-86935192113

نشريه حفاظت منابع آب و خاك، سال دوم، شماره سوم، بهار 1392

كارآيي برخي تخمينگرهاي زمين آماري در ميان يابي و پهنه بندي شماري از ويژگي هاي كيفي خاك

سيده محبوبه موسوي فرد1، حميد رضا ممتاز2* و حبيب خداورديلو3
1) دانش آموخته كارشناسي ارشد خاك شناسي؛ دانشكده كشاوزي؛ دانشگاه اروميه
2*) استاديار گروه علوم خاك؛ دانشكده كشاوزي؛ دانشگاه اروميه؛ نويسنده مسئول مكاتبات: [email protected]
3) استاديار گروه علوم خاك؛ دانشكده كشاوزي؛ دانشگاه اروميه

1916362189633

تاريخ دريافت: 02/09/1391 تاريخ پذيرش: 20/12/1391

چكيده
طراحي و اجراي برنامه هاي حفاظت خاك نيازمند پهنه بندي دقيق و بهينه ويژگي هاي خاك است. از جمله عوامل بسيار موثر در پهنه بندي ويژگي هاي خاك، روش درون يابي كاربردي است. هدف از اين پژوهش، ارزيابي كارايي شماري از روش هاي رايج درون يابي به منظور تخمين و پهنه بندي برخي ويژگي هاي كيفي خاك سطحي شامل درصد رس، هدايت الكتريكي، درصد كربنات كلسيم معادل و كربنآلي در اراضي زراعي منطقه نقده واقع در استان آذربايجان غربي با مساحتي حدود 8300 هكتار بود. به اين منظور تعداد 282 نمونه خاك سطحي (30-0 سانتيمتري) به صورت تصادفي جمع آوري و مورد تجزيه آزمايشگاهي قرار گرفت. روش هاي قطعي (توابع پايه شعاعي و چند جملهاي فراگير) و زمين آماري (كريجينگ معمولي) به منظور پهنه بندي ويژگي هاي خاك بكار گرفته شدند. هدايت الكتريكي بيشترين (14/90) و رس
كمترين (97/28) ميزان تغييرپذيري را نشان دادند. مدلهاي نمايي، گوسي و كروي بر تغييرنماهاي تجربي برازش داده شدند. رس و هدايت الكتريكي با مدل نمايي،
كربنات كلسيم معادل با مدل گوسي و كربن آلي با مدل كروي بهترين برازش را داشتند. نتايج نشان داد كه روش كريجينگ معمولي داراي كمترين مقدار شاخص توازن خطا– واريانس (BVTO) براي تخمين مقدار رس، شوري، آهك و كربن آلي بود و روش توابع پايه شعاعي با مدل نواري كم ضخامت بيشترين مقدار خطا را در برآورد اين متغيرها داشت. در نهايت با در نظر گرفتن بهترين روش درون يابي، نقشه هاي پهنه بندي ويژگيهاي خاك در محيط GIS تهيه گرديد.

واژه هاي كليدي: ويژگي هاي كيفي خاك؛ زمين آمار؛ روش هاي درون يابي؛ كريجينگ

مقدمه

كشاورزي دقيق و مديريت زراعي بهينه، مستلزم تهيه نقشه ها و پهنه بندي دقيق و صحيح ويژگي هاي خاك است.
ويژگي هاي خاك در زمان و مكان داراي تغييرپذيريGhorbani-Dashtaki et al., 2009; ) فراواني مي باشندGhorbani-Dashtaki et al., 2010; Khodaverdiloo et
-372048-746968

سال

دوم
/

شماره
3
/

بهار

92

سال

دوم

/

شماره

3

/

بهار

92

1102 al., ؛ محمودي و همكاران، 1391؛ كرمي و همكاران، 1391) از جمله عواملي كه دقت و صحت پهنه بندي ويژگي هاي خاك را در تهيه نقشه هاي مديريتي تحت تأثير قرار مي دهد، تعداد نمونه هاي خاك و روش درون يابي بكار گرفته شده در تخمين متغير مورد نظر ميباشد. روش هاي درون يابي غالباً براي تعيين الگوي توزيع ويژگي هاي خاك در مقياس هاي مختلف به كار مي روند كه در اغلب موارد تعداد دادهها زياد بوده و داراي وابستگي مكاني مي باشد. وظيفه اصلي اين روش ها تعيين مقدار كميت مورد نظر در مناطق نامعلوم مي باشد كه به آن پهنهبندي يا درون يابي مكاني نيز گفته مي شود (4002 Hengl et al.,). به طور كلي ميتوان گفت كه روش زمينآمار به تجزيه و تحليل متغيرهايي مي پردازد كه داراي ساختار مكاني بوده و يا به عبارتي بين مقادير، فاصله و جهت قرار گرفتن مقادير ارتباط مكاني وجود دارد (حسني پاك 1386). ابزار اصلي تجزيه و تحليل ساختار مكاني بين مقادير يك متغير نيم تغييرنما نام دارد كه بر اساس فاصله بين نمونهها مي باشد (محمدي 1385). از بين روش هاي مرسوم درون يابي، كريجينگ روشي دقيق، زمانبر و پيچيده است در حاليكه روش هايي چون وزندهي عكس فاصله (IDW) و توابع پايه شعاعي آسان، سريع و انعطاف پذير هستند (1999 Rusu and Rusu, 2006 ; Orr,). در زمينه مقايسه تكنيك هاي درون يابي مطالعات پرشماري صورت گرفته است. براي نمونه Pereira و همكاران (2010) در پهنه بندي ازت كل موجود در خاكستر نشان داد كه در ميان تمام روش هاي به كار رفته، روش توابع پايه شعاعي از نوع چند ربعي دقيق ترين روش و وزندهي عكس فاصله با توان پنج كم دقتّ ترين روش درون يابي بود.
گلمحمدي و همكاران (1387) براي محاسبه مقادير ضريب رواناب در محل ايستگاههاي آب سنجي، از روش كريجينگ معمولي (OK) و روش كريجينگ ساده، همراه با روش توابع پايه شعاعي با مدلهاي مختلف از جمله نواري كاملاً منظم، چند ربعي، چند ربعي معكوس، نواري با كشش كم ضخامت و نواري با ضخامت كم استفاده نمودند. نتايج اين پژوهش نشان داد كه در روش كريجينگ معمولي، مدل گوسين، در روش كريجينگ ساده مدل دايرهاي و در روش توابع پايه شعاعي، تابع نواري كاملاً منظم كمترين مقدار خطا را در درونيابي مقادير ضريب رواناب دارا بودند.
بررسيهـاي پرشمـاري كه براي بيـان الگوي پراكنـش
مكاني pH با دو روش OK و IDW صورت گرفته، نشان دادهاند كه روش كريجينگ داراي صحت پيشبيني بيشتري نسبت به وزن دهي عكس فاصله ميباشد (Zimback, 2003 Bucene and؛ 1987 Laslett et al.,).
Zimmerman و همكاران (1999) در تخمين ميزان ارتفاع، صرف نظر از نوع لندفرم و الگوي نمونه گيري، نشان دادند كه روش كريجينگ بهتر از IDW عمل نمود.
Leenaers و همكارن (1990) در تخمين مقدار روي خاك، روش كريجينگ را خيلي بهتر از روش وزن دهي عكس فاصله معرفي نمودند. البته بسياري از پژوهشگران ديگر از جمله Weber و Englund (1994) روش وزندهي عكس فاصله را نسبت به ساير روش ها از جمله كريجينگ، برتر معرفي نموده اند. Gotway و همكاران (1996) نيز در پهنهپندي كربنآلي كل خاك نتايجي مشابه بدست آوردند.
67976088523377

سال

دوم
/

شماره
3
/



قیمت: تومان

دسته بندی : منابع آب خاک

دیدگاهتان را بنویسید