-86935192113

4804342-349668نشريه حفاظت منابع آب و خاك، سال دوم، شماره سوم، بهار 1392

بررسي اثر قطر ذرات بر گرفتگي فيزيكي نوارهاي آبياري قطره اي**

شيلان حسن زاده آرنايي و پرويز فتحي2*
1) دانشجوي كارشناسي ارشد؛ گروه مهندسي آب؛ دانشكده كشاورزي؛ دانشگاه كردستان ؛ كردستان ؛ ايران
2*) استاد يار گروه مهندسي آب؛ دانشكده كشاورزي؛ دانشگاه كردستان؛ كردستان؛ ايران؛
[email protected] :نويسنده مسئول مكاتبات

تاريخ دريافت: 15/08/1391 تاريخ پذيرش: 28/12/1391

چكيده
آبياري قطره اي– نواري يكي از روشهاي نوين آبياري ميباشد كه نقش مؤثري در بهبود راندمان آبياري و توليد محصولات زراعي و باغي دارد. در اين روش آبياري، گرفتگي فيزيكي مشكل عمدهاي بهشمار ميآيد كه باعث كاهش يكنواختي پخش آب و افزايش هزينه بهرهبرداري از سيستم آبياري ميگردد. با وجود سيستم تصفيه مناسب، همچنان برخي از ذرات با قطر كمتر از 075/0 ميليمتر (كوچكتر از قطر فيلترهاي توري در سيستم آبياري قطرهاي)، ميتوانند از فيلترها عبور كرده و باعث گرفتگي قطره چكان ها شوند. در اين تحقيق ميزان تأثير اين ذرات بر ميزان گرفتگي فيزيكي قطره چكانها بررسي شد. براي اين منظور، يك مدل فيزيكي آبياري قطره اي با سه لاترال و 7 قطره چكان روي هر لاترال طراحي گرديد. از يك مخزن پلاستيكي براي تهيه آب گلآلود حاوي ذرات با هفت بازه قطري مختلف استفاده گرديد. در اين تحقيق با ورود آب گل آلود حاوي ذرات با بازه قطري مورد نظر، مقادير دبي قطرهچكان ها اندازه گيري گرديد. از شاخصهاي ميانگين دبي قطرهچكان ها، ضريب يكنواختي كريستيانسن، درصد دبي تخليه و درصد كاهش دبي براي تحليل گرفتگي قطره چكان ها استفاده گرديد. نتايج نشان داد كه تأثير قطر ذرات ريز بر گرفتگي قطرهچكانها در سطح احتمال 1 درصد معنيدار است. همچنين نتايج نشان داد كه با كاهش قطر ذرات، ميزان گرفتگي افزايش مييابد. بهطوري كه در اندازه ذرات با قطرهاي كمتر از 037/0 ميليمتر، بيشترين گرفتگي در قطره چكان ها ايجاد ميشود.
واژه هاي كليدي: آبياري قطره اي؛ نوار تيپ؛ گرفتگي فيزيكي؛ ذرات خاك

مقدمه
1آبياري قطرهاي – نواري از جمله روشهايي است كه در سالهاي اخير جايگاه ويژهاي در بخش كشاورزي پيدا نموده و ميتواند باعث بهره برداري پايدار از منابع آب سطحي و زيرسطحي شود. اين روش به دليل مزاياي
منحصر به فرد خود، در برخي از شرايط تنها سيستم آبياري

مناسب بهشمار ميآيد. نوارهاي آبياري، لولههايي با قطره چكانهاي سرخود ميباشند كه به سرعت نصب شده و از كارائي بالايي برخوردارند و كاربرد بسيار وسيعي در آبياري صيفيجات، سبزيجات و گياهان رديفي نظير گوجه فرنگي، سيب زميني و پنبه دارند. همچنين اين نوارها به طور گستردهاي در سيستمهاي آبياري قطرهاي سطحي و زير سطحي كمعمق استفاده ميشوند (آذري، 1384؛ زرداري و فتحي، 1391). قطره چكانهاي اين نوار، داراي مجراي باريكي براي عبور آب ميباشد و آب پس از عبوراز يك مسير باريك و زيگزاگي به صورت قطرهاي آزاد ريزش مينمايد. مجراي باريك و طولاني باعث شده است تا اين نوع قطره چكان ها در مقابل گرفتگي حساس باشند، به همين دليل گرفتگي قطرهچكانها را مي توان بزرگترين معضل در اجرا و بهره برداري و مديريت اين سيستم به-شمار آورد. گرفتگي قطرهچكانها بر اثر عوامل فيزيكي، شيميايي و بيولوژيكي اتفاق ميافتد (زارعي و همكاران، 1385; Liu and Huang, 2009).
تحقيقات نشان داده است كه مهمترين عامل گرفتگي و كاهش دبي قطرهچكانها، عوامل فيزيكي ميباشد و عوامل شيميايي و بيولوژيكي باعث تشديد ميزان گرفتگي مي گردد (1891 ,Gillbert et al.). وجود ذرات ماسه، رس و سيلت در منابع آبهاي سطحي نظير آب رودخانهها يا كانالهاي روباز و همچنين آب پمپاژي از چاهها ميتواند باعث گرفتگي قطره چكانها گردد. ذرات خيلي درشت ميتوانند بطور مؤثر توسط سيستم تصفيه از آب خارج شوند و امكان ورود به قطره چكانها را نداشته باشند. ليكن ذرات بسيار ريز كه قطر آنها كمتر از 075/0 ميليمتر است با عبور از صافيها وارد قطره چكان شده و با ورود رسوبات به داخل قطره چكانها باعث كاهش آبدهي آنها ميشوند (زهتابيان، 1373). نادري و همكاران (1387) به بررسي 8 طرح آبياري قطرهاي در حال كار با آب شور در مناطق شاهرود و دامغان پرداختند. نتايج اين تحقيق نشان داد كه ورود مواد فيزيكي به ويژه ذرات خاك به درون سيستم، مديريت ضعيف سيستم و ايجاد رسوبات شيميايي در بلند مدت باعث شده است كه در 6 طرح از طرحهاي ارزيابي شده، راندمان سيستم ضعيف تا متوسط باشد.
جعفري(1383) در ارزيابي عملكرد هيدروليكي آبياري قطرهاي با استفاده از فيلتر1SDF فهميدند كه اين فيلتر در جلوگيري از مواد معلق با دانه بندي 75 و 100 ميكرون
Surface Densified Filtration
بسيار مؤثر بوده و از كاهش دبي قطرهچكانها، به ترتيب،به ميزان 13 و 33 درصد جلوگيري ميكند. ذوالفقاران وهمكاران (1382) در قالب يك طرح تحقيقاتي، هفده سيستم آبياري قطرهاي در استانهاي خراسان، كرمان، سمنان را مورد ارزيابي قرار داده و گزارش نمودند كه ورود مواد فيزيكي بهخصوص ذرات خاك به درون سيستم و ايجاد رسوب در بلند مدت، باعث شده كه در برخي از طرحها يكنواختي پخش آب ضعيف باشد.
67503658575954
سال

دوم
/

شماره
3
/

سال

دوم

/

شماره

3

/

4547218338973
سال

دوم
/

شماره
3
/

بهار

92

سال

دوم

/



قیمت: تومان

دسته بندی : منابع آب خاک

دیدگاهتان را بنویسید