4874834-50799

مقـاله پژوهشـی
فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 4، شماره 2، زمستان 1392
5289255-150310

مقایسه اثرات روشهای آبدرمانی، تنآرامی و تمرینات مکنزی در بهبود کمردرد مزمن ورزشکاران
سعدی سامی1، مهدی حکیمی1*، مریم علی محمدی1، ناصح کریمیانی1
1-کارشناسی ارشد فيزيولوژی ورزشی، دانشگاه آزاد واحد مريوان، گروه تربيت بدنی و علوم ورزشی
42826979

تاریخ دریافت: 10/8/92 تاریخ بازبینی: 8/9/92 تاریخ پذیرش: 27/9/92چکیده
زمینه و هدف: هدف از پژوهش حاضر مقايسه اثرات روشهای آبدرمانی، تنآرامی و تمرينات مکنزی در بهبود کمردرد مزمن ورزشکاران بود.
مـواد و روشهـا: جامعـه آمـاری ايـن پژوهـش را ورزشـکاران مبتـا به کمـردرد مزمن تشـکيل میدادنـد که به صـورت هدفـدار نمونـه ای 40 نفره بـا ميانگيـن سـنی 6/3 ± 52/32 سـال در رشـته های دو و ميدانـی، واليبـال، کشـتی، بدمينتـون و وزنهبـرداری در سـطح قهرمانـی با سـابقه بيش از شـش مـاه درد انتخـاب شـدند. آزمودنیهـا به صـورت تصادفـی بـه 4 گـروه 10 نفـره )آب درمانـی، تـن آرامـی، تمرينـات مکنـزی و کنترل( تقسـيم شـدند. پروتـکل اجـرا شـده شـامل 8 هفتـه تمرين، سـه جلسـه در هفتـه و هر جلسـه حدود يک سـاعت بـود. برنامه هـای درمانی شـامل آب درمانی ،تمرينـات مکنـزی و تنآرامـی عضانـی پيشـرونده بود و ابزار مورد اسـتفاده برای سـنجش، پرسشـنامه درد مک گيل و پرسشـنامه ناتوانی اسوسـتری بـود. تجزيـه و تحليـل آمـاری بـا اسـتفاده از نـرم افـزار SPSS نسـخه 17 و روش آماری تـی همبسـته و آزمون تحليـل واريانس يک طرفـه )آزمون تعقيبـی توکـی( انجام شـد) 05/0> Ρ(.
یافته هـا: نتايـج ايـن پژوهـش نشـان داد کـه روش هـای مـورد مطالعـه به طـور معنـی داری) 05/0> Ρ( باعـث کاهـش درد و بهبود عملکرد نسـبت بـه پيش آزمـون و گـروه کنتـرل شـد امـا بيـن روش های مـورد مطالعه تفـاوت معنـی داری وجود نداشـت و تقريبـا ميزان اثرگـذاری آنها يکسـان بود .
نتیجه گیـری: روش هـای درمانـی اسـتفاده شـده در بهبـود کمـر درد مفيـد بوده و ضعـف و ناتوانـی را کاهش می بخشـند و در بين ميـزان اثرگذاری آنهـا تفـاوت معنی دار وجـود ندارد.
واژههای كلیدي: ورزشکاران، کمر درد مزمن، تمرينات مکنزی، تنآرامی
مقدمه
217567-2881

نویسنده مسئول: مهدی حکيمی، کارشناسی ارشد فيزيولوژی ورزشی، دانشگاه آزاد واحد مريوان، گروه تربيت بدنی و علوم ورزشیایمیل: [email protected]
در طـول سـالهای گذشـته، روانشناسـی درد بهعنـوان بخشـی از پژوهـش و درمـان مـورد توجـه قـرار گرفته اسـت. متخصصان طبقه بندیهـای متعـددی از درد بهعمـل آوردهانـد. برخـی از پژوهشـگران از درد روانزاد در مقابـل درد عضـوی سـخن گفتهانـد و برخـی ديگـر درد خوشخيـم را در برابـر درد بدخيـم مطـرح میکننـد و يـا درد حـاد را در مقابـل درد مزمـن قـرار میدهنـد. درد مزمـن دردي اسـت غيرسـرطاني کـه کـم و بيش از تـداوم برخـوردار اسـت و معمـولا دورهي زمانـي 6 ماهـهاي را بهعنـوان مـاك تشـخيصي بـراي مزمـن شـدن درد، در نظـر ميگيرنـد)1(، البتـه برخـی ديگـر از محققين درد مزمـن را دردي تعريـف کردهانـد کـه بهمـدت 3 ماه تـداوم داشـته اسـت)2(. يکي از شـايعترين دردهـاي مزمـن ،کمـردرد اسـت کـه از ديـدگاه پاتوفيزيولوژيـک، شـامل عوامـل آناتوميـک، زيسـتي- مکانيکـي ،عصبـی- فيزيولوژيکـي، ايمنـي شـناختي، روانشـناختي و اجتماعـي اسـت)3(. کمـردرد يک عامت اسـت و نه يـک بيماری .افـراد بهدليـل آسـيب و رنجـی کـه از آن میبرنـد آن را بيمـاری مینامنـد. بـر اسـاس بررسـیهای انجـام گرفته، مشـخص شـده اسـت کـه 60 تـا 80 درصـد از جمعيت مـردم روزانـه از کمردرد رنـج میبرنـد. بـر خـاف کمردردهـای حـاد، کمـردرد مزمـن بيمـاری پيچيده و مشکلسـازی اسـت که با عـوارض و اختالات عملکـردی همـراه اسـت)4(. کمـردرد حـاد، مزمـن و آسـي بهای ورزشـی در ناحيه ديسـک کمر در ورزشـکاران نسبت به جمعيت عادی مردم بيشـتر اسـت. از سـويی ورزشـکاران بـه خاطر اعمال نيروهـای مکرر فشـاری به آنها در اثر ورزشهای مختلف، نسـبت به تغييرات تخريبی در دي سـکها مسـتعد هسـتند. فتق ديسـک يکـی از مهمتريـن عللی اسـت که سـبب کمردرد در ورزشـکاران میگـردد. اغلـب روشهـای رايـج بـرای درمـان کمـردرد ، روشهـای کنترلـی هسـتند و از مجموع اين روشهـا میتوان به اسـتراحت و دارو درمانـی، اعمال سـرما و گرما بهصورت سـطحی و عمقـی، آمـوزش ورزشهايـی نظيـر مکنـزی، انجـام ماسـاژ بـر عضـات، تجويـز پروتزهای کمری مناسـب، آمـوزش راه کارهايی مناسـب جهـت اجتنـاب از موقعي تهايـی کـه باعـث کمـردرد میشـود، اشـاره کرد. در پژوهشهای بسـياری تمرينات ورزشـی و حـرکات اصاحـی بـرای بهبود کمردرد توصيه شـده اسـت6)،5(. پژوهشـگران نشـان دادهانـد کـه فعالي تهـای بدنـی و ورزشهای اسـتاندارد موجـب افزايـش بـرون ده قلـب تـا 15 برابـر حالـت اسـتراحت میگـردد و موجـب افزايـش جريـان خـون در بافـت فعـال شـده در نتيجـه منجـر بـه کاهـش درد و تسـريع بهبودی در عضـو مربـوط میشـود)7-9(. راينويـل و همـکاران) 2004( در مطالعـه مـروری خـود نشـان دادنـد کـه ورزش میتوانـد باعـث کاهـش 10 تـا 50 درصدی درد و شـدت آن در ناحيه کمر شـود و بـا حساسـي تزدايی از ترسهـا، نگرانیهـا و تغييـر نگـرش در مـورد درد بـه بهبـود کمـردرد کمک کنـد)01(. همچنيـن کارپنتر و نلسـون) 1999( طـی پژوهشـی گـزارش کردنـد کـه تمرينات متداول مورد اسـتفاده در درمان کمردرد که شـامل حرکات کلی فلکسـيون و اکستانسـيون تنـه میشـوند عضات شکمی)راسـت و مايل شـکمی( و اکستانسـور سـتون مهـرهای را فعال میسـازد و تمري نهـای مقاومتـی پيشـرونده کـه بهمنظـور افزايـش قدرت عضـات مذکـور اسـتفاده میشـوند، در بهبـود کمـردرد مزمـن موثـر اسـت)11(. هايـدن بر اين باور اسـت کـه ورزشدرمانی عاوه بـر اثرات بسـيار خـوب در دوره حـاد، برای بهبود کمـردرد مزمن نيـز موثـر اسـت)21(. در ميـان ورزشهـای ارائه شـده، ورزشهای مکنـزی جايـگاه خاصـی دارد و بـه طور معمـول برای بيمـاران با کمر درد مزمن اسـتفاده میشـوند)31(. ورزشهای مکنزی بيشـتر بـر تقويت و کشـش عضات صافکننده سـتون فقـرات و مفصل ران تاکيـد دارنـد. ايـن عضـات میتواننـد نقـش حرکتدهنـده اوليـه و يـا ثباتدهنـده را در ناحيـه کمـر داشـته باشـند و همانطـور کـه ذکـر شـد بـا تقويـت و يـا کشـش ايـن بخـش از عضـات سـعی در برقـراری تعـادل عضانـی و بهبـود کمـردرد دارد. سـکيکيک و سـود معتقدنـد که تمرينات مکنـزی در بهبود و درمـان کمـر درد مفيـد بـوده و باعـث افزايـش انعطافپذيـری سـتون فقـرات، بهبـود و سنتراليزاسـيون درد میشـود)31(. امروزه روشهـای روانشـناختی هـم بهصـورت جداگانه و هـم بهصورت تـوام با سـاير روشهای پزشـکی، در درمان کمـردرد مزمن مورد اسـتفاده قـرار میگيـرد .يکـی از درمانهـای روانشـناختی کـه در درمـان کمـردرد مزمـن مـورد اسـتفاده قـرار میگيـرد، روش تنآرامـی عضانـی پي شرونده يـا آرميدگی اسـت و از اين تئوري منشـا ميگيـرد کـه شـرايط زيسـتي روانـي تحـت عنوان فشـار عصبي عضاني اسـاس و بنياد بسـياري از احساسـات ناخوشـايند روحـي و بيماريهـاي جسـمي و روانـي اسـت)41(. آرميدگـی حالتـی اسـت کـه در آن سـطح هيجانـات، بهخصـوص هيجاناتی مثـل اضطـراب، تـرس و خشـم پايين اسـت. درمان بـا آرميدگی ،رفـع تنش و کشـش عضانـی بهنوعی بـا کاهش اضطـراب رابطه دارد. تکنيک آرامسـازی پيشـرونده عضانی نخسـتين