پژوهنده (مجله سال هجدهم، فروردينشماره پژوهشي و1 ، پي دردانشگاه پيارديبهشت علوم 91، 1392 پزشكي صفحات 30 شهيد تا 33 بهشتي) تاريختاريخ پذيرشدريافت مقالهمقاله:: 2227//93//13911392
بررسي رابطه اختلالات روانشناختي با سندرم روده تحريكپذير
دكتر پروين ديباج نيا*1، مريم مقدسين2، محمد مجتبي كيخاي فرزانه3

روانپزشك، عضو هيأت علمي دانشكده توانبخشي، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
دانشجوي دكتراي روانسنجي، دانشگاه علامه طباطبايي
-9861193771

باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، دانشگاه آزاد اسلامي، واحد زاهدان چكيده
سابقه و هدف: سندرم روده تحريك پذير يكي از شايعترين اختلالات گوارشي است. با توجه به اهميت اتيولوژيـك و اهميـت وضـعيتروانشناختي كه بر بروز بيماري نقش ميگذارد و بعضي از حيطههاي روانشناختي مثل خشم كه در بيماران ايراني مبتلا بررسـي نشـدهاست، اين بررسي به منظور تعيين رابطه مشكلات روانشناختي در بيماران مبتلا به سندرم روده تحريك پـذير و مقايسـه آنهـا بـا گـروهشاهد انجام شد.
مواد و روشها: اين تحقيق به روش Case-control انجام گرفت. گروه مورد شامل 45 بيمار مبتلا به سندرم روده تحريكپـذير و گـروهشاهد 50 فرد سالم بود. تشخيص سندرم روده تحريكپذير توسط فوق تخصص گـوارش تأي يـد شـده و بيمـاران تحـت درمـان بودنـد.
مشكلات اضطراب، افسردگي، استرس و خشم به وسيله آزمون DASS و STAXI 2 اندازه گيري شد و با آزمونهاي آماري مـورد قضـاوتقرار گرفت.
يافته ها: افراد دو گروه به لحاظ سن و جنس مشابه بودند. اختلال اضطراب منتشـر در گـروه شـاهد (9/7%) و در گـروه مـورد (40%)، اختلال وسواسي جبري در گروه شاهد (5/2%) و در گروه مورد (18%)، اختلال پانيك در گروه شـاهد (2%) و در گـروه مـورد (13%)، و افسردگي در گروه شاهد (12%) و در گروه مورد (24%) به دست آمد (05/0 P <).
نتيجه گيري: به نظر مي رسد كه مشكلات روانشناختي در بروز سندرم روده تحريك پذير نقـش دارد. بررسـي تـأثير درمـان اخـتلالاتروانشناختي بر وضعيت بيماران سندرم روده تحريكپذير را توصيه مي نماييم.

-17481219680

واژگان كليدي: افسردگي، اضطراب، استرس رواني، خشم، سندرم روده تحريك پذير لطفاً به اين مقاله به صورت زير استناد نماييد:
Dibajnia P, Moghadasin M, Keikhayfarzaneh MM. Correlation between psychological disorder and iritable bowel
syndrome. Pejouhandeh 2013;18(1):30-3.
8335745

مقدمه1
ســندرم روده تحريــكپــذير يكــي از شــايعترين اخــتلالاتگوارشي است كه با درد شكمي مزمن و تغيير اجابت مـزاج درغياب هرگونـه اخـتلال عضـوي توسـط متخصصـان گـوارش ومراقبين سلامت تشـخيص داده مـي شـود . در اكثـر مطالعـاتنسبت زنان به مـردان دو برابـر گـزارش شـده اسـت. دخالـتاسترسورهاي روانـي اجتمـاعي و عوامـل هيجـاني عـاطفي درمستعد نمودن و بروز و تداوم علائم بيمـاري مطـرح مـيباشـد(1). شيوع اين اختلال در جوامع غربـي 15-10 درصـد (2) و

*نويسنده مسؤول مكاتبات: دكتر پروين ديباج نيا؛ تهران، ميدان امام حسين، خيابان دماوند، روبـروي بيمارسـتان بـوعلي، دانشـكده توانبخشـي، دانشـگاه علـوم
پزش كي ش هيد بهش تي ؛ ف اكس: 77561406-21-98+؛ پســت الكترونيــك:
[email protected]

در جمعيت ايراني 6% مي باشد (3). بر اسـاس آمـار موجـود دركشورهاي پيشرفته و در حال پيشرفت از نظـر اقتصـادي ايـناختلال هزينه سنگيني را بر افراد و جامعه تحميـل مـينمايـد (4).
اتيولوژي اين اختلال پيچيده و نامشخص است، با اين وجـودممكن است از تداخل تعدادي فاكتور مثل حركات غيـر عـاديمعـده-روده اي، حساسـيت زيـاد از حـد احشـاء و فاكتورهـاي روانشناختي ناشي گردد. نفوذ استرسورهاي رواني اجتمـاعي وفاكتورهاي عاطفي در ايجاد و تداوم علائم اختلال و پيشآگهي آن مطرح مي باشد (5).
اختلالات روانپزشكي و سندرم روده تحريك پذير بـا يكـديگرهمراهي دارند و در بيماران با اختلال خلقي، اختلال اضـطرابمنتشر و اختلال پانيـك، اخـتلال وسواسـي-جبـري ، اخـتلال استرس پس از سانحه، اخـت لال خودبيمارپنـداري و اخـتلالاتشبه جسمي گزارش شده است. همچنـين در افـراد مبـتلا بـهسندرم روده تحريكپذير، شيوع اختلالات روانپزشكي حـداقل10% زيادتر از گروه كنترل ميباشد (10-6).
نشان داده شده كه عواطـف منفـي و حـالات هيجـاني مثـلخشم در ارتباط با كاهش فعاليت موتور روده در بيماران مبتلا به اين اختلال مي باشد (11). اين بيماران وقايع اسـترسآميـززيادتري را در زندگي روزانه و نيز در كل زندگي نسبت به افراد سالم گزارش كرده و ممكن است بـه تغييـر عملكـرد گوارشـيناشي از استرس حساستر باشند. اضطراب و افسـردگي در ايـنافراد به جاي يك مشكل اوليه ممكـن اسـت ثانويـه بـه توليـدسيتوكين هاي التهابي باشد (12).
با توجه به مطرح بودن حيطه خشـم در بـروز اخـتلال و بـا توجه به شيوع بالاي اين اختلال در جمعيت عمـومي ايـران وعدم بررسي خشم در اين بيماران و اين كه تحقيقات قبلي نيز مشكلات روانشناختي را كامل بررسي نكرده اند، لذا بـه منظـورتعيين نقش مشكلات روانشناختي در سندرم روده تحريكپذير و مقايسه آنها با گروه شاهد، اين تحقيـق روي بيمـاران ارجـاعشده از كلينيك فوق تخصصي گـوارش شـهر تهـران در سـال1390 انجام گرديد.

مواد و روشها
اين تحقيق به روش مورد-شاهدي انجام گرفت. گـروه مـوردكساني بودند كه با تشخيص قطعي سندرم روده تحريـك پـذير در كلينيك فوق تخصصي گوارش تحـت درمـان بودنـد. گـروهشاهد كساني بودند كه اولاً سندرم روده تحريكپذير نداشته و ثانياً از نظر سن و جنس و تأهل و تحصيلات همسان بودند.
مشكلات روانشـناختي در چهـار حيطـه اضـطراب، افسـردگي، استرس و خشم بررسي شدند. خشم اين بيمـاران توسـط آزمـونSTAXI 2 كه توسط مؤلفين مقاله روايي و پايايي آن تأييد شـدهاست (13) بررسي گرديد. اختلالات افسردگي، اضطراب و استرس
شماره 1، پيدر پي 91، فروردين و ارديبهشت 1392 دكتر پروين ديباج نيا و همكاران/ 31
نيز توسط آزمون 21 DASS كه توسـط مـؤلفين مقالـه روايـي وپايايي آن تأييد شده است مورد ارزيابي قرار گرفت (14).
رتبه شركتكننـدگان از نظـر افسـردگي ، اضـطراب و اسـترستعيين شـد و بـا آزمـون مـن ويتنـي (mann-u-whitney) مـوردقضاوت آماري قرار گرفت.

يافته ها
اين تحقيق روي 45 بيمار با سندرم روده تحريكپـذير و 50 نفر شاهد انجام گرفت.خصوصيات افـراد بـر حسـب گروههـايمورد مطالعـه در جـدول شـماره 1 ارائـه شـده اسـت و نشـانمي دهد كه افراد دو گروه بـه لحـاظ سـن و جـنس و تأهـل وتحصيلات مشابه بوده و اختلاف آنها به لحاظ آماري معنـي دار نبود (5/0 < p).
شاخصهاي مشكلات روانشناختي بر حسـب گروههـاي مـوردمطالعه در جدول شماره 2 ارائه شده است و نشان ميدهد كـهبيماران مبتلا در مواجهه بيشتري از نظر افسـردگي ، اضـطراب ، استرس و صفت خشم و نيز ابراز دروني خشم بـوده انـد و ايـناختلاف به لحاظ آماري معني دار است (05/0 < p). اما از نظـرشاخص بيان خشم، كنترل دروني خشم، كنترل بيروني خشم، ابراز بيروني و بالاخره حالت خشم اخـتلاف بـه لحـاظ آمـاريمعني دار نبود (45/0 < p).

بحث
اين تحقيق نشان داد بيماران سـندرم روده تحريـكپـذير درمواجهه بيشتري از نظر خشم، افسردگي، اضـطراب و اسـترسبودند. يافته هاي ما بـا مطالعـه Lydiard و همكـاران در سـال 1999 و مطالعه Kabraو همكاران كه در سال 2013 در هنـدانجام شد و به بررسي اضـطراب و افسـردگي در ايـن بيمـارانپرداخته همخـواني دارد (15 و 16). تفـاوت مطالعـه آنـان درمقايسه با مطالعه ما عـدم بررسـي خشـم و اسـترس در مـورد بيماران است.
جدول 1. خصوصيات افراد مورد بررسي بر حسب گروههاي مورد مطالعه
P گروه IBS (45 نفر) گروه نرمال (50 نفر) متغير
./46 38/44(10/57) 35/42(9/37) سن ميانگين(انحراف استاندارد)
./78 5 (%11) 7 (%14) مذكر جنسيت تعداد( درصد)
40 (%36) 43 (%86) مونث
./49 15 (%33) 10 (%20) مجرد وضعيت تأهل تعداد( درصد)
30 (%67) 40 (%80) متأهل
./65 22 (%49) 20 (%40) ديپلم تحصيلات تعداد( درصد)
23 (%51) 30 (%60) ليسانس و بالاتر
32/ دوماهنامه پژوهنده بررسي رابطه اختلالات روانشناختي با سندرم روده تحريك پذير جدول 2. شاخص هاي مشكلات روانشناختي به تفكيك گروه هاي مورد مطالعه
-647691604109

افسردگي 56/2 *012/0 متغير

گروه
IBS

نرمال

روه
گ

آزمون

T

P

معيار

انحراف

ميانگين

معيار

انحراف

ميانگين

22
/
9

94
/
4

66
/
6

79
/
4

متغير

گروه

IBS

نرمال

روه

گ

آزمون

T



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید