فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 6، شماره 2، زمستان 1394
5292162-164365

تعیین ارتباط عود اعتیاد با تحریک الکتریکی غیرتهاجمی مغز ،متعاقب درمان بهروش سمزدائی فوق سریع مواد افیونی
محمدعلی نظری1، تورج هاشمی نصرتآباد2، سید مجتبی یاسینی3، حمید میرحسینی4*
دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز
استاد گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز
استاد گروه روانپزشکی، مرکز تحقیقات اعتیاد و علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد
دانشجوی دکترای تخصصی علوم اعصاب شناختی، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز
15918005

تاریخ دریافت: 71/6/49 تاریخ بازبینی: 30/6/94تاریخ پذیرش: 4/7/94چکیده
زمینـه و هـدف: اصطـاح افیـون، اشـاره بـر مـواد طبیعی و صناعـی دارد کـه فعالیتی شـبیه مرفیـن دارند. مـواد افیونی آثـار مضعف سیسـتم عصبی مرکـزی و ضـددرد داشـته و بهدلیـل ایجـاد لـذت و سرخوشـی، متعاقب درمان نیز ممکن اسـت منجربـه تکرار مصرف توسـط فرد معتاد شـوند. هدف از ایـن مطالعـه بررسـی رابطـه عـود مصرف مـواد و تحریـک الکتریکی غیرتهاجمـی مغزی بهدنبـال درمان اعتیاد بهروش سـمزدایی فوق سـریع میباشـد.
0900001پژوهشـی

مقـاله
56

پژوهشـی

مقـاله

56

مـواد و روشهـا: ایـن مطالعـه یـک کارآزمایی بالینـی دو گروهی و دوسـویه کور اسـت که بـرروی 40 بیمار منتخب درمـان اعتیاد از طریق سـمزدائی فـوق سـریع انجـام شـد. بیماران طی سـه نوبت تحـت تحریک الکتریکی مسـتقیم فراجمجمهای قـرار گرفتند. عود اعتیاد در سـه زمان شـامل دو هفته ،یـک و سـه مـاه پـس از سـم-زدایی بـا انجـام آزمایش نواری اعتیاد و مصاحبه روانپزشـک بررسـی شـد. اطاعـات پس از جمـعآوری با نرمافـزار آماریSPSS20 و اسـتفاده از مدل رگرسـیون لجسـتیک ترتیبی با انتخاب گروه درمانی بهعنوان متغیر پیشـگو بههمراه سـایر متغیرها تجزیه و تحلیل گردید.
یافتههـا: تمامـی افـراد مذکـر و میانگیـن سـنی گـروه مداخلـه 11 /2±25 و کنتـرل 71/1±26 سـال بود. گرچـه مداخلـه در کوتاهمدت مفیـد بهنظر میرسـید و میـزان عـود طـی دو هفتـه اول کمتـر بـود امـا نهایتـا اختاف میـزان عود گروههـا معنـیدار نبـود)139/0=p( و در میـان سـایر عوامل تنها وضعیت تاهـل موثر اسـت)05/0p>(
نتیجهگیـری: یافتههـا حاکـی از عـدم تاثیـر طولانـی مـدت تحریـک الکتریکـی فراجمجمـهای بـر عود اعتیـاد پـس از درمان بـهروش سـمزدائی فوق سـریع است.
واژههای كلیدی: تحریک الکتریکی مستقیم فراجمجمهای، عود اعتیاد، اعتیاد به مواد مخدر
مقدمه

نویسنده مسئول: حمید میرحسینی، دانشجوی دکترای تخصصی علوم اعصاب شناختی، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز پست الکترونیک: [email protected]
اعتیـاد به مـواد افیونی یکی از مشـکات عمده سـامت عمومی در جهان اسـت کـه میتواند عوارض بسـیار ناخوشـایندی نظیر انتقال بیماریهـای خطرنـاک، فقـر و از هم گسـیختگی خانـواده، افزایش احتمـال حوادث ناشـی از رانندگـی، رواج رفتارهای غیرقانونی )مثل دزدی و فحشـا( بهمنظـور تهیـه مـواد و نیز مرگ ناشـی از اسـتفاده بیـش از حـد را در پی داشـته باشـد2),1(. مواد مذکور و مشـتقات آن در ایـران بهمنظـور اهـداف تفریحـی، داروئی و درمانی سـالها مورد اسـتفاده قـرار می گرفتهانـد)3(. یکـی از معضـات عمـده پیـشروی درمـان اعتیـاد، مصـرف دوباره مواد توسـط بسـیاری از افـراد درمان شـده میباشـد کـه عوامـل بسـیار متعـددی در آن نقـش دارنـد)4(. در سـالهای اخیـر، درمانهـای مختلف پزشـکی در بیمارسـتانها و کلینیکهـای سـرپایی بـرای درمـان اعتیـاد بهمـواد افیونـی و پیشـگری از عـود آن مـورد اسـتفاده قرار گرفته اسـت اما تـداوم اثر درمانـی هیچکـدام از روشهـای درمـان اعتیـاد روشـن نیسـت5),3(. یکـی از درمانهـای رایج اسـتفاده از متادون اسـت. این نـوع درمان مشـکل اعتیـاد بـه مـواد افیونـی را حل نمیکنـد بلکـه میتواند به اصاح سـامت عمومـی، تداوم درمـان و کاهش خطـر بیماریهای واگیـر مثـل ایـدز و هپاتیـت کمـک نمایـد)6(. از روشهـای دیگـر تـرک اعتیـاد مـواد افیونـی، روش سـمزدایی فوق سـریع میباشـد .ایـن روش بـا ایجـاد محرومیـت حـاد توسـط تجویـز مقادیـر بالای آنتاگونیسـتهای مـواد افیونـی که تحت بیهوشـی عمومـی صورت میگیـرد بـا اشـغال گیرندههـای مربوطه، مصـرف موادمخـدر را با اثـر و فراینـد سـمزدائی را به چهار تا شـش سـاعت کاهش میدهد و از ایـن رو دوره زمانـی سـندرم محرومیت، بهعنوان یک مانع عمده در تـرک اعتیـاد، در مقایسـه بـا سـایر روشهـای مرسـوم بهمیـزان چشـمگیری تقلیـل مییابـد. روش مذکـور بهدلیـل عدمرضایـت بیمـاران از رویکردهـای دیگـر، امروزه مـورد توجه قرار گرفته اسـت امـا تجویـز داروهـای موثر بر سیسـتم اعصـاب جهت پیشـگیری از عـود اجتنابناپذیر اسـت)5-7(. اسـتفاده از داروی نالتروکسـان جهت کمـک بهکاهـش عـود در ایـن روش بـا عوارضـی چون مسـمومیت ناشـی از مصـرف مجدد مـواد و حتی مرگ همراه بوده اسـت)8(. یک روش متفـاوت و بسـیار نویـد بخش دیگر تحریـک الکتریکی مغز با جریان مسـتقیم میباشـد کـه کامـا غیرتهاجمی اسـت و میتواند بـا اسـتفاده از یـک جریان ضعیـف الکتریکـی، تغییـرات موقتی در تحری کپذیری مناطق قشـری مغز ایجاد کنـد)9(. تحریک الکتریکی فراجمجمـهای در تـرک اعتیاد سـیگار، الکل و مـواد افیونی به کرات مـورد اسـتفاده قـرار گرفتهاسـت)11,01(. داروهای محرک در سیسـتم پـاداش از طریـق آزادسـازی دوپامیـن یـا ممانعـت از باز جـذب آن در پایانه پیش سیناپسـی، مسـتقیماً سـطح دوپامین خارج سـلولی را افزایـش میدهنـد امـا برخـی مـواد هـم )مثـل نیکوتیـن، الکل و حشـیش( بـا تأثیـر بـر نورونهای حـاوی گامـا امینوبوتریک اسـید یـا گلوتامـات باعـث افزایش انتقـال دوپامنیرژیکی در مدار سیسـتم پـاداش میشـوند و ایـن وقایـع مطابـق بـا همـان اثراتـی اسـت کهدر اسـتفاده از تحریک جریان مسـتقیم از طریق جمجمه مشـاهده میگردد. همچنین تنظیم رهاسـازی دوپامین در هسـته اکومبنس توسـط قشـر پیش پیشـانی و در نتیجه کنترل پاسـخ بـه محرکات برانگیزنـده صـورت میپذیـرد)31,21( لذا، ارتبـاط مداخات الکتریکی بـرروی ایـن بخـش ازمغزبـا تمایـل بهمصـرف مـواد قابـل تبییـن میباشـد. در معتادیـن بهمـواد مخـدر بافاصلـه پس از پایـان نیمه عمـر مخدر و بروز عائم سـندرم ترک، میزان اضطـراب بهطور قابل توجهـی افزایـش مییابد که از عوامل مهم عود بهشـمار مـیرود)41(. در ترکیـب تحریک الکتریکی فراجمجمهای وسـمزدائی فوق سـریع حتـی بـدون تجویـز پیـش دارو، اضطراب یک سـاعت پـس از عمل حـدود 90% کاهش داشـته و تا 24 سـاعت بعد نیز پایدار اسـت)51(. بـا توجـه به آنچه بیان شـد، این مطالعه برای نخسـتین بار با تلفیق دو روش مذکـور، بهدنبـال یافتـن راهـکاری جهـت کاهـش عـود و موفقیـت بیشـتر در رونـد درمـان اعتیـاد بـهروش سـمزدائی فـوق سـریع با بیهوشـی عمومی اسـت.
مواد و روشها
ایـن مطالعـه از نـوع کارآزمایـی بالینـی دوسـوکور میباشـد کـه طـی آن میـزان عـود اعتیـاد دو گروه مداخلـه و کنترل )شـم( در زمانهـای دوهفته، یک و سـه مـاه پس از درمان توسـط مصاحبه و آزمایـش نـواری اعتیـاد ارزیابی میشـود.
حجم نمونه توسـط فرمول مقایسـه میانگین دو جامعه و اسـتفاده از یافتههـای مطالعـات مقدماتـی بـر روی دو گـروه 10 نفـری بـا در نظـر گرفتـن ضریـب اطمینـان 95% و تـوان آزمـون 80% و با درنظـر گرفتـن متغیرهـای وابسـته محاسـبه گردیـد و در نهایـت براسـاس آنچـه در فرمـول زیر مشـاهده میگـردد، تعـداد 40 نفر 20) نفـر در هـر گـروه( وارد مطالعه شـدند.



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید