پژوهنده (مجله پژوهشي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي)
سال هفدهم، شماره 6بهمن ، و پي در اسفند پي 139190، صفحات 302 تا 306 تاريختاريخ پذيرشدريافت مقالهمقاله:: 1013//29//13911391
بررسي همبستگي حمايت اجتماعي، احساس تنهايي و رضايت از زندگي در بين
دانشجويان دانشگاه علوم پزشكي گلستان در سال 1389
نجمه شاهيني1، حميد آسايش2، مهرداد قبادي1، جواد صادقي اله آبادي*1

دانشجوي پزشكي، كميته تحقيقات دانشجويي، دانشگاه علوم پزشكي گلستان
-10920208733

كارشناس ارشد پرستاري، عضو هيأت علمي، دانشكده پيراپزشكي، دانشگاه علوم پزشكي قم چكيده
سابقه و هدف: انسان به عنوان يك موجود اجتماعي در زمينه اي از روابط مختلف زندگي مي كند و اين روابط در شكل گيـ ري هويـ ت و شخصيت فرد مؤثر مي باشد. روابط اجتماعي رضايت بخش براي برخورداري از سطح سلامت جسمي و رواني مناسب حيـ اتي اسـت و بـاتوجه به وابستگي انسان به اين گونه روابط، تعجب برانگيز نيست كه ميزان حمايتهاي دريافت شده از سوي خانواده و دوستان و احساس تنهايي از مهمترين پيش بيني كننده هاي سلامت روان باشد. هـدف از ايـ ن مقالـه تع يـي ن همبسـتگ ي حمايـت اجتمـاعي ادراك شـده واحساس تنهايي با رضايت از زندگي در دانشجويان دانشگاه علوم پزشكي گلستان است.
مواد و روشها: در اين پژوهش مقطعي، 226 دانشجوي دانشگاه علوم پزشكي گلستان در سـال 1388 بـه روش نمونـه گيـري تصـادفي انتخاب و با استفاده از پرسشنامه اطلاعات جمعيت شناختي، مقياس چند بعدي حمايت اجتماعي ادراك شده، مقياس احساس تنهايي و مقياس رضايت از زندگي بررسي شدند. داده ها توسط نرم افزار آماري SPSS 16 با استفاده از آزمون ضـر يب همبسـتگ ي پيرسـون مـوردتجزيه و تحليل قرار گرفت.
يافته ها: تعداد 226 دانشجو( 120 نفر پسر و 106 نفر دختر) در اين مطالعه شركت كردنـد. اكثـر دانشـجويان مجـرد (92%) و سـاكنخوابگاه (95%) بودند. همبستگي معني داري بين رضايت از زنـدگي و ميـزان احسـاس تنهـايي دانشـجويان وجـود داشـت( 05/0 p<).
همچنين يافته ها نشان داد دانشجوياني كه حمايت اجتماعي كافي و مناسب از سوي خـانواده و دوسـتان دريافـت مـي كردنـد بيشـتر اززندگي رضايت داشتند و كمتر از احساس تنهايي رنج مي بردند (05/0 p<).
نتيجه گيري: با توجه به اينكه وجود حمايت اجتماعي مناسب سبب كاهش ميزان احساس تنهايي و افزايش رضايت از زندگي مي شـ ود و يكي از پيش بيني كننده هاي سلامت است، بايد تمهيداتي براي افزايش دريافت حمايت اجتماعي از سـوي خـانواده و دوسـتان فـراهمگردد. همچنين لازم است كه با توانمند سازي دانشجويان در كسب مهارتهاي ارتباط اجتماعي مناسـب، بـه ارتقـاي سـلامت روان آنهـاكمك كرد.

-18285235703

واژگان كليدي: حمايت اجتماعي، احساس تنهايي، رضايت زندگي، دانشجو لطفاً به اين مقاله به صورت زير استناد نماييد:
511311703

Shahini N, Asayesh H, Ghobadi M, Sadeghi J. Correlation between perceived social support and loneliness with life satisfaction Among Students of Golestan University of Medical Sciences. Pejouhandeh 2013;17(6):302-6.

0مقدمهF1
يكي از جنبه هاي مهم رشد انسـان ، فرآينـد اجتمـاعي شـدن اوست. ذاتي بودن زندگي جمعي در انسانها، ضرورت تمـاس بـا ديگران را به عنوان امري گريـز ناپـذير جلـوه مـي دهـد . رشـد اجتماعي در بر دارنده ارتباط سـالم و منطبـق بـا موقعيـت در
*نويسنده مسؤول مكاتبات: جواد صادقي اله آبـادي؛ گرگـان ، بلـوار ه يركـان ، دانشگاه علوم پزشكي گلستان، كميته تحقيقات دانشـجو يي؛ پسـت الكترونيـك :
[email protected]

افراد است. اگر به دنبال پرورش انسانهاي رشد يافته باشيم كـههستيم، به ناچار بايد مسأله رشد اجتماعي را به عنوان يكـي از زمينه هاي فعاليت خود، مورد ملاحظه قرار دهيم (1). اگر چـه اين مسأله در آغاز بديهي به نظر مـي رسـد؛ ولـي هـر كـدام از موضوعات حتي پيش پا افتاده و بديهي، تا زماني كـه از طريـق بررسيهاي دقيق و علمي تبيين نشوند، قابليت داوري و آموزش پيدا نمي كنند. درست است كـه روابـط اجتمـاعي و چگـونگي برقراري و ابعاد آن، عمـري بـه درازاي عمـر انسـان دارد؛ ولـي بررسيهاي علمي در اين زمينه، گامهاي اوليه خود را برمي دارند (2).
از جمله بحرانهاي مهم دوران نوجواني و جواني و حتي سـاير دوره هاي زندگي كه سازگاري فرد بـا محـيط را دچـار مشـكل م ي كن د، احس اس تنه ايي اس ت (1). روانشناس ان تع اريف متفاوتي از احساس تنهايي ارائه كـردهانـد (6-3). Schumaker در سال 1983 در زمينه احساس تنهايي به مقولـه تشخيصـي مستقل و متمايز از افسردگي اين احسـاس بـه عنـوان يكـي از پديدههاي روان شناختي كه به كمترين ميـزان شـناخته شـده است اشاره كرده است (7). الهاگين احساس تنهايي را اين گونه تعريف مي كند: تنهايي تجربه فردي ناخوشايندي ماننـد تفكـر فرد مبني بر متمايز بـودن از ديگـران اسـت كـه بـا مشـكلات رفتاري قابل مشاهده ماننـد غمگينـي ، عصـبانيت و افسـردگي همراه بوده و ناهمخواني بين توقعات و آرزوهاي فرد بـا امكـان دستيابي او به اين آرزوها را در روابط اجتماعي نشان مي دهد و به صورت رفتارهايي نظير اجتناب از تماس با ديگران مشـخص مي گردد (8).
احساس تنهـايي ، بـه عنـوان حـالتي ناخوشـايند ، پاسـخهاي هيجاني منفي و نارضايتي ادراكي فرد را در روابط اجتماعي اش شامل مي شود. اين تجربه نامطلوب و پريشان كننده مـي توانـد به ناسازگاريهاي شناختي، هيجـاني و رفتـاري فـرد در مرحلـه نوجواني منجر شود (9). سـاليوان آسـتانه احسـاس تنهـايي را متأثر از تاريخچه رشدي افـراد مـي دانـد . بـه نظـر وي، فقـدان مسـتمر تمـاس فيزيك ي در دوران كـودكي ، ممك ن اسـت ب ه ناراحتيهاي جسماني و نيـز عـاطفي ، اعـم از احسـاس تنهـايي منجر شود (3).
گاتمن (1997) انزواي اجتماعي را معادل تنهايي به كار برده است (10). پپلائـو و همكـاران (1982) تنهـايي را بـر حسـب تفاوت و شكاف مابين سـطح مطلـوب و سـطح موجـود روابـط اجتماعي افراد، با در نظر گرفتن جنبههاي كمـي و كيفـي آن، تعريف كرده اند (11). به نظـر آنهـا ، مبنـا ي احسـاس تنهـايي ،
فاص له و ش كاف ب ين آرمانه اي ف رد (آنچ ه م ي خواه د) و دس تاوردهاي او (آنچ ه ب ه دس ت آورده اس ت) در روابـط و صميميتهاي بين فردي است. هر چه اين فاصـله بيشـتر باشـد احساس تنهايي بيشتر است (11).
بررسيهاي موجـود نشـان داده انـد كـه افـراد داراي احسـاس تنهايي داراي خصوصياتي مي باشند كه از آن جمله مي توان به رضايت و شادكامي اندك، عزت نفـس پـايين ، از خودبيگـانگي ، احساس خجالت، دلتنگي، احساس خلأ، كمي جاذبه، خودداري
شماره 6، پي در پي 90، بهمن و اسفند 1391 نجمه شاهيني و همكاران/ 303
از ارتباطات اجتماعي، دوستان اندك، بدبيني، نـاتواني در ابـراز خود، ديگر گريزي، و درون گرايي اشاره نمود (12).
حمايت اجتماعي مجموعه اي از رفتارهاي حمايتي عمـومي و اختصاصي است كه سبب تعديل فشارهاي رواني وارده بـر فـرد مي شود و تحقيقات نشـان داده اسـت ايـن مقولـه بـر سـلامت رواني، اجتماعي و جسـمي افـراد اثـر مـي گـذارد . افـراد داراي حمايت اجتماعي بـالا از سـلامت جسـمي ، روانـي و اجتمـاعي ب الاتري برخوردارن د و در مقاب ل تنش هاي زن دگي س ازگاري بهتري را از خود نشان مي دهند (15-13). با توجـه بـه مـواردذكر شده و اهميت حمايت اجتماعي و اينكه تاكنون پژوهشـي در ايران ارتباط بين حمايـت اجتمـاعي بـا احسـاس تنهـايي و رضايت زندگي را مورد بررسي قرار نداده است، اين مطالعـه بـاهــدف تعيــين رابطــه بــين حمايــت اجتمــاعي ادراك شــده دانشجويان با احساس تنهايي و رضـايت زنـدگي ايشـان انجـامگرديد.

مواد و روشها
اين مطالعه از نوع توصيفي-مقطعي است. پس از تهيه ليست تمام دانشجويان دانشگاه( 1200 نفر)، تعداد 226 دانشـجو بـهشــيوه تصــادفي انتخــاب شــدند. گــردآوري داده هــا توســط پرسشــنامه اي چهــار بخشــي كــه بخــش اول آن مشخصــات دموگرافيك دانشجويان، بخش دوم مقياس رضـايت از زنـدگي ، بخش سوم مقياس احساس تنهايي كاليفرنيـ ا و بخـش چهـارممقياس چند بعدي حمايت اجتمـاعي ادراك شـده بـود ، انجـامگرديد.
پرسشنامه اطلاعات دموگرافيك حاوي اطلاعاتي نظيـر سـن ، جنس، رشته تحصيلي، مذهب، قوميت، تعداد سالهاي تحصيلي سپري شده، وضعيت تأهل، وضعيت سكونت، وضعيت اشـتغال، شغل والدين و سطح تحصيلات آنها و عضويت در انجمنها بود.
مقياس رضايت از زنـدگي توسـط دينـر و همكـاران در سـال
1985 تهيه شد و داراي پنج عبارت است كه مؤلفـه شـناختي بهزيستي فاعلي را اندازه گيري مي كند و ميزان رضـايت فـرد را نسبت به هر كدام از عبارتها بـه وسـيله يـك مقيـاس ليكـرت هفت درجه اي از كاملاً مخالف (نمره 1) تا كاملاً موافـق (نمـره 7) مي سنجد (16). دينـر و همكـاران در سـال 1985 ضـريب همبستگي بازآزمايي نمره هاي اين مقياس را در يـك جمعيـت 176 نف ري از دانش جويان 82/0 و ض ريب آلف اي كرونب اخ را
87/0 گزارش نمودند (16). شيمك و همكاران در سال 2002 ضريب آلفـاي كرونبـاخ مقيـاس رضـايت از زنـدگي را در يـك مطالعه بين فرهنگي براي مليتهاي آلماني، ژاپنـي ، مكزيكـي و چين ي ب ه ترتي ب 90/0، 82/0، 79/0، 76/0 و 61/0 گ زارش نمودند (17). بياني و همكاران اين مقياس را به فارسي ترجمه و اعتبار آن را از طريق بازآزمايي 69/0 گزارش نمودند. در كـل اين مقياس، يك مقياس معتبر و پايا براي استفاده در مطالعات روانشناختي است (18).
مقياس احسـاس تنهـاي ي داراي 8 عبـارت اسـت كـه ميـزان احساس تنهايي افراد را مـي سـنجد . مقيـاس انـدازه گيـري بـ ه
ص ورت ليك رت 4 درج ه اي از هرگ ز (نم ره 1) ت ا هميش ه (نمره 4) مي باشد و عبارت 3 و 6 به صورت معكوس نمره داده مي شود. Wua و همكاران (19) اين ابزار را يـك ابـزار كوتـاه و پايا براي اندازه گيري احساس تنهايي گزارش كرده اند و ضـريب آلفاي كرونباخ آن را 84/0 گزارش نموده انـد . در ايـن مطالعـه اين ابزار ابتدا از زبان انگليسي به زبان فارسي برگردانـده شـد ، سپس فرم فارسي توسط دو نفر از متخصصين زبان انگليسي از فارس ي مج دداً ب ه انگليس ي برگردان ده ش د. پ س از اص لاح شكافهاي موجود، در يك مطالعه مقـدماتي بـا نمونـه 50 نفـر ، ضريب آلفاي كرونباخ آن 89/0 محاسبه شد.
مقياس چند بعدي حمايت اجتمـاعي ادراك شـده داراي 12 عبارت است كه حمايت اجتماعي دريافت شده افـراد را از سـه منبع خانواده (4 عبـارت )، دوسـتان (4 عبـارت ) و افـراد مهـم زندگي (4 عبارت) مي سنجد. درجه موافقت افراد با استفاده از مقياس ليكرت هفت درجه اي از كاملاً موافق (نمره 7) تا كـاملاً مخالف (نمره 1) اندازه گيري مي شود. دامنـه نمـرا ت حاصـل از اين مقياس 84-12 مي باشد. پايـايي و روايـي ايـن مقيـاس در مطالعات مشخص مـورد تأييـد قـرار گرفتـه اسـت . Bruwer و همكاران در سال 2008 (20) در بررسي يك نمونه 788 نفري از جوانان دبيرستان، پايايي دروني خرده مقياسهاي اين ابزار را با استفاده از آلفاي كرونباخ 90/0-86/0 و براي كل ابزار 86/0 گزارش نمودند. همچنين ميزان آلفاي كرونباخ در يك مطالعـه مق دماتي ب ر روي 50 دانش جو 71/0 محاس به ش د. در اي ن مطالعه، اين مقياس ابتدا به فارسي روان ترجمـه شـد ، سـپس اين ترجمه توسط يك متخصص زبان انگليسي مجدداً به زبـان اصلي برگردانده شد. پس از تهيه نسخه نهايي، ايـن نسـخه بـه صــورت آزمايشــي توســط 40 نفــر از دانشــجويان دانشــكده پرستاري و مامايي تكميل شد.
304/ دوماهنامه پژوهنده بررسي همبستگي حمايت اجتماعي، احساس تنهايي و …
تجزيه و تحليل داده هاي اين مطالعه بـا اسـتفاده از نـرم افـزار آمــاري SPSS 16 و آزمــون ضــريب همبســتگي پيرســون و كروسكال واليس و تي انجام شد .05/0< P سـطح معنـي داري اختلافها در نظر گرفته شد.

يافته ها
تعداد 226 دانشجو وارد مطالعـه شـدند كـه 4/46% دختـر و
6/53% پسر بودند. ميانگين سن دانشجويان 32/20 سال بود و اكثر نمونه ها (92%) مجرد بودند. 127 نفر (4/56%) فارس ،67 نفر (8/29%) تركمن ،12 نفر كرد (1/7%) و بقيه از قوميتهـا ي ديگر بودند.
بــين احســاس تنهــايي و رضــايت از زنــدگي ( 17/0- =r، 05/0<P) و حمايــ ت اجتمــ اعي دانشــ جويان (36/0- =r،
05/0<P) همبستگي معكوس و معني دار ديده شـد (167/0=r
05/0<P). بــين حمايــت اجتمــاعي و رضــايت از زنــدگي
(42/0P <0/01 ،r=) همبستگي مستقيم وجـود داشـت. بـيندانشجويان دختر و پسر از نظر ميانگين نمره احساس تنهـايي، حمايـت اجتم اعي ادراك شـده و رض ايت از زنـدگي اخ تلافمعني داري مشاهده نشد ( جدول 1).

جدول 1- توزيع حمايت اجتماعي ادراك شده، احساس تنهايي و
رضايت از زندگي براساس جنس مذكر
-74671-183068متغير

مؤنث

متغير

مؤنث

ميانگين رتبه ميانگين رتبه حمايت اجتماعي 2/14±1/63 1/13±7/62 احساس تنهايي 8/3±9/14 6±15 رضايت از زندگي 4/6±6/22 2/5±9/23

بين قوميتهاي مختلف از نظر حمايت اجتماعي ادراك شـده،احساس تنهايي و رضايت از زندگي اختلاف معنـ ي داري ديـدهنشد (جـدول 2). وضـعيت حمايـت اجتمـاعي در دانشـجويانرشته پزشكي بالاتر بود و دانشجويان رشـته پرسـتاري از نظـرحماي ت اجتم اعي و رض ايت از زن دگي در رتب ه بع دي ق رار داشتند (05/0<P)، ولي در مورد احساس تنهايي اختلاف بـينگروهها معني دار نبود (جدول 3).

جدول 2- توزيع حمايت اجتماعي ادراك شده، احساس تنهايي و رضايت از زندگي براساس قوميت
-211396-6297متغير

فارس

كرد

ساير

متغير

فارس

كرد

ساير



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید