علمي ـ پژوهشي

توليد و کنترل کيفي ژنراتورهاي راديو دارويي روي-26/مس-26 )ParsCuGen( در ايران

سيد يوسف فضائلي*+
تهران، سازمان انرژي اتمي ايران، پژوهشگاه علوم و فنون هستهاي، پژوهشکده کاربرد پرتوها

چكيده: اين مقاله به دستاورد هاي پروژه ملي پژوهشي توليد وکنترل کيفي ژنراتور راديو دارويي روي-26/مس-26 براي استفاده در پرتو نگاري گسيل پوزيترون که براي اولين بار در پژوهشگاه علوم و فون هسته اي اجرا شده است ، ميپردازد. در اين پروژه، پس از بررسي کدهاي هسته اي ويژه توليد با سيکلوترون، واکنشهاي بسيار شيمي خالصسازي، آبکاري تارگت هاي توليد با استفاده از ترکيب تترا کلرو آوريک اسيد، روي-26 کلريد در مقياس صنعتي )5 کوري در هر توليد( با خلوص 89/88 % تهيه شد. پس از طي مرحلههاي توليد ،کنترل کيفي راديو نوکليد توليد شده انجام شد. در ادامه فراورده بر روي سه نوع گوناگون ژنراتورها بارگذاري و براي استفاده کلينيکي آماده ارسال به مرکز پزشکي هسته اي شد.
واژههاي كليدي: ژنراتور راديو دارويي؛ راديو نوکليدهاي روي-26/ مس-26 ؛ سيکلوترون؛ پرتو نگاري گسيل پوزيترون.
KEYWORDS: Radiopharmaceutical generators; Copper-62/zinc-62 radionuclides; Cyclotron;
Positron emission tomography.

مقدمه
در س ه ي اخي ر پرت ن ار ري گس يل پ ن يترون) PET( ب ع وا نان رو ي ممت در ت ي ين مق رار تن ي ع رادي ن انکلي ره در ب فااز ااارر م اار اارر اسااز [1] و باا افاا ايش ت ااراد اي ن س م اعها ي تص نيربرداري اص ش رر و ک ربرد نها

+E-mail: [email protected] عهده دار مکاتبات *
)1( Proportional Technologies, Inc
139
در سراساار داياا ، اياا بااع راراتنرهاا ي تنلياار راديناي وتاان منرد استف در در پرتن ارا ر ي گسايل پان يترون رو باع رو بايشتار احس م م ي ند [3، 2]. در اي ن راس ت ، راديناي وت ن روي-22 )ايمااع وما ر 2/9 سا وز، واپ ا ي: 111 %:++( و راديااان اي وتااان دختااار ن مااا -22 )ايماااع ومااار 47/9 دقيقاااع ، واپ ي:111 %:++( [7] ب ق بلي ز ت ب ا رن پ ن يترون م نرد تن ع دااشماران باندر و تنل يا ر و اشا ن دار سا ي ن ها مانرد تن اعواقاا ع اا رر اساا ز [2، 5]. تاا کانن ت اا راد م اا رودي ميکرو راراتنر روي-22 در دايا م رفا ي ار ر اساز کاع ارکزپروپنر ااا تکانلاانري)1( امريکاا در اياان بااين پيشاارو بااندر واياا اس سااي باا ار اياان رادياان دارو را تااأمين مااي ام ياار [4]. برتاااري ومااارر اساااتف در ا راد يااان اي وتااان مااا -22، ف لي ز وياژر ب اي راراتانر ) 1111ميل ي ک نري( و ق بلياز تج ني 31 ميل ي ک نري م -22 ب ع بيم ر م ي ب ر. اي ن برتريه ي ما -22 اشا ارار ارر با منلکان ها ي يسات ي را بااع وااانان پروسساانره يي يسااتي در مقياا م ااا ان ماانار

شکل 1ـ ژنراتور و دستگاه دوشش روي-36/مس-36[6].

م رفااي مااي ام ياار [9، 8] در ااکل 1 امناااع اي ا راراتاانر )با عهم رار کي ز دو ش ( تنلي ر رر در رکز پروپنر ا تکانلنري اش ن دادر ارر اساز. ايا ن راراتانر ق بل يا ز دو اش15-51 ميل ي ک نري ا ما -22 در 7 ميل ي ليت ر ا م ل ن اسا تريل دو ا ش را دارا ما ي ب ا ر و با ع پ ا ا ا ر تصنير باردار ي در هار 18 دقيقاع را مايدهار [11، 11]. ايا ن امنااع راراتنر پرمصرف ترين راراتنر ا اين انع مي ب ر.
هم نگناع کع ا رر ر بيشترين تنان تنليري راراتنر تنلير رر در اي ات مت رر 51 ميلي کنري در هر دو ش بندر )در هار م تنلير و ب رگذاري راراتنر( و دراتيجع ب تن ع بع مس فز طنااي )اقي انم اطل ( بين تنلير کاارر و اروپ بع وانان مصرف کاارر دوم و ايمع ومر بعاسبز کنت ر رادين اي وتن روي-22 )2/9 س وز( ،تنلير اين راراتنره ب اکتينتع ه ي ب اتر )ت 5 کنري در هر راراتنر( منرد بررسي و تنلير قرار گرفز. در اين م ل ع پ ا بررسي کره ي هستعاي، واکاشه ي بسي ر يمي خ لص س ي، بک ري ت رگز ه ي تنلير ب استف در ا ترکيش تترا کلرو ئنري اسير و روشه ي خ لصس ي فراوردر، کلرير روي-22 ب خلنص 98/99 % تهيع ر. پ ا طي مرحلعه ي کاتر کيفي تنسط مرا ع گنا گنن ولمي روش تنلير رادين اينتن منرد تأيير
171
)6( Canberra
قرار گرفز. در ادامع فراوردر بر روي سع انع گنا گنن راراتنره ب رگذاري و منرد ار ي بي قرار گرفز.

بخش تجربي مواد
مناد يمي يي ا رکز سيرم ا لرريچ ) لم ن( و ر ينه ي ت نيض يناي ا م يشر ره ي بين ا راد )ک ا دا( خريراري رار.

دستگاهها
تنلير رادين انکلير روي-22 در سيکلنترون31
(Cyclone-30, IBA) MeV س م ن اارري اتمي ايران ا را ر .
خلنص رادينانکليري تنسط ک رس بسي ر خ لص ررم ايم) HPGe()1( و ت ليل گر چار ک ا لع ک ابرا)2( منرد بررسي قرار گرفز. براي اارا رگيري ف ليز امناعه ا رادينمتر CRC 15R کپيات استف در ر.

شرح آزمايش ساخت هدف
هم نگناع کع در کل 2 اش ن دادر رر اسز ،ي ايع م بک ري رر بر روي س ح پن يرر ا طلا ب ي اويع 2 در ع اسبز بع پرتن ه ي پروتناي ت بشدهي مي ند. اين هرف ب استف در ا ري ن ب ب سروز ري ن L/min 51 ت دم ي 18 در ع سلسينم خا ر. بع ماظنر تهيع ايع م فظ طلا ، ي حم م طلا) داراي 7HAuCl بع وانان مابع طلا( منرد استف در قرار گرفز و ايع اش اي طلا بر طبق روش گ ارش رر پيشين ب تغيير ئي ااج م ر [12]. ايع اش اي م طبي ي بر روي ايع بک ري رر طلا ب رايط بهياع بع صنرت ير ااج م گرفز .حم م بک ري: م سي اير: 5/2 گرم ،پت سيم سي اير: 5/11 گرم ،سريم کربا ت: 5/5 گرم و سريم هيرروکسير: 5/1 گرم. ري ن:
5/3 مپر بر دسيمتر مربع. م ن: 2 س وز، سروز هم دن: rpm 811. حجم کلي: 511 ميلي ليتر. دم: 41-21 در ع سلسينم. ضخ مز م بک ري رر بع وسيلع کم کردن و ن هرف پيش و پ ا فرايار ايع اش اي ت يين ر. ضخ مز ب ر ا 7 س وز، بع مي ان
-41782274169

191 ميکرومتر اارا ر گيري ر.
)1( High Pure Germanium
شکل 6ـ شماي هدف آبکاري شده با طلا )الف( و هدف نهايي آبکاري شده با مس طبيعي بر روي لايه طلا )ب(.

جداسازي شيميايي و بارگذاري ژنراتور
واکااش هساتع اي natCu(p,xn)62Zn ب ع واانان يک ي ا بهترين واکاش ه ي هستع اي براي تنلير روي-22 منرد استف در ق رار گرف ز. در اي ن روش ا خ لص ي ه م ي تنااا ر در فر يا ر راس ي رادين ا يمي يي حاذف انار. پا ا بمبا ران هارف، راس ي يمي يي در کل برون ح مل اف ايشا ي)1( ) اکلي کاع در ن رادين اي وتن تنليري ب خلنص بيش ا 9/99 %من ند بندر و هيچ گناع ا خ لصي فل ي و غيا ر فلا ي در ن م تمال ايساز(ااج م ر. هرف ت بش دهي رر ب 31MeV اارري در ايتريا اساير غليظ) 25 ميلي ليتر( با گرما دهاي )51-71 در اع سلساينم( بع مرت 25 دقيقع حل ر ت اياکع ب فز طلايي ير ايع مشخص ند.
3248152-5964046

م لن بي راا ايتارات ما تنليا ر ارر در اتمسافر رگانن تبخير ر. اف ايش 7 ميلي ليتر ب و تبخير دوبا رر ن باع بيا رون رفتن ايتري اسير اض في کما خناهار کارد. اما ب قيم ااررستنن سپ ب 21 ميلي ليتر م لن هيرروکلري اسير 2 منار در سروز mL/min 1 براي حذف ا خ لصيه مل همع يننه ي م غير راديناکتين ستشن دادر ر. روي-22 ب خلنص ب ا ب هيرروکلري اسير 12/1 منار ستشن دادر ر. سپ براي ب رگذاري م لن م بر روي ستنن راراتنر رادين داروي روي ا 22/م ا 22، م لن روي ا 22 بع دسز مرر تبخير و در 5 ميلي ليتر هيرروکلري اسير 2 منار دوب رر حل ر. م لن اه يي بر روي ستنن راراتنر ه بع طن 5 س اتي متر )ر ين تب د يناي هم اار ب ر ين مرحلع راس ي( ب رگذاري ر.

کنترل خلوص شيميايي و راديو شيميايي
ت يين دقيق ا خ لصي ه ي ا يمي يي غيا ر راديا ن اکتيا ن م ااار روي، م و طلا بع وسيلع روش ه ي را ساجي ااج م گرفاز.خلنص يمي يي بع وسيلع پلاروگرافي برهاع سا ي اار ي پا ل تف ضلي)2( بررسي ر. حارود ک رسا ي سا م اع مانرد اساتف دربراي ينن ه ي روي و م ppm 1/1 بند .

بارگذاري ژنراتورها
ب رگذاري رادين اي وتن ه ي تنليا ر ارر بار روي ساع اانعراراتنر انع او ت سنم ب استف در ا ي پمپ م لشا ي با ساروز 1 ميلي ليتر بر دقيقع ااج م ر. اکتع داراي اهميا ز در چراناري ب رگذاري ساروز و باراي ب رگاذار ي بار رو ي ساتنن اساز کاع ميب يسز بع رامي و ا پ يين بع ب ا ب ر.

بارگذاري ژنراتور نوع اول روي-26/مس26
هم نگنا ع ک ع در کل 3 دي رر م ي ند، اي ن رارات نر ب ع ط نر ک م ل هم اا ر رارات نر تنلي ر کريپت نن 81-ام ب ندر و تاه تف وت ن استف در ا ساتنن با ارتفا ع 3 سا ات ي متار اسازکع ب ر ين تب د يناي ک تيناي پار ارر اساز. ساتنن اساتف در ارر
در 2 س مز داراي فيلت ر س راميکي ه ز لانگيري ا خ رو مناد داخل ستنن مي ب ر.
خش در 15 ميلي ليتر هيرروکلري اسا ير غلا يظ حال ار کاع
ب تبخير مستقيم و ير ياي اسير ب 15 ميلي ليتار هيا رروکلري اسا ير بارگذاري ژنراتور نوع دوم روي-26/مس26
-33527890775

2 ماانار داباا اار. سااپ م لاان سااب ماا کلرياار هم نگناع کع در کل 7 ديرر مي ند، انع دوم راراتنره ي ا مي ن ي ر يان تبا د ياناي کا تيناي )AG 1-X8 Cl- form, روي ا 22/م ا 22 داراي ستنن 5 س اتيمتري و خش ب حمل کاارر 200 mesh, h: 40 cm, Ø: 1.7 cm-100( ماا در اارر ستنن بندر و ستنن همري پليمري و دسز س اسز. اين راراتنر ب 51 ميلا ي ليتار هيا رروکلري اسا ير 2 مانار وبانر دادر ار. داراي ق ر داخلي 15 س اتيمتر اسز.
)1( No-carrier added )6( Differential-Pulsed Anodic Striping Polarography
171
-3785512676

شکل

6
ـ

ژنراتور
نوع

رو
اول
ي

36

/
مس

36
.

شکل

4
ـ

ژنراتور
نوع

رو

دوم
ي

36

مس
/

36
.

بارگذار
ي

ژنراتور
نوع

سوم
رو

ي

26
/
مس
26

اظر
ي

و

ومل
ي

راد
ي
ن

انکل
ي
ره

ي

ارا
ي
رر
در

رو

ع

1

م
ي

ر
.
ب



قیمت: تومان

دسته بندی : شیمی و مهندسی شیمی

دیدگاهتان را بنویسید