فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 4، شماره 1، پاییز 1392
5292180-52838

بررسی مقايسـه اثـر استامينوفن وريـدي با كتامين بر كنتـرل درد پس از جراحی هيستركتومی
پوپک رحیمزاده1، فرناد ایمانی2، مهزاد علیمیان1، بهزاد بهزادی3، سید حمیدرضا فیض1*
استادیار گروه بیهوشی و درد دانشگاه علوم پزشکی ایران، بیمارستان حضرت رسول اکرم، بخش بیهوشی و درد
دانشیار گروه بیهوشی و درد دانشگاه علوم پزشکی ایران، بیمارستان حضرت رسول اکرم، بخش بیهوشی و درد
دستیار بیهوشی دانشگاه علوم پزشکی ایران، بیمارستان حضرت رسول اکرم، بخش بیهوشی و درد
17817894

تاریخدریافت:1392/01/16تاریخبازبینی:1392/02/08تاریخپذیرش: 1392/02/11چکیده
زمینـهوهـدف: جراحیهـای شـکمی روندی دردناک اسـت که کنتـرل درد و عوارض ناشـی از آن موجـب ترخیص زودهنـگام بیماران میشـود و لذا تسـکین درد پـس از عمـل دارای اهمیـت زیادی اسـت. امروزه اسـتامینوفن وریدی یکـی از داروهای شـایع در اتاقهای عمل جهت کنتـرل درد بیماران میباشـد. کتامین نیز یک داروی بیهوشـی اسـت که جهت بیهوشـی و بیدردی اسـتفاده میشـود. کارآزمایی بالینی دوسـوکور حاضر با هدف مقایسـه اثـرات تجویـز اسـتامینوفن وریـدی در پایان عمل هیسـترکتومی با کتامین بر درد پس از عمل جراحی هیسـترکتومی شـکمی انجام شـده اسـت.
مـوادوروشهـا:بیمـاران بـا توجه بـه معیارهـای ورود و خروج، بهطـور تصادفی در یکـی از گروههـای مداخله با 1 گرم اسـتامینوفن وریـدی)40 نفر( یـا 15/0 میلیگـرم کتامیـن)40 نفـر( قـرار گرفتنـد. درد بیماران بر اسـاس معیـار VAS، تغییرات ضربان قلب، فشـارخون و همچنین نمره آرامبخشـی بیمـاران توسـط معیـار رامسـی در ریـکاوری و در زمانهـای 12،6،4و24سـاعت پـس از عمـل جراحی ثبـت گردید. تهـوع و اسـتفراغ و همچنین میزان مصـرف مسـکن اضافـی در هر دو گروه ثبت و مقایسـه شـد .
یافتههـا:در مطالعـه حاضـر VAS بیمـاران همچنیـن میزان مصرف مسـکن اضافی جهت کنتـرل درد تا حد مـورد رضایت بیمار که هـدف <VAS3 بـود در گـروه اسـتامینوفن نسـبت بـه گـروه کتامیـن کمتر بوده اسـت. عـوارض جانبی همانند تهوع و اسـتفراغ، مشـکلات تنفسـی و خـواب آلودگی دو گـروه تفاوت معنـیداری با هم نداشـتند)05/0P<(.
نتیجهگیری:تجویز استامینوفن وریدی در پایان عمل بیش از کتامین در کنترل درد پس از هیسترکتومی شکمی موثر میباشد.
واژههایکلیدی:استامینوفن، هیسترکتومی شکمی، کتامین، بیدردی پس از عمل جراحی
آدنومیـوز، اندومتریـوز ،AUB و پزشـک معالـج بسـتگي دارد)3(.
هیسـترکتومي بـه دو روش ابدومینـال و واژینـال انجام ميشـود .
جراحیهـای شـکمی رونـدی دردنـاک اسـت کـه کنتـرل درد و عـوارض ناشـی از آن موجـب ترخیـص زودهنـگام ایـن بیمـاران میشـود و لـذا تسـکین درد پـس از عمـل دارای اهمیـت زیادی اسـت. همچنیـن بـا شـناخت و توسـعه اپیدمیولـوژی و پاتولوژی مقدمه
امروزه هیسـترکتومي یکي از رای جترین اعمال جراحي اسـت و در امریـکا پس از سـزارین، دومین عمل جراحی شـایع ميباشـد. در امریکا تا قبل از سـن 60 سـالگي تقریباً %40 زنان هیسـترکتومي شـدهاند2)،1(. شـانس اینکه یک زن تحت عمل هیسـترکتومي قرار گیـرد بـه عوامل مختلفي مثل سـن، نـژاد، محل زندگـي، جنس ،

نویسندهمسئول: سیدحمیدرضا فیض، استادیار گروه بیهوشی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشکده پزشکی، دپارتمان بیهوشی،تهرانایمیل: [email protected]
درد، توجـه بیشـتری بـه درمان درد پس از عمل بهعنوان تلاشـی بـرای بهبـود آسـایش بیمـار، کاهـش ناتوانیهای ناشـی از عمل ،کاهـش هزینههـا بـا کوتـاه کـردن زمـان بسـتری پـس از عمـل معطـوف شـده اسـت. درد بعـد از عمـل از مهمتریـن مشـکلات بخشهـای جراحـی بـه شـمار مـیرود. بههمیـن منظـور بهبـود روشهـاي کنتـرل درد پـس از جراحـي براي آنستزیولوژی سـتها اهمیـت فـراوان پیـدا کـرده اسـت. متخصصـان بیهوشـي امروزه بـا ابـداع روشهـاي patient control Analgesia گام بسـیار مؤثـري در ایـن زمینـه برداشـتهاند. جهـت تسـکین درد در ایـن بیمـاران شـیوههای مختلفـی از جملـه اسـتفاده از مسـکنهای مخـدری و غیرمخـدری بـه صـورت سیسـتمیک و یـا تجویـز مخدرهـای اینتراتـکال و اپـی دورال به کار مـیرود)6-4(.
روش معمـول تسـکین درد پـس از عمـل اسـتفاده از مخدرهـا ميباشـد کـه بـه علـت افزایش بـروز تهـوع و اسـتفراغ و احتمال عـوارض تنفسـي بـا کمتریـن دوز تزریـق ميشـوند. شـایعترین مخـدر کاربـردي پتدیـن اسـت کـه بـه میـزان 5/0 میلیگـرم بر کیلوگـرم بهصـورت داخـل وریـدي تزریـق ميشـود.
امروزه اسـتامینوفن وریـدی با نام تجاری آپوتل یکـی از داروهای شـایع در اتاقهـای عمـل و بخشهـای بسـتری جهـت کنتـرل درد بیمـاران میباشـد.این دارو از دسـته دارویـی ضـد درد، ضـد تـب میباشـد کـه شـکل دارویـی آن بـه صـورت آمپـول تزریقي محتـوي 1 گـرم پاراسـتامول در 7/6 می ليلیتر اسـت و مکانیسـم اثـر آن جلوگیـری از ترشـح پروسـتاگلندی نها در CNS، کاهش اثـرات ضـد التهابـي محیطـي ،کاهـش تـب با اثـر مسـتقیم روي مرکـز کنتـرل دمـا در هیپوتالامـوس میباشـد. مـوارد مصـرف شـامل تسـکین موقتی دردهـای خفیف تا متوسـط، خصوصا بعد از اعمـال جراحـي، درمـان سـریع الاثر تب و تسـکین اورژانسـي هیپرترمي اسـت)8-7(.
کتامین یک داروی بیهوشـی اسـت که جهت بیهوشی، آرامبخشی و بـیدردی اسـتفاده میشـود و بـا اثرآنتاگونیسـتي برگیرنـده N( NMDAمتیـل D آسـپارتات( باعـث پی شگیـري یا ریورس حساسـیت اعصـاب مرکزي نسـبت به تحریـکات دردناک شـده و منجـر بـه کاهـش درد پـس از عمـل جراحي ميگـردد)9(.
هـدف مـا از ایـن مطالعـه بررسـي و مقایسـه اثـرات تجویـز اسـتامینوفن وریـدي بـر درد پـس از عمـل جراحـی بـا کتامیـن میباشـد. همچنیـن مطالعـه حاضـر بـه بررسـی اثرات بـیدردی هـر کـدام از داروهـای فـوق بـر میـزان درد پس از عمـل جراحی و همچنیـن میـزان نیـاز بـه داروی مخـدر اضافی جهت تسـکین ایـن درد، میپـردازد.

موادوروشها
مطالعـه موجود از نوع کارآزمایي بالیني تصادفي دوسـوکور اسـت کـه در مرکز کارآزمایـی بالینی ایـران Iranian Randomized( )ClinicalTraial=IRCTبه ثبت رسـیده اسـت: IRCT2012103011319N1.
همچنیـن مطالعـه حاضر توسـط کمیته اخلاق پزشـکی دانشـگاه علـوم پزشـکی ایران بـه تایید رسـیده اسـت)2035/130/د/19(. محیط انجام این مطالعه بیمارسـتانهای دانشـگاه علوم پزشـکي تهـران ميباشـد. در ایـن مطالعـه پـس از آگاه کردن بیمـاران در مـورد روش مطالعـه و کسـب رضایـت از آنـان تعـداد 80 بیمـار 25 تـا 65 سـاله در کلاس 1 و 2 از نظـر ASA کـه کاندید عمل جراحـی هیسـترکتومی در سـال1391 در بیمارسـتان حضـرت رسـول اکـرم )ص( وفیروزگـر بودنـد، بهطـور تصادفـی و بـا روش بلـوک تصادفـی وارد این مطالعه شـدند .
معیارهای ورود به مطالعه شامل موارد زیر میباشد:
1- بیماران با سن 25 تا 65 سال 2- بیماران ASA I, II 3- عمل جراحـی هیسـترکتومی الکتیـو 4- عدم مصرف سـیگار و اپیوئید .معیارهاي خروج از مطالعه نیز شامل: 1- حساسیت به هر کدام از داروهاي مورد استفاده 2- بیماري کبدي 3- سن بیشتر از 65 و کمتر از 25 سال 4- سوءمصرف الکل و رونگردانها 5- سابقه تشنج ميباشد .
لازم به ذکر است که سیستم طبقهبندی وضعیت بدنیASA دارای 6 طبقهبندی میباشد که در مطالعه حاضر کلاس ASA I, II مورد توجه قرار گرفته که شامل موارد زیر میشود:
.I)بیمار کاملا سالم نرمال(II. )بیمار با بیماری سیستمیک خفیف(تمامي بیماران بهعنوان پیش دارو Oxazepam، 10 میلیگرم در ساعت 6 صبح دریافت کردند.
بیماران پس از انتقال به اتاق عمل تحت مونیتورینگ قرار گرفته، دو عدد راه وریدی) IV line( تعبیه گشته و با 5 سیسی بر کیلوگرم رینگر لاکتات مایع درمانی شدند و سپس القای بیهوشي با:
میدازولام 02/ 0 میلیگرم بر کیلوگرم فنتانیل 2 میکروگرم بر کیلوگرم پروپوفول 2 میلیگرم بر کیلوگرمآتراکوریوم 5/ 0 میلیگرم بر کیلوگرم
انجـام گردیـد. لولهگـذاری با لوله مناسـب انجام شـد و بیهوشـي بـا پروپوفـول 100 میکروگـرم بـر کیلوگرم در دقیقه حفظ شـد .و سـپس بیمـاران بهصـورت تصادفـي در یکـی از گروههـای مداخلـه بـا اسـتامینوفن )Apotel.Uni-Pharma S.A(یـا کتامیـن)Rotexmedica(، قـرار گرفتنـد. در گـروه اول با شـروع دوختـن پوسـت توسـط جـراح و حـدود 15 دقیقه تا پایـان عمل یـک گرم اسـتامینوفن به صـورت تزریق وریدي آهسـته انفوزیون ميگـردد. در گـروه دوم نیـز همزمـان بـا بسـتن پوسـت 51/0 میلیگـرم بـر کیلوگـرم کتامیـن بهصـورت انفوزیـون آهسـته بـه بیمـار داده شـد .
پـس از هوشـیاري کامل بیمار و در ریـکاوری پمپ PCIA حاوي 15 سـي سـي فنتانیل و 85 سـي سـي نرمال سـالین و با سرعت حـدود30 میکروگـرم در دقیقـه فنتانیـل بـراي تمـام بیمـاران تعبیـه گردید و سـپس VAS بیماران در ریـکاوري و بهترتیب در 4 سـاعت ،6 سـاعت ،12 سـاعت و 24 سـاعت بعد ارزیابي گشت .
همزمـان بـا ارزیابـی اسـکور درد، بیمـاران از نظـر آرامبخشـی بر اسـاس معیـار رامسـی مـورد ارزیابـی قـرار گرفتند. عـلاوه بر این وجود تهوع و اسـتفراغ و شـرایط همودینامیک بیماران بر اسـاس فشـار خـون و میـزان ضربـان قلـب، اندازهگیـری و در برگههـای پرسـشنامه ثبـت گردید.
)VAS( نمره بیداری درد یک روش استاندارد برای اندازهگیری میزان درد است که در آن بیمار شدت درد خود را از صفر) بیدردی( تا 10 )حداکثر درد( نمره میدهد. این نمرهبندی به اظهار بیمار وابسته است. در این طرح عدد صفر به عنوان بیدردی ،1-3 درد خفیف ،4-6 درد متوسط و 7-10 درد شدید تعریف شد .
نمرهبندی آرامبخشی رمزی )صفر تا 5( شامل 1- مضطرب و بیقرار 2- آرام، همکاری میکند 3- فقط به دستورات پاسخ می دهد4- به تحریک به سرعت پاسخ میدهد 5- به تحریک به کندی پاسخ میدهد 6- بدون پاسخ میباشد که توسط پزشک ارزیابی میشود.
بیمـاران همچنیـن از لحـاظ میـزان مپریدین وریـدی دریافتی و نیـز عـوارض احتمالـی مانند تهوع و اسـتفراغ بررسـی شـدند. در صـورت وجـود نمره VAS بالاتراز 3 به بیمـاران مپریدین mg51 وریـدی تجویـز میشـد و اطلاعات آن ثبـت گردید .
روشتجزیهوتحلیلدادهها
دادههـای بهدسـت آمـده بـا اسـتفاده از نرمافـزار آمـاری SPSS 17 مـورد تجزیـه و تحلیـل قـرار گرفت. دادههای کمـی بهصورت میانگیـن و انحـراف معیـار و دادههـای کیفـی بهصـورت فراوانـی نمایـش داده شـده اسـت. بـرای مقایسـه دادههای کیفـی و کمی بیـن دو گـروه در صـورت تبعیـت از توزیـع نرمـال بهترتیـب از آزمـون کای دو و در متغیرهـای کمـی از آزمون t-test اسـتفاده شـد. در صـورت عـدم تبعیـت از آزمونهـای معـادل ناپارامتریک اسـتفاده شـد. همچنین برای بررسـی اثـر زمان از آنالیـز واریانس انـدازه گیریهای مکرر اسـتفاده شـد. سـطح معنـیداری در این مطالعـه در حـد 05/0 در نظـر گرفته شـد .
یافتهها
در مجمـوع در دو گـروه مقایسـه80 نفـر) 40 نفـر در گـروه اسـتامینوفن و 40 نفـر در گـروه کتامیـن( مطالعـه را تکمیـل کردنـد. دو گـروه از نظـر مقایسـه اطلاعـات دموگرافیـک و طـول زمـان عمـل جراحـی همسـان بودنـد و اختـلاف معنـیداری نداشـتند)>P05/0(. متوسـط مـدت زمان عمل جراحـی در گروه آپوتـل94/2 و در گـروه کتامیـن18/3 میباشـد )جـدول 1(.
شـدت درد بر حسـب VAS در طی زمانهای 4،6،21،24 سـاعت اول پـس از جراحـی، در دو گـروه ثبت گردید. متوسـط شـدت درد )VAS( در بیمـاران مصرفکننـده آپوتل، بلافاصلـه پس از جراحی
)ریکاوری( 5، 4 سـاعت پس از جراحی 4، 6 سـاعت پس از جراحی
3، 12 سـاعت پـس از جراحی 2 و 24 سـاعت پـس از جراحی 7/1 بوده اسـت که در مقایسـه بـا بیماران مصرفکننـده کتامین به جز متوسـط شـدت درد در 6 سـاعت پـس از جراحـی)290/0= P(، در بقیـه مـوارد متوسـط شـدت درد کمتری داشـته و دو گـروه از نظر آمـاری اختلاف معنیداری داشـتند)p<05/0()نمودار 1(.
دو گـروه از نظـر رامسـی اسـکور در زمانهـای ذکـر شـده نیـز مـورد مقایسـه قـرار گرفتنـد کـه ارتباط آمـاری معنـیداری بین متوسـط نمـرة آرامبخشـی در زمانهـای یـاد شـده پـس از عمل جراحـی در بیمـاران بـا مصـرف اسـتامینوفن و کتامین مشـاهده نشـد)05/0<P()جدول2(. در مطالعـه حاضر مـوارد تعداد ضربان قلـب، فشـارخون سیسـتولیک، فشـار خـون دیاسـتولیک در زمانهـای 4،6،21،24 سـاعت اول پـس از جراحـی، در دو گـروه اسـتامینوفن و کتامیـن مـورد بررسـی و مقایسـه قـرار گرفتنـد و دو گـروه از نظـر مـوارد فـوق در زمانهـای مذکـور اختـلاف
جدول1:خصوصیاتدموگرافیکوحینعملدوگروهدرمانی
P value متوسطگروهکتامین
داخلوریدی(SD) متوسطگروهاستامینوفنداخلوریدی(SD) 0/090 )7/20( 47/20 )6/88( 49/88 سن بر حسب سال
0/660 )3/01( 24/70 )3/04( 24/40 شاخص توده بدن بر حسب
BMI کیلوگرم بر مترمربع
0/110 )0/71( 3/18 )0/64( 2/94 طول مدت عمل برحسب ساعت

نمودار1:مقایسهمتوسطشدتدردبرحسبVASدرطیزمانهایریکاوری،4،21،42ساعتپسازعملجراحیدردوگروهتحتدرمان،ازنظرآماریاختلافمعنیداریدارد)<P50/0(.
معنـیداری نداشـتند) p> 05/0()جدول3(. بـروز عوارض جانبی حاصـل از مصـرف داروهـای اسـتامینوفن و کتامین شـامل موارد تهـوع، اسـتفراغ، خـواب آلودگـی و سـرگیجه در بیمـاران هـر دو گـروه مـورد بررسـی قـرار گرفـت. اسـتفراغ در 15% از بیمـاران تحـت درمـان بـا اسـتامینوفن و 5/27% از بیمـاران تحـت درمان بـا کتامیـن گزارش شـده اسـت، بهطورکلـی اسـتفراغ در بیماران مصرفکننده کتامین شایعتر بوده است.
همچنیـن عـوارض خـواب آلودگـی و سـرگیجه بـه میـزان 5/2% فقـط در مصرفکننـدگان اسـتامینوفن مشـاهده گردیـد و در بیمـاران تحـت درمـان بـا کتامیـن هیچگونـه عـوارض جانبـی گـزارش نشـد. در نهایـت دو گـروه از نظـر بـروز ایـن عـوارض اختـلاف آمـاری معنـیداری نداشـتند)p>05/0()جدول4(.
بیمـاران همچنیـن از لحـاظ میـزان مصـرف داروهـای ضـد درد اضافـی پـس از عمـل جراحی، شـامل مصـرف داروهـای پتدین و دیکلوفنـاک مورد بررسـی قـرار گرفتند. میزان مصـرف پتدین در بیمـاران تحـت درمان بـا اسـتامینوفن ،50% و در بیمـاران تحت درمـان بـا کتامین 55% و میـزان مصرف دیکلوفنـاک در بیماران تحـت درمان با کتامین 5/17% بوده اسـت در حالیکه این میزان در افـراد تحـت درمـان بـا اسـتامینوفن 0% میباشـد. در مجموع در مقایسـه بـا بیمـاران گـروه کتامین کـه مصرف داروی مسـکن اضافـی در آنها 5/17% میباشـد،50% بیماران گروه اسـتامینوفن هیـچ داروی مسـکن اضافـی دریافت نکردند و اختـلاف آماری دو گـروه از ایـن نظرمعنـیدار میباشـد)0/008P=( و بهطـور کلـی در بیمـاران تحـت درمان با کتامیـن از داروهای ضد درد، بیشـتر استفاده شده اسـت)جدول5(.
جدول2:نمرهدیداریدرد)VAS(ونمرهآرامبخشیرمزی)RSS(برایدوگروهدرمانی

P value متوسطگروهکتامینداخلوریدی)SD( متوسطگروهاستامینوفنداخلوریدی)SD( 0/004 0/002 0/092 0/009
0/021 6/80 )2/015(
5/(585/1) 00
3/(265/1) 58
3/(526/1) 30
2/(503/1) 03 5/43 )2/171(
3/(266/1) 38
3/(185/1) 52
2/(183/1) 31
1/(939/0) 07 VAS
ریکاوریبعداز 4 ساعتبعداز 6 ساعتبعداز12 ساعتبعداز 24 ساعت
0/449 0/315
0/320 0/649 0/562 1/(255/0) 55
2/(851/0) 30
2/(000/0) 00
2/(000/0) 00
1/(851/0) 89 1/(226/0) 56
2/(144/0) 01
1/(613/0) 59
2/(766/0) 50
2/(622/0) 00 نمرهرمزیریکاوریبعداز 4 ساعتبعداز 6 ساعتبعداز12 ساعتبعداز 24 ساعت
جدول3:ضرباننبض،فشارخونسیستولیکودیاستولیدردوگروه
P value متوسطگروهکتامین
داخلوریدی)SD( متوسطگروهاستامینوفنداخلوریدی)SD( 0/34
0/052
0/06 0/44
0/43 (35/11)32/29
(53/7)09/68
(26/7)05/18
(04/7)04/08
(87/6)05/18 (37/41)34/98
(06/9)31/38
(03/9)50/58
(428/8)08/18
(467/6)03/08 ضرباننبضریکاوریبعد از 4 ساعتبعد از 6 ساعتبعد از12 ساعتبعد از 24 ساعت
فشارسیستولی
برحسبمیلیمترجیوه
0/78 0/9
0/94 0/45
0/91 (227/51)75/921
(794/31)39/421
(9928/9)35/121
(263/9)55/121
(808/5)38/121 (552/41) 86/821 14/255 )11/715(
(820/41) 33/121
(633/51) 07/321
(572/21) 50/221 ریکاوریبعد از 4 ساعتبعد از 6 ساعتبعد از12 ساعتبعد از 24 ساعت
فشارسیستولی
برحسبمیلیمترجیوه
0/8
0/67 0/55 0/88
0/37 (535/11)32/29
(853/7)09/68
(626/7)05/18
(004/7)04/08
(287/6)05/18 (937/41)34/98
(306/9)31/38 85/05)9/304(
(428/8)08/18
(467/6)03/08 ریکاوریبعد از 4 ساعتبعد از 6 ساعتبعد از12 ساعتبعد از 24 ساعت
جدول4:عوارضجانبیدردوگروه

P value متوسطگروهکتامینداخل
وریدی(%) متوسطگروهاستامینوفنداخلوریدی(%) 0/646
0/174
0/359
0/244 (0/56)62
(0/53)41
(5/72)11
(5/27)92
0
0 (0/06)42
(0/04)61
(0/51)6
(0/58)43
(5/2)1
(5/2)1 تهوع
بله
خیراستفراغبله
خیرسرگیجه
خواب الودگی
جدول5:دارویاضافهجهتکنترلدرددردوگروه
P value متوسطگروهاستامینوفنمتوسطگروهکتامینداخلداخلوریدی(%)وریدی(%) 0/008 (55)22(05)02
70
(5/72)11(05)02 پتیدین
شیاف دیکلوفناکهیچ
بحث
مطالعـه حاضـر به بررسـی تاثیـر اسـتامینوفن وریـدی و کتامین بـر کنتـرل درد پـس از عمـل هیسـترکتومی شـکمی پرداخت و اثـر ایـن داروها بر درد، وضعیت همودینامیک، سـطح هوشـیاری ،میـزان مصـرف مسـکن اضافـی و عـوارض جانبـی در 24 سـاعت اول پـس از عمـل جراحـی مـورد ارزیابی قـرار گرفت.
یافتههـای ایـن مطالعـه نشـان میدهـد کـه تجویز اسـتامینوفن وریـدی در پایـان عمـل بیـش از کتامیـن در کنتـرل درد پس از جراحـی هیسـترکتومی ابدومینـال موثـر میباشـد. ایـن یافته در زمـان ریـکاوری 4، 6، 12 و 24 سـاعت پس از عمل جراحی تائید شـده و VAS بیمـاران در گـروه اسـتامینوفن نسـبت بـه گـروه کتامیـن کمتـر بـوده اسـت)p<05/0(. همچنیـن ارتبـاط آماری معنـیداری بیـن مصـرف داروهـای ضـد درد اضافـی بـا مصـرف اسـتامینوفن و کتامیـن مشـاهده شـد) 800/0= P(. در مطالعـه آریچـی و همـکاران)01( نتایـج بـه ایـن صورت بـوده کـه در گروه پلاسـبو)گروه3( اسـکور درد بیمـار چـه در زمان اسـتراحت و چه در زمـان حرکـت و همچنین میـزان نیاز به مورفیـن از گروههای تحـت درمـان با اسـتامینوفن وریـدی و بهدنبـال آن تجویز نرمال سـالین قبـل از بسـتن پوسـت )گـروه1( و تجویز نرمال سـالین و بهدنبـال آن اسـتامینوفن وریدی قبل از دوختن پوسـت)گروه2(، بیشـتر میباشـد و در مقایسـه دو گـروه مورد مداخلـه میزان نیاز بـه مورفیـن در گـروه 2 بـه میـزان بسـیار معنـاداري بالاتـر بوده اسـت. در مطالعـه مـا نیـز میـزان مصـرف مسـکن اضافـی جهت کنتـرل درد تـا حـد مـورد رضایـت بیمـار کـه هـدف <VAS3 بـود، در گـروه بیمـاران دریافتکننـده اسـتامینوفن بـه صـورت معنـاداری از گـروه مقایسـه کمتر میباشـد.
امـا در مطالعـه کوبـی و همـکاران)11( بـا اینکـه متوسـط درد در طـی 24 سـاعت اول پـس از جراحـی بیـن گروههـا اختـلاف معنـادار داشـت)0/015 =P( امـا بیمـاران در گـروه دیکلوفنـاک درد کمتـری را نسـبت بـه بیمـاران گـروه اسـتامینوفن رکتـال و پلاسـبو تجربـه کردنـد) 0/008= Pو 08/0 =P بـه ترتیـب.(بـر خـلاف مطالعه آریـک و کوبـی، در مطالعه ما طبق دسـتورات بعـد از عمـل جراحـی پتدین بـه میـزان 15 میلیگـرم بهصورت داخـل وریدی بوده اسـت.
در مطالعـه آریچـی هماننـد مطالعه ما اسـتامینوفن وریدی با دوز 1گرم تجویز شـد اما کوبی، اسـتامینوفن رکتال را با دوز 3/1 گرم بـه بیمـاران داد. همچنیـن زمـان تجویـز دارو در مطالعـه ما با دو مطالعـه فـوق تفـاوت دارد)تجویـز دارو همزمان با شـروع دوختن پوسـت در مقابـل تجویـز دارو قبـل و پس از دوختن پوسـت(. اما در مطالعـه مـورل و پـرز )21( سـه گـروه 23 نفـری در دسـتههای زیـر قـرار گرفتنـد: گـروه A، 51/0 میلیگـرم بـر کیلوگـرم کتامیـن 30 دقیقـه قبل از اینداکشـن بیهوشـی، گـروه B، 51/0 میلیگـرم بـر کیلوگرم کتامین همزمان با بسـتن پوسـت توسـط جراح و گـروه C دارونما.
نمـره درد در هـر 3 گـروه تفـاوت قابل ملاحظهای با هم نداشـت .امـا درد بـا حرکـت در روز پنجـم در گروههایـی کـه کتامیـن دریافـت کـرده بودند شـدت کمتری داشـت. دوز کتامیـن تجویز شـده در هـر دو مطالعـه یکسـان میباشـد امـا زمان تجویـز دارو در مطالعـه مـا بـا مـورل و پـرز متفاوت میباشـد.
در مطالعـه مـا هماننـد مطالعـه سـن و همـکاران)31( وضعیـت همودینامیـک بیمـاران از نظـر تعـداد ضربـان قلب و فشـار خون سیسـتولیک ودیاسـتولیک در هـر دو گروه تفاوتی با هم نداشـته اسـت. هیچکـدام از بیماران بـرادی کاردی و یا افت فشـار خون و دیگـر وضعیتهـای جدی همودینامیکی را نشـان ندادنـد. از نظر میـزان بـروز سـایر عـوارض جانبـی هماننـد سداسـیون، تهـوع و اسـتفراغ و سـرگیجه نیز گروهها تفاوت معنیداری با هم نداشتند .نتایـج مطالعـه آریچـی و همـکاران نشـان میدهـد بـروز عوارض جانبـی ماننـد تهـوع، اسـتفراغ و خـارش در گروه کنتـرل به طور معنـیداری بیشـتر از گروههـای مداخلـه بـا اسـتامینوفن وریدی میباشـد) < p05/0(. نتیجـه بـروز ایـن عـوارض در مطالعه ما و همچنیـن مطالعـات سـن، دال و همـکاران)41( مربـوط بـه تجویز کتامیـن نیـز بیمعنـا گزارش شـده اسـت.
