-126636-485

5280516-442445

نشریه حفاظت منابع آب و خاك، سال چهارم، شماره 2، زمستان 93

تأثیر شستشوي لترال هاي آبیاري بر گرفتگی قطره چکان هاي PCJ و UniRam هنگام کاربرد پساب تصفیه شده

عظیمه عسگري1، مهدي قیصري2*، فاطمه صفریان3

1) کارشناس ارشد آبیاري و زهکشی؛ دانشکده کشاورزي؛ دانشگاه صنعتی اصفهان؛ اصفهان؛ ایران
2*) استادیار گروه مهندسی آب؛ دانشکده کشاورزي؛ دانشگاه صنعتی اصفهان؛ اصفهان؛ ایران
[email protected] :نویسنده مسئول مکاتبات*
3) کارشناس ارشد آبیاري و زهکشی؛ دانشکده کشاورزي؛ دانشگاه صنعتی اصفهان؛ اصفهان؛ ایران
19734353605

تاریخ دریافت: 09/09/1393 تاریخ پذیرش: 27/12/1393

چکیده
امروزه به منظور حفاظت از منابع آب و رفع مشکل بحران و کمبود آب و همچنین کاهش مخاطرات زیست محیطی ناشی از افزایش تولید فاضلاب، کاربرد فاضلاب ها و پساب ها در آبیاري محصولات کشاورزي گسترش یافته است. سیستم آبیاري قطره اي مناسب ترین روش براي کاربرد پساب است، با این حال گرفتگی قطره چکان ها بزرگ ترین مشکل پیش روي سیستم هاي آبیاري قطره اي است. شستشوي لترال هاي آبیاري قطره اي یکی از روش هاي مناسب براي کنترل گرفتگی قطره چکان هاست .هدف از این تحقیق بررسی گرفتگی قطره چکان هاي( PCJ (4 ⁄ℎ) ،PCJ (2 ⁄ℎ و( UniRam (3/5 ⁄ℎ، در شرایط آبیاري با پساب تصفیه شده و همچنین بررسی تأثیر شستشوي لترال هاي آبیاري بر کاهش و یا رفع گرفتگی قطره چکان ها بود. به این منظور روند تغییرات شاخص هاي دبی نسبی، یکنواختی پخش، ضریب یکنواختی کریستیانسن و ضریب یکنواختی آماري دبی قطره چکان هاي مورد مطالعه در شرایط کاربرد پساب تصفیه شده و اعمال شستشو، در طی 504 ساعت آبیاري ،مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که میزان گرفتگی قطره چکان هاي مورد بررسی در شرایط کاربرد پساب تصفیه شده قابل توجه نبود. به طور کلی قطره چکان هاي (PCJ (4 ⁄ℎ) ،PCJ (2 ⁄ℎ و( UniRam (3/5 ⁄ℎ به ترتیب با 4/6، 9/0 و 5/0 درصد کاهش دبی، حساسیت بیش تري به گرفتگی داشتند. شستشوي لترال هاي آبیاري موجب کاهش گرفتگی قطره چکان ها در شرایط کاربرد پساب تصفیه شده گردید. علاوه بر این عملکرد قطره چکان هاي مورد مطالعه از نظر شاخص هاي دبی نسبی، یکنواختی پخش، ضریب یکنواختی کریستیانسن و ضریب یکنواختی آماري دبی در طول دوره بررسی در ردیف خوب-خیلی خوب قرار گرفت .
کلید واژه ها: پساب؛ سیستم آبیاري قطره اي؛ شستشو؛ گرفتگی قطره چکان مقدمه
افزایش مصرف سرانه آب و استفاده بی رویه منابع آب در پی افزایش جمعیت، توسعه فعالیت هاي صنعتی و کشاورزي و وقوع خشک سالی ها موجب بروز شرایط بحرانی کمی و کیفی منابع آب به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک شده است (دانش و علیزاده ،1387).
علاوه بر این رشد روز افزون جمعیت، ارتقاء سطح
69530208100483

سال

چهارم
/
شماره

سال

چهارم

/

شماره

زندگی و صنعتی شدن موجب افزایش مصرف آب و تولید پساب شده است. با توجه به محدودیت منابع آب در دسترس، استفاده مجدد از پساب ها از یک طرف بخشی از کمبود آب را برطرف می سازد و از طرف دیگر از آلودگی منابع آب جلوگیري می نماید Capra )(2004and Scicolone, . بخش کشاورزي با توجه به مصرف بالاي آب داراي بیش ترین پتانسیل براي استفاده مجدد از پساب است (صفري و همکاران ،1381).
سیستم آبیاري قطره اي به دلیل عدم پخش پاتوژن ها در هوا، عدم وجود رواناب و امکان کنترل نفوذ عمقی مناسب ترین و مطمئن ترین سیستم براي کاربرد پساب است Ayers and Westcot, 1994, Capra and )
Scicolone, 2004, Abedi Koupai and Bakhtiarifar,
(2004. با این وجود گرفتگی قطره چکان ها اصلی ترین مشکل در هنگام کاربرد سیستم آبیاري قطره اي است که موجب کاهش دبی، یکنواختی پخش آب و راندمان
آبیاري و افزایش هزینه هاي بهره برداري سیستم آبیاري
(Bucks et al., 1979, Capra and Scicolone, می شود
(Puig- فیلتراسیون .2004, Tajrishy et al., 1994)
(Tajrishy et al., کلرزنی ،Bargues et al., 2005)
اسیدشویی ،1994, Dehghanisanij et al., 2005) و شستشوي لترال هاي آبیاري (Aali et al., 2009)
(2001Ravina et al., 1992, Hills and Brenes, ) از جمله روش هاي مناسب و توصیه شده براي جلوگیري از گرفتگی قطره چکان ها می باشند.
فیلتر هاي مورد استفاده در سیستم آبیاري قطره اي به دلیل هزینه زیاد حذف ذرات بسیار ریز، به گونه اي طراحی می شوند که تنها ذرات بزرگ تر از حدود 10 درصد کوچک ترین ابعاد مسیر جریان قطره چکان را حذف کنند. بنابراین فیلتر ها به طور طبیعی ذرات رس ،سیلت، باکتري ها و جلبک ها را حذف نمی کنند. این ذرات ممکن است از فیلتر عبور کرده و سپس به یکدیگر و یا به بقایاي مواد آلی چسبیده و ذراتی با اندازه هاي بزرگ، به حدي که سبب گرفتگی قطره چکان گردد، تولید نمایند ,.Nakayama et al)(2007. بنابراین شستشوي لترال هاي سیستم آبیاري قطره اي براي حذف ذراتی که در خطوط لوله جمع شده اند، ضروري است ,1991 ,Adin and Sacks)
(1992 ,.Ravina et al. با وجود بهبود شرایط طراحی
اجزاي سیستم آبیاري از جمله فیلتر و قطره چکان ها ،اعمال شستشو براي حذف رسوبات، به منظور کاهش پتانسیل گرفتگی قطره چکان ها ضروري است -Puig)
.Bargues et al., 2009)
شستشوي لترال ها باید به میزان کافی و در تعداد دفعات و با سرعت مناسب، به صورتی که سرعت آب خروجی براي جداکردن و انتقال ذرات تجمع یافته از خط لوله مناسب باشد، انجام شود (2007 ,.Nakayama et al). حداقل سرعت جریان 3/0 متر بر ثانیه براي شستشوي خطوط لوله لترال توصیه شده است ,ASAE Standard)(2003. با این وجود Hills و Brenes (2001)، حداقل سرعت 5/0 متر بر ثانیه را براي جلوگیري از تجمع ذرات معلق موجود در پساب که از فیلتر عبور کرده اند، توصیه نمودند.
زرداري و فتحی( 1391)، Ravina و همکاران (1992) و Puig-Bargues و همکاران( 2010)، اثر برنامه هاي متفاوت شستشوي لترال هاي آبیاري را بر کاهش گرفتگی قطره چکان ها مورد بررسی قرار دادند .نتایج ارائه شده بیانگر تأثیر شستشوي لترال هاي آبیاري بر کاهش گرفتگی قطره چکان هاست، با این حال میزان تأثیر شستشو بر کاهش گرفتگی قطره چکان تحت تأثیر مدیریت هاي مختلف شستشو و نوع قطره چکان متفاوت بود. لذا ضرورت دارد که اثر مدیریت شستشو بر کاهش گرفتگی قطره چکان ها متناسب با ساختار قطره چکان و کیفیت پساب مورد بررسی قرار گیرد.
هدف از این مطالعه تعیین میزان گرفتگی
قطره چکان هاي (PCJ (4 ⁄ℎ) ، PCJ (2 ⁄ℎ و (ℎ⁄ 5/3) UniRam و تأثیر شستشوي لترال هاي آبیاري بر کاهش گرفتگی در شرایط کاربرد پساب تصفیه شده در سیستم آبیاري قطره اي بود.

مواد و روش ها
4236727642352

سال

چهارم

/

شماره

2
/

زمستان

93

سال

چهارم

/

شماره

2



قیمت: تومان

دسته بندی : منابع آب خاک

دیدگاهتان را بنویسید