فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 7، شماره 1، پاییز 1395
مقایسهی تاب آوری، مقابله با استرس و فاجعه سازی درد در بیماران مبتلا به سرطان وافراد عادی
فخری تاجیک زاده1*، راضیه صادقی2، فرحناز رئیس کریمیان3
دانشجوی دکترای روانشناسی بالینی، دانشگاه شیراز
کارشناس ارشد روانشناسی بالینی، دانشکدهی روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز
کارشناس ارشد پرستاری، عضو هیئت علمی، دانشکدهی پرستاری مامایی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی شیراز
42318005

تاریخ دریافت: 4/1/49 تاریخ بازبینی: 27/4/95تاریخ پذیرش: 31/5/95چکیده
زمین ه و ه دف: اف راد ب ا توج ه ب ه تفاوته ای ف ردی واکنشه ای متفاوت ی نس بت ب ه س رطان نش ان میدهن د. بنابرای ن ه دف از پژوه ش حاض ر مقایس هی بیم اران مبت ا ب ه س رطان و اف راد ع ادی از نظ ر ت ابآوری، مقابل ه ب ا اس ترس و فاجعهس ازی درد میباش د .
0900001پژوهشـی

مقـاله
38

پژوهشـی

مقـاله

38

م واد و روشه ا: پژوه ش حاض ر از ن وع عل ی- مقایس های میباش د. جامع ه پژوه ش تمام ی بیم اران مبت ا ب ه س رطان یک ی از بیمارس تانهای ش یراز بودن د ک ه ب رای ش یمی درمان ی مراجع ه ک رده بودن د. از ای ن جامع ه نمون های ش امل 60 بیم ار انتخ اب ش دند. از همراه ان بیم اران س رطانی نی ز بعن وان نمون ه س الم ،61 نف ر انتخ اب ش دند. آنه ا پرسش نامه ه ای مقی اس ت اب آوری) CD-RIS( کون ور و دیویدس ون) 3002(، پرسش نامه مقابل ه ب ا موقعیته ای فش ارزا) CISS( اندل ر و پارک ر) 1995( و مقی اس فاجعهس ازی درد) PCS( س الیوان و هم کاران) 1995( پ ر کردن د. ب ه منظ ور تجزی ه و تحلی ل دادهه ا از روش تحلی ل واریان س چن د متغی ری ب ا نرماف زار SPSS 22 اس تفاده ش د .
یافتهه ا: تحلی ل یافتهه ا نش ان داد ک ه بی ن دو گ روه س الم و بیم ار در تمام ی خ رده مقیاسه ا ب ه ج ز کنت رل، تاثی رات معن وی و راهب رد مقابل ه اجتناب ی تف اوت معن یدار وج ود دارد و بی ن دو جن س م رد و زن هی چ تف اوت معن یداری در خ رده مقیاسه ا یاف ت نش د.
نتیجهگی ری: براس اس یافتهه ای پژوه ش میت وان نتیج ه گرف ت ک ه بیم اری س رطان منج ر ب ه ایج اد تف اوت بی ن دو گ روه س الم و بیم ار از نظ ر ت ابآوری، مقابل ه ب ا اس ترس و فاجعهس ازی درد میگ ردد. بنابرای ن تدوی ن ی ک برنام ه جام ع مراقبت ی در بیم اران س رطانی ب ا تقوی ت ت ابآوری و بهب ود راهبرده ای مقابل ه ب ا اس ترس ب ا کم ک ب ه کاه ش فاجعهس ازی درد پیش نهاد میگ ردد.
واژههای كلیدی: تابآوری، مقابله با استرس، فاجعه سازی درد، سرطان
مقدمه

نویسنده مسئول: فخری تاجیک زاده، دانشجوی دکترای روانشناسی بالینی، دانشگاه شیراز.پست الکترونیک: [email protected]
دومی ن عل ت م رگ و میر در جه ان بعد از بیم اری قلبی عروقی ،س رطان میباش د. آمـار س رطان روز بـه روز در جه ان رو ب ه افزای ش اس ت )1(. پ س س رطان تهدی دی ب رای س امت جوامع بش ری محس وب میش ود و همچنی ن بیم اری متنوع ی اس ت ک ه میتوان د قس متهای مختل ف ب دن را درگی ر کن د و ن ه تنه ا تاثی رات جس می بلک ه تاثی رات روان ی بس یاری ب ر اف راد دارد 3)،2(. تجرب هی درد منج ر ب ه ع دم تحم ل بیم اری س رطان در اف راد س رطانی میش ود و همچنی ن تحم ل ش رایط را ب رای آنهــا زجــر آور میکنــد )4(. درد تجربــهای تنــش زاســت کــه منج ر ب ه کمب ود رضای ت ف رد از زندگ ی میش ود و ب ه دنب ال آن موج ب رن ج و ناراحت ی، کاه ش کیفی ت زندگ ی، اخت ال در عملک رد روزان ه، ب ه ه م ریخت ن اوض اع زندگ ی میگ ردد 6)،5(. ب ه همی ن دلی ل بع د از نج ات ج ان بیم ار تس کین درد از اولویت-ه ای پزش کی ب ه ش مار م یرود )7(. باوره ای فاجع ه س ازی درد، اف کاری هسـتند ک ه س بب توج ه افراط ی ف رد ب ر عای م بدن ی و در نتیج ه اجتن اب از فعالیته ای روزم ره اش میگــردد کــه ایــن اجتنــاب بــا پیامدهــای بعــدی درد مث ل ناتوان ی و اخت ال عملک رد جس مانی و هیجان ی مرتب ط اس ت )8(. نگرشه ا و باوره ای ف رد و نی ز مناب ع و ش ـیوههای مقابل ه ب ا درد ب ر چگونگ ی گ زارش آنه ا نس بت ب ه درد موث ر اس ت )9(. پاس خ و واکن ش والدی ن ب ه درد ک ودک ب ه ص ورت بازبین ی بی ش از ح د، حفاظ ت زی اد و نگران ی ف راوان در م ورد عای م ک ودک، سـبب میش ود ک ه در آین ده ک ودک دچ ار باوره ای فاجعهس ازی درد گ ردد و نتوان د ب ه خوب ی در براب ر درد مقــاوت کنــد و راهبردهــای مناســب مقابلــه بــا درد و اس ترس را ب ه کار گی رد )01(. اس ترس واکن ش در برابـر ی ک تهدی د ادراک ش دهی واقع ی ی ا خیال ی میباش د ک ه منج ر ب ه واکنشه ای فیزیولوژی ک میگ ردد. راهبره ای مقابل ه ب ا اس ترس میتوان د هیج ان م دار، مس الهمدار ی ا اجتناب ی باش د و ه ر ف ردی ب ه س بک خاص ی نس بت ب ه اس ترس واکن ش نشــان میدهــد )11(. پژوهشهــا نشــان داده اســت اگــر فــرد از راهبردهــای مقابلــهای بــا درد و بیمــاری اســتفاده نکنــد درد ناش ی از بیم اری ب ا س رعت کمت ری بهب ود مییاب د )21(.
ت اب آوری توانای ی س ازگاری موفقی ت آمی ز ف رد ب ا ش رایط تهدیدکننــده و عوامــل اســترسزای زندگــی اســت و نوعــی ترمی م خ ود ب ا پیامده ای مثب ت هیجانی،عاطف ی و ش ناختی اســت )41،31(. تــاب آوری تنهــا پایــداری در برابــر آســیبها یــا ش رایط تهدی د کنن ده نیس ت، بلک ه ش رکت فع ال و س ازنده فــرد در محیــط اســت )51(. پژوهشهــا نشــان داده اســت کــه اف راد ب ا ت اب آوری ب الا س طح کمت ری از اجتن اب را نش ان میدهن د و ب ا درد ناش ی از بیماریش ان کن ار میآین د و نگ رش فاجعهســازی نســبت بــه درد ندارنــد یــا کمتــر بــه ســمت فاجعهســازی پیــش میرونــد 17)، 61(.
بــا توجــه بــه مبانــی نظــری پیشــین و مطالعــهی متغیرهــای پژوه ش و ل زوم کمک به ارتق ای زندگی و بهب ود کیفیت زندگی بیم اران مبت ا ب ه س رطان، ض رورت انج ام ای ن پژوه ش ب رای کم ک ب ه ارائ هی پیش نهاد در م ورد تدوی ن ی ک برنام ه جامع مراقبت ی احس اس میش د. بنابرای ن، ه دف از پژوه ش حاض ر مقایس ه ی بیم اران مبت ا ب ه س رطان و اف راد ع ادی از نظ ر
تــاب آوری، مقابلــه بــا اســترس و فاجعهســازی درد میباشــد .
مواد و روشها
پژوه ش حاض ر از ن وع عل ی- مقایس های میباش د. جامع هی پژوهــش حاضــر کلیــهی بیمــاران ســرطانی مراجعهکننــده ب ه بیمارس تانهای ش یراز بودن د. از می ان ای ن بیمارس تانها ،بیمارس تان ش هید مطه ری به ص ورت تصادف ی انتخاب ش د. از می ان کلی هی بیم اران س رطانی مراجع ه کنن ده به بیمارس تان ش هید مطه ری ،60 بیم ار س رطانی ب ه ش یوه ی نمونهگی ری در دس ترس )ب ا توج ه ب ه ع دم ام کان انتخ اب ب ا روشه ای نمونهگیــری تصادفــی( انتخــاب شــدند و ایــن نمونهگیــری از آذر 1394 ت ا اس فند 1394 ب ه ط ول انجامی د و اف راد داوطل ب از بی ن بیم اران س رپایی ک ه ب رای ش یمی درمان ی مراجع ه ک رده بودن د انتخ اب ش دند. همچنی ن ب ا توج ه ب ه ه دف پژوه ش ک ه مقایس هی بیم اران س رطانی ب ا اف راد ع ادی ب ود ،از همراهــان بیمــاران ســرطانی بــه عنــوان نمونــهی ســالم بــا توج ه ب ه م اک ه ای ورود و خ روج پژوه ش 61 نف ر انتخ اب ش د ک ه ب ه ص ورت داوطلبان ه پرسش نامهها را پ ر کنن د .
ما که ای ورود ب ه مطالع ه در نمون هی س رطانی عب ارت ب ود از: داشــتن پرونــدهی پزشــکی و دریافــت تشــخیص ابتــا بــه س رطان زی ر نظ ر متخص ص، م دت بیم اری س رطان بالات ر از یکس ال، دریاف ت حداق ل یکب ار ش یمی درمان ی، ع دم ابت ا به اخت الات روانپریش ی. ما که ای ورود ب ه مطالع ه در نمون هی نرم ال عب ارت ب ود از: ع دم ابت ای ف رد ب ه بیم اری س رطان ،عــدم ابتــا و عــدم ســابقهی بیماریهــای اعصــاب و روان بــود .ما که ای خ روج از مطالع ه عب ارت ب ود از: ابت ا ب ه اخت الات روانپریش ی، ب روز ه ر عارض هی جس مانی ی ا روان ی ک ه مان ع پاس خگویی بیم اران ب ه پرسش نامه ش ود، داش تن وابس تگی به م واد ی ا س ومصرف م واد و ابت ا ب ه اخت ال پزش کی عم ده ای ب ه ج ز س رطان ی ا بیم اری جس مانی مزمن ی ب ه جز س رطان.
ابزارهــای مــورد اســتفاده در پژوهــش شــامل مقیــاس فاجعهســازی درد، مقیــاس راهبردهــای مقابلــهای و مقیــاس تــابآوری بــود.
مقیـاس فاجعـه سـازی درد) PCS( توسـط سـالیوان و همـکاران )81( سـاخته شـد و هـدف آن ارزیابـی ابعـاد مختلف فاجعهسـازی درد و مکانیـزم اثـر ایـن فاجعهسـازی بود. این مقیاس 13 سـوالی دارای سـه خـرده مقیـاس نشـخوار، بزرگنمایـی و درماندگـی میباشـد و ایـن سـه خـرده مقیـاس افـکار منفـی بـا درد مرتبط را ارزیابـی میکننـد. پرسشـنامه بـه صـورت لیکرتـی از 0 )هیـچ وقـت( تـا 4 )همیشـه( میباشـد و شـرکت کننـدگان از بین آنها بـرای توصیـف 13 احسـاس و فکر متفـاوت مرتبط بـا تجربه درد انتخـاب میکننـد. نمـرات پایینتـر نشـان دهندهی فاجعهسـازی کمتـر میباشـد. نمـره کلی بـا جمع کردن پاسـخ های داده شـده بـه هـر 13 آیتـم بـا دامنه 0 تا 52 به دسـت میآیـد. در پژوهش محمـدی و همـکاران )91( آلفای کرونباخ در خرده مقیاس نشـخوار برابـر بـا 65/0، در بزرگنمایـی برابـر بـا 53/0، در درماندگی برابر بـا 81/0 و در نمـره کل مقیـاس برابـر بـا 84/0 گزارش شـد .
مقی اس ت اب آوری) CD-RISC( توس ط کونور و دیویدس ون)02( س اخته ش د و ه دف از تهی هی آن تفکی ک اف راد ت اب آور از غیرتــابآور در گروههــای بالینــی و غیربالینــی بــوده اســت و میتوان د در موقعی ت ه ای پژوهش ی و بالین ی م ورد اس تفاده قــرار گیریــد. ایــن پرسشــنامه 25 عبــارت دارد کــه در یــک مقی اس لیکرت ی بی ن صف ر )کام اً نادرس ت( ت ا پنج )همیش ه درس ت( نم ره گ ذاری میش ود. بنابرای ن طی ف نم رات آزم ون بیــن 0 تــا 100 قــرار دارد. نمــرات بالاتــر بیانگــر تــاب آوری بیش تر آزمودن ی اس ت. ای ن پرسش نامه دارای 5 خ رده مقی اس تص ور از شایس تگی فـردی، اعتم اد ب ه غرای ز ف ردی تحم ل عاطف ه منف ی، پذی رش مثب ت تغیی ر و رواب ط ایم ن، کنت رل و تاثیــرات معنــوی میباشــد. کونــور و دیویدســون )02( ضریــب آلف ای کرونب اخ مقی اس ت اب آوری را 89/0 گ زارش ک رده ان د .همچنیــن ضریــب پایایــی حاصــل از روش بازآزمایــی در یــکفاصل ه 4 هفت ه ای 87/0 ب وده اس ت. ای ن مقی اس در ای رانتوس ط محم دی) 21( هنجاریاب ی ش ده اس ت و ضری ب آلف ای کرونبــاخ گــزارش شــده 89/0 میباشــد.
پرسشــنامه مقابلــه بــا موقعیتهــای فشــارزا) CISS( توســط اندل ر و پارک ر )22( س اخته ش د. ای ن پرسش نامهی 48 س والی دارای س ه خ رده مقی اس مقابل ه مس اله م دار )برخ ورد فع ال ب ا مس اله در جه ت مدیری ت و ح ل آن(، مقابل ه هیج ان م دار )تمرک ز ب ر پاس خهای هیجان ی ب ه مس اله( و مقابل هی اجتنابی
)فــرار از مســاله( میباشــد. پاســخها بــه صــورت لیکرتــی از هرگ ز )1( ت ا همیش ه )5( مش خص ش ده اس ت. بنابرای ن نم رهی اف راد در ه ر ی ک از س بکهای مقابل های از 16 ت ا 80 اس ت و س بک خ اص ف رد ب ا توج ه ب ه نم رهای ک ه در پرسش نامه گرفتــه اســت مشــخص میشــود. پایایــی پرسشــنامه توســط اندل ر و پارک ر )22( ب ا آلف ای کرونب اخ ب ه ترتی ب در دانش جویان پســر و دختــر عبــارت اســت از: مقابلــه مســاله مــدار 92/0 و 85/0، هیجــان مــدار 82/0 و 85/0 و اجتنابــی 85/0 و 28/0.
قریشــی راد )32( آلفــای کرونبــاخ در خرده مقیاسهــای مســاله م دار، هیجانم دار و اجتناب ی را ب ه ترتی ب 85/0، 55/0 و 38/0 گ زارش ک رد.
دو گ روه بیم اران و اف راد س الم فق ط از لح اظ تحصی ات همتا ش دند چ ون همت ا س ازی آنه ا از نظ ر جن س، س ن و وضعی ت زناشــویی منجــر بــه از دســت دادن بســیاری از افــراد نمونــه میشــد در حالــی کــه در پژوهــش حاضــر تعــداد نمونههــا انــدک بودنــد .60 درصــد افــراد مــورد مطالعــه تحصیــات لیس انس داش تند.
یافتهها
از 122 نف ر آزمودن ی 61 نف ر) 50 درص د( از این اف راد زن و 06 نف ر) 2/49 درص د( از ای ن اف راد م رد بودن د و ی ک آزمودن ی نیــز بــه دلیــل پاســخهای نامعتبــر کنــار گذاشــته شــد در نتیج ه تع داد اف راد نمون ه 121 نف ر بودن د. بررس ی اطاع ات دموگرافی ک نش ان داد ک ه دامن هی س نی اف راد ش رکت کننده در پژوه ش بی ن 87 -18 س ال و میانگی ن س نی 15±38 ب ود .
میانگیــن ســنی افــراد ســالم و بیمــاران تفــاوت معنــاداری نداشــت. همچنیــن بیــن متغیرهــای پژوهــش از نظــر جنســیت تفــاوتمعن یداری یاف ت نش د. اطاع ات مرب وط ب ه وضعی ت تاه ل دو نمون هی بیم ار و س الم در ج دول 1 آورده ش ده اس ت.

جدول1. فراوانی و درصد فراوانی وضعیت تاهل افراد نمونه

درصد فراوانی تعداد نمونه
29/4 35 مجرد
55/9 67 متاهل
9/8 13 مطلقه
4/9 6 بیوه
100 121 کل
جدول2. میانگین و انحراف معیار خرده مقیاسهای پژوهش را نشان میدهد .
جدول2. میانگین و انحراف معیار نمرههای تاب آوری، مقابله با استرس و فاجعهسازی درد در گروه سالم و بیمار سرطانی
گروه سالم انحراف معیار میانگین انحراف معیار میانگین متغیر
3/13 13/37 1/90 15/65 تصور از شایستگی فردی
2/76 11/72 2/55 13/40 تحمل عاطفه منفی
2/40 8/25 2/24 9/47 پذیرش مثبت تغییر و روابط ایمن
1/38 5/54 1/41 6/04 کنترل
1/59 3/25 1/28 3/73 تأثیرات معنوی
7/79 42/15 4/56 48/32 نمره کل تاب آوری
6/00 52/66 3/99 49/73 راهبرد مساله مدار
5/23 53/64 3/17 50/03 راهبرد هیجان مدار
6/09 51/87 4/21 50/42 راهبرد اجتنابی
2/10 6/88 2/41 6/44 نشخوار
4/19 11/01 3/76 9/96 درماندگی
2/21 5/76 1/69 4/59 بزرگنمایی
6/52 23/66 5/85 21/00 نمره ی کل درد
ب ه منظ ور بررس ی تف اوت بی ن دو گ روه از لح اظ متغیره ای پژوه ش از تحلی ل واریان س چن د متغی ری اس تفاده ش د. پی ش از بی اننتای ج، ابت دا مفروض هی همگن ی واریانسه ای متغیره ای پژوه ش ب ا آزم ون لوی ن تایی د ش د. ب ه منظ ور مقایس هی دو گ روه س المو بیم ار از تحلی ل واریان س چن د متغی ری اس تفاده ش د ک ه نتای ج آن در ج دول زی ر آورده ش ده اس ت.
معنیداری F میانگین مجذورات درجهی آزادی مجموع مجذورات متغیر
0/00 11/98 81/26 2 162/52 تصور از شایستگی فردی
0/003 6/08 43/07 2 86/14 تحمل عاطفه منفی
0/018 4/18 22/93 2 45/86 پذیرش مثبت تغییر و روابط ایمن
0/1 1/78 3/52 2 7/04 کنترل
0/1 2/20 4/68 2 9/36 تأثیرات معنوی
0/00 14/36 584/58 2 1169/17 نمره کل تاب آوری
0/007 5/11 131/32 2 262/63 راهبرد مساله مدار
0/00 11/68 215/46 2 430/93 راهبرد هیجان مدار
0/3 1/14 31/02 2 62/05 راهبرد اجتنابی
0/00 0/78 4/12 2 8/25 نشخوار
0/02 0/96 15/36 2 30/71 درماندگی
0/03 5/02 19/73 2 39/47 بزرگنمایی
0/00 2/73 106/28 2 212/56 نمره ی کل درد
جدول 3. نتایج حاصل از تحلیل واریانس چند متغیری بر روی میانگینهای متغیرهای پژوهش در گروه سالم و بیمار
معنیداری خطا df فرضیهی df F ارزش نام آزمون
0/012 216/00 20/00 1/92 0/30 اثر پیایی
0/006 214/00 20/00 2/06 0/70 لامبدای ویلکز
0/003 212/00 20/00 2/19 0/41 اثر هتلینگ
0/000 108/00 10/00 4/24 0/39 بزرگترین ریشهی روی
نتای ج ج دول 3 نش ان میده د ک ه ب ا توج ه ب ه معن یداری لامب دای ویلک ز، حداق ل از لح اظ یک ی از متغیره ای پژوه ش بی ن دو گ روه س الم و بیم ار تف اوت معن یدار وج ود دارد. ب رای پ ی ب ردن ب ه ای ن تف اوت از تحلی ل واریان س ی ک راه ه در مت ن مان وا اس تفاده ش د ک ه نتای ج آن در ج دول 4 آورده ش ده اس ت.
جدول 4. نتایج حاصل از تحلیل آنوا در متن مانوا بر روی میانگینهای متغیرهای پژوهش در گروه سالم و بیمار
بــا توجــه بــه جــدول 4، از نظــر تمامــی متغیرهــای پژوهــش بی ن دو گ روه س الم و بیم ار تف اوت معن یداری وج ود دارد ب ه ج ز متغیره ای کنت رل، تاثی رات معن وی و راهب رد اجتناب ی.
بحث
س رطان ع اوه ب ر اینک ه ی ک بیمـاری جس می اس ت، ی ک بیم اری روان ی نی ز محس وب میش ود و بای د فاکتوره ای روانی را در ای ن بیم اری م ورد توج ه ق رار داد و ب ر روی آن کار ک رد .همچنی ن س رطان میتوان د ی ک بیم اری مرتب ط ب ا ش رایط زندگ ی نی ز باش د. ه دف از پژوه ش حاض ر مقایس ه ی بیماران مبت ا ب ه س رطان و اف راد ع ادی از نظ ر تـاب آوری، مقابل ه بــا اســترس و فاجعــه ســازی درد میباشــد. تحلیــل یافتههــا نش ان داد ک ه بی ن دو گ روه س الم و بیم ار در تمام ی خ رده مقیاسه ا ب ه ج ز کنت رل، تاثی رات معن وی و راهب رد مقابل ه اجتناب ی تف اوت معن یدار وج ود دارد و بی ن دو جن س م رد و زن هی چ تف اوت معن یداری در خ رده مقیاسه ا یاف ت نش د .بــه تازگــی توجــه بــه عوامــل روانشــناختی و نقــش آنهــا در چگونگــی شــرایط زندگــی بیمــاران درد مزمــن و توجــه بــه راهکارهــای بهبــود ایــن عوامــل توجــه ویــژهای اعمــال شــده اس ت. پژوهشه ای مختلف ی انج ام گرفت ه اس ت ک ه ب ا نتای ج پژوهــش حاضــر همسوســت. از جملــه ویگــر و کالتابیانــو)42( نقــش تــابآوری و اســتراتژی کنــار آمــدن بــا اســترس را بــر کارکــرد روانشــناختی بیمــاران بــا درد مزمــن بررســی کردنــد و ب ه ای ن نتیج ه رس یدند ک ه ت اب آوری اگرچ ه ب ر س امت روان و کیفی ت زندگ ی تاثی ر مثب ت دارد ول ی ب ر درد مزم ن اف راد تاثی ری نداش ت و ای ن اف راد درد را فاجع ه آمی ز برداش ت میکردنــد. گلــکاری و همــکاران )52( نشــان دادنــد نشــانههای افســردگی و تفکــر فاجعهآمیــز در دورهی بیم اری وخیــم ب ود ول ی بع د از بهب ودی از آس یب و بیم اری، ای ن عای م به س مت بهب ود پی ش رف ت ول ی اضط راب درد در دورهی بیم اری و بع د از بهب ود همچن ان وج ود داش ت. اس ترجن)62( بی ان ک رد ک ه ویژگــی شــخصیتی فاجعهســازی درد در برخــی افــراد ســبب میشــود درد را بــا شــدت بیشــتری احســاس کننــد و در نتیج ه ای ن ام ر س بب ب روز پیامده ای اجتماع ی- هیجان ی منفــی میگــردد کــه راهبردهــای کنــار آمــدن بــا بیمــاری واس ترس ناش ی از بیم اری را نی ز ب رای ای ن اف راد دچار مش کل میکنــد. محققــان دریافتنــد کــه خصوصیــت فاجعهســازی درد نقــش بــا اهمیتــی را در انطبــاق بــا درد روزانــهی ناشــی از بیمــاری بــازی میکنــد )72(. باورهــای فاجعهســازی درد ،س بب میش ود ف رد ب ا ش دت بیش تری درد را ح س کن د و در نتیج ه تحم ل درد ب رای وی س خت و طاق ت فرس ا خواه د ب ود و ت اب اوری ف رد نی ز کاه ش مییاب د. معم ولا درد مزم ن در بیماریه ا ب ا س امت روان پایی ن مرتب ط ش ده اس ت. اف راد ب ا س طح ب الای ت ابآوری معم ولا میتوانن د ب ا درد ناش ی از بیماریه ا مقابل ه کنن د و نش انههای افس ردگی در ای ن اف راد ب ه دلی ل مقابل هی کار آم د کاه ش مییاب د. ول ی اف راد بیم ار ب ه دلی ل س یر طولان ی بیم اری ک م ک م تحلی ل میرون د و ت ابآوری آنه ا کاه ش مییاب د و ب ه س مت فاجعهس ازی درد پیــش میرونــد)82(. در واقــع تــابآوری میتوانــد تفاوتهــای ف ردی را در تج ارب روب هرو ش دن ب ا درد توضی ح ده د و ای ن خصیص ه ب ه خوب ی میتوان د توضی ح ده د ک ه چ را برخ ی افــراد در برابــر بیمــاری خــود را میبازنــد و ناامیــد میشــوند در عیــن حــال برخــی افــراد از همیــن بیمــاری و درد بــرای ارتق ای زندگ ی و بهب ود کیفی ت زندگ ی خ ود به ره میبرن د )92(. آلچول ر و هم کاران )03( در تحقیق ات خ ود ب ه ای ن نتیج ه رســیدند کــه تــاب آوری نقــش مهمــی در ســامت روان فــرد ب ازی میکن د ول ی اف رادی ک ه ب ا درد ناش ی از بیم اری دس ت و پنج ه ن رم میکنن د س طح ت ابآوری ب ه م رور کاه ش پی دا میکنــد و آســیبپذیری ایــن افــراد در برابــر درد ممکــن اس ت افزای ش پی دا کن د. والک ر و هم کاران)13( نش ان دادن د راهبردهــای مقابلــه بــا اســترس و کنــار آمــدن بــا درد بــه خصوصی ات و تفاوته ای ف ردی نی ز بس تگی دارد. همچنی ن پژوهشــگران دریافتنــد کــه راهبردهــای مقابلــه بــا اســترس و کن ار آم دن ب ا درد میتوان د ب ه فرایندهای رش دی فرد، س بک دلبس تگی و پیچیدگیه ای فراین د درمان ی نی ز مرب وط باش د.
از ط رف دیگ ر برخ اف پژوه ش حاض ر، پژوه ش م ک کراک ن و اکلســتون )23( نشــان داد کــه هیــچ کــدام از راهبردهــای مقابلــه ای مشــخصا بــرای بیمــاران مبتــا بــه درد از دیگــری مفیدت ر نیس ت و نس بت ب ه ه م ارجحیت ی ندارن د. در پژوهش پراسرتس ری، هول دن، کی ف و ویلک ی )33( س بکهای مقابل های دیگ ری از جمل ه س بک برخ اف س بک پژوه ش حاض ر در نظ ر گرفت ه ش ده ب ود و فق ط در جن س م رد پژوه ش را انجام داده بودن د و جنس یت زن را در نظ ر نگرفت ه بودن د.
در تبییــن ایــن یافتههــا میتــوان گفــت کــه شــواهد تجربــی نشــان دادهانــد عوامــل روانشــناختی نســبت بــه شــاخصهای مرتبــط بــا بیمــاری ارتبــاط قــوی تــری بــا ناتوانــی دارد)43(. بیماریهــای مزمــن میتواننــد فــرد را بــا چالشهــا و تهدیدهای ی از جمل ه درد، بدش کلی، تخری ب و صدم ه رس اندن ب ه عملک رد جس مانی، تهدی د زندگ ی و تغیی ر در دورنم ای آینــده مواجــه ســازند )53(. فاجعــه ســازی درد میتوانــد یــک عام ل خط ر س از ب رای درد مزم ن و ناتوان ی باش د )63(. می زان بــالای فاجعهســازی میتوانــد در افــراد بــه توجــه انتخابــی مرتب ط ب ا درد منج ر ش ود. اف راد ب ا فاجع ه س ازی درد ب رای کنت رل ی ا فرونش انی اف کار مرتب ط ب ا درد س ختی و مش کل بیش تری را تجرب ه میکنن د و عملک رد جس مانی و ش ناختی آنه ا بیش تر توس ط انتظ ار درد آش فته میش ود )73(. اگ ر درد به عن وان تهدی د کنن ده تفس یر ش ود، از طری ق فراین د ش ناختی فاجعــه ســازی، تــرس مرتبــط بــا درد تشــکیل میگیــرد .ای ن منج ر ب ه رفت ار اجتناب ی و گ وش ب ه زنگ ی نس بت ب ه احساســات بدنــی و درد میشــود کــه یــک الگــوی مزمــن و همیشــگی از ناتوانــی تــداوم مییابــد )83(. افــراد بــا توجــه بــه تفاوته ای ف ردی واکنشه ای متفاوتـی نس بت ب ه س رطان نشــان میدهنــد. پژوهشهــا نشــان داده انــد کــه تفاوتهــای ف ردی در تجرب ه هیجان ات منف ی در تندرس تی ضعی ف نق ش دارد. در واق ع ای ن بع د ش خصیتی، آس یب پذی ری نس بت ب ه بیم اری را بیش تر میکن د )93(. پژوهش گران نش ان داده ان د ک ه راهبرده ای مقابل ه ه م ادراک اف راد از ش دت درد و ه م توانایی آنه ا ب رای کنت رل و تحم ل درد و نی ز فعالیته ای روزم ره را تحــت تاثیــر قــرار میدهــد.
ای ن پژوه ش ب ه دلی ل ش رایط خ اص بیم اران س رطانی دارای محدودیته ای خاص ی ب ود از جمل ه ناتوان ی در تعمیمپذی ری یافتههــا بــه انــواع دیگــر بیماریهــا و تعمیمپذیــری یافتههــا ب ه بیم اران ش هرهای دیگ ر. همچنی ن جم ع آوری داده-ه اب ا اس تفاده از پرسش نامه، اس تفاده از نمونهگی ری در دس ترسو ک م ب ودن تع داد اف راد نمون ه ب ه دلی ل خ اص ب ودن نمون ه از دیگــر محدودیتهــای پژوهــش اســت. بنابرایــن پیشــنهاد میش ود در پژوهشه ای آت ی ع اوه ب ر پرسش نامه از ابزاره ای دیگ ری مث ل مصاحب ه نی ز اس تفاده ش ود، همچنی ن از روش نمونهگی ری تصادف ی اس تفاده ش ود و تاثی ر عوامل ی ک ه در این پژوه ش بررس ی ش د ب ر س ایر بیماریه ا نی ز بررس ی ش ود .از آنج ا ک ه از همراه ان بیم اران س رطانی بعن وان نمون ه س الم اس تفاده ش د میت وان ب ه عن وان محدودی ت پژوه ش در نظ ر گرف ت چ ون اکث را از اعض ا خان واده بیم اران س رطانی هس تند و بدلی ل داش تن ارتب اط عاطف ی تنگاتن گ ب ا بیم ار ممکنس ت پاســخ معمولــی از نظــر مکانیســمهای تــاب آوری، مقابلــه بــا اســترس و فاجعهســازی درد کــه اصلــی تریــن متغیــر هــای مــورد بررســی اســت نداشــته باشــند و بایــد در پژوهشهــای آت ی ای ن نکت ه م ورد توج ه ق رار گی رد و نمون هی اف راد س الم بهت ر اس ت از بس تگان و نزدی کان بیم ار نباش د. همچنی ن خود گزارش ی ب ودن ابزاره ای م ورد اس تفاده از محدودی ت پژوه ش بــه شــمار مــیرود لــذا در پژوهشهــای آتــی از ابزارهــای عینیت ری ک ه س وگیری کمت ری در رابط ه ب ا نظ ر آزمودن ی دارن د، ب ه کار گرفت ه ش ود. ب ا توج ه ب ه اینک ه ای ن پژوه ش بــر روی بیمــاران ســرطانی انجــام گرفــت، پیشــنهاد میشــود ایــن متغیرهــا را بــر روی ســایر بیمــاران نیــز مــورد پژوهــش ق رار دهن د. پیش نهاد میش ود در مطالع ات آت ی متغیره ای دیگ ری نی ز در پژوه ش ب ر روی بیم اران س رطانی م ورد توجه ق رار گی رد و ب ا پژوه ش حاض



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید