-86935192113

4804342-349668

نشريه حفاظت منابع آب و خاك، سال دوم، شماره سوم، بهار 1392

برآورد ضرايب ژنتيكي و ارزيابي مدل OILCROP-SUN در سطوح مختلف كود نيتروژني

مينا كياني، مهدي قيصري2* و بهروز مصطفي زاده3

1) دانش آموخته كارشناسي ارشد؛ گروه مهندسي آب؛ دانشكده كشاورزي؛ دانشگاه صنعتي اصفهان ؛ اصفهان؛ ايران
2*) استاديار گروه مهندسي آب؛ دانشكده كشاورزي؛ دانشگاه صنعتي اصفهان؛ اصفهان؛ ايران؛ نويسنده مسئول مكاتبات: [email protected]
3) استاد گروه مهندسي آب؛ دانشكده كشاورزي؛ دانشگاه صنعتي اصفهان؛ اصفهان؛ ايران
تاريخ دريافت: 16/09/1391 تاريخ پذيرش: 24/12/1391

چكيده
4874878491372

سال

دوم
/

شماره
3
/

بهار

92

سال

دوم

/

شماره

3

/

بهار

92

مدلهاي گياهي ابزاري مناسب و كم هزينه براي بررسي اثر نهاده ها بر عملكرد منابع آب، خاك و عملكرد گياهي ميباشند. هدف از اين پژوهش، ارزيابي مدل گياهي OILCROP-SUN براي رقم يوروفلور گياه آفتابگردان به منظور فراهم كردن بستري مناسب براي حفاظت بهينه از منابع آب و خاك بود. اين پژوهش با استفاده از طرح آماري كرتهاي نواري در قالب بلوكهاي كامل تصادفي با سه تكرار اجرا شد. تيمارهاي آزمايشي شامل چهار سطح آبياري و سه سطح كود نيتروژن بود. در پايان دوره رشد، وزن زي ست توده، وزن هزار دانه، عملكرد دانه، درصد روغن دانه و درصد نيتروژن دانه اندازهگيري شد. با استفاده از دادههاي پايان دوره در دو تيمار آبياري كامل و بيش آبياري در يك سطح كود نيتروژن، مدل گياهي واسنجي و شش ضريب ژنتيكي مدل براي واريته يوروفلور استخراج شد. براي ارزيابي مدل از ديگر تيمارهاي سطوح آبياري و كود نيتروژن كه در واسنجي به كار نرفتند، استفاده گرديد. نتايج نشان داد عملكرد دانه براي 12 تيمار آزمايشي با مقدار شاخص NRMSE برابر 5/18 درصد و شاخص d برابر با 92/0 شبيهسازي شد. همچنين، مقدار d در تيمارهاي مختلف آب و كود نيتروژن براي نيتروژن دانه برابر 93/0، و براي روغن دانه 91/0 بدست آمد.

واژه هاي كليدي: كود نيتروژن؛ مدل گياهي آفتابگردان؛ نرم افزارDSSAT ؛ يوروفلور

مقدمه
آفتابگردان يكي از مهم ترين گياهان روغني ايران و جهان است. ايران به طور متوسط سالانه يك ميليون تن روغن خام وارد ميكند و از اين لحاظ بعد از اتحاديه اروپا، چين، هندوستان، آمريكا و پاكستان در رتبه ششم جهاني قرار دارد1. استفاده از راهكارهاي مديريتي مناسب و به كارگيري درست منابع آب، سبب افزايش توليد گياهان استراتژيك به ازاي واحد حجم آب مصرفي ميشود كه يكي از روشهاي صرفهجويي و حفظ آب در كشور كم آب ايران است. اما لازمه بررسي پارامترهاي مختلف موثر بر عملكرد گياه مانند آب و هوا، خاك و مديريتهاي مزرعهاي و پيدا كردن بهترين مديريت، اجراي پژوهش هاي ميداني به منظور بررسي استراتژيهاي مختلف مديريتي
-15239-33012

ميباشد كه بسيار زمان بر و پرهزينه بوده و نتايج حاصل از آنها قابل تعميم به نقاط ديگر نميباشد (Meinke et al., 2001). از اين رو مدلهاي گياهي با كارايي آسانتر و سريعتر براي بهينهسازي مديريت گياهان و توليد محصول و همچنين براي مطالعه مديريت آبياري و كوددهي و موازنه آب در خاك مورد استفاده قرار ميگيرند (Mercau 7002 et al.,؛ سرائي تبريزي، 1391). مدل گياهي OILCROP-SUN يكي از مدلهاي شبيهسازي رشد و عملكرد گياه آفتابگردان است كه ميتوان از آن در راستاي بهبود مديريت گياه استراتژيك آفتابگردان در سطح مزرعه كمك گرفت (Villalobos and Hall. 1989). مدل OILCROP-SUN در سال 1996 زير مجموعة بسته نرم افزاري DSSAT قرار گرفت (IBSN., 1989). اين مدل براي اولين بار توسط Villalobos و همكاران (1996 )براي گياه آفتابگردان واسنجي گرديد. در مطالعات بعدي مدل براي شرايط آب و هوايي اسپانيا و آب و هواي نيمه خشك هند نيز واسنجي شد (Aguera et al., 1997؛ Alagarswamy et al., 2000). نتايج نشان داد كه مدل در شرايط مذكور، عملكرد گياه آفتابگردان، تبخير-تعرق و مقدار آب خاك را به خوبي شبيهسازي مي نمايد. Rinaldi (2003) در سه منطقه متفاوت آب و هوايي ايتاليا مدل را براي سه واريته گياه آفتابگردان واسنجي و ارزيابي كردند.
نتايج ارزيابي نشان داد كه مدل OILCROP-SUN در شبيه سازي مراحل فنولوژي، عملكرد محصول و تبخير -تعرق فصلي كارآمد بوده است اما در شبيهسازي وزن زيست توده نهايي گياه و وزن تك دانه عملكرد ضعيفي داشته است. Sorianoa و همكاران (2004) با بهره گيري از مدل OILCROP-SUN در يك دوره 25 ساله اثر تاريخ كشت بر عملكرد آفتابگردان تحت شرايط ديم را در اسپانيا مورد بررسي قرار دادند. نتايج نشان داد كشت زودهنگام آفتابگردان در شرايط ديم عملكرد محصول بالاتري نسبت به كشت دير هنگام دارد. مرصفاوي (2006) در سه ناحيه مصر، مدل OILCROP-SUN را براي يك رقم گياه آفتابگردان به كمك دادههاي دو سال زراعي واسنجي و ارزيابي كرد. سپس در شرايط تغيير اقليم مصر، اثر تاريخ كشت، مقدار آب آبياري و حذف يك آبياري در مراحل مختلف رشد را بر روي محصول آفتابگردان بررسي نمود.
با توجه به توانايي مدل OILCROP-SUN در بررسي استراتژيهاي مختلف مديريتي مانند تاريخ كاشت متفاوت، شرايط آب و هوايي مختلف، مديريت كود دهي و آبياري و ارزيابي واريتههاي مختلف، ميتوان رشد و عملكرد آفتابگردان را در مناطق مختلف توسط اين مدل مورد ارزيابي قرار داد و بهترين توصيههاي مديريتي را براي هر منطقه مشخص نمود. قبل از به كارگيري مدل براي يك واريته جديد، ابتدا بايستي ضرايب ژنتيكي براي آن واريته استخراج گردد و پس از آن مورد ارزيابي قرار گيرد.
در سال هاي اخير تحقيقاتي بر زيرمدلهاي بسته نرم افزاري DSSAT براي گياهاني مانند گندم (اندرزيان، 1387)، ذرت (ملكيان و قيصري، 1390؛ ربيع، 1391؛ و دوكوهكي و همكاران، 1391) و جو (آبابايي و همكاران، 1391) انجام شده است، اما تاكنون مطالعهاي روي مدل OILCROP-SUN براي گياه آفتابگردان در ايران صورت نگرفته است.
همچنين ضرايب ژنتيكي واريته يوروفلور نيز براي استفاده در مدل در سطح جهان گزارش نشده است. در اين راستا تحقيق مزرعهاي با هدف واسنجي (استخراج ضرايب ژنتيكي) و ارزيابي مدل OILCROP-SUN براي رقم يوروفلور گياه آفتابگردان تحت سطوح مختلف آب و كود نيتروژن انجام شد.

مواد و روش ها
طرح آزمايشي مزرعه
67503658575954
سال

دوم
/

شماره
3
/

بهار

92



قیمت: تومان

دسته بندی : منابع آب خاک

دیدگاهتان را بنویسید