فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 7، شماره 4، تابستان1396
5310157-136770

بررسی بروز و شدت تهوع و استفراغ بعد از عمل جراحی تحت بیهوشیعمومی القا شده با دوزهای مختلف پروپوفول
جواد شاهین فر1، حسین زراعتی2*، مریم قربان زاده3، شایان وفایی4، فهیمه هاشمی5
مربی، متخصص بیهوشی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، بجنورد، ایران.
مربی، گروه هوشبری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، بجنورد، ایران.
مربی، گروه هوشبری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، بجنورد، ایران.
کارشناس هوشبری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، بجنورد، ایران.
کارشناس هوشبری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، بجنورد، ایران
15917806

تاریخ دریافت:/19 1/6931تاریخ بازبینی:/17 3/6931تاریخ پذیرش:/13 4/6931چکیده
زمینـه و هـدف: تهـوع و اسـتفراغ از عـوارض شـایع پس از عمل جراحی اسـت؛ کـه اثرات زیـان بـاری دارد. پروپوفـول جدیدترین دارو بـرای القا و نگهـداری بیهوشـی اسـت. امـروزه مصـرف آن بـه دلیـل شـروع اثر سـریع ،مـدت اثر کوتـاه، داشـتن خاصیت ضدتهـوع و اسـتفراغ و احسـاس راحتی بعـد از عمـل ،رو بـه افزایش می باشـد .
5774404900003پژوھشی

مقالھ

پژوھشی

مقالھ

مـواد و روش هـا: در ایـن کارازمایـی بالینـی تعداد 09 بیمـار کاندید عمـل جراحی عمومی به صورت تصادفی در سـه گروه تقسـیم بندی شـدند. در گـروه اول القـای بیهوشـی بـا دوز 5/1 میلیگـرم بـه ازای هـر کیلـو وزن بدن پروپوفـول، در گروه دوم، القای بیهوشـی بـا دوز 2 میلی گرم بـه ازای هر کیلـو وزن بـدن پروپوفـول و در گـروه سـوم، القـای بیهوشـی بـا دوز 5/2 میلیگرم بـه ازای هر کیلـو وزن بدن پروپوفول انجام شـد. بر اسـاس مقیاس خودگزارشـی و چـک لیسـت ثبـت تعـداد اسـتفراغ، ارزیایـی شـدت و بـروز تهوع و اسـتفراغ در سـه مرحله، یعـد از عمل؛2 و 6 سـاعت بعـد از عمل انجـام شـد. داده ها توسـط نرم افـزار مورد انالیـز و تحلیل قـرار گرفت.
یافتههـا: یافتههـا نشـان داد کـه بین سـن، جنسـیت، مـدت زمان ناشـتا، مدت زمـان عمل در سـه گروه تفـاوت معنـی داری وجود ندارد .بر اسـاس آزمـون آمـاری انالیـز واریانـس یـک طرفـه بیـن سـه گـروه در مرحله ریـکاوری2 ، و 6 سـاعت بعد از عمل تفـاوت بین شـدت و بروز تهوع و اسـتفراغ معنی داری نمی باشـد.
نتیجهگیـری: پروپوفـول بـا دوز منقسـم، دارای تاثیـر خـوب و مشـابه در کنتـرل تهـوع و اسـتفراغ بعـد از عمـل جراحـی می باشـد. بنابراین شـیوه تجویـز پروپوفـول )بـا دوز منقسـم و بـدون نیـاز به پمپ( سـاده و ارزان اسـت.
واژه های کلیدی: بروز تهوع، بروز استفراغ، بیهوشی عمومی، پروپوفول
مقدمه

نویسنده مسئول: حسین زراعتی، خراسان شمالی، بجنورد، خیابان شهریار، دانشکده پرستاری و مامایی
[email protected] :پست الترونیک
تهــوع تجربــه ذهنــی و ناخوشــایندی اســت کــه بــه صــورت تمای ل بـه اس تفراغ ک ردن بـه طـور مبه م ب ه اپـی گاس تر و ش کم ارج اع و اس تفراغ نی ز ب ه بی رون ریخت ن محتوی ات پــرزور معــده از دهــان گفتــه میشــود)1(. امــروزه تهــوع و اسـتفراغ یکـی از ش ایعترین ع وارض بع د از عم ل میباشـد .فاکتوره ای خط ر وی ژه ب رای ته وع و اس تفراغ بعد عمل ش امل جن س مون ث، س ابقهی بیم اری حرک ت ی ا ته وع و اس تفراغ بع د عم ل و اس تفاده از مخدره ا بع د از عم ل میباش د ک ه ب روز ته وع و اس تفراغ بع د عم ل ب ا تع داد فاکتوره ای حاض ر مرتبــط بــوده و اثربخشــی درمــان پروفیلاکتیــک، وابســته بــه خط ر پی ش از عم ل ب رای بیم ار میباش د و اداره مق رون ب ه صرف ه ته وع و اس تفراغ بع د عم ل بای د ب ا ملاحظ ه ریس ک زمین های بیم ار انج ام پذی رد. اگ ر چ ه اقدام ات پروفیلاکتی ک جه ت جلوگی ری از ته وع و اس تفراغ بع د عم ل واضح ا موثرت ر از درمــان میباشــد ولــی گروهــی از بیمــاران حتــی پــس از درمــان پروفیلاکتیــک مناســب نیازمنــد بــه درمــان تهــوع و اســتفراغ بعــد عمــل میباشــند)2(.