بار توسـط جاکوبسـون معرفـی و بـهکار گرفتـه شـد)51(. پژوهشـگران نشـان دادنـد کـه روی آوردهـای روانشـناختی میتواننـد بـه مديريـت و بهبـود درد مزمـن کمـک کننـد)71،61(. بـه طـور کلـی، روی آوردهـای فيزيولوژيکـی، تعامل بيـن عوامـل فيزيولوژيکی و روان شـناختی را در ايجـاد درد مزمـن مـورد بررسـی قـرار میدهنـد . پژوهشهـای روانـی- فيزيولوژيکی، اثر رويدادهای روانشـناختی )افـکار، خاطرههـا و هي جانهـا( بـر تغييـرات بدنـی ايجادکننـده درد را بررسـی میکننـد)81(. درمانگریهای روانـی- فيزيولوژيکی )PPT( تـاش میکننـد تـا شـناختها را از طريـق دسـتکاری پاسـخهای فيزيولوژيکـی تغييـر دهنـد. پژوهشهـای صـورت گرفتـه بيانگـر کارايـی و تاثيـر بـالای روشهای درمان شـناختی اسـت)91(. گـود طـی پژوهشـی نشـان داد کـه روش تنآرامـی عضانـی پيشـرونده در کنتـرل و بهبـود کمـردرد مزمـن موثـر اسـت)02(. يکـی ديگـر از روشهايـی کـه در درمان کمـردرد مورد اسـتفاده قـرار میگيـرد، آبدرمانـی اسـت. سـه خاصيـت مهـم آب يعنـی شـناوری، مقاومـت و جريـان آب باعـث شـده اسـت تا آبدرمانـی در کاهش درد تأثير داشـته باشـد. خاصيت شـناوری فشـاری اسـت کـه در جهـت بـالا بر بـدن وارد میشـود. درسـت عکـس جهـت فشـاری کـه در خشـکی بـر بـدن وارد میشـود . بهدليـل هميـن ويژگـی آب، وزن بـدن هنگامـی کـه بـدن در آب قـرار دارد تـا 90 درصـد کاهـش مييابـد و در نتيجه از فشـار وارد بـر مفاصـل بهطـور قابـل توجهـی کاسـته مـی شـود و بدن مـی توانـد حـرکات را بهطـور کامـل انجـام دهـد)12(. آبدرمانـی يـک روش درمانـی غيـر دارويـی مناسـب میباشـد کـه میتواند باعـث کاهـش درد، افزايـش قابليـت انعطافپذيـری عضـات و اسـتخوانها و در نتيجـه کاهش اسپاسـمهای عضانـی و افزايش قـدرت و تـوان فـرد میشـود)22(.
نتايـج تحقيقـات در زمينـه آبدرمانـی نشـان داد کـه در طول 8 هفتـه و هـر هفته دو جلسـه میتواند ميزان خسـتگی افراد مبتا بـه کمـردرد مزمـن را که در نتيجـه درد، اسپاسـمهای عضانی و ناتوانـی در انجـام کارهای روزانه بود را کاهـش دهد)32(. همچنين تحقيقـات نشـان میدهـد کـه آبدرمانـی میتوانـد تاثيـرات مثبتـی بـر روی درد، قـدرت، انعطافپذيـری اسـکلتی- عضانی ،عملکـرد، اعتمـاد بـه نفس، تناسـب بـدن و کاهش عـود حمات در بي ماریهـای مزمـن ماننـد کمـردرد باشـد)42(. بهتريـن درمان کمردرد پيشـگيری اسـت که میتـوان با تغيير در سـبک زندگی و وضعيـت کاری، از ميـزان فشـارهای وارده بـر سـتون مهرههـا کاسـت و بـا آموزشهـای لازم جهـت انجـام صحيـح فعالي تهای روزانـه ماننـد بلند کردن اجسـام و همچنين آمـوزش ورزشهايی

جهـت انقباضـات و تقويـت عضات ناحيه شـکم و پشـت، از ابتابـه ايـن عارضـه )کمـردرد( جلوگيـری کـرد. بنابرايـن بـا توجـه بهاينکـه انجـام حرکات ورزشـی مناسـب و وضعيـت بدنی صحيح هنـگام انجـام فعالي تهـای روزانـه بهعنـوان يکـی از روشهـای پيشـگيری کـم هزينـه مطرح اسـت، محققيـن در پـی آن بودند کـه از روشهـای ذکـر شـده )تمرينـات مکنـزی، تنآرامـی و آبدرمانـی( بهعنـوان روشهايی کم هزينه نسـبت بـه روشهای پزشـکی نظيـر عمـل جراحـی و دارو درمانـی اسـتفاده نماينـد و بـا توجـه بهاينکـه اثـرات روش تمرينـات مکنـزی، تنآرامـی و آبدرمانـی در زمينـه درمان کمـردرد مزمن تا حدودی شـناخته شـده اسـت و از طرفـی با توجـه بهاينکـه عارضه کمـردرد مزمن در بين ورزشـکاران شـيوع بيشـتری دارد لازم اسـت اين روشها در کنـار هـم بـهکار بـرده شـوند تـا روش موثرتر در درمـان کمر درد مشـخص گـردد، لـذا پژوهش حاضر بـا هدف مقايسـه اثرات روشهـای آبدرمانـی، تنآرامـی و تمرينـات مکنـزی در بهبـود کمـردرد مزمن ورزشـکاران صـورت گرفت.
مواد و روشها
پژوهش حاضر از نوع نيمه تجربی است که در آن از طرح پي شآزمون- پسآزمون با گروه شاهد استفاده شده است .جامعه آماری اين پژوهش را ورزشکاران استان کردستان تشکيل میدادند که پس از شناسايی افراد مبتا به کمردرد مزمن از بين آنها يک نمونه 40 نفری با ميانگين سنی 6/3 ± 52/32 سال با کسب مدالهای قهرمانی در رشتههای دو و ميدانی، واليبال ،کشتی، بدمينتون و وزنهبرداری در سطح استان و کشور با سابقه بيش از شش ماه درد بهصورت هدفدار انتخاب و بهطور تصادفی به چهار گروه 10 نفره تقسيم شدند: گروه آبدرمانی، گروه تنآرامی عضانی پيشرونده، گروه تمرينات مکنزی و گروه کنترل. نحوه اجرا بدي نصورت بود که پس از آنکه آزمودنیها در گروههای آزمايشی و شاهد بهصورت تصادفی تقسي مبندی شدند، در نخستين جلسه کليه برنامهها و خطرات احتمالی برای شرکتکنندگان توضيح داده شد و همچنين از آنها خواسته شد که در طول دوره رژيم معمول روزانه خود را ادامه دهند و از مصرف داروهای مسکن خودداری کنند و به آنها نيز اين اختيار داده شد که در هر مرحله از اجرای تمرينات که نتوانند ادامه دهند، میتوانند انصراف دهند و در پايان جلسه از لحاظ دو شاخص مورد مطالعه )ناتوانی و درد( پي شآزمون گرفته شد و مرحله پسآزمون نيز در پايان دوره )بعد از 8 هفته( انجام شد. برای جلوگيری از سوگيری در نتايج و کارکرد مطلوب از عملکرد ورزشکاران، نوع مداخله در زمان و شرايطی که آزمودنیها احساس درد نمیکردند، انجام میگرفت. شرايط ورود به اين پژوهش برای شرکتکنندگان در هر گروه عبارت بود از ورزشکار بودن، مصرف نکردن هيچگونه داروهای مسکن و آرامبخش، نداشتن بي ماریهای سيستماتيک ،فتق ديسک، کمردرد حاد، جراحی، ضربه به ستون فقرات و عائم نورولوژيکی در اندام تحتانی بود. به آزمودنیها اين اطمينان داده شد که اطاعات مربوط به آنها بهصورت محرمانه و بدون ذکر نام افراد مورد بررسی قرار خواهد گرفت و در نهايت بهصورت کلی گزارش خواهد شد. پروتکل تمرينی شامل 8 هفته تمرين و سه جلسه در هر هفته که هر جلسه حدود يک ساعت طول میکشيد ،بود. اجرای هر يک از تمرينات تحت نظارت کارشناسان آن تمرين صورت میگرفت .
بهمنظـور بررسـی نتايـج قبـل و پـس از آزمـون در هـر گـروه از آزمـون تـی همبسـته و همچنيـن بـرای مقايسـه نتايـج بيـن گروهـی در 4 گـروه مـورد مطالعـه، از آزمـون تحليـل واريانـس ي کطرفـه )آزمـون تعقيبـی توکـی( اسـتفاده کرديـم. همچنيـن کليـه محاسـبات در سـطح معنـیداری 05/0 P> بـا اسـتفاده از نـرم افـزار SPSS نسـخه 17 انجـام شـد.
آزمونهای مورد استفاده در این تحقیق بهمنظور سنجش ميزان ناتوانی افراد از پرسشنامه درد مک گيل و پرسشنامه اسوستری استفاده کرديم که هردو پرسشنامه دارای روايی و پايايی میباشند)52(.
شي وههای مداخله عبارت بودند از:
تنآرامی عضلانی پیشرونده
شـامل يک رشـته ورزشهـای آرامش عضانی اسـت کـه از افراد خواسـته میشـد پـس از منقبض کـردن گروه خاصـی از عضات ماننـد عضـات کمـر بهآهسـتگی انقبـاض را رهـا سـازند، و ايـن رونـد تـا سـاير عضات ديگـر بدن ادامـه خواهد يافـت)62(.
آبدرمانی
9 حرکـت در آب بـرای افـراد طراحـی شـد و حـرکات بـدون محدوديـت زمانـی بـرای فراگيـری و انجـام صحيـح حرکـت زير نظـر کارشـناس اجـرا میشـدند و همچنيـن هـر حرکـت 10 بار تکـرار میشـد. دقايـق مفيد هر جلسـه تمرين 45 دقيقـه بود)02(. رونـد تمريـن حالـت افزايشـی داشـت و افـراد بايـد از رقابـت بـا همديگـر پرهيـز و حـرکات را بهطـور صحيح انجـام میدادند و از خسـتگی پرهيـز میکردنـد.
3.تمرینات مکنزی
تمرينـات ايـن گـروه شـامل 1. بهصـورت خوابيـده در حالـت دمر: بيمـار بـه شـکم خوابيـده و دسـتها کنـار بدن قـرار دارند، سـر به يـک طـرف چرخيـده و زيـر شـکم بيمـار جهـت راحتی بيشـتر تا حـد لازم پـر شـده، بيمار نفـس عميق میکشـد و بـدن و عضات را حـد امـکان شـل میکنـد .2. بهصـورت خوابيـده درحالـت دمـر و اکستنشـن کمـر: بعـد از تمريـن قبلی انجـام میشـود. در حالت دمـر و بـا دسـتهای قـرار گرفتـه در بالای سـر روی سـاعدها بلند میشـود .3. اکستنشـن کمـر در حالـت دمـر: بيمار مشـابه تمرين وضعيـت قبلی خوابيده ولی اين بار دسـتها در سـطح زير شـانهها قـرار دارد، بيمـار روی دسـتها بلنـد میشـود و کمر به شـکل غير فعـال بـه اکستانسـيون مـیرود .4. تمرين فلکشـن کمـر در حالت خوابيـده به پشـت: بيمـار در وضعيت طاقبـاز در حاليکـه کف پاها روی زميـن اسـت، زانوهـا را بـا دو دسـت گرفته در حالیکـه آنها را خـم میکند به سـمت سـينه بالا مـیآورد. 5. تمرين فلکشـن کمر در حالت نشسـته: بيمـار روی صندلی مینشـيند در حاليکه زانوها از هـم جـدا هسـتند. از ايـن وضعيـت بـه سـمت جلـو خم شـده و دسـتها را از بيـن پاهـا رد کـرده بـه زميـن میرسـاند .6. تمريـن اکستنشـن کمـر در حالـت ايسـتاده: بيمـار در حالت ايسـتاده قرار گرفتـه پاهـا بـه انـدازه عرض شـانه باز شـده در حالی که دسـتها در ناحيـه کمـر قـرار گرفتهانـد بيمار سـر و تنه را به سـمت عقب و در واقـع کمـر را بـه اکستانسـيون میبرد. وضعيت نهايـی 5 تمرين آخـر بـه مـدت 10 ثانيه حفظ میشـود.
یافتهها
همانطور که در جدول شـماره 1 نشـان داده شـده اسـت، نتايج
حاصـل از آزمـون آمـاری تی همبسـته نشـان میدهد کـه ميزان درد و ناتوانـی در پـس آزمـون به طور معنـیداری) 05/0>Ρ( در سـه روش تمرينی آبدرمانی )ناتوانی: 95/51% و درد: 12/54%(، تنآرامـی )ناتوانـی: 95/54% و درد: 26/37%( و انجـام تمرينـات مکنـزی )ناتوانـی: 94/60% و درد: 55%( نسـبت بـه پي شآزمـون کاهش يافته اسـت که اين ميزان تغيير در گروه کنترل مشـاهده نمیشـود )نمـودار شـماره 1 و 2(. همچنيـن نتايـج حاصـل از آزمـون آمـاری تحليـل واريانس ي کطرفه و آزمـون تعقيبی توکیدر جـدول شـماره 2 نشـان میدهـد کـه ميـزان درد و ناتوانی درسـه روش تمرينـی مـورد اسـتفاده )تمرينـات مکنـزی، تنآرامی و آبدرمانـی( در مقايسـه بـا گـروه کنتـرل بهطـور معنـیداری 0/05)>Ρ( کاهـش يافتـه اسـت، امـا در بيـن اجـرای سـه روش تمرينـی آبدرمانـی، تنآرامـی و تمرينـات مکنـزی در مـورد ميـزان تاثيرگذاری تفاوت معنیداری مشـاهده نشـد) 05/0>Ρ(.

نمودار شماره 1: مقایسه میانگین ناتوانی در پیشآزمون با پسآزمون گروههای مورد مطالعه )* معنادار در سطح 05/0P>(

نمودار شماره 2: مقایسه میانگین درد در پیشآزمون با پسآزمون گروههای مورد مطالعه )* معنادار در سطح 05/0P>(جدول شماره 1. مقایسه میانگین سطح ناتوانی و درد مراحل پیش آزمون با پس آزمون در گرو ه های مورد مطالعه
گروه کنترل گروه تمرین مکنزی گروه آب درمانی گروه تن آرامی پسآزمون پیشآزمون پسآزمون پیشآزمون پسآزمون پیشآزمون پسآزمون پیشآزمون 29/62 ±5/01 30/41±5/12 12/21 ±4/43* 31/26±6/18 14/62 ±5/01* 30/43±6/12 15/06 ±4/90* 33/43±8/12 ناتوانی
17/45±2/86 16/24±2/27 6/89±2/12* 15/31±4/41 7/45 ±2/86* 16/24±2/27 9/60±1/02* 15/30±4/01 درد
تفاوت معنیدار 0/05)>Ρ( بين قبل و بعد از 8 هفته تمرين؛
جدول2: نتایج آزمون تعقیبی توكی مربوط به تفاوتهای بین گروهی در متغیرهای مورد مطالعه
معناداری گروه اختلاف میانگین تفاوت بین گروهی متغیر ناتوانی
0/44 آبدرمانی تنآرامی 0/84 2/85 مکنزی تنآرامی 0/43 -14/56 کنترل تنآرامی * 0/00 2/41 مکنزی آبدرمانی 0/39 -15 کنترل آبدرمانی * 0/00 -17/41 کنترل مکنزی * 0/00 2/15 آبدرمانی تنآرامی 0/35 درد
2/71 مکنزی تنآرامی 0/41 -7/85 کنترل تنآرامی * 0/00 0/56 مکنزی آبدرمانی 0/12 -10 کنترل آبدرمانی * 0/00 -10/56 کنترل مکنزی * 0/00 معنادار در سطح 05/0P>
بحث
پژوهـش حاضـر بـا هـدف مقايسـه 8 هفتـه اثـرات روشهـای آبدرمانـی، تنآرامـی و تمرينـات مکنـزی در بهبـود کمـر درد مزمـن ورزشـکاران صـورت گرفت. نتايـج اين پژوهش نشـان داد کـه درد و ناتوانـی بعـد از اجـرای روشهـای تمرينـی تنآرامـی ،تمرينـات مکنـزی و آبدرمانـی کاهـش میيابـد، کـه بـا نتايـج تحقيـق سـکيکيک و سـود) 2003(، هايدن و همـکاران) 5002( و کارپينتـر و نلسـون) 1999( مبنـی بر اينکـه تمرينات مقاومتی پيشـرونده باعـث افزايـش قدرت عضات شـکمی )راسـت و مايل شـکمی( و اکستانسـور سـتون مهـرهای میشـوند، در درمـان کمـردرد مزمـن موثـر اسـت، همخوانـی دارد)11-31(. شـيلدز )72( فعاليـت شـکمی را در طـی حرکـت دراز و نشسـت نشـان داد و چنيـن گـزارش کـرد کـه ورزشهـای قدرتـی متـداوم عضـات شـکمی بـرای پيشـگيری از کمـردرد و برنامـهی توانبخشـی بيمـاران مبتـا بـه کمـردرد، توصيـه میشـود. بنابرايـن انجـام چنيـن فعالي تهايـی سـبب افزايـش تحمـل، خسـتگیپذيری ،قـدرت، هماهنگـی، ثبات اسـتاتيک و ديناميک، کنتـرل عصبی- عضانـی، کنتـرل حرکـت و اصـاح الگـوی حرکتـی، اسـتراحت عضـات و انعطافپذيـری میشـود)82(. همچنيـن در تحقيـق حاضـر مشـخص شـد کـه روش تنآرامـی عضانی پيشـرونده در درمـان کمـردرد مزمـن ورزشـکاران روش موثری بوده اسـت که بـا نتايـج پژوهـش گـود)1996( همخوانـی دارد)02( و همچنيـن بـا پژوهشهـای صـورت گرفتـه ديگـر از جملـه در مـورد اينکـه رویآوردهـای روانشـناختی میتواننـد بـه مديريـت درد مزمـن کمـک کننـد، توافـق همگانی وجـود دارد و نتايـج تحقيق مذکور را مـورد تائيـد قـرار میدهـد)61،51(. البتـه اثـرات روش تنآرامـی در کاهـش و درمـان سـاير دردهـا نيـز گـزارش شـده اسـت)92(. کاهـش درد در گـروه تنآرامـی قابـل توجيـه اسـت بهايـن معنـا کـه تغييـرات گسـترده در افـکار و باورهـای فـرد مبتنـی بـر افزايـش عملکـرد )کاهـش ناتوانـی( و احسـاس کفايـت از خـود بـه دنبـال تنآرامـی در فـرد ايجـاد میشـود. همچنيـن آرامسـازی دارای اثـرات مثبـت زيـادی ماننـد کاهـش ضعـف و خسـتگی، انحـراف فکـر بيمـار از درد، افزايـش ميـزان تحمـل بيمـار و مشـارکت او در امـر درمـان درد خـود میباشـد)03(. اي ن نتاي ج منطق ی بهنظ ر میرس ند چ را ک ه بـروز ع وارض روانشــناختی درد همــراه بــا درد مزمــن از قبيــل افســردگیو اضطــراب کــه تــا انــدازهای مســبب مزمــن شــدن کمــردرد میشــوند)13(، بــا تمرينــات تنآرامــی مرتفــع میگردنــد.
نتايـج برنامههـای آبدرمانی برروی ورزشـکاران مبتا به کمردرد مزمـن نشـان داد کـه تمرين در آب بـه افزايش عملکـرد فيزيکي بيمـار )کاهـش ناتوانـی( و کاهـش درد ميانجامـد و ايـن نتايج با بـالا رفتـن قدرت عضاني بهدسـت میآيـد)23(.
آبدرمانـی در تسـکين دردهـای عضانـی و همچنيـن در بهبود سـاير بي ماریهـای فرسايشـی، بسـيار مؤثـر اسـت. همچنيـن نقـش آبدرمانـی در افـراد مبتـا بـه کمـردرد مزمـن آشـکار و بـا تحقيقـات گيتيـن بـک) 2002( و بارکـر و همـکاران) 3002( همخوانـی دارد )42،32( و ايـن در نتيجـه اثرات مثبـت آبدرمانی بر قـدرت، انعطافپذيـری اسـکلتی- عضانـی، عملکـرد ،اعتم اد ب ه نف س، تناس ب ان دام و کاه ش ع ود حم ات در کمــردرد میباشــد. نتايــج تحقيقــات گذشــته حاکــی از آن اس ت ک ه آبدرمان ی ي ک روش مفي د و کمهزين ه در کنت رل عائم ی همچ ون درد، اسپاس م عضان ی، اخت ال در عملک رد و عــدم تعــادل میباشــد)21(. همچنيــن آبدرمانــی میتوانــد بهخوبــی توســط بيمــاران ســالمند و يــا بيمــاران مبتــا بــه بي ماریه ای مزم ن تحم ل ش ده و ب ا غوط هور ش دن در آب باع ث افزاي ش عملک رد عضان ی- اس کلتی، قلب ی- عروق ی ،کاهــش مشــکات روحــی روانــی ماننــد اســترس، اضطــراب ،افس ردگی و کاه ش خس تگی در بيم ار گ ردد)33(.
ب ر مبن ای روش آبدرمان ی، وزن ب دن هنگام ی ک ه ب دن در آب ق رار دارد ت ا 90 درص د کاه ش ميياب د و در نتيجه از فش ار وارد ب ر مفاص ل بهط ور قاب ل توجه ی کاس ته میش ود و ف رد میتوانــد حــرکات را بهطــور کامــل انجــام دهــد و نيروهــای محيط ی از جمل ه ني روی جاذب ه زمي ن ک ه باع ث فش ار ب ر مفاصــل و مهرههــای ناحيــه کمــر میشــوند در حــد بســيار زي ادی کاه ش يافت ه و ف رد ب ا تحم ل فش ار کمت ر میتوان د بهتري ن به ره را از حرکات ی ک ه در آب انج ام میده د بب رد .آب ب ه منزل ه تکي هگاه ی طبيع ی ب رای ب دن عم ل میکن د و از فشــار وارد بــر مفاصــل و عضــات میکاهــد، ايــن بــدان معناســت کــه حرکــت و ورزش در آب بــدون کوچکتريــن احتمــال آســي بديدگی امکانپذيــر اســت .
آب بهدليـل خـواص فيزيکـی منحصربهفـرد خـود و سـي لهای مؤثـر بـرای تسـکين دردهـای پشـت، کمـر و سـاير آسـي بهای عضانـی و اسـتخوانی در ورزش اسـت. میتـوان نتيجـه گرفـت کـه آبدرماني افزايش قـدرت عضاني، انعطافپذيـري و افزايش دامنـه حرکتـی را در پـی خواهـد داشـت 34)، 53(. پژوهشهـای انجـام شـده، يافتههـای تحقيق حاضـر را مبني بر اثـر آبدرماني بـر افزايـش قـدرت عضـات را تائيـد ميکند.
بـا توجـه بـه ي افتههـای پژوهش حاضـر، اگرچـه ميـزان اثرگذاری روش اسـتفاده از تمرينـات مکنزی در کاهـش ميزان درد و ناتوانی نسـبت به دو روش ديگر مورد اسـتفاده بيشـتر بود امـا اين ميزان تفـاوت از لحـاظ آمـاری معنـیدار نبـود و در مجمـوع میتـوان چنيـن نتيجـه گرفت که هر سـه روش تمرينـی در بهبود کمردرد مزمـن موثـر بـوده و تقريبا ميـزان اثرگـذاری آنها بـر روی کاهش درد و ناتوانـی يکسـان میباشـد. اميد اسـت که نتايـج اين تحقيق مـورد توجـه ورزشـکاران سـاير رشـتهها کـه بـه عارضـه کمردرد مزمـن گرفتـار هسـتند و مربيانـی کـه بـا ورزشـکاران در ارتبـاط هسـتند قـرار بگيـرد و بتوانند با اسـتفاده از اين روشهـا کمردرد خـود را بهبـود بخشـند، و در پايـان اميـد اسـت کـه پژوهشهای بيشـتری در ايـن زمينـه صـورت گيـرد تـا نتي جهگيـری دقيـق حاصـل آيـد چـرا کـه در ايـن پژوهـش بـا توجـه بهاينکـه جامعه آمـاری ورزشـکاران بودنـد و دسترسـی بـه افـرادی کـه ورزشـکار و دارای عارضـه کمـردرد مزمـن بودنـد، محـدود بـود، اميد اسـت در آينـده پژوهشهايـی صـورت گيـرد کـه از تعـداد افراد بيشـتر بهعنـوان نمونـه، در دورههـای طولانیتـر، ردههای سـنی مختلف و در ميـان جوامـع گوناگـون و بهکارگيـری روشهـای درمانـی و اصاحـی بيشـتر اسـتفاده شـود تـا راههـای مقابلـه بـا کمردرد ورزشـکاران را بشناسـند و از آنهـا بـر حسـب امـکان بـرای بهبود کمـر درد ورزشـکاران اسـتفاده نمايند .
همچني ن پيش نهاد میش ود ک ه روشه ای اس تفاده ش ده در اين تحقي ق ب ه روی س اير درده ا و بخشه ای ديگ ر ورزش کاران از قبي ل عضان ی و مفصل ی ق رار بگيرد.
نتیجهگیری
روشهــای تنآرامــی، آبدرمانــی و تمرينــات مکنــزی بهطــور معن یداری باع ث بهب ود کم ردرد مزم ن ورزش کاران گردي د ام ا در بي ن مي زان تاثي رگ ذاری اي ن س ه روش م ورد مطالع ه تف اوت معن یداری مش اهده نش د و تقريب ا مي زان اثرگ ذاری آنه ا ب ر کاه ش درد و ناتوان ی يکس ان ب ود.
تشکر و قدردانی
در پايان لازم اسـت از تمامی ورزشـکارانی که با وجود مشـکات فـراوان وقـت خـود را در اختيار ما قـرار دادند و کليه کسـانی که در اجـرای ايـن پژوهـش بهويژه پرسـنل محترم اسـتخر کـه ما را يـاری نمودند تشـکر و قدردانی نماييم.
BW.Meta-analysis:exercisetherapyfornonspecificlow back pain. Ann Intern Med. 2005; 142(9): 76575.
Skikic EM, Suad T. The effects of McKenzie exercise for patients with low back pain, our experience. Bosn J Basic Med Sci. 2003; 3(4): 70-75.
Nichel C, Kettler CH, Muehlbacher M, Lahmann C, Tritt K, Fartacek R, et al. Effect of progressive muscle relaxation in adolescent female bronchial asthma patients: A randomized, double-blind, controlled study. J Psychosomat Res 2005; 59:393398.
Baron KG, Smith TW, Butner J, Nealey- Moore J, Hawkins MW, Uchino BN. Hostility, anger, and marital adjustment: Concurrent and prospective associations with psychosocial vulnerability. Journal of behavioral medicine. 2007; 30(1): 1-10.
Morley S, Eccleston C, Williams C. Systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials of cognitive behavior therapy and behavior therapy for chronic pain in adults, excluding headache. 1999; 80: 1-13.
Astin, JA, Beckner W, Soeken K, Hochberg MC, Berman B. Psychological interventions for rheumatoid arthritis: A met analysis of randomized controlled trials. Arthritis and Rheumatism. 2002; 47: 291-302.
Gamsa, A. The role of psychological factors in pain. I: A half century of study. 1994; 57, 5-15.
Jariani M, Saki M, Momeni N, Ebrahimzade F, Seydian A. [The effect of progressive muscle relaxation techniques on anxiety in Patients with myocardial infarction. (Persian)]. Yafteh 2011; .03-22:)3(31
Good, M. A comparison of the effects of jaw relaxation and music on postoperative pain. Nursing research. 1996; 44, 52-57.
References
Thron BE. Cognitive Therapy for Chronic Pain: Step by Step Guid. New York. Guilford Press; 2004.
Bogduk N. Management of chronic low back pain.
Med J Aust 2004; 180(2): 79-83.
Cepeda MS, Cousins MJ, Carr DB. Fast facts: Chronic pain. Br J Anaesth 2007; 98(5): 697.
Verbunt JA, Seelen HA, Vlaeyen JW, van der Heijden GJ, Knottnerus JA. Fear of injury and physical deconditioning in patients with chronic low back pain. Arch Phys Med Rehabil 2003; 84(8): 1227-32.
Farrell JP, Koury M, Taylor CD. Therapeutic exercise for back pain. In: Twomey LT, Taylor JR Physical therapy of the low back pain. Philadelphia: Churchill Livingstone; 3rd ed. 2000. P. 327-39.
Hayden JA, van Tulder MW, Tomlinson G.
Systematic review: strategies for using exercise therapy to improve outcomes in chronic low back pain. Ann Intern Med. 2005; 142(9): 776-85.
Resnick B. Managing arthritis with exercise. Geriatr Nurs. 2001; 22(3): 143-50.
Van Der Velde G, Mierau D. The effect of exercise on percentile rank aerobic capacity, pain and self rated disability in patients with chronic low back pain: a retrospective chart review. Arch Phys Med Rehabil. 2000; 81(11): 1457-63.
GuytonAC,HallJE.Musclebloodflowandcardiacoutput during exercise, the coronary circulation and ischemic heart disease. Textbook of medical physiology, 11th ed, Philadelphia, Saunders. 2006. P. .75-642
Rainville J, Hartigan C, Martinez E, Limke J, Jouve C, Finno M, Exercise as a treatment for chronic low back pain. Spine J. 2004; 4: 106–115.
Carpenter DM, Nelson BW. Low back strengthening for the prevention and treatment of low back pain. Med Sci Sports Exerc. 1999; 31(1): 18-24.
Hayden JA, van Tulder MW, Malmivaara AV, Koes back pain. Spine J. 2004; 4(1): 106-15.
Ghafari S, Ahmadi F, Nabavi M, Memarian R. [Effects of applying progressive muscle relaxation technique on depression, anxiety and stress of multiple sclerosis patients in Iran National MS
Society. (Persian)]. J Res Med Sci 2008; 32(1): 4553.
Shaban M, Rasoolzadeh N, Mehran A, Moradalizadeh F. [Study of two non-pharmacological methods, progressive muscle relaxation and music, on pain relief of cancerous patients. (Persian)]. Hayat 2006; 12(3): 63-72.
Konlian C. Aquatic therapy: making a wave in the treatment of low back injuries, or thopaedic nursing. 1999; 18(1): 8-11.
Maher CG. Effective physical treatment for chronic low back pain. Orthopedics Clinics of North America. January. 2004; 35(1):57-64.
Cider A, Schaufelberger M, StibrantSunnerhagen K, Anderson B heart failure. Euro J Heart Fail. 2003; (5): 527–535.
Bilberg A, Ahlmen M, Mannerkorpi K.Moderately intensive exercise in a temperate pool for patients with rheumatoid arthritis:a randomized control stady, Rheumatology Advance Access. 2005; P.1-7.
Silva LE, Valim V, Pessanha AP, Oliveira LM, Myamoto S, Jones A, Natour J. Hydrotherapy versus conventional land based exercise for the management of patients with osteoarthritis of the knee; a randomized clinical trial , Phys Ther. 2008; .12-21 :88
TovinBJ,WolfSL,GreenfieldBHetal.Comparisonof the effects of exercise in water and on land on the rehabilitation of patients with intra-articular anterior cruciate ligament reconstructions. Physical Therapy. 1994; 74: 710-719.
Resende SM, Rassi CM, Viana FPE. ffects of hydrotherapy in balance and prevention of falls among elderly women. Rev Bras Fisioter. 2008; 12(1):57-63.
Barker LK, Dawes H, Hansford P, Shamley D. Perceived and Measured Levels of Exertion of Patients With Chronic Back Pain Exercising in a Hydrotherapy Pool. Arch Phys Med Rehabil. 2003; 84: 1319-1323.
Geytenbeek J. Evidence for Effective Hydrotherapy. Physiotherapy. 2002; 88 (9): 514-529.
Miller TW and Kraus R. An overview of chronic pain. Hosp Community Psychiatry 1990; 41(4): 433- 440.
Mailloux CG. The extent to which students’ perceptions of faculties’ teaching strategies, students’ context, and perceptions of learner empowerment predict perceptions of autonomy in BSN students. Nurse Educ Today. 2006; 26(7): 578-85.
Shields RK, Heiss DG. An electromyography comparison of abdominal muscle synergies during curl and double straight leg lowering exercises with control of the pelvic position. Spine. 1997; 22(16): .9-3781
Rainville J, Hartigan C, Martinez E, Limke J, Jouve C, Finno M. Exercise as a treatment for chronic low
comparing the effects of hydrotherapy, relaxation and McKenzie exercise on improvement of chronic low back pain in athletes
Saadi Sami1, Mehdi Hakimi*1, Maryam Ali-Mohammadi1, Naseh Karimiyani 1
1. Master of sport’s physiology, Department of Physical Education & Sport Science, Islamic Azad University Marivan Branch, Marivan
AbStRAct

Aim and background: The purpose of this study was to compare the effects of hydrotherapy, relaxation and McKenzie exercise on improvement of chronic low back pain in athletes.
Methods and Materials: The athletes with chronic low back pain formed our statistical research society. Forty subjectsaged32.25±3.6yearswereselectedpurposefullyfromsportfieldssuchasTrackandField,Badminton,Wrestling, Volleyball and Weightlifting at the professional level with more than six month history of low back pain. Subjects were randomly divided into four groups (hydrotherapy, relaxation, McKenzie program and control). The protocol consisted of training for 8 weeks, three days a week and each session was about an hour. We used McGill Pain Questionnaire, and Oswestry disability index for evaluation.
0021
Journal of Anesthesiology and Pain official
Journal of ISRAPM (JAP)
Winter
2014, Vol 4, NO 2

21

Journal of Anesthesiology and Pain official

Journal of ISRAPM (JAP)



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید