-251554-480

5256182-451584

نشریه حفاظت منابع آب و خاك، سال چهارم، شماره سوم، بهار 1394

کاربرد روشهاي آماري چندمتغیره و شاخصهاي زیستمحیطی در ارزیابی توزیع فلزات سنگین

هاشم شمسالدین1، وحیدرضا جلالی*2 و اعظم جعفري3

1) دانشجوي سابق کارشناسی ارشد؛ گروه علوم و مهندسی خاك؛ دانشکده کشاورزي؛ دانشگاه شهید باهنرکرمان؛ کرمان؛ ایران
2*) استادیار؛ گروه علوم و مهندسی خاك؛ دانشکده کشاورزي؛ دانشگاه شهید باهنرکرمان؛ کرمان؛ ایران
*نویسنده مسئول مکاتبات: [email protected]
3) استادیار؛ گروه علوم و مهندسی خاك؛ دانشکده کشاورزي؛ دانشگاه شهید باهنرکرمان؛ کرمان؛ ایران
19125254321

تاریخ دریافت: 13/10/1393 تاریخ پذیرش: 30/03/1394

چکیده
تکنیک هاي آماري چند متغیره مانند تجزیه ضریب همبستگی، تجزیه مولفههاي اصلی و تجزیه خوشهاي براي غلظت کل فلزات سنگین در خاكهاي اطراف مجتمع مس سرچشمه که یکی از بزرگترین معادن مس میوسن جهان میباشد به کار گرفته شد. تعداد 100 نمونه خاك سطحی از خاك هاي اطراف معدن و مجتمع فرآوري، برداشت و با استفاده از روش هضم چهار اسید و به کمک دستگاه( ICP-OES) غلظت کل فلزات سنگین اندازهگیري گردید. شاخصهاي زمینانباشتگی و فاکتور غنی شدگی جهت تعیین میزان آلودگی منطقه مورد مطالعه، بکار برده شد. شاخص زمینانباشتگی، خطرناكترین عنصر را کادمیوم و کمخطرترین عنصر را روي نشان داد. فاکتور آلودگی براي کادمیوم، بیشترین آلودگی و براي کبالت، کمترین آلودگی را در منطقه نشان داد. نتایج تجزیه چندمتغیره نشان داد که همبستگی معنیداري بین سرب، روي، کادمیوم، مس، کبالت، آهن و منگنز وجود دارد. این عناصر رابطه قوي در PCA و CA با هم داشتند .
کلید واژه ها: آنالیزهاي چند متغیره؛ شاخصهاي زیستمحیطی؛ فلزات سنگین؛ مجتمع مس سرچشمه
مقدمه
محیط خاك به چندین گونه در معرض آلودگی قرار میگیرد و این آلودگی میتواند براي آبهاي سطحی و زیرزمینی، موجودات زنده، رسوبات و اقیانوسها گزندآفرین باشد( 1999Goovaerts, ). در دهههاي اخیر فعالیتهاي فزاینده انسانی از قبیل معدن کاوي، صنایع تبدیلی، کشاورزي، حمل نقل و غیره، محیط خاك را در معرض آلودگی قرار داده است. در قرن حاضر به سبب فعالیت هاي گسترده انسانی، غلظت بالاي فلزات سنگین در محیط زیست توجه بسیاري از محققین را به خود جلب نموده است (خداورديلو و همایی ،1386؛ اکبرپور سراسکانرود و همکاران ،1391؛ محمديپور و اسدي کپورچال ،1392). انتشار عناصر سرب، کروم، باریم، روي، وانادیوم، کبالت، مس، نیکل و آرسنیک از فعالیت-هاي صنعتی، سوخت هاي فسیلی، سایش لاستیک، روغن ها، صنایع و کوره هاي زباله¬سوز که به آسانی به محیط ساطع می شوند، می توانند در خاك انباشته شوند .
اکثر مطالعات در کشورهاي توسعه یافته روي آلودگی فلزات سنگین در خاكهاي شهري، معمولاً در شهرهاي بزرگ با ترافیک و جمعیت متراکم یا در شهرهاي صنعتی با درجه بالایی از صنعتی شدن انجام شده است( Omar
and Gurdal, 2008; Vega et al., 2008; Maas, et al.,
.(2010
033901

سال

چهارم

/

شماره

3
/

بهار

94

1
2

شکل
1
.

و

مطالعه

مورد
منطقه

موقعیت
نمونه

نقاط

پراکنش

برداري

سال

چهارم

/

شماره

3

/

بهار



قیمت: تومان

دسته بندی : منابع آب خاک

دیدگاهتان را بنویسید