ته وع و اس تفراغ بع د عم ل ی ک اس ترس ب رای بیم ار، ج راح و متخص ص بیهوش ی اس ت و باع ث ایج اد احس اس پریش انی و آش فتگی در بیم ار، احس اس تنف ر، افزای ش اضط راب و ع دم کارای ی وی میش ود و در ص ورت ادام ه آن س بب اف ت فش ار خ ون و کاه ش ضرب ان قل ب، خس تگی، درد ش کم، تحری ک پذی ری و اخت لال خ واب و ت رس، آس یب ب ه س اختمان فوقانی دس تگاه گ وارش، خونری زی داخ ل چش م، افزای ش فش ار داخل مغــز، زخــم و تــرک خــوردن پوســت 3)و4( و همچنیــن باعــث تاخی ر در ترخی ص از ات اق ری کاوری ب ه می زان 47-60 دقیق ه میش ود)5( و نیازمن د اقدامه ای مراقبت ی و درمان ی اضافهت ری اس ت ک ه هزین ه بیم ار و سیس تم درمان ی را افزای ش میده د .نتای ج تحقیق ات نش ان داده ان د ک ه بیم اران برای پیش گیری و درم ان ای ن عارض ه حاضرن د مقادی ر زی ادی هزین ه نماین د ی ا حت ی ترجی ح میدهن د ک ه درد داش ته باش ند ب ه ج ای آن ک ه دچ ار ته وع و اس تفراغ ش وند6)و7(.
عوام ل موث ر در ش یوع ته وع و اس تفراغ پ س از عم ل، برخ ی غیرمرتب ط ب ا بیهوش ی از قبی ل: جن س، س ن، چاق ی، اضطراب قب ل از عم ل، ن وع عم ل جراح ی و س ابقه ته وع و اس تفراغ در بیهوش ی قبل ی ب وده و بعض ی عوام ل از جمل ه ن وع داروه ای بیهوشــی مصرفــی، تکنیــک ونتیلاســیون و میــزان مصــرف م واد مخ در مرتب ط ب ه بیهوش ی میباش د8)و9و01(. پیش گیری از بــروز تهــوع و اســتفراغ پــس از عمــل در افــراد در معــرض خط ر، نظی ر بیم اران چ اق، مبتلای ان ب ه دیاب ت و خانمه ای ب اردار از اهمی ت خاص ی برخ وردار اس ت11)و21(. در ح ال حاض ر بــرای پیشــگیری و درمــان تهــوع و اســتفراغ پــس از عمــل جراح ی، داروه ای متنوع ی اس تفاده میش وند ک ه مهمتری ن آنهــا عبارتنــد از: بوتیروفنونهــا، بنزآمیدهــا، مهارکنندههــای گیرندههــای هیســتامینی، مهارکننــده گیرندههــایموســکارینی و مهارکنندههــای گیرندههــای پنــج هیدروکســی تریپتامی ن3)31( ای ن داروه ا اگرچ ه ت ا ح دودی موثرن د، ام ا نتوانس ته ان د ش یوع ته وع و اس تفراغ پ س از عم ل جراح ی را در ح د قاب ل قبول ی کاه ش دهن د. گذش ته از آن ه ر ی ک از ای ن داروه ا خ ود عوارض ی را ب ر بیم ار تحمی ل میکنن د و هزینههــای بیمارســتانی را افزایــش میدهنــد)41(.
پروپوفــول دارویــی اســت از خانــواده آلکیــل فنلهــا کــه خاصی ت خ واب آوری آن در س ال 1970 کش ف ش د و اولی ن ب ار در س ال 1977 در بیهوش ی اس تفاده گردید)51(. ای ن دارو در آب نامحل ول اس ت و ب ه ص ورت امولس یون ح اوی 10% روغ ن س ویا ،25/2% گلیس رول و 2/1% لس یتین )ج زء اصل ی قطع ه فســفاتید زردهی تخــم مــرغ( تهیــه میشــود. کــه بــه علــت وجــود لســیتین میتوانــد در بیمــاران مســتعد، واکنشهــای آلرژی ک ایجـاد کن د. اث ر هیپنوتی ک ای ن دارو ب ه عل ت اث ر برگیرندهه ای GABA در سیس تم اعص اب مرک زی اس ت )51،
16، 71( ایــن دارو امــروزه پرکاربردتریــن خــواب آور در بیهوشــی اس ت ک ه ب رای الق ا و نگه داری بیهوش ی و نی ز آرامبخش ی مص رف میش ود و دارای حداق ل ته وع و اس تفراغ در ری کاوری ب وده)71( و دوزه ای تک راری آن در ط ول عم ل جراح ی باع ث تاخیـر در بی داری نمیش ود)81(. اث ر ضدته وع آن احتم الاً ب ه علــت آنتاگونیــزه کــردن گیرندههــای دوپامینــی در سیســتم عصب ی مرک زی ب وده و اث ر ضداس تفراغ آن ب ه عل ت ب الا بردن آس تانه تحری ک مرک ز اس تفراغ و کاه ش حساس یت محلهای اتص ال اعص اب ک ه مرک ز اس تفراغ را ب ه مناط ق حس اس پیلور و دوازده ه متص ل میکن د؛ میباش د. همچنی ن تجوی ز ای ندارو باع ث افزای ش پریستالتیس م مع ده میگ ردد)91(. پروپوف ول خیل ی س ریع در کب د متابولی زه ش ده و از طری ق ادرار و مدف وع دف ع میش ود. البت ه ریهه ا نی ز در متابولی زم ای ن دارو نق ش غیرقاب ل انکار دارن د)02(.
ل ذا ب ا توج ه ب ه اینک ه از ی ک ط رف ته وع و اس تفراغ پ س از عمــل جراحــی از اهمیتــت بالایــی برخــوردار بــوده و حتــی میتوان د بس یار خطرن اک و آزاردهن ده باش د و از ط رف دیگ ر ن وع داروه ای مصرف ی و روش بیهوش ی ب ر ته وع و اس تفرغ پــس از عمــل جراحــی موثــر بــوده و همچنیــن بــا توجــه بــا اینک ه پروپوف ول ام روزه پرکاربردتری ن خ واب آور در بیهوش ی اس ت. و نی ز ب ا توج ه ب ه نتای ج متض اد مطالعات ی ک ه ت ا ب ه ح ال ص ورت گرفت ه و نی ز ع دم انج ام مطالع ه ای روی دوز مناس ب پروپوف ول، ای ن مطالع ه به بررس ی ب روز و ش دت تهوع و اس تفراغ بع د از عم ل جراح ی تح ت بیهوش ی عموم ی الق ا شــده بــا دوزهــای مختلــف پروپوفــول میپــردازد شــاید القــا بیهوشــی بــا دوزهــای مختلــف پروپوفــول بــر بــروز و شــدت ته وع و اس تفراغ موث ر ب وده و بت وان ب ا اس تفاده از دوزه ای مناس ب ب روز و ش دت ته وع و اس تفراغ بع د عم ل جراح ی را کاهــش داد.
روش کار
مطالع ه حاض ر ی ک کارآزمای ی بالین ی تصادف ی س ه گروه ی دوســوکور اســت؛. جمعیــت مــورد مطالعــه، کلیــه بیمــاران 15 -60 س اله مراجع ه کنن ده جه ت انج ام اعم ال جراح ی عموم ی ش کمی )لاپاراتوم ی، کل ه سیس تکتومی و آپاندکتومی(ب ه بیمارس تان ام ام عل ی)ع( شهرس تان بجن ورد ک ه خواه ان بیهوش ی عموم ی جه ت انج ام عم ل جراح ی خ ود میباش ند .بیمــاران بایــد هوشــیار، دارای کلاس 1 و 2 انجمــن بیهوشــی آمری کا) ASA( باش ند. بیماران ی ک ه بیم اری دیاب ت کنت رل نش ده، اس کلرودرمی ی ا بیم اری گوارش ی زمین ه ای دارن د و ی ا در 24 قب ل از عم ل جراح ی داروه ای ض د ته وع و اس تفراغ مص رف ک رده ان د و دارای بیم اری گ وش میان ی میباش ند و کس انی ک ه ناش تا نب وده ان د ی ا دارای س ابقه عم ل جراح ی لگن ی، س ابقه ته وع و اس تفراغ در ط ول24 ســاعت گذش ته میباش ند، نی ز خانمه ای ب اردار و اف راد چ اق ب ا BMI بیش تر از 35، از ای ن پژوه ش خ ارج میش وند. ه م چنی ن بیم اران دارای بیمــاری فشــارخون بــالا، بیمــاری قلبــی و عروقــی، و بیم اران ب ا مش کلات تنفس ی از ای ن مطالع ه ح ذف میش وند.
ایــن کارآزمایــی بالینــی بــا کســب مجــوز از کمیتــه اخــلاق دانشــگاه و ارایــه معرفینامــه از دانشــکده پرســتاری و مامایــی دانشــگاه علــوم پزشــکی خراســان شــمالی بــه بیمارســتان امــام علــی )ع( بجنــورد وکســب اجــازه از مســؤولین و توضیــح اهــداف و روش کار بــه مســؤولین و کارکنــان بخــش مربوطــه انجــام شــد کــد ثبــت کارازمایــی بالینــی ایــن مطالعــه IRCT2016080219359N6 میباشــد .در ای ن پژوه ش ه دف از انج ام پژوه ش ب رای کلی ه ش رکت کنن دگان و همراه ان توضیح داده ش د.، در م ورد محرمانه بودن اطلاع ات ب ه بیم اران اطمین ان داده ش د.، از ه ر گونه پافش اری و اص رار جه ت ش رکت در پژوهـش اجتن اب و رضای ت نام ه کتب ی آگاهان ه بیم اران جه ت ش رکت در پژوهش اخ ذ گردید.
در ابت دا ،90 بیمار به روش نمونه گیری غیراحتمالی در دس ترس انتخ اب ش دند و س پس ب ه ص ورت تصادفی س اده در س ه گروه ) ه ر گ روه 30 نف ر( توزی ع ش دند. حج م نمون ه 90 بیم ار از طری ق مطالع ه پایل وت و فرم ول مقایس ه میانگینه ا ب ا س طح اطمین ان 95 درص د و ت وان آزم ون 90 درص د ب رآورد گردی د .
n= [z(1-α/2) + z(1-β)]2 × (S12 + S22) / (m1 – m2)2
در ای ن مطالع ه، ری زش نمون ه ص ورت نگرف ت. در ای ن مطالع ه محقــق قبــل از ورود بیمــار بــه اتــاق عمــل پرونــده پزشــکی بیمــار را مطالعــه نمــوده و در صــورت دارا بــودن شــرایط ورود بیمــار بــه ایــن مطالعــه پــس از توضیــح کامــل شــیوه انجــام ط رح رضای ت نام ه آگاهان ه کتب ی از بیم اران اخ ذ نم وده و تمــام مــوارد موجــود در فــرم مربوطــه را تکمیــل نمــود و بــر اس اس بلوکه ای تصادف ی در یک ی از س ه گ روه) 1= الق ای بیهوشــی بــا دوز 5/1 میلیگــرم بــه ازای هرکیلــو وزن بــدن 2=القــای بیهوشــی بــا دوز 2 میلیگــرم بــه ازای هرکیلــو وزن ب دن 3=الق ای بیهوش ی ب ا دوز 5/2 میلیگ رم ب ه ازای هرکیل و وزن بــدن قــرار گرفتنــد. پــس از ورود بیمــار بــه اتــاق عمــل جهــت شــروع بیهوشــی مانیتورینگهــای مربوطــه بــه بیمــار وصــل شــده و پیــش درمــان دارویــی بــا 03/0 میلیگــرم بــه ازای هرکیل و وزن ب دن می دازولام و 1 ت ا 2 میکروگ رم ب ه ازای هرکیل و وزن ب دن فنتانی ل انج ام ش د. جهـت الق ا بیهوش ی نیــز بــر اســاس گروهــی کــه بیمــار در آن قــرار گرفــت از دوزه ای مش خص ش ده پروپوف ول اس تفاده ش د. جه ت بل وک عصب ی عضلان ی نی ز از آتراکوری وم ب ا دوز 5/0 میلیگـرم ب ه ازای هرکیلــو وزن بــدن اســتفاده شــد. پــس از اکسیژناســیون بــا اکســیژن100 درصــد بــه وســیله ماســک و ایجــاد شــلی مناســب، لولهگــذاری داخــل تراشــه بــا لولــه تراشــه ســایز استاندارد)براس اس ج دول مربوط ه( انج ام ش د. در ط ول عم ل جراح ی نی ز بیم ار اکس یژن و نیت روس اکس اید با نس بت 50% بــه50% و بــر اســاس میــزان اســتاندارد، و ایزوفلــوران بــا 2.1 MAC دریافــت کــرد .
مق دار مای ع م ورد نی از در ط ول عم ل نی ز براس اس نی از بیمار طب ق روش اس تاندارد محاس به و از س رم رینگ ر اس تفاده ش د ولــی در صــورت ضــرورت اســتفاده از ســرمهای دیگــر از آن ســرمها اســتفاده میشــود .30 دقیقــه بعــد ار شــروع عمــل جراح ی تمام ی بیم اران ب ه می زان 1 ت ا 2 میک رو گ روم ب ه ازای وزن ب دن فنتانی ل دریاف ت میکردن د. در پای ان جراح ی جه ت بی دار ش دن بیم ار نیت روس اکس اید و ایزوفل وران قط ع ش د و تنه ا اکس یژن 100درص د ب ه بیم ار داده ش د س پس لولــه داخــل تراشــه بیمــار در حالــت بیــدار خــارج میگــردد لازم بــه ذکــر اســت کــه ساکشــن ترشــحات قبــل و بعــد از خارجس ازی لول ه تراش ه انج ام ش د. در ص ورت ب روز حال ت ته وع و اس تفراغ ش دید در ط ول دوره ری کاوری و در بخ ش از داروی اوندانســترون بــه میــزان 4 میلیگــرم و در صــورت درد نی ز از داروی پتدی ن ب ه می زان 25 میلیگ رم اس تفاده گردی د.
بای د توج ه داش ت ک ه اندازهگی ری ش دت ته وع و اس تفراغ در ری کاوری توس ط پرس تار ری کاوری بیاط لاع از گ روه بیم ار و در بخش ی ک ه بیم ار بس تری ش د توس ط پرس تاری ک ه از گ روه بیم ار اطلاع ی ن دارد انج ام ش د، لازم ب ه ذک ر اس ت ک ه در ص ورت ب روز ته وع و اس تفراغ ب ه ح دی ک ه بیم ار نی از ب ه دریاف ت داروی ض د ته وع و اس تفراغ داش ته باش د داروی ضدته وع و اس تفراغ براس اس نظ ر پزش ک ب رای بیم ار در نظ ر گرفت ه ش د و بیم ار از ط رح ح ذف میگ ردد. بع د از اتم ام عم ل جراح ی و انتق ال بیم ار ب ه بخ ش جراح ی 2، و6 س اعت پ س از پای ان عم ل جراح ی در ص ورت وج ود حال ت ته وع و اس تفراغ، ش دت و ب روز آن ب ه هم ان روش ذک ر ش ده در ب الا ثبــت میگــردد
ابــزار ایــن پژوهــش شــامل فــرم مشــخصات فــردی، مقیــاس س نجش دی داری و پرسش نامه ثب ت تع داد اس تفراغ ب ود. برای ارزیابــی شــدت تهــوع از مقیــاس ســنجش دیــداری اســتفاده ش د. ای ن اب زار عین ی ش امل ی ک خ ط ک ش 10س انتیمتری بــا مناطقــی بــا ابتــدا و انتهــای معیــن و دامنــه مشــخص اس ت ک ه بیم ار وضعی ت س لامتی خ ود را روی آن مش خص میکنــد. عــدد صفــر نشــاندهنده بهتریــن وضعیــت و عــدد 10 نشــاندهنده بدتریــن وضعیــت میباشــد. همچنیــن بــرای ارزیابی ش دت اس تفراغ، از ش مارش دفع ات اوغ زدن یا اس تفراغ اس تفاده ش د، ب رای تعیی ن اعتب ار علم ی ابزارگ ردآوری دادهها از روش اعتب ار محت وا اس تفاده ش د. ب رای پایای ی نی ز از ضریب همبس تگی اس تفاده ش د. پایای ی ای ن اب زار در پژوه ش حاض ر ،بـا اس تفاده از ضری ب آلف ای کرونب اخ ع دد 88/0 ب ه دس ت آم د.
دادههــای پژوهــش توســط نرمافــزار SPSS ویرایــش 5/11 تجزیــه و تحلیــل شــد. بــه منظــور بررســی توزیــع طبیعــی دادههــای کمــیاز آزمونهــای کولموگــروف- اســمیرنوف و شــاپیروویلک اســتفاده شــد. بــه منظــور مقایســه متغیرهــای کمــی بیــن دو گــروه از آزمــون آمــاری آنالیــز واریانــس یــک طرف ه اس تفاده ش د. س طح معن اداری 05/0 در هم ه آزمونه ا در نظــر گرفتــه شــد.
یافتهها
یافتههــا نشــان داد کــه بیــن ســن، جنســیت، مــدت زمــان NPO، مــدت زمــان عمــل در ســه گــروه تفــاوت معنــیداری وج ود ن دارد و گروهه ا از لح اظ ای ن متغی ر همگ ن میباش ند 0/05)P<(. در ایــن مطالعــه ریــزش نمونــه در هیــچ گروهــی ص ورت نگرف ت.
جدول 1: ویژگیهای فردی مشارکتکنندگان
P گروه 3 گروه 2 گروه 1 گروه
تعداد تعداد تعداد متغیر
0/35 18 21 19 مرد جنس
12 9 11 زن 0/24 42/2±4/8 45/5±6/1 43/2±5/5 میانگین ± انحراف معیار سن )سال(
0/65 9/5±1/1 9/1±0/9 9/9±1/0 میانگین ± انحراف معیار زمان ناشتا بودن)ساعت(
0/19 64/6±11/4 67/2±11/3 61/5±10/1 میانگین ± انحراف معیار مدت زمان عمل جراحی )دقیقه(
یافتهه ای ج دول نش ان میده د ک ه در مرحل ه ری کاوری، نم ره ش دت ته وع در گ روه اول براب ر ب ا 3/2±3/1، در گ روه دوم 9/1±9/0و در گ روه س وم 3/1±5/0 میباش د. ب ر اس اس آزم ون آم اری انالی ز واریان س ی ک طرف ه، در ای ن مرحل ه تف اوت بی ن نم ره ش دت تهوع در س ه گ روه م ورد پژوه ش معن یدار نب وده اس ت) 582/0=P(؛ همچی ن ب ر اس اس آزم ون انالی ز واریان س ی ک طرف ه، در مراح ل 2
)734/0=P( و 6 س اعت) 00/1=P( بع د از عم ل جراح ی میانگی ن نم ره ش دت ته وع در بی ن س ه گ روه نی ز معن یدار نب وده اس ت.
جدول 2. میانگین نمره شدت تهوع در سه گروه مورد مطالعه
تهوع آزمون آنالیز واریانس یک طرفه گروه ها مراحل
گروه سوم گروه دوم گروه اول میانگین ± انحراف معیار میانگین ± انحراف معیار میانگین ± انحراف معیار =0/285 0/5±1/3 0/9±1/9 1/3±2/3 ریکاوری
=0/437 0/0±0/0 0/1±0/7 0/2±1/0 2 ساعت بعد عمل
1.00 0/0±0/0 0/0±0/0 0/0±0/0 6 ساعت بعد عمل
یافتهه ای ج دول نش ان میدهـد ک ه در مرحل ه ری کاوری، نم ره ش دت اس تفراغ در گ روه اول براب ر ب ا 6/1±8/0، در گ روه دوم 2/1±5/0 و در گ روه س وم 7/0±2/0 میباش د. ب ر اس اس آزم ون آم اری انالی ز واریانـس ی ک طرف ه، تف اوت بیـن نم ره ش دت اس تفراغ در س ه گ روه م ورد پژوه ش در مراح ل ری کاوری) 721/0=P=0/372( 2 ،)P( و 6 س اعت) 00/1=P( بع د از عم ل معن یدار نب وده اس ت؛
جدول 3. میانگین نمره شدت استفراغ در سه گروه مورد مطالعه
آزمون آنالیز واریانس یک طرفه گروهها مراحل
گروه سوم گروه دوم گروه اول میانگین ± انحراف معیار میانگین ± انحراف معیار میانگین ± انحراف معیار =0/127 0/2±0/7 0/5±1/2 0/8±1/6 ریکاوری
=0/372 0/0±0/0 0/0±0/0 0/1±0/6 2 ساعت بعد عمل
1.00 0/0±0/0 0/0±0/0 0/0±0/0 6 ساعت بعد عمل
یافتههـای جـدول زیـر نشـان میدهـد کـه بیشـترین بـروز تهـوع در مرحله ریـکاوری مربوط بـه گـروه اول با میـزان بـروز 30 درصد بوده اسـت. میـزان بـروز تهـوع در مرحلـه 2 سـاعت بعـد از عمـل جراحی در سـه گروه بـه ترتیـب 7/6، 3/3 و صفر درصد میباشـد.
جدول 4. میزان بروز تهوع در سه گروه مورد مطالعه
مراحل گروهها
6 ساعت بعد عمل 2 ساعت بعد عمل ریکاوری ندارد دارد ندارد دارد ندارد دارد 30 0 28 2 21 9 تعداد گروه اول
100 0 93/3 6/7 70 30 درصد 30 0 29 1 23 7 تعداد گروه دوم
100 0 96/7 3/3 67/7 23/3 درصد 30 0 30 0 25 5 تعداد گروه سوم
100 0 100 0 83/3 16/7 درصد 1.00 0.78 0.64 ون نتیجه آزم
یافتهه ای ج دول زی ر نش ان میده د ک ه می زان ب روز اس تفراغ در گروهه ا ب ه نس بت گذش ت زم ان ک م ش ده اس ت. بط وری ک ه در گ روه اول در مرحل ه ری کاوری می زان ب روز اس تفراغ برابرب ا 3/23ب وده اس ت ک ه ای ن می زان ب ه 3/3 درص د در مرحل ه 2 س اعت بع د از عم ل رس یده اس ت. همچنی ن در گ روه دوم ای ن روال از 3/3 ب ه صف ر درص د و در گ روه س وم صف ر ب وده اس ت.
جدول 5. میزان بروز استفراغ در سه گروه مورد مطالعه
مراحل گروه ها
6 ساعت بعد عمل 2 ساعت بعد عمل ریکاوری ندارد دارد ندارد دارد ندارد دارد 30 0 29 1 23 7 تعداد گروه اول
100 0 96/7 3/3 76/7 23/3 درصد 30 0 30 0 26 4 تعداد گروه دوم
100 0 100 0 86/7 13/3 درصد 30 0 30 0 28 2 تعداد گروه سوم
100 0 100 0 93/3 6/7 درصد 1.00 0.90 0.32 ون نتیجه آزم
بحث
نتای ج حاص ل از ای ن مطالع ه نش ان داد ک ه ش دت ته وع و اس تفراغ در س ه گ روه در مراح ل ری کاوری ،2 و 6 س اعت بع د از عم ل معن یدار نب وده اس ت؛ در صورت ی ک ه ش دت ته وع و اس تفراغ در ه ر س ه گ روه در مرحل ه ری کاوری و 2 س اعت بع د از عم ل کمت ر ش ده اس ت. می زان ب روز ته وع و اس تفراغ در گروههــا بــه نســبت گذشــت زمــان کــم شــده اســت. بــه ط وری ک ه بیش ترین ب روز ته وع در مرحل ه ری کاوری در گروه اول) 30 درص د( و در مرحل ه 2 س اعت بع د از عم ل جراح ی در ســه گــروه بــه ترتیــب 7/6، 3/3 و صفــر درصــد میباشــد .میــزان بــروز اســتفراغ در گــروه اول در مرحلــه ریــکاوری 3/23درصــد کــه ایــن میــزان بــه 3/13 درصــد در مرحلــه 2 ســاعت بعــد از عمــل رســیده اســت. همچنیــن در گــروه دومای ن روال از 3/3 ب ه صف ر درص د ب وده اس ت.
تهــوع و اســتفراغ از عــوارض شــایع بعــد از بیهوشــی و عمــل جراحــی محســوب میشــود. اگرچــه پروپوفــول بــا دوز ســاب هیپوتیــک بــه علــت اثــرات ضدتهوعــی و نداشــتن عــوارض جانب ی ج دی در مطالع ات مختل ف م ورد اس تفاده واق ع ش ده اس ت. در بررس یهای قبل ی نی ز مص رف پروپوف ول در کنت رل ته وع و اس تفراغ بع د از عم ل موث ر ب وده اس ت)12(.
در مطالع ات قبل ی داخل ی و خارج ی نی ز قاب ل مقایس ه ب ا نتای ج مطالع هی م ا وج ود داش ته اس ت، ب ه گون ه ای ک ه در مطالع ه دیگ ری ک ه ب ه وس یلهی احس ن و هم کاران) 6831( انج ام ش ده ب ود. نتای ج ای ن پژوه ش نش ان دادک ه دو گ روه از نظ ر ته وع و اس تفراغ اخت لاف معن یداری وج ود داش ت .نتیجــه ایــن مطالعــه حاکــی از آن اســت کــه پروپوفــول در مقایســه بــا تیوپنتــال ســدیم از نظــر بــروز تهــوع و اســتفراغ بع د عم ل جراح ی مفیدت ر اس ت. ای ن مطالع ه ب ه نوع ی ب ا مطالع هی م ا همس و ب وده و نش اندهنده نق ش پروپوف ول در کاه ش ته وع و اس تفراغ بع د از عم ل اس ت)22(. در مطالع های دیگ ر ک ه توس ط علیجانپ ور و هم کاران در س ال 1381 انج ام شــد. نتیجــه حاصلــه حاکــی از آن بــود کــه میــزان تهــوع و اس تراغ بع د از عم ل در گ روه پروپوف ول کمت ر از تیوپنت ال س دیم ب ود، ام ا از نظ ر آم اری معن ی دار نب ود)32(.
یافتههــای مطالعــه پازوکــی و همــکاران) 1385( نشــان داد کــه اثــرات ضــد اســتفراغ پروپوفــول و متوکلوپرامیــد مشــابه بودن د. تاثی ر پروپوف ول در کاه ش اوغ زدن ت ا ح دودی بیش تر از متوکلوپرامی د ب ود. ام ا ش یوهی تجوی ز پروپوف ول س اده و ارزان و بــدون عــوارض جانبــی اســت)42(. یوســف مرتضــوی و همــکاران) 1387( در بابــل اثــر داروهــای متوکلوپرامیــد و پروپوف ول هم راه ب ا دگزامت ازون ب ر می زان ته وع و اس تفراغ بع د از عم ل در بیم اران تح ت بیحس ی نخاع ی انج ام دادن د .نتای ج ای ن بررس ی نش ان میده د، ک ه پروپوف ول هم راه ب ا دگزامت ازون باع ث کاه ش ته وع و اس تفراغ بع د از عم ل در بیمــاران تحــت بیحســی نخاعــی شــده اســت)52(. همچنیــن Watcha ط ی مطالع های اع لام نم ود؛ بیماران ی ک ه در ط ی بیهوش ی پروپوف ول اس تفاده کردن د؛ ع لاوه ب ر کاه ش می زان ته وع و اس تفراغ بع د از عم ل، زم ان ری کاوری آن ان نی ز در مقایس ه ب ا هالوت ان کمت ر ب وده اس ت)12(. در بررس ی fujii و هم کاران اث رات تجوی ز دوز ان دک پروپ و ف ول، دروپری دول و متوکلوپرامی د ب ر ش یوع ته وع و اس تفراغ بع د از عم ل م ورد مطالع ه ق رار گرف ت، در ای ن مطالع ه ب ا تجوی ز 5/0 میلیگ رم بــه ازای هــر کیلوگــرم وزن بــدن پروپوفــول و 20 میلیگــرم ب ه ازای ه ر کیلوگ رم وزن ب دن دروپری دول و 2/0 میلیگ رم ب ه ازای ه ر کیلوگ رم وزن ب دن متوکلوپرامی د، می زان ش یوع ته وع و اس تفراغ بع د از عم ل ب ه ترتی ب 13% ب ا پروپوف ول 47% ب ا دروپری دول و 50% ب ا متوکلوپرامی د گ زارش ش د)62(.
بنابرایــن بــا توجــه بــه مطالعــات مذکــور پیشــنهاد میشــود ک ه ای ن دارو ب ه عن وان پروفیلاکس ی ته وع و اس تفراغ بع د از عمــل اســتفاده گــردد )72(. لــذا بایــد مراقبتهــا بــه نحــوی برنامهری زی ش ود ک ه قب ل از اس تفراغ تدابی ر لازم اندیش یده شــود و صرفــا درمــان مشــکل بــه پــس از وقــوع آن موکــول نش ود، ک ه پ س از وق وع عواق ب زیانب ار ته وع و اس تفراغ روی بیم ار آث ار خ ود را ب ه ج ای خواه د گذش ت.
نتیجه گیری
ته وع و اس تفراغ پ س از عم ل جراح ی علیرغ م کارب رد داروها و تکنیکهــای مختلــف بــه عنــوان شــایعترین عارضــه پــس از عم ل جراح ی پابرجاس ت و اس تفاده از داروهـا و روش های مختل ف ادام ه دارد. پژوه ش حاض ر نش ان داد ک ه پروپوف ول ،دارای تاثی ر خ وب و مش ابه در کنت رل ته وع و اس تفراغ بع د از عمــل جراحــی میباشــد. همچنیــن نتایــج نشــان داد کــه اســتفاده از دوز حداقــل پروپوفــول) 5/1 میلیگــرم بــه ازای هرکیلــو وزن بــدن( اثــرات مشــابهی از نظــر پشــیگیری از تهــوع و اســتفراغ بــا دوز حداکثــری ایــن دارو جهــت القــای بیهوش ی دارد؛ ک ه میتوان د بیانکنن ده اس تفاده دوز حداق ل از ای ن دارو در هن گام الق ای بیهوش ی باش د. بنابرای ن ش یوه تجوی ز پروپوف ول س اده و ارزان اس ت. از محدودیته ای ای ن پژوه ش میت وان ب ه اس تفاده از داروی ض د ته وع و اس تفراغ در بیماران ی اس ت ک ه ش دت ته وع و اس تفراغ بالای ی داش تند و اورژانســی بــودن عملهــای



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید