کوتاه پژوهشي

بررسي آزمايشگاهي پديده ي جذب در فرايند تزريق متناوب محلول فعالکنندهي سطحي و گاز نيتروژن
محمدامين صفرزاده*+●
تهران، پژوهشگاه صنعت نفت، پژوهشکدهي مطالعات مخازن و توسعهي ميادين مهدي محمد صالحي، سيد عليرضا طباطبايي نژاد تبريز، دانشگاه صنعتي سهند ،مرکز تحقيقات نفت و گاز سهند
چكيده: با توجه به کاهش جهاني توليد نفت ،نبود بازدهي روشهاي متداول ازدياد برداشت و ميزان بالاي نفت باقيمانده در مخازن هيدروکربوري، استفاده از روشهاي با سوددهي بالاتر با وجود تحميل هزينهي بيشتر ، منطقي به نظر ميرسد. پديدهي جذب ناخواسته تحت تأثير عاملهاي گوناگون باعث کاهش کارايي فرايند تزريق متناوب محلول فعالکنندهي سطحي و گاز ميشود. اين در حالي است که آناليز جريان جزئي، موفقيت اين روش را در فرايند ازدياد برداشت مخازن هيدروکربوري تأييد نموده است. در اين مطالعه، فرايند جذب به دو روش استاتيک و ديناميک بررسي شد و تأثير نوع فاز گازي، نوع سنگ، غلظتهاي گوناگون ماده فعالکنندهي سطحي و مادهي کمکي بر ميزان جذب صورت گرفته مطالعه شد. همچنين، آزمايشهاي تزريق متناوب محلول فعالکنندهي سطحي و گاز به منظور مقايسه با ديگر روشهاي متداول مانند تزريق متناوب آب و گاز و تزريق پيوسته ي گاز و تأثير ماده ي کمکي کلسيم ليگنوسولفانات بر ميزان بازيافت انجام شد. به منظور به دست آوردن غلظت سديم دودسيل سولفات از روش رنگ سنجشي بر مبناي تشکيل زوج يون بين مادهي فعال کنندهي سطحي )آنيوني بدون رنگ( و سفرانين )کاتيون رنگي( استفاده شد. نتيجهها نشان داد که ميزان دانسيتهي جذب مادهي فعالکنندهي سطحي در حضور گاز نيتروژن نسبت به زماني که گاز متان در معرض سنگ قرار دارد، کمتر است. همچنين ميزان جذب سديم دودسيل سولفات در حضور مادهي ليگنوسولفانات کاهش مييابد .آزمايشهاي جذب استاتيک انجام شده بر روي دولوميت و شيل نشان داد که ميزان جذب مادهي فعالکنندهي سطحي در آنها بالاتر از سيليس است .فرايند تزريق متناوب محلول فعال کنندهي سطحي و گاز نسبت به فرايند هاي تزريق متناوب آب و گاز و تزريق پيوسته گاز ميزان بازيافت را به ترتيب 10 و 28 درصد افزايش ميدهد. کف در نرخ بهينهي تزريق به صورت مناسب تشکيل و باعث کاهش موثر تحرکپذيري گاز ميشود. استفاده از مادهي ليگنوسولفانات نيز ضمن افزايش 2 درصدي ميزان بازيافت باعث کاهش 22 درصدي ميزان جذب مادهي فعالکنندهي سطحي ميشود.
واژههاي كليدي: مواد فعالکننده سطحي، پديده جذب، زوج يون بيبار، ماده ي کمکي، بازيافت نفت.
KEY WORDS: Surfactant, Adsorption phenomenon, Ion pair, Sacrificial agent, Oil recovery.
-36613-32576

+E-mail: [email protected] ; [email protected] عهده دار مکاتبات*
● آدرس ديگر: تهران ،مشاوران انرژي تهران

)3( Lamella )6( Bulk

جدول 2ـ شرايط و ويژگيهاي آزمايشهاي سيلابزني انجام شده.

شکل 4ـ دستگاه مورد استفاده در آزمايش ديناميک جذب و سيلابزني.

آب

مدل

نمک
با

فشرده

شن

بستر
اشباع

35
/
0

3
/
0

25
/
0

2
/
0

15
/
0

1
/
0

05
/
0

0

دانسيته
جذب

(
)
mg/g

بدون
CLS

با
CLS

کاهش

جذب

آب

مدل

نمک

با

فشرده

شن

بستر

اشباع



قیمت: تومان

دسته بندی : شیمی و مهندسی شیمی

دیدگاهتان را بنویسید