيدا کرده است. بين حيطه ميل جنسي و عملکرد جنسي کلي با سن حاملگي، سن ازدواج و مدت ازدواج (۰۵/۰P<)، بين حيطه هاي مقاربت دردناک و اوج لذت جنسي با سن حاملگي (۰۵/۰P<) و بين رضايت جنسي با تحصيلات همبستگي معني داري مشاهده شد. بين خواسته بودن بارداري با تحريک جنسي، لوبريکاسيون، رضايت و عملکرد جنسي کلي ارتباط معني داري مشاهده شد. رفتارهاي جنسي با سن بارداري همبستگي نداشتند و در ميان مشخصات دموگرافيک بين تحصيلات با مقاربت مقعدي و فعاليت جنسي از طريق دهان و بين سن ازدواج با اجبار جنسي همبستگي بود (۰۵/۰<P). ساير مشخصات دموگرافيك از جمله سن، سن همسر، تحصيلات، تحصيلات همسر با عملكرد و رفتار جنسي همبستگي نداشتند.

۱ ٭ . نويسنده مسؤول : مربي ، گروه مامايي ، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي . آدرس براي مکاتبه: تهران، خيابان دکتر شريعتي ، دانشکده پرستاری و مامايي دانشگاه علـوم پزشكي شهيـد بهشتي . پست الکترونيک :gozgoli @ yahoo.com
۲ . کارشناس ارشد مامايي
. مربي ، گروه مامايي ، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
. دانشيار، گروه آمار ، دانشکده پيراپزشکی ، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
۳۹۸ باردار
نتيجه گيري: يافته هاي ما نشان داد عملکرد جنسي به طور قابل توجهي در بارداري کاهش مي يابد. هم چنين برخي رفتارهاي جنسي پر خطر در بارداري نيز ادامه مي يابد، که هر دو بر سلامت زن و جنين و روابط زناشويي اثرات سوئي مي گذارد. برگزاري برنامه هاي مشاوره اي برنامه ريزي شده در طي ويزيت ها و مراقبت هاي دوران بارداري توصيه مي شود.
واژگان کلي دي: رفتارجنسي ، عملکرد جنسي ، بارداري

مق دمه
بارداري دوره اي حساس است که تغييرات زيادي از جملـهتغيير در عملکـرد و رفتـار جنـسي زن ايجـاد مـي کنـد (۱).
عملکرد جنسي شـامل ميـل، تحريـک يـا تهيـيج، اوج لـذتجنسي و فرونشيني مي باشد (۲) که بـا توجـه بـه تغييـراتهورموني، جسمي و رواني در بارداري دچار تغييراتي مي شود (۳). رفتار جنسي نيز به معناي مجموعه فعاليت هـايي اسـتکه برخي از آن ها جهت کسب لذت انجام مي شود (۴) و در بارداري تحت تأثير قـرار مـي گيـرد (۵). در بـسياري مـواردتغيير و يا کاهش فعاليت جنسي در بارداري منجـر بـه بـروزرفتارها و تجارب جنسي با عواقب فاجعه آميـز (۶) و کـاهش رضايت از رابطـه زناشـويي (۷) و گـاه حتـي برقـراري روابـطخارج زناشويي مي شود (۸). انجام برخي از رفتارهاي جنسياز جمله فعاليت جنسي از طريق مقعد ، دهان و اجبار جنـسيدر بارداري با افزايش خطر عفونت، پارگي زودرس کيـسه آبو زايمان زودرس (۹) و در برخي موارد پيامدهاي بـد زايمـان(آمبولي هوا ) و آسيب و يا حتي مرگ جنـين و مـادر همـراهمي باشد . در مطالعه اي کـه توسـط بـارتلاس و همکـاران درامريکا (۱۰) انجام گرفت، فعاليت جنسي از طريـق مقعـد دربين ۳۳ درصد و فعاليت جنسي از طريق دهـان در بـين ۵۳ درصد از زنان در بارداري ادامه پيدا کرده بـود. شـيوع اجبـارجنسي نيز در مطالعه اي ديگر در امريکـا بـين ۹/۰ تـا ۱/۲۰ درصد گزارش شـد (۱۱). مطالعـاتي کـه بـه منظـور بررسـيعملکـرد و رفتـار جنـسي انجـام گرفتـه بـا توجـه بـه روشگردآوري اطلاعات (اظهار خود زن يـا مـشاهده ) اسـتفاده ازابزار استاندارد و نـوع ابـزار و نيـز جامعـه پـژوهش بـه نتـايجمتفاوتي دست يافته اند. براي مثال در بررسي ميل جنسي در بارداري برخي از محققين (۱۴‐۱۲) کـاهش يکنواخـت ميـلجنسي را با افزايش سه ماهه بارداري مشاهده کردند و برخيديگر (۱۷‐۱۵) کاهش آن را در سه ماهه اول و بـه خـصوصسه ماهه سوم و افزايش آن در سه ماهه دوم، مشاهده کردند.
مسؤولين بهداشتي به ايـن نتيجـه رسـيده انـد توجـه بـهمسايل جنسي يک جزء اساسي از استانداردهاي مراقبـت هـايبهداشتي است (۱۸) و در اين ميان بررسي و آموزش عملکرد ورفتار جنسي در بارداري جزيي از مراقبت هـاي بـارداري (۶) و در حيطه وظايف ماماهاست (۱۹). با وجود اين در حال حاضر در مؤاخذ زنان و مامايي درباره رفتارها و عملکرد جنسي طيبارداري مطالب محدودي وجود دارد (۲۰) و در کشور ما نيـزبا و جود اين که زنان باردار سه م مهمي از جمعيت را به خـوداختصاص مي دهند (۹/۷درصد) (۱۸) در حال حاضر خدماتخاصي در اين زمينه ارايه داده نمي شود. با توجـه بـه اثـراتخاصي که بارداري بـر بهداشـت فـرد و خـانواده مـي گـذارد توجه به عواملي که اي ن دوره را تحت تأثير قرار مي دهند لذاپژوهش حاضر با هدف تعيين عملکرد و رفتارجنسي خانم هاي باردار مراجعه كننده به درمانگاه ها و مراكز بهداشتي‐ درمانيتحت پ وشش دانشگاه جندي شـاپور در شـهر اهـواز در سـال
۸۶‐۱۳۸۵ انجام شد.
مواد و روش ها
پژوهـش ما از نوع توصيــفي مقطــعي بـود كـه بــر رويخانـ م هاي باردار مراجعـه کننـده بـه درمانگـاه هـا و مراکـزبهداشتي درماني تحت پوشش دانشگاه جندي شاپور در اهوازدر سال ۸۶‐۱۳۸۵ انجام شد. در ايـن پـژوهش نمونـهگيـري به صورت چند مرحله اي انجام گرفت؛ به اين ترتيب كه شهراهواز به چهار ناحيه اقتصادي اجتمايي تقسي م و سپس از هـرمنطقه به صورت تصادفي ي ك مركز بهداشتي درماني انتخابشد، سپس از هر مرکز متناسب با تعداد افراد مراجعه کننـدهبه آن مراکز تعدادي نمونه انتخاب شد.
حج م نمونه برآورد شده با ۰۵/۰=α و ۲/۰= d حداقل ۹۷ نفر بود که با توجه به ريزش١١٠ زن باردار براي شرکت درپژوهش دعوت شدند. در اين پژوهش ابزارگردآوري دادههـاپرسشنامه هاي مربوط به مشخصات دموگرافيـک، عملکـردجنسي و رفتارهاي جنسي تجربه شده توسط زن و تغييراتآن ها در بارداري بود.
واجد شـرايط داده شـد. سـپس براسـاس نظـرات آن هـا و بيش ترين درصد (۷/۶۲ درصد) آن هـا بـدون فرزنـد بودنـد. بــا اســتفاده از انــدکس محتــوا اعتبــار ابــزار مــورد تأييــد ميانگين سن زمان ازدواج ۶/۴ ± ۲۳/۲۰ سال بود . بيش ترين
جهــت تعيــين اعتبــار و اعتمــاد ابــزار از اعتبــار محتــوا استفاده شد؛ به اين ترتيب که پس از مطالعه کتب و مقالات مختلف بر اساس اهداف پژوهش پرسشنامه تنظي م شـد کـهپس از تصحيح و تأييد اساتيد محترم راهنما و مـشاور فـرماطلاعاتي و پرسشنامه به ۱۲ نفـر از اعـضای هيـأت علمـي، ۳ متخصص زنان و زايمـان ، ۲ روانپزشـک و ۵ نفـر از زنـان

جهت تجزيه و تحليل داده هـا از نـرم افـزار 13 SPSS بـاضريب اطمينان ٩٥ درصد استفاده شد.
يافته ها
۱۱۰ خان م باردار براي شرکت در اين پژوهش دعوت شدندکه ۶ نفر از شرکت در مطالعه امتنـاع کردنـد و ۲ نفـر حـينمصاحبه انصراف دادن د و در نهاي ت ۱۰۲ نف ر در مطالع ه شرکت کردند که۳۱ نفر آن ها در سه ماهه اول بـارداري، ۳۷ نفر در سـه ماهـه دوم و ۳۴ نفـر در سـه ماهـه سـوم بودنـد.
ميانگين سن خان م هـاي مـورد بررسـي ۳/۵ ± ۸/۲۴ سـال وميانگين سن همـسران ۸/۵ ±۲۱/۲۹ سـال بـود. تحـصيلاتبــيش تــرين درصــد واحــدهاي پــژوهش (۲/۳۸ درصــد) و بــيش تــرين درصــد همسرانــشان (۲/۴۲ درصــد) در حــد دبيرستان بود . شغل بيش ترين درصد خان م هـا (۹۸ درصـد ) خانــه دار و شــغل بــيش تــرين درصــد همــسران آن هــا (۸/۵۸ درصــد) آزاد بــود. بــيش تــرين درصــد خــانم هــا
(۹/۵۶ درصــد) بــارداري اول خــود را ســپري مــي کردنــد.
قرار گرفت . لازم به ذکر اسـت کـه بخـش عملکـرد جنـسينسخه فارسي مقياس FSFI بود . پايايي ابزار نيـز بـه روشآزمون مجدد و تأييد آن توسط معنيدار شـدن (۰۵/۰ <P) آزمون همبستگي پيرسـون و اسـپيرمن و معنـيدار نـشدن آزمون م ك نمار و ضريب كاپا انجام شد. سپس پژوهشگر بـاحضور در مراکز بهداشتي درماني از خان مهاي بـارداري کـهجهت انجام مراقبت بارداري مراجعه مـي کردنـد و شـرايطشركت در مطالعـه را دارا بودنـد بـراي شـركت در مطالعـه دعوت به عمل آورد. ابتدا پس از توضيح در مورد موضـوع وعلت تحقيق و اطمينان دادن به خـان م هـاي بـاردار دربـاره محرمانــه مانــدن اطلاعــات و کــسب رضــايت آن هــا و همسرانــشان در محيطــي خــصوصي، فــرم اطلاعــاتي وپرسشنامه تكميـل شـده سپـس داده هـا استـخراج گرديد. درصد آن ها (۴۱ درصد) در سال اول ازدواج به سر مي بردندو بيش ترين درصد خانم ها (۵۲ درصد) قوميت عرب داشـتند. وضعيت مالکيت مسکن در بيش ترين خان م ها (۷/۴۶ درصد) زندگي با اقوام و ميزان درآمد ماهيانه خانواده در بيش تـريندرصـ د (۱/۴۳ درصـ د) واحـ دهاي پـژوهش ۲۰۰‐۴۰۰ هـزار تومــان بــود. بــيش تــرين درصــ د واحــ دهاي پــژوهش (۹/۸۶ درصد) بارداري خواسته داشتند و بيش تـرين درصـد واحدهاي پژوهشي (۳/۹۱درصـد ) سـابقه عارضـه مامـايي دربارداري قبلي نداشتند. از نظر کليـه مشخـصات دموگرافيـک به سه ماهه هاي بارداري تفاوت آماري معنـي داري مـشاهدهنشد (۰۵/۰ <P). ميانگين و انحراف معيار تمامي حيطه هايعملکرد جنسي به تفکيک و عملکرد جنسي کلي بر طبق سهماهه هاي بارداري در جدول ۱ نشان داده شده است.
با افزايش سن بارداري، حيطه ميل جنسي کاهش يافته بودو د ر حيطه ميل جنسي بين سه ماهه ها، اختلاف با ۰۶/۰=P وجود داشت . با افزايش سه ماهه ها بارداري، حيطـه تحريـکجنسي کاهش يافت . ولي بين سـه ماهـه هـا، تفـاوت آمـاريمشاهده نشد . ميانگين و انحراف معيار حيطـه خـيس شـدنمهبل در سه ماهه اول با سوم برابر بـود و در سـه ماهـه دومنسبت به دو سه ماهه ديگر ک م تر بود . بـين سـه ماهـه هـايبارداري، اختلاف آماري معني داري مشاهده نشد . حيطـه اوجلذت جنسي، با افـزايش سـن بـارداري کـاهش يکنواخـت را
يافته بـود؛ بـدين معنـي کـه مقاربـت دردنـاک بـا پيـشرفت طريق مقعد، فعاليت جنسي از طريق دهان و اجبار جنسي درسه ماهه هاي بارداري، افزايش يافته بود و بين سه ماهـه هـابارداري به ترتيب در ۹/۵ ، ۵/۲۰ و ۵/۲۲ درصد زنان ادامه وتفاوت آماري معني داري از نظر مقاربت دردناک مشاهده شد يا افزايش يافته بود.
نشان داد و بين سه ماهه هاي بارداري، اختلالات با ۰۷/۰=P مشاهده شد . با پيشرفت بارداري، حيطه رضايت جنـسي نيـزبه طو ر يک نواخت کاهش يافته بود و بين سه ماهه ها، از ايـننظر تفـاوت آمـاري معنـي داري وجـود نداشـت. حيطـه دردجنسي نيز در اين پژوهش، با افزايش سـن حـاملگي کـاهش
۴۰۰ باردار
جدول ١ ‐ مقايسه ميانگين و انحراف معيار حيطه هاي ع ملکرد جن سي و ع ملکرد جن سي کلي به تفكي ك سه ماهه هاي بارداري در خان م هاي باردار مراج عه كننده به مراكز بهداشتي درماني تح ت پوش ش دانشگاه جندي شاپور در اهواز درسال ٦ ‐١٣٨٥
اول

ماهه

سه

دوم

ماهه

سه

سوم

ماهه

سه

حاملگي

سن

شاخص

متغيرها

ميانگين

معيار

انحراف

ميانگين

معيار

انحراف

ميانگين

معيار

انحراف

آزمون

نتيجه

جنسي

مي ل

٠٤
/
٤

٠٤
/
١

٨٢
/
٣

٧٤
/
٠

٦٤
/
٣

٩٦
/
٠

٥٦
/
٥
=
x
2

٠٦
/
٠
=
P

جنسي

تحريک

٢٤
/
٤

٠٢
/
١

٠٦
/
٤

٧٤
/
٠

٩٣
/
٣

٩١
/
٠

N.S

لوبريکاسيون

٨٩
/
٤

١٣
/
١

٧١
/
٤

٣٧
/
١

٨٩
/
٤

١٧
/
١

N.S

اول

ماهه

سه

دوم



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید