-248506-491

5311045-442451

نشریه حفاظت منابع آب و خاك، سال چهارم، شماره 2،زمستان 1393

بررسی تغییرات شیب طولی جویچه بر توزیع نیترات در کودآبیاري سطحی

پریوش رئیسیان فرد دشتکی1*، سید حسن طباطبائی2، محمدرضا نوري امامزادهاي3 و علیرضا حسینپور4

1*) کارشناسی ارشد؛ گروه مهندسی آبیاري؛ دانشکده کشاورزي؛ دانشگاه شهرکرد؛ شهرکرد؛ ایران
[email protected]:نویسنده مسئول مکاتبات*
دانشیار؛ گروه مهندسی آبیاري؛ دانشکده کشاورزي؛ دانشگاه شهرکرد؛ شهرکرد؛ ایران
استادیار؛ گروه مهندسی آبیاري؛ دانشکده کشاورزي؛ دانشگاه شهرکرد؛ شهرکرد؛ ایران
استاد؛ گروه مهندسی خاکشناسی؛ دانشکده کشاورزي؛ دانشگاه شهرکرد؛ شهرکرد؛ ایران
19673894290

تاریخ دریافت: 21/07/1392 تاریخ پذیرش: 26/12/1393

چکیده
پخش غیر یکنواخت کود در روش کودپاشی دستی یکی از مشکلات آبیاري سطحی است که لزوم تحقیقات بیش تر در زمینه کودآبیاري سطحی را ایجاب می کند. هدف از انجام این تحقیق، بررسی تأثیر شیب طولی و زمان کودآبیاري در آبیاري جویچه اي است. به منظور بررسی نحوه توزیع کود ،از کود اوره استفاده و نیترات به عنوان ماده معرف در نظر گرفته شد. این مطالعه در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه شهرکرد به صورت طرح فاکتوریل در قالب طرح بلوكهاي کامل تصادفی با چهار تیمار شامل تیمار شاهد(شیب طبیعی زمین، کودآبیاري در کل زمان آبیاري)، تیمارهاي کودآبیاري در نیمه اول، کودآبیاري در نیمه دوم و کودآبیاري در کل زمان آبیاري با شیب مقعر و در سه تکرار انجام گرفت. تغییرات شیب طولی، زمان کودآبیاري، عمق نمونهبرداري و فاصله از ابتداي جویچه بر روي توزیع نیترات در خاك بررسی شده است. با استفاده از آزمون LSD، مقایسه میانگین صورت گرفت. با تغییر زمان کودآبیاري توزیع نیترات تغییر کرد و تزریق کود در نیمه دوم زمان آبیاري، بالاترین میزان یکنواختی و جذب نیترات( 53/1653 میلیگرم بر کیلوگرم) در خاك را نشان داد. نتایج نشان داد که شیب طولی عامل بسیار تأثیرگذار بر روي توزیع نیترات و ذخیره آن در اعماق مختلف خاك بود( 0.01P<). در بررسی اثر متقابل زمان آبیاري، عمق خاك و فاصله از ابتداي جویچه بر یکدیگر نشان داد که هیچکدام از پارامترها بر یکدیگر اثر معنیداري
ندارد .

کلید واژه ها: آبیاري جویچهاي؛ شیب مقعر؛ کود؛ کودآبیاري مقدمه
67762368021235

سال

چهارم

/
شماره

2
/

زمستان

سال

چهارم

/

شماره

2

/

زمستان

کشاورزي امروز به سمت مدرن و خودکارشدن پیش میرود .پخش غیر یکنواخت کود در روش کودپاشی دستی یکی از مشکلات آبیاري سطحی است. استفاده بی رویه کود شیمیایی باعث بروز مشکلات زیست محیطی و همچنین بروز سرطانها در انسان ها میشود. در روش پاشش دستی، امکان کنترل و استفاده مناسب و به اندازه کود وجود ندارد که با استفاده از کودآبیاري این مشکل کمتر میشود. تزریق کود به آب آبیاري شامل حلکردن کودهاي محلول در آب و کاربرد آن از طریق سیستمهاي آبیاري قطرهاي و بارانی است. این روش در حال توسعه در آبیاري سطحی است. مناسب بودن کودآبیاري به شرایط خاك و محصول، روش آبیاري، کیفیت آّّب، نوعکود و مسایل اقتصادي بستگی دارد. این روش در خاك هاي درشت بافت داراي امتیاز بیشتري نسبت به خاكهاي ریز بافت است. این مسئله به نوع کود و چگونگی حرکت آن در خاك بستگی دارد (نوابیان و همکاران،1390).
پخش یکنواخت کود در خاك و توزیع یکنواخت آن در طول دوره رشد امکانپذیر است (عباسی و همکاران ،1388). تحقیقات انجام شده حاکی از آن است که کود-
آبیاري باعث افزایش عملکرد “Anonymous” و کارایی مصرف آب و کود (واعظی و همکاران ،1388) میشود .با توجه به موارد ذکر شده و نظر به اینکه بیش از 90 درصد اراضی آبی جهان به روش هاي سطحی آبیاري میشوند و همچنین پیش بینی میشود که در آینده هم آبیاري سطحی به عنوان یکی از رایجترین سیستمهاي تامین آب در مزارع کشاورزي مطرح باشد و کودآبیاري به عنوان بهترین راه تامین مواد غذایی مورد نیاز محصولات کشاورزي خواهد بود. زیرا روش هاي معمول (پخش سطحی) هم گران هستند و هم اینکه فقط دوره کوتاهی از فصل داشت قابل پخش هستند. هانسون و همکاران، (Hanson et. al، 1995) در ایالت کالیفرنیا گزارش دادند که یکنواختی توزیع کود در روشهاي آبیاري نواري و جویچهاي، بالاتر از روشهاي دیگر در منطقه بود .
گرچه در سیستم آبیاري تحت فشار بازده آبیاري بالا می باشد، ولی افزایش روزافزون هزینههاي انرژي سبب گردیده است که بسیاري از محققین مطالعات قابل توجهی را در زمینه افزایش بازده آبیاري سطحی انجام دهند و این روش آبیاري را به عنوان جایگزین مناسبی براي روش هاي آبیاري تحت فشار پیشنهاد نمایند (مصطفی زاده و موسوي ،1385).
تلفات ناشی از آبشویی کود علاوه بر مدیریت آب به مدیریت کود نیز بستگی دارد. به کاربردن مقادیر زیاد آب و کود منجر به تلفات بیش از حد نیتروژن از طریق نفوذ عمقی شده و نیترات را از دسترس گیاهان خارج می کند .نتایج یک تحقیق در چین نشان می دهد در مناطقی که گیاهان با نیاز آبی و کودي زیاد کاشت می شود، آلودگی آبهاي زیرزمینی به نیترات بیشتر از مناطقی است که غلات کاشته میشوند (2003 ,Ju and Zhang). قیصري و همکاران( 1385) اثرات سطوح مختلف کود نیتراتی و آب آبیاري بر آبشویی نیترات و عملکرد ذرت تحت مدیریت کودآبیاري بارانی را مورد بررسی قرار دادند. نتایج آنها نشان داد که اعمال مدیریت کودآبیاري موجب کاهش چشمگیر تلفات نیترات از طریق آبشویی میشود. آنها همچنین نشان دادند تلفات کود نیتراتی در تیمارهاي کم آبیاري نا چیز بود. بنابراین براي دستیابی به حداکثر محصول و حداقل آبشویی نیترات مدیریت همزمان آب و کود ضروري استGhaysari et.al., 2006; Ghaysari et )
2009al., ). نتیجه تحقیقات بسیاري از پژوهشگران نشان میدهد که کوددهی صحیح و به موقع و مدیریت شایسته آب، خاك و گیاه میتواند مقدار شستشوي نیترات را به حداقل برساند (1987Bergstrom, ). عباسی و همکاران ( 2003 ,.Abbasi et. al) اظهار داشتند که تزریق کود در کل زمان آبیاري یا نیمه دوم آبیاري براي جویچه انتهاي بسته با دبی ورودي مناسب، سبب یکنواختی بالاتر نسبت به حالت تزریق کود در نیمه اول آبیاري شده است. نتایج Sabillon و Merkley (2004) نشان داد که بهترین مدت زمان تزریق کود در حدود 5 تا 15 درصد زمان قطع جریان و بهترین زمان شروع تزریق کود در محدوده 5 تا 95 درصد زمان پیشروي در آبیاري جویچه اي حاصل شده است. آنها به عنوان یک نتیجه گیري کلی اظهار داشتند که تزریق کود باید در یک مدت زمان کم و با شدت
تزریق بالا صورت گیرد. پلایان و فاسی (Playan and 1997 ,Faci) با ارائه یک مدل کودآبیاري در آبیاري نواري اظهار کردند که تزریق کود در مدت زمان کم سبب کاهش یکنواختی توزیع کود می شود.
4272528060859

سال

چهارم

/
شماره

2
/
زمستان

93

سال

چهارم



قیمت: تومان

دسته بندی : منابع آب خاک

دیدگاهتان را بنویسید