نشریه تخصصی مهندسی صنایع، دوره 49، شماره 1، بهار و تابستان 1394، از صفحه 45 تا 54

ارائة مدل جامع ارزیابی عملکرد در محیط رقابتی با رویکرد ترکیبی تحلیل پوششی داده ها ،کارت امتیازی متوازن، و تئوری بازی ها
)مطالعة موردی: شرکت های سیمان(
مهنوش شکری1، مصطفی جهانگشای رضایی2*، حمیدرضا ایزدبخش3
دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی صنایع دانشگاه صنعتی ارومیه
استادیار دانشکدة مهندسی صنایع دانشگاه صنعتی ارومیه
استادیار گروه مهندسی صنایع دانشکدة فنی و مهندسی دانشگاه خوارزمی
)تاریخ دریافت 23/6/93- تاریخ دریافت روایت اصلاح شده 29/9/93- تاریخ تصویب 28/10/93( چکیده
در این تحقیق مدلی جامع برای ارزیابی عملکرد و اندازه گیری کارایی واحدهای تصمیم گیری ارائه می شود. در مدل ارائه شدده از کدار امتیدازیمتوازن به منزلة چارچوبی برای طراحی ساختار مدل های تحلیل پوششی داده های بده هدم پیوسدته اسدتفاده شدد . چهدار مددل تحلیدل پوششدیداده های خروجیمحور با بازده متغیر نسبت به مقیاس برای هر یک از چهار وجه کدار امتیدازی متدوازن در نظدر گرفتده شدد و شداخ هداییمتناسب با هر یک از وجوه به منزلة ورودی و خروجی های مدل ها به کار رفت. در این مدل به نظریة بازی چانه زنی ند بدرای نشدان دادن تدثییرقدر چانه زنی واحدها در محیط رقابتی توجه شد. بدین ترتیب رویکردی همه جانبه برای ارزیابی و بهبدود عملکدرد واحددها در محدیط رقدابتیارائه می شود. در پایان، با ارائة مطالعة موردی هفده شرکت سیمان، از مجموعة هلدینگ شستا، مددل اجدرا و راهکارهدایی بدرای بهبدود وتدعیتواحدهای با عملکرد تعیف پیشنهاد می شود.
کلیدواژگان: ارزیابی عملکرد، تئوری بازی چانه زنی ن ، تحلیل پوششی داده ها، شرکت های سیمان، کار امتیازی متوازن
پیشی گرفتن از رقبای خود باید به همة وجوه، اعم از مدالی وغیر مالی، توجه و برای آن ها برنامه ریزی کند. همان طور کدهاز تحقیق آمادو برمی آیدد [2]، تحلیلگدر ، بده منظدورکسدباطلاعا مفید در زمینة ارزیابی عملکدرد ، بایدد بدرای ایجدادتحول و پویایی فرایندهای اصلی و فرعی سازمان تلاش کند.
پس، باید علاوه بر دیدگاه مالی به سایر منافع ذی نفعدان نیدزتوجه شود. به این منظور مدلی جامع با درنظرگدرفتنهمدةابعاد مالی و غیر مالی سازمان ارائه می شود. برای رسیدن بده این هدف ،کار امتیازی متوازن1 )BSC( انتخاب شد. کار امتیازی متوازن چارچوبی مفهومی است برای تبدیل اهددافاستراتژیک سازمان به مجموعه ای از مقیاس های عملکدردی ؛ که در چهار منظر مالی، مشتری ،فرایندهای داخلی، و رشددو یادگیری گسترده می شدود . البتده تحلیدل بدرپایدةکدار امتیازی متوازن ممکن است در شناسایی ناکارایی استفاده از منابع دچار مشکل شود. مطالعدا پیشدین نشدان مدی دهددتلفیق کار امتیدازی متدوازن بدا تحلیدل پوششدی داده هدا 2 )DEA( می تواند بر این محدودیت ها غلبده کندد. مطالعده در مقدمه
افزای پیچیدگی سازمان ها و رقابت روزافزون آن ها ترور استفاده از مدل های ارزیابی عملکرد را تثییدد مدی کندد. ایدنرقابت پیچیده و تحولا سدریع باعدش شدده سیسدتم هدای ارزیابی عملکرد نیز به موازا این پیچیدگی ها تغییر کننددو بهبود یابند .زیدرا در دنیدای رو بده پیشدرفت و تکنولدو یکیامروز رقابدتگسدتردةبدازار در تداروپود روابدط سدازمان هدااحساس می شود. در یک فراینددارزیدابی عملکدرد کدارایی وایربخشی عملیا کمّی می شود. ارزیابی عملکدرد مدی تواندد مدیر را در کنترل موقعیت فعلی، نشان دادن مسدیر آیندده، و الگوبرداری از سازمان های دیگر یاری رساند. این امور همداناهداف ارتباطی سازمان اند[1]. همچنین از نتایج یک ارزیابی موفق تدوین سیستم پاداش و تشویق کارکنان بده یدادگیری و در نتیجه تثمین اهداف انگیزشدی سدازمان اسدت. در یدک محددیط رقددابتی و پیچیددده لددزو سیسددتمی یک ارچدده وهمه جانبه برای ارزیابی عملکدردامدر ی حیداتیاسدت . زیدراسیستم هایی که فقط بر وجه مالی سازمان اتکا دارند در ایدنرقابت گسترده بی تردید جایی نخواهند داشت. سازمان بدرای
Email : [email protected] 04431980265 :نویسنده مسئول تلفکس *
زمینة تحلیل پوششی داده هارا نخستین بدار فدارل در سدال1957 انجا داد. پس از آن در سال 1978 بحش اصلی DEA را چارنز، کوپر، و رودز با موتوز ارزیابی عملکرد مدارس دولتی امریکا پی گرفتند. مدل های ابتددایی تحلیدلپوششی داده ها، از جمله DEA-CCR، با بازده یابدت نسدبتبه مقیاس را چارنز و DEA با بازده متغیر نسبت بده مقیداسرا کوپر توسعه داد [3] .
تحلیل پوششی داده ها از همة مشاهدا استفاده می کند و نیازی به اختصاص وزن نددارد ؛ زیدرا خدود مددلوزن ها را تعیین می کند. این تکنیک واحدهای کارا و ناکارا را در شرایط یکسان تعیین و معرفی می کند. ملاک ارزیابی واحددهای ناکدارا واحددهای همگندی اسدت کده در همانشرایط یکسان )نه به صور یک سطح ازپی تعیدین شددهیا شکل تبعی خاص( فعالیت می کنندد. بندابراین، وتدعیتعملکردی واحدها می تواند واقع بینانه ارزیابی شود.
مدل های تلفیقی BSC-DEA اخیراً بسیار مورد توجه قدرارگرفته اسدت [2]. بداتوسدع ة چنددین مددلDEA امکدانبه حسداب آوردن مندافع ذی نفعدان مختلدفوجدودخواهددداشت. از طرفی دیگر، نظریة بازی ها برای تحلیل ریاتیاتی مسائلی که دربرگیرندة موقعیت های متعدار اندد اسدتفادهمی شود. پس می توان گفت این تئوری مدی تواندد بده طدورمناسب رقابتی بودن محیط را شبیه سازی کند.
در ادامة مقاله و در بخد دو مقدالا مدرتبط در سدهزیربخ BSC ،DEA، و تئوری بازی مرور می شود. رویکدردو مدل پیشنهادی بر پایدةتحلیدل پوش شدی داده هدا، کدار امتیازی متوازن، و تئوری بازی در بخد سدو مدی آیدد . در بخ چهار نیز یک مطالعة موردی از شرکت هدای سدیمانکشور برای ایبا توانایی مدل پیشنهادی ارائه مدی شدود . در بخ پنجم مددل اجدرا ونتدایجتجزیده وتحلیدلمدی شدود .
جمع بندی نهایی پژوه نیز در همین بخ می آید.
پیشینة پژوهش
با توجده بده حجدم وسدیع پدژوه هدا درزمیند ة ارزیدابیعملکرد، لزو این موتوز بر کسی پوشیده نیسدت. برخدیمطالعا مهم در این زمینه در ادامه می آید.
کاربردهای تحلیل پوششی داده ها در زمینه های مختلف الانریداجو و همکداران [4] بدرای ارزیدابی و بهینده سدازیمصرف اندر ی در بخد هدای صدنعتی روشدی تلفیقدی ازرویکردهددای 3DEA-ANN4-IDA بدده کددار بردنددد . مدددل پیشنهادی مدل فراکارایی DEA را برای تحلیل حساسدیتتعیین مصرف انر ی بحرانی و کاه مصرف به کار برد.
یکی دیگر از کارهدای تلفیقدی در ایدن زمیندهتحقیدق ابری [5] است در زمینة حساسیت و یبا شعاز بازگشدتبه مقیاس و کارایی در DEA. نکتد ة مهدم در ایدنتحقیدق روشی جدید برای محاسبة شدعاز یبدا اسدت کده در آنتنوز داده ها نوز داده های کارا و نوز بازگشت به مقیداس راتغییر نمی دهد. در حقیقت، به دست آوردن شعاز یبدا هدردو هدف را به طور همزمان ارتا می کند.
رتبه بندی واحدهای تصمیم گیری با استفاده از ماتریس کارایی متقاطع DEA بدازه ای تحقیقدی اسدت کدهیانگ و همکاران [6] در این زمیندهانجدا دادندد. آن هدا می خواستند یک استراتژی جایگزین پیشنهاد دهند که در انتخاب استراتژی تهاجمی یا خیرخواهانه اولویت واحدهای تصمیم گیری را در نظر نگیرد. مطالعه ای موردی از ارزیابی کارایی هفت بخ دانشگاهی در یک دانشگاه نیز در مقالة آن ها آمده است. عربزاد و همکداران [7] نیدز مددل هدایDEA را برای ارزیابی توزیدع بررسدیکردندد . در پدژوه ایشان یک روش DEA جامع برای ارزیابی توزیع پیشدنهادشده است. این ترکیب بدرای تشدخی وزن هدای مهدم درارزیابی به کار رفته س س توزیدع کننددگان بدا روشDEA ارزیابی شده اند. در پایان هم بدرای نشدان دادن جنبده هدایکاربردی رویکرد پیشنهادشده مثالی عددی ارائه کدرده اندد . ریچارد و همکاران [8] در زمینة بهره وری صنعت سیمان جهان تحقیقی انجا دادند. در این پژوه برای تشدخی کارایی واحدهای سیمان، هم در حضور هم در غیداب گدازگلخانه ای کربن، از فرمول سازی های جایگزین DEA استاندارد و یک روش تابع فاصلة جهدت دار5 اسدتفاده شدد.نتایج حاکی از آن است کده گنجان ید دن یدا حد ف عوامدلنددامطلوب، ماننددد 2CO، بددر سددطح کددارایی و هم چنددین سددرمایه گدد اری در فندداوری هددای جدیددد و اسددتفاده ازسوخت های جایگزین و مواد خا در سدیمان و فراینددهایتولید کلینکر متیر است. لی و موگی و هوی [9] در مقاله ای یک مدل ترکیبی از DEA و AHP برای تخصی منابع 6R&D انر ی ارائه دادند. در مقالة ایشان یک رویکرد تصمیم گیری چندمعیارة دومرحله ای تلفیقی برای ارزیدابی وزن های رابطه ای شاخ ها و اندازه گیدری کدارایینسدبی تکنولو ی های انر ی در برابر قیمت های بدالای نفدت ارائدهشد. در مرحلة اول فراینددسلسدله مراتبدی تحلیدل فدازی7 )AHP( ابهاما اندیشة بشر را به کمک مقادیر بدازه ای بده جای اعداد یابت منعکس کرده است. در مرحلة دو تکنیک DEA کارایی رابطه ای تکنولو ی هدای اندر ی را درمقابل قیمت های بالای نفتانددازه گیدری مدی کندد . نمدر ة کارایی نسبی تکنولو ی هدای اندر ی در برابدر قیمدت هدایبالای نفت می تواند به تصمیم گیری های اساسدیبینجامدد که به تصمیم گیرندگان برای تخصی مد تیر مندابعR&D محدود کمک کند.
کا و وانگو و ونگ [10] تحقیقی با هدف ارائة یک مدل اندازه گیری عملکرد مدیریت دان در محیطی تصادفی بدر اساس DEA، شبیه سازی مونت کارلو،8 و الگوریتم نتیدک 9 انجا دادند.
جرج هالکوس و همکاران [11] با هدف اندازه گیدریکارایی سازمان تثمین اجتماعی یونان از دیدگاه منطقده ای با به کارگیری مدل های ناپدارامتریِ مقیددتحقیقدیانجدا دادند. این مطالعه متون موجود در زمینة ارزیدابی عملکدردرا بازبینی کرد و در این زمینه ها مددل هدایی پیشدنهادداد. نیز با استفاده از مدل های DEA و10FDH عملکرد خدما تثمین اجتمداعی ادارا یوندانی ارزیدابیو سدطح رانددمانآن ها مقایسه و در مفهومی محلی تجزیه وتحلیل شد.
کاربردهای تئوری بازی در تحلیل پوششی داده ها
جهانگشای رتدایی و همکداران [12] در پژوهشدی یدکرویکرد تئوری بازی برای ارزیابی عملکرد، با درنظرگدرفتنشاخ های عملیاتی و غیر عملیاتی نیروگاه هدای حرارتدیدر ایران، ارائه دادند. در این تحقیق دو دسته ورودی )عملیاتی و غیر عملیاتی( برای اندازه گیری عملکرد نیروگاه های حرارتی تعریف شد .مطالعة موردی به کاررفتده در این پژوه نشان می دهدد چگونده معیارهدای کداراییجداگانه در یک ساختار واحد با هم ترکیب شدوند . ایشداندر پژوه خود رویکرد DEA و تئوری بازی را برای ارزیابی DMUها در مقیاسی بدزر ارائدهکردندد . بده ایدنمنظور، مدل DEA معمولی و بازی چانه زنی به منزلة یدکمدل بازی تعاونی با هم ترکیب شدند.
تخصی هزینة موجودی مشدترک بدرپاید ة بدازیبدا همکاری و DEA را انگ و همکاران [13] انجدا دادندد . در این پژوه با استفاده از تئوری بازی مشارکتی و روش تحلیل پوششی داده ها مطالعه ای انجا شد. با تحلیل سهم ورودی و خروجی هر شدرکت کنندده یدک روش تخصدی هزینه با رعایت عقلانیت تخصی پیشنهاد و برای بررسدیصحت نتایج نیز از مثالی عددی استفاده شد.
لیانگ و کوک و زو [14] در پژوه خود یک رویکدردترکیبی از تئوری بازی و تجزیة کارایی از مدل هدایDEA برای فرایندهای دومرحله ای ارائه کردند.
کاربردهای ترکیبیی کیارت امتییازی متیوازن بیا تحلییلپوششی داده ها
عادل آذر و همکاران [15] در تحقیقی به ارزیابی عملکدردمتوازن با تثکید بر شاخ های BSC پرداختندد.آن هدا یدکمدل جدید BSC–DEA ارائه کردند. از مزایای مدل پیشنهادی ایشان می توان به فدراهم کدردن بیدن جدامع ازکسب وکار برای مددیران، ارزیدابی متدوازن بدر اسداسهمدةجنبه های مطرح شدده درBSC و حفد تعدادل بدین آنهدا،خطی بودن و انعطاف پ یری مدل، و قدر تفکیک بالا اشدارهکرد. در پایان، تجربهای از به کدارگیری مددل پیشدنهادی درارزیابی عملکرد شرکتهای کاشی و سرامیک اسدتان یدزدرا در مقالة خود آورده اند. آمادو و همکاران [2] نیز در مطالعهای به ارزیابی عملکرد بدا اسدتفاده از رویکدرد تحلیدلپوششی داده ها و کار امتیازی متوازن پرداختند.
«یک مدل بازی چانه زنی برای تجزیة کدارایی در مددلمتمرکز سیستم های دومرحله ای» نا تحقیقی است که و و همکاران [16] در زمینة ارزیابی عملکرد انجا دادند.
رویکرد پیشنهادی
در رویکرد پیشدنهادی ، بدرای ارزیدابییک ارچد ة عملکدرد،DEA و BSC و تئوری بازی چانه زندی ند بدا یدک دیگدرترکیب شدند. س س بدا اسدتفاده از تغییدر متغیرهدایی بدهساده سازی هر چه بیشتر مدل و تبدیل مدل کسدری غیدر خطی به مدل غیر خطی ساده پرداخته شد.
BSC چارچوبی مفهدومی اسدت بدرایترجمدةاهددافاسددتراتژیک سددازمان بدده مجموعدده ای از مقیدداس هددای عملکردی؛ که در چهار منظر مدالی، مشدتری،فراینددهایداخلی، و رشد و یادگیری گسترده شدده اسدت. بدا توسدعة چندین مدل DEA امکان به حساب آوردن منافع ذی نفعدانمختلف وجود دارد. در این چارچوب خروجیهای هر مددلورودی هدای مدل قبلدیاست. به ایددن ترتیب که ازخروجی های مدل رشد و یدادگیری بده مثابدة ورودی هدایمدل فرایندهای داخلی استفاده می شود؛ به همین ترتیدب خروجی های این مدل به منزلة ورودی های مدل مشدتری،خروجی های مدل مشتری به مثابة ورودی های مدل مدالی ، و در نهایت خروجی های مدل مدالی همدان خروجدی هداینهایی مدل یک ارچدة ماسدت . بندابراین چهدار مددلDEA به هم مرتبط وجود دارد. DEA یکدی از ابزارهدای قدرتمنددارزیابی عملکدرد اسدت؛ امدا نارسدایی هدایی دارد، از قبیدلنادیده گرفتن برخی اطلاعا حیداتی [2] و حساسدیت بدهتغییرا مجموعدة ورودی د خروجی ها [12]. مطالعا پیشیننشان می دهد تلفیقDEA با BSC می تواند بر این محدودیت ها غلبه کند.
در مرحلة بعد بدا اسدتفاده از مددل بدازی چانده زندی ند
عملکرد DMUها به طور همزمان با این چهار مدل انددازه گیدری می شدود. درنظریة بدازی، هدف هدر بازیکنبه حداکثررساندن مطلوبیت خود است. البتده محددودیت هدایموجود بر این نتیجه تثییر می گ ارند .نظریة بازی ها را میتدوانیک تکنیک ریاتدیاتی دانسدت. هددف ایدن تکنیدک تحلیدلمسائلی است که موقعیتهای درتعار را دربرمی گیرند.
در مدل پیشنهادی این پژوه از نظریة بازی چانه زندین بهره گرفته شد. در این نظریه هر مرحله به صور یدکبازیکن و کدلفراینددبد ه صدور مددل ی متمرکدز بدا هددفبهینه کردن کارایی کل مدل در نظر گرفته می شود.
این مسئلة چانه زنی را می توان به صور بردار N, S, b تعریف کرد که در آن 4{ ,… N={1, یک مجموعه از چهار شرکت کننده ،S مجموعة شدنی زیرمجموعة فضای نتیجه، و b نقطة شکست و زیرمجموعة S است. جواب شدنی ایدنمدل ْ کارای پارتو است. یابت شده برای این بازی یک حدلیکتا وجود دارد که حل ن نامیده می شود و با حل مددلبهینه سازی (max4 (u bi  i به دست می آید که در
i 1
آن ui و i biامددین عضددو از بردارهددایu و b و u بددردار نتیجه است.طبق این مدل ،مجموعة شدنی باید فشدرده ومحدب باشد . پس هر نتیجة ب ه دستآمده باید بدزر تدر ازنقاط شکست باشد. منظور از نقاط شکست مقادیری اسدتکه در صور کنارهگیری یک بازیکن از چاندهزندی حاصدل میشود. نقاط شکست نقاط شروز بازی چانه زنی اندد [12]. در مرحلة بعد برای تخمین نقاط شکست از رویکرد کارایی متقاطع استفاده می شود. روش کارایی متقاطع روشی است بسیار نزدیک به واقعیت که در آن کارایی هر واحد تصمیم گیری با استفاده از وزن های بهینة سایر واحدها بد ه دست میآید.
برای این منظور نمرة کداراییمتقداطع یدک واحدد بدهکمدک مجموعده ای از وزن هدای بهینده

,… ,

, به دست می آید. س س، کارایی متقاطع DMU معین با استفاده از وزن های دیگر واحدها به صور رابطه های 1 تا 3 تعریف می شود:
s
 u*rqz rj
46177580054

Eqj  rm1q j,  1 ,,m )1(
 v *iqx ij
i 1

میانگین کل E qjها کارایی متقاطع DMUj است.
55954-39378

E J  n1 qn1Eqj )2(
E

J نمرة کداراییمتقداطع واحددj ا اسدت . در ایدنتحقیق از روش کارایی متقاطع برای تعیین نقاط شکسدتاستفاده می شود.
cross  infq j, E q j.  )3(
طبق این روش نقاط شکست بدرای مددل هدای اول تدا
چهار به ترتیب با نمادهای a, b, c, d نشدان دادهشده اند[12].
ارائة مدل غیر کسری DEA-BSC-Game
در ایدن بخد مددل تلفیقدیDEA-BSC-Game theory ارائه می شود. فر می کنیم n واحد داریم و هدر واحددj ا m ورودی در مرحلة اول )دیدگاه رشد و یادگیری( دارد که با (x iij; 1,…,m) نشان داده می شدوند و

خروجدیاز این مرحله با (1y rrj; 1,…,s) نشان داده می شدود.

خروجددی همددان ورودی هددای مرحلددة دو )دیدددگاه فرایندهای داخلی( است و خروجی های مرحلة دو ، که بدا (2ysj;s 1,…,s) نشان داده می شوند، ورودی های مرحلة سو )دیدگاه مشتری( و خروجیهای مرحلة سدو ، یعنی (3ykj;k 1,…,s)، ورودی های مرحلة چهار )دیدگاه مالی( هسدتند . خروجدی هدای وجده مدالی نیدز بدا
(4ypj; p 1,…,s) نشان داده می شوند. ب هعلاوه فدر می کنیم شاخ های لاز برای ارزیدابی عملکدرد واحددهامشخ شده و شاخ ها و وجوه کار امتیازی متوازن به منزلة مبنای اسدتاندارد استفاده شدده است. رویکرد استفاده شده در این مقاله با به کارگیری گستردة شاخ ها به منظور غلبه بر محدودیت های مدل های تحلیل پوششدیداده هددا مفیددد خواهددد بددود. محدددودیت هددای 1 تددا 4 محدودیت های بازی چانه زنی ن است که نشان مدی دهدد مقدار کارایی هر واحد در هر یک از وجوه باید بزر تدر یدا مسداوی مقادیر نقداط شکست متنابرشدان باشد. سایر محدودیتها نیز محدودیتهای مرسو در تحلیل پوششدیداده هاست که برای وجوه مختلف بازنویسی شدهاند.
با روشی شبیه آنچه در تحقیدق جهانگشدای رتدایی وهمکاران [12] آمده است یابت میشود ناحیة شدنی این مدل فشرده و محدب است. میتوان چارچوب کلی مدل را در شکل 1 دید:

شکل 1. فرایند چهارمرحله ای همددان طددور کدده مشدداهده مددی شددود، در ایددن مدددلخروجی های هر مرحله به مثابة ورودی های مرحلة بعدد در نظر گرفته می شوند و از این طریق وابستگی وجدوهBSC و تثییرگد اری آن هدا بدر یدک دیگدر روشددن مدی شدود. بدا درنظرگرفتن فضای رقابتی، در واقع هر یدک از ایدن چهدارمرحله یک بازیکن در بازی چانه زنی در نظر گرفته شده اند و برای به دست آوردن بهترین نتیجة ممکن طبق شیوة ن بهترین راه حل از کم کردن نتیجد ة شکسدت هدر مرحلده ازنمرة کارایی آن مرحله و ترب کردن این چهار راه حدل بده دست می آید [16]. با توجه به آنچه آمد، مدل ترکیبدی بده صور رابطة 4 خواهد بود: )4(
 s1 ua yr oa  s2 usb ysob r
375005-12939

1509737-12939

Max  r m1v i x i o a .  ss11ura yr oa b 
 i 1  r 1
102781140940

 ks31uukc ykoc c . pss431udpc yycpod d 


 s
. ss21 b ysob  k 1ukko
 s t. .
s1 a yr oas2 usb ysob
 ur
m
9396-19351

1401039-19351

1v i x i o a ss11ua yr oa b
r i 1r 1
117801169325

ks31 c ycko ps41udp ydpo d uk
c

s2bbs3 uck ycko u ysso
1k 1
s2 u ysb sjb
11780153080

s 11 j  1 ,, n
s1 u yra arj
r 1
s3 uc yckj k
11780153277

k 11 j  1 ,, n
s2 u ysb sjb
s 1
s4 udp ydpj
p 1

1 j  1 ,, n
s3 uck yckj k 1
v i ,ura,usb ,uck ,udp  0 ,i 1,…,m;
1,…,s1;s 1,…,s 2; k 1,…,s3; p 1,…,s 4
در مرحلة بعد، از این وابستگی ها اسدتفادهمدی شدود و برای به دست آوردن خروجی هایی بهتر بدا خطدای کمتدر واجرای آسان تر به وسیلة نر افزار، با تغییر متغیرها به کمک روابط 5 تا 16، مدل ذکرشده ساده می شود:

t1  m v x1i io )5(
i 1

t2  t1 s1 1 )6(
u yra aro
r 1

t3  t t1 2 s21 )7(
u ysb sob
1

t4  t t ts31 uc ycko )8(
1 2 3k
k 1
t1vi i )9(
t1ura 1ar )10(
t t1 2ura 2ar )11(
t t1 2usb 1bs )12(
t t t1 2 3usb 2bs )13(
t t t1 2 3ukc 1ck )14(
t t t t1 2 3 4ukc 2ck )15(
t t t t1 2 3 4udp 1dp )16(
بدا جدای گد اری در محددودیت هددای 9 تدا 16 محدودیت های 17 تا 19 به دست می آید.
از محدودیت های 10 و 11 داریم:
a2r= t 2 1ar )17(
از محدودیت های 12 و 13 داریم:
)18(b2s= t 3 1bs از محدودیت های 14 و 15 داریم:
c2k = t 4 1ck )19(
ساده با شده به استفاده از صور رابطة محدودیت20 های خواهد )تعریف بود:21شد(ة 9 تا 19، مددل
)20(
 s1
Max r 11ar yroa a 
ss21 b ysob b 
  1s
 s3 c yc c 
k 1 1kko
 s4d ydpo d 
  1p
p 1 s t. .
s1 a yroa a
1r r 1
s2 1bs ysob b s 1
s3 c ycko c
1k
k 1
s4 d ydpo d 1p p 1
s1a yrja  m i xij  0 j  1 ,, n 1r
1i 1
s2b ysjb t2 s1 1ar yrja  0 j  1 ,, n 1s
1r 1
s3c yckj t3 s2 1bs ysjb  0 j  1 ,, n 1k
k 1s 1
s4d ydpj t4 s3 1ck yckj  0 j  1 ,, n 1p
p 1k 1 m
 i xio 1 i 1
t2 rs11 a yroa 1 1r
t3 ss211bs ysob 1
t4 ks311ck ycko 1 v i ,ura,usb ,uck ,udp  0 i 1,…,m; r 1,…,s s1; 1,…,s 2;k 1,…,s 3; p 1,…,s 4

مطالعة موردی به منظور بررسی و تصدیق اعتبار مدل پیشنهادی و ایبدا کاربردی بدودن آن و مقایسدة نتایج آن بدا نتدایج DEA معمولی، از یک مطالعة موردی بهره گرفتده شدد. بده ایدن منظور اطلاعا هفده شرکت سیمان زیرمجموعة هلدینگ شستا گردآوری شد. داده ها مربوط بده سدال1391 اسدت .
گفتنی است این تعداد واحدد تصدمیم بدرای کسدب نتدایجدقیق کافی است و از رابطة 21 پیروی می کند [12]:
)تعداد ورودی ها + تعداد تعداد واحدهای تحت ارزیابی
3 خروجی ها(
بددا توجدده بدده چشددم انددداز صددنایع سددیمان و البتدده
محدودیت های موجود و عد دسترسی به اطلاعا افزون تر از اهداف هر یک از وجدوه شداخ هدایی ، مطدابقآنچه در پی می آید، انتخاب می شود و برای ورودی خروجی های مدل های DEA به کار می رود.
وجه رشد و یادگیری
ورودی ها: هزینة آموزش کارکنان
یکی از راه های رشد و ارتقای یادگیری کارکنان سازمان هداهزینه کردن برای آموزش و بالابردن توانایی های آن هاسدت . رسیدن به هدف با اجرای دوره های آموزشی تمن خدمت ،آموزش های شغلی برای مدیران و کارکنان، و صرف هزیندهدر این مقوله امکان پ یر است. به وتوح قابل درک است که هدف از آموزش کارکنان دسدتیابی بده افدزای بدازدهی وارتقای کیفیت، رتایت شغلی بیشدتر، سدوانح کمتدر، نیدازکمتر به نظار دقیق، و قابلیت انطباق بیشتر با روش هدایجدید است.
تعداد کمیته های تشکیل شده برای بهبود وضعیت
بهبود وتعیت آموزشی سیستم نیازمند برگزاری جلسا و کمیته هایی از سوی مدیران عدالی سدازماناسدت . در ایدنکمیته ها وتدعیت سدازمان و وتدعیت آموزشدی کارکندانبررسی می شود.
تعداد کارکنان
ورودی سددو وجدده رشددد و یددادگیری تعددداد کارکنددانانتخاب شده است .گفتنی است هدرچده کارکندان مداهرترباشند، رشد آن ها صحیح تر انجا می گیرد و در نتیجه رشد سازمان نیز روندی صعودی به خود می گیرد.
خروجی ها: نرخ کارکنان ماهر
داشتن نیروی انسانی خلاق هم به رشد و یادگیری سازمان کمک می کند و هم موجب بهبود اجرای فرایندهای داخلی سازمان می شود؛ زیرا کارکنان ماهر و خلاق شرایطموجود را برایبهبود فرایندهای کسب و کار زیر ستال مدی برندد وتوجه مدیران را به بهبود شدرایط موجدود سدازمان و رفدعنقاط تعف آن معطدوف مدی کنندد. ایدن شداخ در ایدنتحقیق ورودی وجه فرایند و خروجی وجه رشد و یادگیری در نظر گرفتده شدد؛ زیدرا افدزای تعدداد کارکندان مداهرخروجی مطلوب برای وجه رشد و یدادگیری و ورودی لاز برای وجه فرایندهای داخلی است.
افزایش ارزیابی های EFQM 11
مدل جدایزة ملدی بهدره وری و تعدالی سدازمان )EFQM( در سال 1992 به منزلة چارچوبی برای ارزیابی در جایزة کیفیت اروپا مطرح و معرفی شد. ایدن مددل بده سدازمان هداکمک مدیکندد بتوانندد تشدخی دهندد در کجدای مسدیرپیشرفت و تعالی قرار گرفته اند. ارزش تدثییرا واقعدی مددلتعالی EFQM در استفاده از آن بده مثابة یک سیستم مددیریتی و یدک عامدل مهدم در رشدد خود ارزیدابی سازمان هاست. رشد ارزیابی های EFQM نشان دهندة رشدد وتعالی سازمان است .بنابراین، به عنوان خروجی وجه رشدد ویادگیری و ورودی وجه فرایند در نظر گرفته می شود.
وجه فرایندهای داخلی
ورودی ها: همان خروجی های وجه قبل است.
خروجی ها: روزهای توقف کار
روزهای وقفه در کار خروجی نامطلوب بدرای وجدهفراینددمحسوب میشدود . گفتندی اسدت در اجدرای مددل و ورودداده های این شاخ از رابطة 22 برای تبدیل این شاخ به خروجی مطلوب استفاده شد؛ که در آن y ro خروجدینامطلوب وy ro خروجی تبدیل شدة مطلوب است: )22( y ro(Maxy rj )y ro1
)Kwh/ton( انرژی
میزان انر ی مصرفی سازمان نیز یدک خروجدی ندامطلوببدهشمار می رود و با روش یادشده بده خروجدی مطلدوب تبددیلمی شود.
تولید )ton/No. human( میزان سیمان تولیدشده وتعیت فراینددهای داخلی سازمان را نشان می دهد. مسلماً تولید بیشدتر بده ازای هدرنیروی انسانی نشاندهندة اجرای بهتر فراینددهایداخلدیسازمان است.
وجه مشتری
ورودی ها: همان خروجی های وجه قبل اند.
خروجی ها: صادرات(%)
میزان صادرا بیشتر نشانة رتایت بیشتر مشتریان اسدت ؛ زیرا صادرا بیشتر نشانة تقاتای بیشتر و تقاتای بیشدتر نشانة اعتماد مشتریان به محصدول و رتدایت آندان اسدت.پس، می توان آن را یک خروجی مطلوب وجده مشدتری درنظر گرفت.
هزینه )ریال(
یکی از راه های کسب رتایت مشتریان تبلیغا است و این خود نیازمند هزینه است. همچنین، بدرای بهبدود وتدعیتمالی سدازمان بده هزینده نیداز اسدت. ایدن عامدل یکدی از خروجی های نامطلوب وجه مشتری محسوب می شود.
وجه مالی
ورودی ها: همان خروجی های وجه قبل اند.
خروجی ها: EPS(%)
سود هر سهم (EPS) یکی از آماره هدای مدالی بسدیار مهدماست که سرمایه گد اران و تحلیلگدران مدالیبده آن بسدیارتوجه می کنند. EPS از تقسیم سود پدس از کسدر مالیدا شرکت بر تعداد کل سها محاسبه می شود؛ که نشان دهندة سودی است که شرکت در یک دورة مشدخ به ازای یک سهم عادی به دست آورده اسدت . مسدلماً هدر چه این عامل بیشتر باشد وتعیت مالی سازمان بهتر است.
درآمد )میلیون ریال(
یکی از خروجی های بارز سازمان که از نظر مالی در شرایط ایده آل قرار دارد درآمد بالای آن است.
نتیجه گیری
پس از تعیین ورودی ها و خروجی های هر مرحله، همان طدورکه در بخ قبل شرح داده شد ،مقادیر نقداط شکسدت هدرمرحله با رویکرد کارایی متقاطع به دست می آیدد . سد س بداقراردادن اطلاعا هر یک از وجوه کار امتیازی متوازن در مدل غیر کسری) رابطة 20( نمره هدایکدارایی هدریدکاز وجوه کددار امتیددازی متددوازن، کدده بدده صددور اهددداف به هم وابستة 1 تا 4 )رشد و یادگیری و(… در مدل 20 باهر شده اند ،حاصدلمدی شدود . نمدره هدا ی کداراییدر جددول 2 می آید. برای مقایسة بهتر، نتایج مدل DEA معمولی نیدز درجدول 1 می آید. شکل 2 مقایسده ای از امتیدازا کدارایی دورویکرد تحلیل پوششی داده های مرسو و همچنین تحلیدلپوششی داده های رقابتی را نشان می دهد. کاملاً واتح اسدتکه مدل تحلیل پوششی داده های مرسو نسبت بدهرویکدردرقابتیمقادیر کارایی محاسبه شدة بالاتری دارد. این موتدوزنشان می دهد زمانی که بدین وجدوه مختلدف ارتبداط برقدرارنباشد مقادیر کدارایی بده طدور محسوسدی زیدادتر محاسدبهمی شود؛ در حالی کدهمقدادیرِ واقعدیِ کدارایی کمتدر از ایدنمقادیر محاسبه شده است. با نگداهی بده جددول هدای 1 و 2 مشخ می شود نمرا کارایی روش تحلیل پوششی داده های مرسو نسبت به روش تلفیقدیدر سدطح بدالاتریقرار دارد. این موتوز ناشی از دقت پایین مدل هدای مرسدو تحلیل پوششی داده ها و عد کارایی در تفکیدک واحددهایتصمیم گیری است. این نق نیز در مددل پیشدنهادی رفدعشده است .همان طور کده درجددول 2 مشداهده مدی شدود،تعداد واحدهای با کدارایی یدک کداه یافتده و ایدن نشدانمی دهد برخی واحدهایی که طبق مدل DEA معمدولی کدارابه نظر می رسند در واقعیت دچار ناکدارایی عوامدل تولیدندد.
برای مقایسة بهتر، نتایج رویکرد پیشدنهادی در نمدودار رادار شکل 3 می آید. در شکل 3، نتایج هدر یدک از وجدوه کدار امتیازی متوازن برای هر یک از واحددها مشداهده مدی شدود .
شکل 3 به صور خلاصه نشان مدی دهدد واحددها در کددا وجوه بیشترین امتیاز کارایی را کسب کرده اند و در کدا یک امتیازا پایین تری دارند. طبق جدول 2 واحدهای 11 و 17 و 4 به ترتیب بیشترین نمره های کارایی را کسب کرده اند. بدانگاهی به نمودار رادار روشن می شود این واحدها همگدی دروجوه غیر مالی نمره های کارایی بالایی کسب کرده اند. واحدد 11 در وجوه رشد و یادگیری و مشتری امتیداز1 و در وجدهفرایندهای داخلی نمدرة9/0 را بد ه دسدت آورده اسدت و بداوجود کسب امتیاز پایین 35/0 در وجه مالی توانسدته اسدتبالاترین رتبه را از نظر نمرة کارایی متوسط کلدی بده دسدتبیاورد. این خود دلیلی بر اهمیت وجوه غیر مالی وسرنوشددت سددازبودن آن هددا در رشددد و ترقددی سددازمان وبی رقیب شدن آن در محیط رقابتی و پرچال امروز است.

شکل 2. مقایسة متوسط کارایی مدل DEA استاندارد و مدل
پیشنهادی
در رتبه بندی واحدها، واحدهای 16 و 12 با پایین ترین نمره های کارایی متوسط رتبه های آخر را کسب کرده اند. با نگاهی به نمودار رادار می بینیم که ایدن واحددها در وجدوهرشد و یادگیری ،فرایندهای داخلی، و مشدترینمدر ه هدای بسیار پایین و نزدیک به 0 دارند. در این واحدها تدعف دروجوه غیر مالی موجب تعف در وجه مالی و به طدور کلدی تعف کارایی متوسط آن ها شده اسدت. بدرای اصدلاح ایدنوتعیت و بهبود عملکرد ایدن واحددهاپیشدنهاد مدی شدودواحد 16در درجة اول با ایجاد اصلاحاتی در وجه مشدتریو س س رشد و یدادگیری وفراینددهایداخلدی بده بهبدوداوتاز مالی و کارایی شرکت ب ردازد.

شکل 3. نمایش نقاط کارایی وجوه کارت امتیازی متوازن حاصل از مدل پیشنهادی
با توجه به شاخ های وجه مشتری می توان گفت این واحد با جد ب مشدتریان و جلدب نظدر آن هدا بدا افدزای تبلیغا و هزینده کدر دن در ایدنبخد و افدزای میدزانصادرا محصول می تواند گامی مهم بدرای اصدلاح اوتدازنابه سامان شرکت بردارد. با توجه به شاخ های وجه رشد و یادگیری می توان گفت مدیر این شرکت توجده چنددانیبه آموزش کارکنان و رشد دان کداری آن هدا نددارد. ایدنواحد می تواند با افزای تعداد کارکنان، هزینه کردن بدرایآمددوزش آن هددا، اسددتخدا کارکنددان مدداهرو افددزای ارزیابی های EFQM موجب بدالابردن سدطح کدارایی وجدهرشد و یادگیری سازمان خود شدود . ایدنوتدعیت موجدببهبود فرایندهای داخلی می شود و این خود وسیله ای برای برای جلب مشتریان و بالارفتن تقاتای محصولا شدرکتو در نتیجه فروش و کسب درآمد بیشتر و بهبود روزافدزوناوتاز مالی شرکت خواهد بود و کارایی کل شرکت به طور قابل ملاحظه ای بالا خواهد رفت. بر اساس نتایج، مدی تدوانگفت منشث ناکارایی صنایع نادیده گرفتن تدثییر وجدوه غیدر مالی سازمان بر میزان کارایی



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید