پژوهنده )مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي( تاریخ دریافت مقاله: 10/11/1395 سال بيست و یکم، بهمنشماره و6 ، پياسفنددر 5پي9 11134 ، صفحات 331 تا 335
هيداتيدوزیس یا اکينوکوکوزیس بيماری فراموش شده در ایران
دکتر محمدرضا نظری پویا1

-10921208373

1. استاد بازنشسته دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي- درماني شهيد بهشتي، تهران، ایران چکيده
بيماری اکينوکوکوزیس بيماری زئونوز انگلي است که عامل آن کرم کوچکي از جنس تنيا اکنيوکک و از دستته کترمهتا ی پهتن نتواری است .این کرم دارای چهارگونه است که عموماً سگسانان و بهخصوص در رودهی سگ زندگي م يکنند. این حيوان نقش ميزبان اصتل ي را به عهده دارد. انسان و دامها مانند گاو، گوسفند، بز، شتر و … به عنوان ميزبان واسط هستند. کرمهای بالغ 3 تا 7 ميل يمتر طتول و 3 تا 5 بند دارند. تخمهای داخل بند رسيده کرم توسط ميزبان واسط خورده م يشود، انکوستفر آزاد شتده و در داختل مختاو روده نفتو م يکند و وارد جریان خون م يشود و درنهایت در داخل کبد و سایر اعضای ميزبان واسط، جایگزین م يشود. سپس به مرور رشد کرده و یک کيست هيداتيک بزرگ را تشکيل م يدهد. در بسياری از موارد، کيستها تا آخر عمر انستان وجتود دارنتد) 3-1(. تنهتا راه درمتانبيماری، عمل جراحي است. پيشگيری و کنترل بيماری بسيار مشکل بوده و صدمات بهداشتي و اقتصادی این بيماری قابل توجه استت ، و باید در زمينه کنترل و پيشگيری بيماری در ایران کوشش نمائيم.

-17982227332

واژگان کليدی: هيداتيدوزیس، اکينوکوکوزیس، زئونوز، انگلي لطفاً به این مقاله به صورت زیر استناد نمایيد:
Nazari Pooya MR. Human hydatidosis (Echinococcosis) is a neglected disease in Iran. Pejouhandeh 2017;21(6):331-
335.

مقدمه
بيمار یهای انگلي از جمله بيمار یهای شایع کشتور ماستتکه از سالهای بسيار دور و در خلال سالهتا ی 865 تتا 1495 توسط پزشکان و محققين ایراني گزارش گردیده استت . شت يوع بيماری بستگي بته عوامتل مختلفتي مثتل آ و هتوا، پوشتشگياهي، بهداشت جامعه، شرایط زنتدگي ، رفتارهتا ی اجتمتاع ي، عادات مردم و حضور ميزبانهای واسط و نهتا یي نظيتر دامهتا ،
گوشتخواران، بندپایان، حلزونها و غيره دارد )1،2(.
در کشور ما بهعلتت وجتود آ و هتوای مختلت و تنتوع وبسياری عوامل مستعدکننده، آلودگي گسترش دارد. قابل توجه است که بيمار یهایي مثل مالاریا، ليشمانيوز جلدی و احشایي، توکسوپلاستتتت موزیس، آميبيتتتت ازیس، هيداتيتتتت دوزیس، شيستوزوميازیس، فاسيوليازیس و غيره در کشور شتا یع استت،که البته بعضي از این عوامل انگلت ي بت هدليت ل بتالارفتن ستط بهداشت اجتماعي و فترد ی و اقتدامات اساستي توستط مراکتزتحقيقاتي و دانشگاهي و مبارزه با بعضي از این عوامل، کنتترلو پيشگيری و حتي در حد ری شهکن شتدن قترار گرفتتهانتد. از جمل ه ای ن متوارد، بيم ار یه ای پي وک ی ا دراکونکول و مدیننسيس و شيستوزوميازیس هماتوبيوم بتوده کته در حتالحاضر کنترل شده و دیگر مواردی از ایت ن دو بيمتار ی گتزارشنشده است. همچنين بيماری مالاریا که از سالهتا ی 1940 در کشور با ميزان آلودگي 400 تا 500 هزار نفر شتا یع بتود. طتي یک برنامهی دقيت ق و پت يگيت ری بتا حما یت ت ستازمان جهتاني بهداشت، رفته رفته کاهش پيدا کرد بهطور یکه ميزان آلودگي در سال 2011 به 100/17 مورد کاهش یافتته )4( و کماکتاننسبت به ریشهکنت ي آن کوشتش لازم صتورت مت يگيت رد. امتابيماری مثل هيداتيدوزیس یا کيست هيداتيک بنتا بتر دلایت ل متعددی، هنتوز بتهطتور گستترده در بتين حيوانتات و انستانگزارش م يگردد.

خصوصيات و چرخش زندگي و اتيولوژی انگل
مشخصات کرم و مرحله لاروی آن. کرم بتالغ تن يت ا اکينوکتک شتتامل چهارگونتته استتت کتته تنهتتا دو گونتتهی آن یعنتتي Echinococcos granulosus و E. multilocularis در کشور ما موجب بيمتار ی کيستت هيت داتيک یت ا Hydtidosis م يشود. گونهی اول عامل کيست هيت داتيک تتک حجترهای و گونهی دوم عامل کيست هيداتيک چند حجتره ای استت . لازم بت ه کتر استت کتهE. granulosus دارای شت يوع و اهميت ت بيشتری است. کرمهای بالغ اکينوکوکو گرانولوزو 3 تتا 6 ميل يمت ر ط ول و 3 ت ا 5 بن د دارن د. س ر ک رم اس کولکس )Scolex( گفته مت يشتود و دارای چهتار بتادکش و دو ردیت قلا است که بلافاصله به بند اول تا بند آخر که بند رست يده و بارورست ادامه دارد. بند مذکور که دارای تعتداد ی تختم کترماست توسط مدفوع حيوان دفع شده و به روشهای مختل ، از جمله انتقال از آ ، سبزیجات تازه و بعضي از مي وههای زميني و گاهي تما مستقيم بتا ستگ، وارد بتدن انستان و دامهتا ی مختل م يش ود. تخ مه ا ک ه دارای جن ين ی ا انکوس فر )onchospher( هستند، در رودهی ميزبان آزاد از مختاو رودهعبور کرده و از راه جریان خون وارد اندامهای مختلت کته دردرجهی اول کبد و سپس ریه و سایر اعضا است، م يروند )3( و پس از طي پنج ماه به قطتر یت ک ستانت يمتر رست يده و کيستت هيت داتيک را تش کيل مت يده د. ایت ن مرحل ه از زنتدگ ي انگ ل مرحلهی لاروی است که از طریق امعاء و احشاء ميزبان واستطقابل انتقال به ميزبان نهایي است.

ساختمان کيست هيداتيک
ساختمان کيست شامل بخش پوششت ي کيستت استت کتهکوتيکت ول نت ام دارد و مطبت ق است ت و لایت هی ادوانتت يس )Advantis( آنرا مي پوشاند. در زیت ر لایت ه کوتيکتول پوشتشن ازکي ب هن ام لای ه زای ا )Germinal layer( ق رار دارد ک ه جوانههایي را توليد م يکند که بعدها جدا شده و شنری زههایي را ب هنام Sand hydatic تشکيل ميدهد که در داخل حفتره ی درون کيست که حاوی مایع کيست است، شناور م يشود. مایع کيست مایعي است استریل حاوی مواد قندی، املاح مختل و مواد پروتئيني که سمي و آلرژ یزا هستند. گاهي کي ستهتا در داخل) cyst( و یا خارج از کيست اصلي جوانته هتا یي را توليت د م يکنن د ک ه ب ه آنه ا کيس ت دخت ر )Daughter cyst( م يگویند. کيستهای هيداتيک امکان دارد در تمام اعضای بدن انسان جایگزین شوند) 5(.
معم ولاً گوش تخ واران ب ا خ وردن کيس ته ای ح اوی اسکوککس که همان شن هيداتيک است و در امعتاء و احشتاءدامها وجود دارد، به کرم بالغ تنيا اکينوکک مبتلا مت يشتوند و این چرخش انگل به طتور مرتتب در طبيعتت ادامته متي یابتد . انسان در مسير آلودگي به کيست هيداتيک بت هعنتوان م يزبتان واسط است اما نم يتواند به ميزبان نهایي منتقل نماید. در ایت ن صورت در مسير تکاملي سير انگل، انسان نقش سدّ بيولوژیت ک
.را بر عهده دارد )biological bariar(

علایت م و بيمتتار یزایت ي کيستتت هيتتداتيک )هيداتيدوزیس(
332/ دوماهنامه پژوهنده هيداتيدوزیس یا اکينوکوکوزیس در ایران
علایم باليني بيماری بته محل استقرار کيست و رشد آن در عضو ميزبان بستگي دارد. معمولاً کيستت هتا یي کته در داختلاعضا قرار دارند، علایم باليني مشخصي ندارند ولي پس از رشد و حجيم شدن و ایجاد فشار بته عضتو مربوطته، علایمت ي مثتلتهوع، استفراغ و درد را موجب ميشوند که به این ترتيب وقتي کيستها در داخل محوطه شکم قرار م يگيرند، تاحدودی قابل تشخيص هستند. اولين جایگاه کيست در انسان، کبد و ستپسریه است) 5(. بيماری در انسان با ورود تخم انگل آغاز ميشود .
پس از ورود به بدن، تخم انگل به انکوسفر تبدیل شتده و پتساز جایگزین شدن در اعضا، رشد کرده و در عرض یت ک متاه بتهیک ميل يمتر و پتس از 5 متاه بته یت ک ستانت يمتتر مت يرستد .
رفتهرفته طي س الها رشد کيست موجب اختتلال در عملکتردعضو م يشود. گاهي بت هدليت ل رشتد ز یت اد کيستت و فشتارها ی جانبي و یا ضربه، کيست پاره شده و مایع کيست در بتدن آزادميشود و چون دارای مواد پروتئيني توکست يک استت ، شتوکآنافيلاتيک ایجاد م يکند کته در بيشتتر متوارد موجتب مترگميشود. در اثر پاره شدن کيست، امکان انتقتال عوامتل زایت ای داخل کيست در محلي دیگتر وجتود دارد و متي توانتد کيستت هي داتيک جدی دی را تش کيل ده د. بيم اری هيداتي د ،ی ک بيماری طولاني مدت است که از 5 تا 15 سال و گاهي تا پایان عمر باقي م يماند. بنابراین بيماری دارای سير کُُنتد و ختاموشاست. در فرم چنتد حجترهای، امکتان انتقتال کيستت و نفتو بخشي از ساختمان کيست بهصورت متاستتاز در محلتي دیگتر وجود دارد )6(. در مطالعتات متعتدد انجتام شتده در داختل وخارج از کشور، آلودگي به کيست هيداتيک در انسان از سنين 8 تا 80 سالگي و بالاتر گزارش شده است )3،6،7(.

تشخيص کيست هيداتيک
از نظر باليني، هنگامي کته کيستت در محلت ي از بتدن قترارگرفته باشد ممکن است با علایمي مثل تهوع- استتفراغ و دردهمراه باشد که تا حدودی از نظر باليني قابل تشتخيص استت.
در مواقعي که کيست در داخل حفره شتکم ي باشتد ، بت هدليت ل لرزشي که ایجاد م يکند و بته آنلترزش ک يستت ي )hydatic thrill( م يگویند، م يتوان به وجود کيست هيت داتيک پت يبترد)5(. از روشهای تصویربرداری مثل CT و MRI نيز مت يتتوان بتترای تشتتخيص کمتتک گرفتتت . از روشهتتای ستترولوژی و ایمونولت وژی نيت ز مت يتت وان است تفاده کت رد کت ه شت امل کتتتتانترایمونوالکتروفورز )CEP(، ثبتتتتوت مکمتتتتل ) CFT(، هموآکلوتيناستتتيون غيرمستتتتقيم )IHA(، رادیوایمونواستتتي )RIA(، ایمونوفلوئورسانس )IFA( و اليزا )ELISA( است کتهمعمتتولاً از آنتتت ي ژنهتتای اختصاصتتي )B( آرک) 4( استتتفاده م يشود. در ضمن، بتا استتفاده از آنتت يژن Recambinant بتاروش ملکولي و PCR کته دارا ی حساست يت و ویژگت ي بتالا یي است، جهت کيست هيداتيک استفاده م يشود، ولي باید توجتهداشت که هي چکدام از روشهای کر شتده دارا ی حساست يت و ویژگي صد در صد نيستند.

درمان کيست هيداتيک در انسان
درمان کيست هيت داتيک در انستان باتوجته بته عتدم تت ثير قطع ي داروه ا از قبي ل ترکيب ات Benzylemidazols مث ل Albendazol و Mebendazol اغلب بهعنتوان پروف يلاکست ي بهکار برده م يشتوند و معمتولاً پتس از عمتل جراحتي جهتتجلوگيری از انتشار کيست و رشتد آن استتفاده مت يشتو ند. تتاامروز دارویي مؤثر و قطعي در درمان کيستت هيت داتيک ارایته نشده و تنها راه درمان و نجات بيماران، عمتل جراحتي استت.
عمل جراحي بایت د توستط پزشتکان بتا تجربته صتورت گيت رد.
جراحان متخصص هر یت ک، از روشهتا ی خاصت ي بترا ی عمتلاستفاده م يکنند.
در سالهتای اخيت تر از روشت ي بت هنتام puncture-( PAIRaspiration-injection-reaspiration( استفاده ميکنند کتهنتي جهی قطعي بهدست ني اوردهاند. بهطور کلي جراحي کيستت ساده نبوده و نياز به مهارت و دقت و بهکتارگ يری روش ختاصجراح دارد) 5،8،9(.

وضعيت آلودگي تنيا اکينوکک و کيست هيداتيک در ایران
قبلاً اشاره شد که ایران از نظر آلودگي به کيست هيداتيک، منطقهای آندميک بوده و آلتودگ ي در گوشتت ختواران اهلتي و وحشي و دامهای اهلي و وحشي از نقاو مختل کشور، مکترراًگزارش شده است) 10،11(. بيشترین ميزان آلودگي در دامهتادر شتر و سپس گوسفند، بز، گاو، گاوميش و بعضي از حيوانات دیگر بوده است) 14-12(.
در انس ان ني ز ط ي مطالع ات متع دد در مراک ز درم اني و بيمارستانها در نتي جهی عمل جراحت ي گتزارش هتا یي صتورتگرفته که اغلب بهصورت گذشتهنگتر بتوده هتر چنتد کته ایت ن گزارشها ممکن است خيلي دقيق نباشتد ولتي حتاک ي از ایت ن است که آلودگي انسان در اغلب شهرهای کشتور وجتود دارد ودر پارهای از موارد مطالعات ایمونوسرولوژی نيز تاحدی حتاک ي از آلودگي انسان در کشور است بهطتور کلتي در جمتع بنتدی نسبت آلتودگ ي در انستان 2/1- 6/0 در صتدهزار تخمتين زده شده است )17-14(.

شماره 6، پي در پي 114، بهمن و اسفند 1395 دکتر محمدرضا نظری پویا/
پيشگيری و کنترل کيست هيداتيک
در چرخش زندگي تنيااکينوکک کته عامتل ایجتاد بيمتار ی اکينوکوکوزیس است پيش از این اشاره شد که این انگل دارای مخازن متعدد چه از نظر ميزبان اصتل ي و چته از نظتر ميزبتان واستتط استتت. حيوانتتات ميزبتتان اصتتلي تعتتداد بيشتتماری از گوشتخواران و مهمتتر از همته ستگهتا هستتند و در متوردميزبان واسط، بسياری از دامهای اهلي و وحشي خواهنتد بتود.
این حيوانات در تمام نقاو کشتور متا پراکنتده هستتند. ستگ
بهعنوان ميزبتان اصتل ي و نهتا یي و گوستفند ، بتز ، گتاو و غ يت ره بهعنوان ميزبان واسط که آلوده به کيستت هيت داتيک هستتند ، دارای اهميت خاصي بوده و این رابطهی نزدیک ایت ن دو گتروهحيوانات موجب حفظ انگل در طبيعت شده و انسان نيز بهطور اتفاقي و تصادفي آلوده به کيست هيداتيک م يشود.
این بيماری در بعضي از کشتورها نظيتر ایستلن د، نيوزلنتد و تانزانيا پيشگيری و کنترل شده است) 18(. در این کشورها بتابرنامهریزی صحي و مشارکت سازمانهای مختل توانستهانتدبيم اری را کنت رل نماین د. در کش ور م ا اق دامات ض روری و اساسي جهت کنترل بيماری صورت نگرفته است و درنهایت با عمل جراحي و خروج کيست از بدن بيمار اقدام م ينمایند کتههميشه موفقي تآميز نيست. انجام عمل جراحي مستلزم هزینه سنگين عمل، هتلينگ بيمارستان و سایر مخارج است کته بتارسنگيني بر دوش این دسته از بيماران م يگذارد )19(. از سوی دیگر، چون دامها منابع اصلي پروتئين قابل مصرف برای انسان محسو ميشوند، لاغرشدن دامها و حتت ي مترگ و م يت ر آنهتاهزین هی س نگيني ب ه دنب ال داش ته و در نتيج ه ض ایعات اقتصادی قابل توجهي به کشور تحميل ميشود )20،21(.

بحث
هيداتيدوزیس یت ا اکينوکوکتوز یس بيمتار ی شتا یع زئونتوز وآندميک کشور ما محسو مت يشتود . ميزبتان انگتل ، حيوانتات گوشتخوار و ميزبان واسط، بسياری از دامهای اهلي و وحشي هستند. انسان بهطور تصادفي و عدم توجه به شرایط بهداشتي در مسير آلودگي قرار م يگيرد. با توجه بته تعتدد مي زبتان هتا ی اصلي و مي زبانهای واسط چرخش زندگي انگل به طتور مرتتب ادامه دارد و نم يتوان به سادگي نسبت به پيشگيری و کنتترلبيماری اقدام نمود .با آن که سازمان جهاني بهداشت )WHO( با توصيههای لازم پي شبيني ميکند که بيماری تا سال 2020 کنترل خواهد شد، ولي لازم است به منظتور کنتترل بيمتار ی، برنامهریزی و اقدامات اساسي در کشور ما صتورت گ يت رد )22(. بای د توج ه توج ه داش ت ک ه س وابق کنت رل، پيش گيری و ری شهکني بعضي از بيمار یها نظير کرم پيت وک یت ا درانکولتو مدیننسيس و کرم شيستوزوما همتاتوب يوم )23،1( و همچنت ين بيماری مالاریا که در حال ری شهکني و کنترل است ،با حمایت سازمان جهاني بهداشت در کشور وجود دارد )4(.
مت سفانه در مورد بيماری هيداتيدوزیس یا اکينوکوکتوز یس به دلایل مشکلاتي که در متن اشاره شتد از جملته مبتارزه بتاميزبان نهایي و واسط و عتدم واکستن مناستب بترای انستان ودامها) اگرچه مختصر مطالعاتي صورت گرفته(، مت سفانه اقتداماساسي صورت نگرفته و بيماری نه تنها کاهش پيدا نکرده بلکه به دلایلي در بعضي از نقاو کشور انتشار بيشتتر ی پيت دا کتردهاست. از طرف دیگتر در ستال هتا ی اخيت ر بيشتتر ین تحقيقتات برپایته ملک ولي و بس يار تخصص ي استتت و کمت ر پيرامتون اپي دميولوژی و ش يوع بيم اری ش ایع در کش ور در انس ان و ميزبانهای ناقل یا واسط صورت گرفتته استت. لتذا متا شتاهدخسارتهای ناشي از شيوع بيماری هيداتيدوزیس خواهيم بود که ماحصل آن شيوع و انتشار این بيماری بهصورت ختاموش وطولاني خواهد بود )22-18(.

نتي جهگيری
334/ دوماهنامه پژوهنده هيداتيدوزیس یا اکينوکوکوزیس در ایران
نویسنده بر این اعتقاد است که باتوجه به مشتکلات موجتوددر رابطه با پيشگيری و کنترل بيماری هيداتيدوزیس و ای نکته در سالهای اخير بهدليت ل عتدم بررست يهتا ی اپيت دميولوژیک، اطلاعات کمتری از وضعيت و انتشار بيمتار ی در دستت استت، کماکان سيکل بيماری بين ميزبان نهایي و مي زبانهتا ی واستطاز جمله انسان وجتود دارد و چترخش انگتل نيت ز تتداوم پيت دا م يکند. لذا باتوجه به پراکندگي مي زبانها در سراستر کشتور وعدم کنترل آنها و اطلاعات کمتر پيرامتون شت يوع بيمتار ی در انسان و همچنين در دو سه سال اخير بهعلت حمایت جامعه از حيوانات دست آموز بهخصوص سگها و ای نکته آنهتا بت هطتور آزادانه در محيط بهسر ميبرند و احتمالاً تغذیهی آنها با غتذا ی خام از جمله امعاء و احشتاء دام هتا صتورت متيگيترد و عتدمرعایت اصول بهداشتت ي در مراکتز جمتع آور ی ستگ هتا ، ست ير تکامل کرم و لارو آن یعني کيست هيت داتيک وجتود دارد. لتذاباتوجه به موفقيت بعضي از کشتورها در کنتترل بيمتار ی، لازم است بتا استتفاده از الگوهتای موفتق و حما یت ت ستازمان هتا ی بي نالمللي بهداشتي و برنامهریزی مناسب در شرایط کشور ما و همکاری جدی بين سازمانهای یربط از جمله:
1. وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشتک ي بت هخصتوص درزمينه تحقيقات، ت کيت د بتر اصتول بهداشتتي و تهيت ه واکستنمناسب برای انسان و همچنين تهيت ه داروهتا ی مناستب بترای درمان مي زبانها 2. وزارت جهاد کشاورزی
سازمان دامداری و دامپروری
وزارت کشور و شهردار یها و….
سازمان کشتارگاهها
مراکز تحقيقاتي وابسته
نيروهای انتظامي
سایر مراکز یربط در طرح و برنامه پيشگيری و کنترل
اداره مبارزه و پيشگيری و کنترل بيماریها بتوانيم حداقل از انتشار بيشتر بيماری و کنتترل آن در کشتورموفق باشيم.

REFERENCES

Markell AK, Joun TD, Kerotoski VSA, (Editors). Medical parasitology. Supervised by: Mehbod ASA, Regaeian M, Nazari MR. Translated by: Jalallou N, Komrani M, Noohi S, Kashef N. Academic Press Teimourzadeh; 1967 (Text In Persian).
Edrissian G, Rokni MB, Mohebali M, Nateghpour M, Mowlavi G, Bahadori M. History of medical parasitology and parasitic infections in Iran. Arch Iran Med 2016;19(8): 601-.706
Sabouni F, Ferdosian F, Mamishi S, Nejat F, Monnajemzadeh M, Rezaei N. Multiple organ involvement with hydatid cysts. Iran J Parasitol .56:)2(5;0102
Word Health organigation. Reginal office for the Eastern Mediterranean; 2009, Eliminatiny malaria in Iran; August 2013.
CDC. Central for Disease, control and prevention. Echinococcosis Biology. http://www.cde.gov/parasites Echinococcosis/biology.html. (2016/11/09).
Center for food security & public Health. Echinococcosis institute for international cooperation in animal biologics; .1102 IOWA state university collage of veterinary Medicine page 1 of 13-2011
Mamishi S, Sagheb S, Pourakbari B. Hydatid disease in Iranian children. J Microbiol Immunol Infect 2007; :)5(04 428-.134
Moro PL. Treatment of echinococcosis. http://wwwuptodate.com/contents/Treatment of Echinococcosis 2016/21/03; Wolters: Klawer.
شماره 6، پي در پي 114، بهمن و اسفند 1395 دکتر محمدرضا نظری پویا/ 335
CDC (Center for Disease Control); Add prevention-http://www.cde.gov parasitis/echinococcosis/health professionals 2016/22/09.
Eslami A, Hosseini SH. Echinococcus granulosus infection of farm dogs of Iran. Parasitol Res 1998;84(3):205-.7
Jahangir AB, Taherikalani M, Asadolahi K, Emaneini M. Echinococcosis/hydatidosis in Ilam province, western Iran. Iran J Parasitol 2013;8(3):417.
Azami M, Anvarinejad M, Ezatpour B, Alirezaei M. Prevalence of hydatidosis in slaughtered animals in Iran. Türkiye Parazitolojii Dergisi 2013;37(2):102.
Dalimi A, Motamedi GH, Hosseini M, Mohammadian B, Malaki H, Ghamari Z, et al. Echinococcosis/hydatidosis in western Iran. Vet Parasitol 2002;105(2):161-71.
Daryani A, Alaei R, Arab R, Sharif M, Dehghan MH, Ziaei H. The prevalence, intensity and viability of hydatid cysts in slaughtered animals in the Ardabil province of Northwest Iran. J Helminthol 2007;81(1):13-17.
.51 Hajipirloo HM, Bozorgomid A, Alinia T, Tappeh KH, Mahmodlou R. Human cystic echinococcosis in west azerbaijan, northwest iran: a retrospective hospital based survey from 2000 to 2009. Iran J Parasitol 2013;8(2):323-326.
Rostami Nejad M, Hoseinkhan S, Nazemhoseini E, Cheraghipour K, Abdinia E, Zali MR. An analysis of hydatid cyst surgeries in patients refrred to hospitals in Khoram-Abad Lorestan during 2002-2006. Iran J Parasitol 2007;2(3):
29-33
Rokni MB. Echinococcosis/hydatidosis in Iran. Iran J Parasitol 2009;4(2):1-6.
da Silva AM. Human echinococcosis: a neglected disease. Gastroenterol Res Pract 2010;2010.
Harandi MF, Budke CM, Rostami S. The monetary burden of cystic echinococcosis in Iran. PLoS Negl Trop Dis 2012;6(11):e1915.
Oryan A, Goorgipour S, Moazeni M, Shirian S. Abattoir prevalence, organ distribution, public health and economic importance of major metacestodes in sheep, goats and cattle in Fars, southern Iran. Trop Biomed 2012;29(3):349-59.
Kumsa B, Mohammedzein A. Prevalence, organ distribution, risk factors, and financial losses of hydatid cysts in sheep and goats slaughtered in restaurants in Jimma, south western Oromia. Comp Clin Pathol 2014;23(2):333-9.
WHO. Einococcosis; http://www.who/int/medical center/factsheets/Fs377/en (2016/11/09).
Hotez PJ, Savioli L, Fenwick A. Neglected tropical diseases of the Middle East and North Africa: review of their prevalence, distribution, and opportunities for control. PLoS Negl Trop Dis 2012;6(2):e1475.



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید