پژوهن ده (سال شانزمجلهدهم ، شماره پژوهشي5آذر ، و پي دي در دانشگاه پي 1390 علوم 83، پزشكي صفحات شهيد241 تا 245بهشتي) تاريخ تاريخ پذيرش دريافت مقاله: مقاله:18/ 7/4/11/13901390

كاربرد تست كامپيوتري شناختي در ارزيابي حوزه عصبي شناختي
دكتر افسانه زرقي1*،دكتر عليرضا زالي2، دكتر مهدي تهرانيدوست3، دكتر محمدرضا زريندست4، سيدمجتبي خدادادي5

MD.MPH.PhD، محقق و پژوهشگر، دپارتمان علوم اعصاب مركز تحقيقات جراحي مغز و اعصاب عملكردي، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
دانشيار، مركز تحقيقات جراحي مغز و اعصاب عملكردي، بيمارستان شهدا، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي
دانشيار، پژوهشكده علوم شناختي، دانشگاه علوم پزشكي تهران
استاد، پژوهشكده علوم شناختي، دانشگاه علوم پزشكي تهران
دانشجوي روانشناسي، دانشگاه تربيت مدرس

چكيده
سابقه و هدف: تست رنگ -كلمه استروپ ابزاري سريع و رايج به منظور ارزيابي حوزه عصبي شناختي توجه انتخابي اسـت . هـدف ايـنمطالعه، بررسي كاربرد تست شناختي استروپ در ارزيابي توجه انتخابي بود.
مواد و روشها: اين مطالعه مقطعي در مدت 6 ماه از تاريخ 1/3/89 تا 1/8/89 بر روي 84 فرد سالم (42 مرد و 42 زن) انجام شد. كليه شركت كنندگان پس از رضايت، معاينه و تأييد سلامت، و آموزش، تست كامپيوتري استروپ را انجام دادند.
يافته ها: در اين مطالعه ارتباط معني داري بين متغيرهاي سن، جنس و تحصيلات با متغيرهاي تست (05/0 (p< ديده شد.
نتيجه گيري: تست رنگ-كلمه استروپ ميتواند جهت ارزيابي حوزه شناختي توجه انتخابي مورد استفاده قرار گيرد.
-19049242607

واژگان كليدي: علوم شناختي، تست كامپيوتري شناختي، تست هاي نوروسايكولوژيك، تست Stroop، حوزه عصبي شناختي لطفاً به اين مقاله به صورت زير استناد نماييد:
Zarghi A, Zali A, Tehranidost M, Zarindast MR, Khodadadi SM. Application of cognitive computerized test in
assessment of neuro-cognitive domain. Pejouhandeh .5-142:)5(61;1102

مقدمه1
تست هاي عصبي شناختي كامپيوتري(CNT) در عرصههـايجديد و در حال توسعه سنجش رواني بسيار مناسـب هـستند.
اين تست ها در شرايطي كه سرعت، كارآيي و هزينههاي پايينحائز اهميت هستند درجات نسبتاً خفيفي از اختلالات عـصبيشناختي را اندازهگيري مي كنند. از لحاظ تئـوري، تـستهـايعصبي شناختي كامپيوتري حداقل ميتوانند بهرهوري، كارآيي و دانش را افزايش دهند، اما همانند هـر فنـاوري ديگـري ايـن تستها نيز با محدوديتهايي مواجه هستند. CNT ها در مقايسهبا آزمونهاي متداول رواني از مزيتهايي نظير هماهنگي در اجـراو امتيازدهي، امكان ايجاد فرمهاي مناسـب جـايگزين، كنتـرل دقيـق محـرك، امكـان رديـابي اجـزاي مختلـف پاسـخ افـراد، ص رفه ج ويي در هزينـه آزمونه ا و توان ايي توس عه بانكهـاياطلاعاتي دقيق و بزرگ برخوردارند و(1 2).

*نويسنده مسؤول مكاتبات: دكتر افسانه زرقي؛ تهران، تجريش، بيمارسـتان شـهدا،مرك ز تحقيق ات جراح ي مغ ز و اع صاب عملك ردي؛ تلف ن: 3165169 -912 -98+؛
[email protected] :پست الكترونيك

عملكردهاي شناختي توسط حـوزههـاي (domains) متنـوعي،مانن د: توج ه، عملك رد اجراي ي، حافظ ه، زب ان، و اح ساس انـدازه گيـري مـي شـوند 1(). توجـه (attention) يـك فرآينـد شناختي است كه به صورت تمركز انتخابي بر روي يك جنبـهاز محيط، در حالي كه ساير جنبهها ناديـده گرفتـه مـي شـوندتعريف مي شود. توجه همچنين بـه تخـصيص پـردازش منـابعمنتسب شده است 3(). توجه به 5 زيرشاخه تقسيم مـي شـود:
1- Focused attention (توانايي پاسخدهي مجـزا بـه محـركبينايي، شنوايي يا لمسي)، 2- Alternating attention (توانايي انعطاف رواني كه به فرد اجازه ميدهـد تـا كـانون تـوجهش راتغيير داده و بين كارهايي جابجا كنـد كـه نيازهـاي شـناختيمتفاوتي دارند)، 3-Divided attention (سطح بالايي از توجـهكه شامل توانـايي پاسـخدهي همزمـان بـه وظـايف چندگانـه مـيباشـد )، 4- Sustained attention يـاVigilance (توانـاييحفظ پاسخ رفتاري پايدار در حين فعاليت مستمر و تكـراري)، و 5- Selective attention (توانايي حفظ كردن يك مجموعـهرفتاري يا شناختي در حضور محرك رقابتگر يا منحرف كننده و(4 5).
توجه انتخابي به قابليت پردازش اطلاعات و داده هاي مـرتبطدر حين رد كردن داده هاي غلط يا بي ربط گفته مي شود. توجه انتخابي به وسيله تست استروپ ارزيابي مي گردد. اين تست درسال 1935 توسط استروپ 1() براي سنجش توجه انتخـابي وانعطاف پذيري شناختي ايجاد شد. ايـن آزمـون فـراهم آورنـدهمقياسي از مهار شناختي يا توانايي مهـار چيـزي كـه از پـيششديداً آموخته شده (يعني پاسـخ غالـب) بـه نفـع يـك پاسـخغيرمعمول مي باشد. تست رنگ-كلمه استروپ بـه عنـوان يـكابزار سودمند و قابل اعتمـاد در ارزيـابي هـاي كلينيكـي علـوماعصاب شناختي به شمار مـيرود 2() و اغلـب بـراي سـنجشتوانايي افراد در تغيير فرآيندهاي شناختي نيز بكار مي رود 3().
توجه انتخ ابي فرد را قادر ميسازد تا دادههاي مرتبط، افكـار،يا اقدامات را در حاليكـه اطلاعـات نـامرتبط يـا نادرسـت را ردمي كند، پردازش كند. يك راه حل معمول براي بررسـي توجـهانتخابي اين است كه ببينيم شركت كنندگان چگونه به محركهدف در حضور يا عدم حضور فاكتورهاي مـسبب خطـا پاسـخمي دهند. معمولاً فاكتورهاي مسبب خطـا پاسـخي متفـاوت ازپاسخ هدف دارند و پردازش غير ارادي آنهـا بـا انتخـاب پاسـخدرس ت ت داخل مـ يكن د. اي ن ناسـازگاري پاس خها قب ل از پاسخگويي نهايي بايستي حل شود، در نتيجه، ايـن امـر باعـثعملكرد نسبتاً ضعيف (زمان پاسخگويي آهستهتر، يا خطاهـايبيشتر) مي شود. براي بررسي روندهاي بازداشتي، استروپ يـكمعيار مفيد به شمار ميرود. اختلاف بين ابعاد مربوط محركهـا(رنگ كلمه ) و نامربوط (نـام كلمـه) در آزمايـشات نامتجـانس،نشاندهنده يك وظيفه پيچيده بـراي سيـستم توجـه انتخـابياست. براساس مطالعات اخير، حساسيت براي محركهاي بصريمانند رنگ، جهتگيري، يا حركت، (كه به نظر ميرسيد پـيشاز ابذال توجه پـردازش مـي شـوند ) مـيتوانـ د از طريـق توجـهانتخابي تعديل شود 4(). تحريك نمايشگرهاي حاضر محركهـادر مانيتور و بازداري از نمايـشگرهاي غيـر حاضـر محركهـا دو فرآيند معرف توجه انتخابي هستند 5(). استروپ انواع مختلفيدارد: كاغ ذي، زبانه اي چندگان ه و نـ سخهه اي ك امپيوتري.
مطالعات بسياري ارائه كامپيوتري محركها را پذيرفتـه انـد چـراكه مقياس دقيقتري از زمان پاسـخگويي را نـشان مـي دهـد وخطاي پاسخگويي را براي آزمايشات افراد كاهش مـي دهـد . در مطالعات بسياري زمان پاسخگويي با (فشار دكمه هـاي صـفحهكليد كامپيوت ر) سنجيده مي شود 6(). تأثير استروپ مداخلهاي در افزايش زماني كه براي انجام وظيفه (تست) آخر در مقايسه
242/ دوماهنامه پژوهنده كاربرد تست كامپيوتري شناختي در ارزيابي حوزه عصبي شناختي
با تست اصلي صورت ميگيرد، ديده مـيشـود 7( و 8). هـدفاين مطالعه تعيين كاربرد تست كامپيوتري شناختي در ارزيابيحوزه عصبي شناختي توجه انتخابي است.

مواد و روشها
اين بررسي يك مطالعه از نوع مقطعي بود كه بر روي 84 فرد سالم (42 مرد و 42 زن ) در سنين 15-65 سـال بـا ميـانگينسني 3±46 سال، در مدت 6 ماه از تاريخ 1/3/89 تـا 1/8/89 در دپارتمان علوم اعصاب مركز تحقيقات جراحي مغز و اعصاب عملكردي در بيمارستان شهداي تجريش وابـسته بـه دانـشگاهعلوم پزشكي شهيد بهشتي انجام شد و نمونهگيري به صـورتتصادفي ساده صورت گرفت. لازم بود شركتكننـدگان قبـل ازورود بـه مطالع ه فـرم رضـ ايتنامـه را تكميـل كننـد. تمـامي شركتكنندگان ابتدا توسط جراح مغز و اعصاب، نورولوژيست و روانپزشك معاينـه شـدند و نهايتـاً افـراد در صـورت مـشاهدهبيماري از مطالعه حذف شدند. افراد سالم پس از تأييد سلامتتوسط پزشكان مذكور جهت انجام آزمونها ارجـاع داده شـدند.
كليه شركت كنندگان پس از رضايت جهـت انجـام تـست هـايكامپيوتري استروپ آموزش ديدند.
معيارهاي ورود به مطالعه عبارت بود از: افـراد كـاملاً سـالم وعاري از سابقه اختلالات روانـي و نورولوژيـك قبلـي يـا فعلـي،بدون سابقه آسيب سر، فاقد ناتواني يـادگيري، سـاكن تهـران،فارسي زبان، و محـدوده سـني 65-15 سـال . ايـن مطالعـه دركميته اخلاق و معاونت پژوهشي دانشگاه علوم پزشكي شـهيدبهشتي تهران تأييد شد و در مركـز تحقيقـات جراحـي مغـز واعصاب عملكردي تأييد و اجرا گرديد.
تست كامپيوتري استروپ: تست استروپ اولين بار توسطريدلي استروپ در سال 1935 براي ارزيـابي توجـه انتخـابي وانعطاف پذيري شناختي و نيز به منظور ارزيـابيهـاي شـناختيمتعدد طراحي و استفاده شد (1). تست استروپ مورد استفادهدر مطالعه حاضر بر اساس متغيرهاي اسـتفاده شـده در تـستاستروپ مي باشد كه بصورت كامپيوتري طراحـي شـده اسـت. تست حاضر دو مرحله دارد: اولين مرحله ناميدن رنگ ميباشد كه در آن از آزمودني درخواست ميشـود دايـره رنگـي كـه دريكي از 4 رنگ قرمز، آبي، زرد و سبز به تناوب بر روي مـانيتوركامپيوتر نشان داده ميشود را با يكي از حروفـي كـه بـر رويصفحه كليد با برچسب رنگي معرف همان رنگ مشخص شـدهاست، نشان دهد . هدف از مرحلـه اول آمـوزش تكنيـك انجـامتست به آزمودني اسـت و انجـام آن در نتيجـه تـأثيري نـدارد.
مرحله دوم اين تست اجرا است. در اين مرحله 48 كلمه رنگيهمخـــوان (congruent) و 48 كلمـــه رنگـــي نـــاهمخوان (incongruent) نمايش داده مـيشـود . (كلمـات همخـوان بـهكلماتي اطلاق ميشود كه رنگ كلمه با معنـاي كلمـه يكـسانباشد مثلاً كلمـهblue بـا رنـگ آبـي باشـد. كلمـه نـاهمخوان كلمه اي است كه رنگ كلمه با معناي آن متفاوت اسـت. مـثلاًكلمهblue با رنگ قرمز نشان داده مي شود). مجموعاً 96 كلمهرنگي همخـوان و نـاهمخوان بـصورت تـصادفي و متـوالي رويصفحه مانتيور نمايش داده ميشود و آزمودني فقط با تأكيد بررنگ بدون درنظر گرفتن معني بايد رنگ مرتبط را بر اساس برچسب روي حروف صفحه كليد، فـشار دهـد. زمـان ارائـه هـرمحرك بر روي مانيتور 2 ثانيه و فاصله بـين ارائـه دو محـرك800 هزارم ثانيه است. محققان معتقدند كه تكليف رنگ-كلمه در مرحله دوم آزمايش، انعطافپذيري ذهني، تداخل و بازداريپاسخ را اندازهگيري مي كند. ميزان تداخل با كـم كـردن نمـرهتعداد صحيح ناهمخوان از نمره تعداد صحيح همخـوان بدسـت ميآيد. در اين مرحله بر روي صفحه مانيتور دايـره قرمـز، زرد،سبز و آبي پي در پي به آزمودني نشان داده ميشـود و او بايـدبا فشار دادن كليدهاي مشخص شده با برچسبهاي رنگي قرمز،زرد و سـبز رنـگ صـحيح را روي كليـدهاي صـفحه كليـد بـا حداكثر سرعت مـشخص كنـد. در ايـن قـسمت نيـز بايـد بـه
شماره 5، پي در پي 83، آذر و دي 1390 دكتر افسانه زرقي و همكاران/ 243
آزمودني توضيح داد كـه ممكـن اسـت رنـگ ظـاهري كلمـاتنسبت به معنـاي آن متفـاوت باشـد و تأكيـد بـر رنـگ اسـت.
متغيرهاي مورد سنجش شامل خطـاي همخـوان (error01) وخطاي ناهمخوان (error02)، بدون پاسـخ همخـوان (no01 و) بــدون پاســخ نــاهمخوان (no02)، زمــان واكــنش همخــوان (time01) و زمان واكنش ناهمخوان (time02)، پاسـخ صـحيحهمخــوان (true01 و) پاســخ صــحيح انــ همخوان (true02)، ميانگين زمان واكنش همخوان (timerec01 ،) و ميانگين زمـانواكنش ناهمخوان (timerec02)، و نمره تـ داخل (Result test) است (8-6).

يافته ها
توزيع افراد بررسي شده بر اساس جنس، گروههاي سني وسطح تحصيلات در جدول 1 نشان داده شده اسـت. اخـتلافافراد بر اساس گروههاي سني و جنس (006/0< P) و سـطحتحصيلات (049/0< P) معني دار بود . ضريب همبستگي بـيناجـزاي مختل ف ت ست اس تروپ ب ا س ن، ج نس و س طحتحصيلات و سطح معني داري آن نيز در جدول 2 نـشان دادهشده است.

42 8 13 4 10 7 زن جنس
42 8 13 4 10 7 مرد 84 16 26 8 20 14 جمع كل 0
17 0
3 0
6 0
1 0
5 0
2 بيسواد ديپلم تحصيلات
22 4 7 2 6 3 فوق ديپلم 25 6 2 10 0 7 ليسانس 1 4 6 8 1 فوق ليسانس و دكترا 84 14 19 19 19 13 جمع كل -63986242778سني

اي
گروهه

54

45

64

55

كل

جمع

متغيرها

44

35

34

25

24

15

سني

اي

گروهه

54

45

64

55

كل



قیمت: تومان

دسته بندی : پزشکی

دیدگاهتان را بنویسید