نتیجهگیری
نتایـج حاصـل از این مطالعه نشـان میدهـد تجویز اسـتامینوفن وریـدی در کنتـرل درد پـس از جراحی هیسـترکتومی ابدومینال موثرتـر از کتامیـن میباشـد. همچنیـن میـزان مصـرف مسـکن اضافـی جهت کنتـرل درد در بیماران دریافتکننده اسـتامینوفن وریـدی کمتر میباشـد .
تشکروقدردانی
ایـن تحقیـق در قالـب پایاننامـه دکتـرای تخصصـی در رشـته بیهوشـی بـا حمایـت دانشـگاه علـوم پزشـکی ایـران انجام شـده است.
application of a selective cyclooxygenase inhibitor suppresses UVB mediated cutaneous inflammation.
Prostaglandins Other Lipid Mediat 2000;62:367– 384.
Reves J, Glass P, Lubarsky D, McEvoy M, Ruiz R. Intravenous Anesthetics 2010; 26: 732-6.
Arici S, Gurbet A, Turker G, Yavascaoglu B, Sahin S. Preemptive analgesic effects of intravenous paracetamol in total abdominal hysterectomy. AĞRI 2009;21)2(:54-61
Cobby T, Crighton I, Kyriakides K, Hobbs G. Rectal parasetamol has a significant morphine-sparing effect after hysterectomy. Br Jo Anes 1999; 83)2(:253-6.
Gilabert Morell A, Sánchez Pérez C.Effect of low-dose intravenous ketamine in postoperative analgesia for hysterectomy and adnexectomy. Rev Esp Anestesiol Reanim 2002 May;49)5(:247-53.
Sen H, Sizlan A, Yanarates O, Emirkadi H, Ozkan S, Dagli G, Turan A. A Comparison of Gabapentin and Ketamine in Acute and Chronic Pain After
Hysterectomy. Pain Medicine 2009;109)5(:1645.0561
Dahl V, Ernoe P, Steen T, Raeder J, White P, F.Does. Ketamine Have Preemptive Effects in Women Undergoing Abdominal Hysterectomy Procedures?
Anesth Analg 2000;90:1419–22.
References
Imani F, Entezari S, Faiz H, Nikpour K.Comparing the Analgesic Effects of adding Ketamine to Morphine with Tramadol after Major Abdominal
Surgery under General Anesthesia. journal of Anesthesiology and Pain 2011; 5:59-67.
Imani F. Postoperative pain management. Anesth Pain 2011;1)1(:67.
Imani F, Entezari S,Ali Khatibi, Rezaei A. Preemptive pregabalin versus placebo for acute postoperative pain after total abdominal hysterectomy. journal of Anesthesiology and Pain 2011; 1)2(:59-64.
Cordts G, Grant M, Brandt L, Mears S. A qualitative and quantitative needs assessment of pain management for hospitalized orthopedic patients.
Orthopedics 2011;34)8(:368-73.
Anderson M, Jeng C, Wittig J, Rosenblatt M. Anesthesia for patients undergoing orthopedic oncologic surgeries.JClinAnesth 2010;22)7(:565-72.
Dahl J, Kehlet H. The value of pre-emptive analgesia in the treatment of postoperative pain. Br J Anaesth 1993;70:434-9.
Svensson C, Yaksh T. The spinal phospholipasecyclooxygenase- prostanoid cascade in nociceptive processing. Annu Rev Pharmacol Toxicol .385–355:24;2002
Wilgus T, Ross M, Parrett M, Oberyszyn T. Topical
comparison between ketamine and acetaminophen administered at the end of anesthesia for pain management after hysterectomy
Poupak Rahimzadeh1, Farnad Imani2, Mahzad Alimian1, Behzad Behzadi3, Seyed-Hamid-Reza Faiz*1
Assistant Professor of Anesthesiology, Iran University of Medical Sciences, department of anesthesiology and pain rasoul-akram center
Associate Professor of Anesthesiology, Iran University of Medical Sciences, department of anesthesiology and pain rasoul-akram center
Resident of Anesthesiology, Iran University of Medical Sciences, department of anesthesiology and pain rasoul-akram center
ABStRAct

Aim and Background: Abdominal surgeries are usually very painful post-operatively for the patients; consequently pain control would lead to a more rapid recovery period in patient and it would lower the complication rate.Nowadays intravenous Acetaminophen is one of the most prevalent drugs used in operating rooms to control pain.Ketamine also is an anesthetic drug, being a reasonable analgesic agent.This double blinded RCT has been done to compare the analgesic effect of paracetamol in comparison with ketamine on postoperative pain control after hysterectomy.
0024
Journal of Anesthesiology and Pain
official Journal of ISRAPM (JAP)
Autumn
2013, Vol 4, NO 1

24

Journal of Anesthesiology and Pain

official Journal of ISRAPM (JAP)

Autumn

2013, Vol 4, NO 1

Methods and Materials: our patients were randomly allocated into two groups, according to the inclusionexclusion criteria. The first group(40 patients) recieved 1 gram IV paracetamol and the second group (40 patients) recieved 0.15 mg per kg ketamine instead. The changes in blood pressure, heart rate, pain based on visual analogue score, and also the sedation Ramsay score were all evaluated at 4,6,12, and 24 hours after the operation. Moreover, nausea-vomiting and the amount of consumed analgesics were recorded and compared between the two groups Findings: according to our findings, the VAS scoreand the total analgesic use were both significantly less in the Acetaminophen group in comparison with the ketamine group. However there was no significant difference found in regards to sedation score, nausea-vomiting, and respiratory problems. )p< 0.05
conclusions: Prescribing paracetamol at the end of abdominal hysterectomy is significantly more effective for pain control than intravenous ketamine.
Keywords: Acetaminophen, abdominal hysterectomy, ketamine, post-operative analgesia

Please cite this paper as:
Rahimzadeh P, Imani F, Alimian M, Behzadi B, Faiz S H.[ Comparison between ketamine and acetaminophen administered at the end of anesthesia for pain management after hysterectomy)Persian(]. JAP 2013;4)1(:15-24.

corresponding Auther: Seyed-Hamid-Reza Faiz, Department Of Anesthesiology and pain, Rasoul-Akram Hospital,Tehran, Iran
Email: [email protected]



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید