نشريه زمين شناسي مهندسي,جلد دوم، شماره ٢پاييز و زمستان ١٣٨٦

تراكم ديناميكي: روشي مؤثر براي مقابله با پديده
روانگرايي، بررسي موردي: پروژه حوض خشك مجتمع
كشتيسازي فرا ساحل ايران

ياسمين السادات هاديان، پيمان رضايي: دانشگاه هرمزگان
تاريخ: دريافت ٢٢/١٢/٨٤ پذيرش ١٠/١١/٨٦

چکيده
يكي از علل اصلي خرابي ها در هنگام زلزله و زمان اعمال نيروهاي شديد، گسيخته شدن
زمين است . گسيختگي زمين ممكن است به واسطه وجود ترك ها و شكاف ها، حركاتي مانند
خزش و يا از دست دادن مقاومت زمين به وقوع بپيوندد. پديدة از دست دادن مقاومت زمين
در زمين هاي ماسهاي، ممكن است به دليل افزايش فشار آب حفرهاي روي دهد و اين پديده
سيلان يا روان گرايي خاك ناميده مي شود. يكي از روش هاي به سازي خاك براي افزايش
مقاومت در هنگام اعمال بارهاي ديناميكي، فرآيند تراكم ديناميكي است. معمو ﹰلا طراحي و
كاربرد تراكم ديناميكي تا حد زيادي بر اساس ارزيابي هاي مهندسي و اجراي آن به صورت
آزمايشي انجام مي شود. تراكم ديناميكي يك طراحي فعال است كه در حين اجرا با توجه به
واكنش زمين در برابر ضربات وارده نياز به بازنگري و اصلاح روش دارد. گسترة مورد بررسي
بر روي رسوبات ساحلي كواترنري در منتهياليه جنوب غربي زاگرس چينخورده قرار دارد.
در مناطق ۱۲گانه بستر كارخانجات تعمير و ساخت كشتي مجتمع كشتي سازي و صنايع
فراساحل ايران واقع در۴۰ كيلومتري غرب بندرعباس، براي مقابله با پديدة روان گرايي از روش
تراكم ديناميكي استفاده شده است. در حين اجراي مراحل مختلف تراكم ديناميكي، مشكلاتي
از قبيل: تراوش آب در محل گمانهها، تورم زمين هاي اطراف گمانه ها و تراوش آب در مرحلة
اتوكشي ب ه وقوع پيوست . براي مقابله با آن ها اين راه كارهاي پيشنهاد ميشود:۱. تخلي ة آب از
درون گمانه ها با پمپ، ۲. انجام عمليات تراكم ديناميكي در دو مرحله به همراه در نظر گرفتن
زمان كافي بين مراحل اعمال ضربات، ۳. لجن برداري زمين هاي اطراف و ريختن مخلوطدرشت دانه و در نهايت، در صورت نياز زه كشي نسبتﹰا عميق در ناحيه وسيع.

واژه هاي كليدي : تراكم ديناميكي، روان گرايي، آزمايش SPT.

مقدمه
يكي از روش هاي به سازي خاك، تراكم ديناميكي است . اين روش با سقوط آزاد وزنه هايسنگين از ارتفاع مشخص انجام مي شود. در مجتمع كشتي سازي فراساحل خليج فارس از اينروش براي به سازي بستر كارخانجات تعمير و ساخت كشتي مجاور حوض خشك به تفكيكنواحي ۱۲گانه به مساحت كل۷۰ هكتار استفاده شده است. بررسي ژئوتكنيكي كه در دي ماهسال۸۲ ب ه عمل آمد، حاكي از وجود لايه هاي رس سيلتي، ماسه سيلتي و شن- ماسه سيلتي بهضخامت متوسط ٢٠ تا ٣٠ سانتي متر است كه بر روي لاية ماسه سيلتي واقع شده و آب زيرزميني در فاصله۲الي۵ متري از سطح زمين قرار دارد. نتايج به دست آمده نشان مي دهند كه لايههاي ماسه سيلتي از عمق حدود۹ متري در اثر وقوع زلزله مبناي طرح دچار پديدهروان گرايي شده و انجام اقداماتي جهت به سازي اين لايه هاي خاك به منظور جلوگيري ازوقوع اين پديده ضروري ا ست[۱]. به طور مشخص، اجراي پروژه روي آبرفت طبيعي به علتنشست غيرمتعارف پي ها،ماهيت رمبنده خاك و احتمال وقوع پديدة روان گرايي به هيچ وجهايمن نيست . استفاده از پي هاي عميق به طور گسترده نيز به علت هزينة زياد آن غيراقتصادياست. از اين رو اصلاح كيفيت خاك براي جلوگيري از نشست غيرمتعارف، از بين بردنرمبندگي و روان گرايي ضروري است.
در اين مقاله روش تراكم ديناميكي كه در بستر كارخانه هاي تعمير و ساخت كشتي مجتمعكشتي سازي و صنايع فراساحل ايران در نواحي ۱۲گانه اي كه در شكل۲ آورده شده است، بهمساحت كل ۷۰ هكتار براي به سازي خاك مورد استفاده قرار گرفته است ، بررسي خواهد شد. ابتدا شرايط ژئوتكنيكي مطرح خواهد شد؛ سپس با بيان علت انتخاب روش تراكم ديناميكي از بين انواع روش هاي به سازي به تعيين عمق مؤثر به سازي، الگوي تراكم ديناميكي پيشنهادي،شرح آزمايش هاي انجام شده و نتايج حاصل از آن ها، تحليل روان گرايي و تأثير تراكم ديناميكيدر كاهش پتانسيل روان گرايي و مشكلات مشاهده شده در حين انجام عمليات تراكم ديناميكيخواهيم پرداخت.

موقعيت جغرافيايي و زمين شناسي
مجتمع كشتي سازي و صنايع فرا ساحل ايران در۴۰ كيلومتري غرب بندر عباس واقع است(شكل۱). گسترة بررسي شده منطقة ۴ از نواحي۱۲ گانه بستر كارخانه هاي تعمير و ساختكشتي به مساحت كل۷۰ هكتار است.
سواحل ايراني خليج فارس و جزاير آن جزيي از رشته کوه زاگرس است. محدودة بررسيشده نيز با توجه به تقسيم بندي واحدهاي رسوبي- ساختماني ايران در منطقة زاگرسچين خورده واقع شده است. مجتمع كشتي سازي و صنايع فرا ساحل ايران در دشتي مسطح در مجاورت خليج فارس بر روي رسوبات ساحلي كواترنري قرار گرفته است. در بالادست آن ودر فاصل ة ۳ كيلومتري، سازند آغاجاري(ميوسن پيشين – پليوسن )(تناوب ماسه سنگ-گل سنگقرمز تا قهوه اي) و سري رسوبي هرمز(پركامبرين پسين – كامبرين پيشين )(شامل سنگ نمك،سنگ گچ، آندزيت، ريوليت، سنگ هاي آذر آواري،سنگ آهك و سنگ دولوميت) رخ نمون دارند. سري هرمز به شكل گنبد نمكي گچين، اشكال ناهمواري در اين گستره را به شدتتحت تأثير قرار داده است. گستردة بررسي شده در دشتي ساحلي متشکل از رسوبات عهدحاضر قرار دارد. بر اساس نقشة خطوط زمين لرزه در ايران، حداكثر معادلg ۳۴/. براي دورهبازگشت۵۰ ساله پيشنهاد شده است كه وضعيت محل مورد بررسي مناسب با شتاب طرحمعادلg ۳/.٠ است . اين منطقه بر اساس آيين نامة طرح ساختمان ها در برابر زلزله وضعيت »با خطر نسبي زياد« دارد.
بررسي هاي ژئوتكنيكي
شـكل ٢ نمايــي ازطـرح كلـي مـناطق ١٢گانـه كارخانه هاي تعمير وساخت كشتي مجتمعكشـتي سـازي وصـنايع فراسـاحل ايـران در مجـاورت حـوض خشك است. طبق بررسي هايژئوتكنيك كه مشاوران عمران راهوار در سال ٨٢ اجام داده اند، وضعيت عمومي لايه بندي خاكدر محل پروژه بدين شرح است:
مخلـوط ماسـه سـيلت دار و رس سيلتدار سبزرنگ به ضخامت حدود ٣ متر (تا عمقحدود ٣ متري)
تـناوب لايه هاي ماسه سيلت دار و سيلت ماسه دار به ضخامت حدود ٤ متر (عمق حدود
٣ تا ٧متري)



قیمت: تومان

دسته بندی : زمین شناسی

دیدگاهتان را بنویسید