فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 6، شماره 1، پاییز 1394
5292021-164368

مقایسه دو پروتکل حرکت درمانی در آب بر ناتوانی و شدت درد مردان میانسال مبتلا به کمردردهای مزمن
حمیدرضا لطفی1،احمد ابراهیمی عطری2، سید علی اکبر هاشمی جواهری3، کاظم نوروزی *4
كارشناس ارشد آسيبشناسي ورزشي و حركات اصلاحي، دانشكده تربيت بدني و علوم ورزشي، دانشگاه فردوسی مشهد
دانشيار فيزیولوژی ورزش، دانشكده تربيت بدني و علوم ورزشي، دانشگاه فردوسی مشهد
دانشيار آسيبشناسي ورزشي و حركات اصلاحي ، دانشكده تربيت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه فردوسی مشهد
دانشجوی دكتری آسي بشناسی و حركات اصلاحی، دانشكده تربيت بدنی علوم ورزشی، دانشگاه اصفهان
1918005

تاریخ دریافت: 92/10/4931 تاریخ بازبینی: 11/20/94تاریخ پذیرش: 5/4/94چکیده
زمینـه و هـدف: هـدف از ایـن پژوهـش بررسـی و مقایسـه دو پروتـكل حركـت درمانـی در آب بـر ناتوانـی و شـدت درد مـردان ميانسـال مبتـلا بـه كمردردهـای مزمـن بود.
0900001پژوهشـی

مقـاله
64

پژوهشـی

مقـاله

64

مـواد و روشهـا: در ایـن مطالعـه نيمـه تجربی تعداد 36 نفـر از مردان ميانسـال مبتلا به كمردرد مزمن ناشـی از فتق دیسـک كمـری بهعنوان نمونه انتخـاب، و بـه سـه گـروه مسـاوی تمرینـات دراز كشـيده بـه پشـت) 12 نفـر(، پي ـادهروی در آب) 12 نفر( و كنترل) 12 نفر( تقسـيم شـدند. سـپس به گروههـای تجربـی برنامـه حركـت درمانـی منتخـب در آب شـامل 24 جلسـه در 6 هفته و هر هفته 4 جلسـه 45 تـا 60 دقي قهای ارائـه گردید. ميانگين نمـرات درد و ناتوانـی افـراد بهترتيـب بهوسـيله شـاخص بصـری درد و پرسشـنامه ناتوانـی اوسسـتری قبـل و بعـد از مداخلـه اندازهگيری شـد. تجزیه و تحليـل اطلاعـات بهوسـيله آزمـون تـی همبسـته و آزمون تحليـل واریانس یکطرفـه در سـطح معنـیداری) 005/ 0p (مورد تحليل قـرار گرفت .
یافتههـا: نتایـج نشـان داد كـه ميـزان درد و ناتوانـی بهطـور معنـیداری در دو روش تمرینـی آب درمانی بهصـورت دراز كشـيده روی آب و آب درمانی بهصـورت پي ـادهروی در آب كاهش مییابـد)100/0=p(.
نتیجهگیـری: نتایـج ایـن پژوهـش نشـان داد كـه هر چند هـر دو نوع پروتكل حركـت درمانـی در آب باعث كاهش شـدت درد و ناتوانی بيمـاران مبتلا بـه كمـر درد مزمـن سـياتيكی میشـود ولـی حركت درمانـی در آب بهصـورت حـركات دراز كشـيده روی آب باعث بهبود بيشـتری میشـود. در نتيجه میتـوان ایـن پروتـكل را بهعنوان روشـی مؤثـر برای ایـن بيماران تجویـز نمود.
واژههای كلیدی: كمردرد، حركت درمانی در آب، درد، ناتوانی
مقدمه

نویسنده مسئول: كاظم نوروزی، دانشگاه اصفهان دانشكده تربيت بدنی و علوم ورزشی پست الکترونیک: [email protected]
یكــی از شــایعترین آســي بهایی كــه ســالانه بســياری از م ردم سراس ر جه ان ب ه آن مبت لا میش وند ،كم ردرد اس ت .كمــردرد بهمعنــی درد ،كشــيدگی یــا ســفتی عضلانــی بيــن ناحي ه زی ر دندهه ا و ب الای چي نه ای گلوتئ ال پایين ی اس ت ك ه میتوان د ب ا ی ا ب دون درد س ياتيک باش د)1(. آس ي بهای مرتب ط ب ا كم ردرد بالاتری ن رق م ش يوع را بهخ ود اختص اص داده )بيــن 60 تــا 80 درصــد( كــه عــلاوه بــر جنبههــای بهداشــتی از نظــر اقتصــادی نيــز توجــه همــگان را بهخــود جل ب نمودهاس ت)2(. اگرچ ه ای ن عارض ه معم ولاً در ابت دا ب ا ی ک درد ملای م و صرف اً مح دود كنن ده ش روع میش ود، ام ا گاه ی درد بهتدری ج ش دید گردی ده ت ا ح دی ك ه در ح دود 15 درصــد از افــراد بهدليــل پيشــرفت بيمــاری، زمي نگيــر میش وند)3(. بهنظ ر میرس د ك ه عم ده درده ای ناحي ه كم ر ناش ی از بلن د ك ردن اجس ام س نگين و در نتيج ه آس ي بهای مفصلــی یــا اختــلالات بافــت نــرم باشــند. ایــن آســي بها بهط ور معم ول ب ه س بب ضع ف س اختار اس تخوانی، اخت لال در انعطافپذی ری، تغيي رات ت ون عضلان ی و كاه ش ق درت ،ایجــاد میشــود و همــراه بــا افزایــش ســن شــيوع بيشــتری مییابنــد. همچنيــن بــه عوامــل دیگــری از جملــه ضربــات مكــرر، وضعي تهــای بدنــی غلــط و نيــز عوامــل غيرمكانيكــی مانن د بي ماریه ای متابوليك ی، ضایع ات پاتولوژیك ی، عفون ی و نورولوژیــک هــم اشــاره شدهاســت5),4(. علـّـت 97 درصــدكمردردهـا مكانيك ی ،1 درص د غيرمكانيك ی و 2 درص د ني ز بهدلي ل بي ماریه ای احش ایی اس ت ك ه در ای ن مي ان فت ق دیســک بيــن مهــرهای 4 درصــد از كمــر دردهــای مكانيكــی میباشــد. بهدليــل تحــرک فوقالعــاده زیــاد ناحيــه كمــری ك ه در مج اورت ناحي ه نس بتاً ب دون تح رک س اكروم ق رار گرفتــه، ایــن منطقــه در معــرض فشــارهای مكانيكــی قــرار دارد كــه میتوانــد منجربــه آســيب دیســک بيــن مهــرهای بخ ش تحتان ی كم ر ش ود و اكث ر فت ق دیس کها در ناحي ه كمــری نيــز در دیســکهای بيــن مهــرهای كمــری چهــارم-پنج م و مه ره كم ری پنج م و اولي ن مه ره س اكروم اتف اق میافتــد)6(. در كنتــرل كمــردرد طراحــی برنامههــای تمرینــی مناس ب جه ت تقوی ت عض لات ثب ات دهن ده مرك زی و بهبود عملك رد سيس تم مذك ور مه م میباش د. علیرغ م مطالع ات فــراوان در زمينــه كمــردرد، در مــورد مناســبترین مداخلــه درم ان توافق ی وج ود نداشتهاس ت و تحقيق ات ادام ه دارد)7(. همچنيــن بســياری از بيمــاران بهدلایــل اقتصــادی، خواهــان بازگشــت. ســریعتر تواناییهــای عملكــردی ،كاهــش درد و افزایــش عملكــرد عضلانــی میباشــند، از ایــن رو محققيــن زی ادی در پ ی روشه ای جدی د علم ی هس تند ك ه بهنتای ج متفاوت ی برخ ورد نماین د ك ه یك ی از ای ن روشه ا، تمرین ات متفــاوت حركــت درمانــی در آب میباشــد. یكــی از مزایــای
بررسی تاثیر اوریکولوتراپی بر شدت درد زایمان…
عم ده درمـان در آب كاه ش نيروه ای مرب وط بهتحم ل وزن میباشــد. بيمارانــی كــه در آب تمریــن میكننــد احســاس س بک بـودن و راحتت ر حرك ت ك ردن، میكنن د و بهعل ت شــناور بــودن بــار ك متــری را روی مفاصــل خــود احســاس میكننــد. بهنظــر میرســد كــه احســاس كاهــش وزن در آب ،گرفتگــی عضلانــی را از بيــن بــرده یــا بهطــور چشــمگيری كاه ش میده د و ای ن ام ر س بب كاه ش اسپاس م عضلان ی میگ ردد)8-01(. باك ر ب ر ای ن اعتق اد اس ت ك ه تمرینات ی كه در آنه ا وزن ب دن تحم ل نمیش ود، گزین ه خوب ی ب رای كاه ش كمــردرد هســتند و فــرد در صورتــی میتوانــد وزن خــود را در كنتــرل خــود قــرار دهــد كــه در داخــل آب قــرار گيــرد .
ش نا ك ردن، دراز كش يدن و انج ام تمرینات ی ب ر روی آب یك ی از بهتریــن درمانهــای كمــردرد شــدید بهشــمار مــیرود. او نش ان داد ك ه حرك ت درمان ی در آب مي زان خس تگی بيم اران مبت لا ب ه كم ردرد مزم ن را ك ه در نتيج ه درد و اسپاس مهای عضلان ی در انج ام كاره ای روزان ه خ ود نات وان بودن د ،كاه ش میده د)11(. صداقت ی) 1392( در تحقيق ی ب ه بررس ی تآثي ر حرك ت درمان ی در آب برش دت درد و ل وردوز كم ری پرداخ ت و بــه ایــن نتيجــه رســيد تمرینــات تقویتــی باعــث كاهــش شــدت درد و لــوردوز كمــری میشــود)7(. لــذا بــا توجــه بــه خ واص فيزیك ی آب از جمل ه جلوگيری و پيش گيری از آس يب ،برداشــتن فشــار از روی ســتون فقــرات، مفــرح بــودن آب ،كنت رل ني روی جاذب ه، تقوی ت عض لات و غي ره محق ق را ب ر آن داش ت ت ا ناتوان ی و ش دت درد م ردان مبت لا ب ه كم ردرد را قب ل و بع د از ی ک دوره انج ام برنام ه حرك ت درمان ی در آب در دو ن وع ش يوه حرك ت درمان ی در آب اندازهگي ری كن د و مشــخص كنــد كــه كــدام نــوع از تمرینــات در آب بــر روی ناتوانــی و شــدت درد ایــن افــراد تاثي رگذارتــر اســت؟
مواد و روشها
تحقيــق حاضــر از نــوع نيمــه تجربــی و از حيــث هــدف كاربــردی بــا طــرح پي شآزمــون و پسآزمــون بــود. جامعــه آم اری تحقي ق حاض ر را م ردان ميانس ال مبت لا ب ه كم ردرد مزمــن ناشــی از فتــق دیســک كمــری مراجعهكننــده بــه درمانگاههــای درمانــی شــهر مشــهد بــا ســابقه درد بيــش از س ه م اه تش كيل میدادن د ،ك ه دامن هی س نی آنه ا بي ن
40 تــا 55 ســال بــود. معيارهــای ورود بــه تحقيــق، مبتــلا ب ودن اف راد ب ه كم ردرد مزم ن ناش ی از فت ق دیس ک كم ری بي ن مهرهه ای 4L و 5L، ش اخص ت وده بدن ی بي ن 25 ت ا
30، ســابقه ابتــلا بــه كمــردرد حداقــل بهمــدت 3 مــاه بــراي تش خيص مزم ن ب ودن بيم اري و معياره ای خ روج از مطالع ه ش امل، س ابقه شكس تگی و جراح ی س تون فق رات، داش تن هرگون ه بيم اری خ اص، مانن د اس تئوآرتریت س تون فق رات و یــا روماتيســم بــود. از بيــن جامعــه آمــاری 36 نفــر بيمــار م رد مبت لا ب ه كم ردرد مزم ن ناش ی از فت ق دیس ک كم ری بــا توجــه بــه معيارهــای ورود بــه تحقيــق توســط پزشــک متخصــص بهصــورت در دســترس و هدفمنــد انتخــاب شــدند و بهصــورت تصادفــی بــه ســه گــروه تمرینــات دراز كشــيده روی آب) 12 نف ر(، گ روه تمرین ات پي ادهروی در آب و گ روه كنت رل) 12 نف ر( تقس يم ش دند. پ س از انتخ اب آزمودنیه ا توس ط پزش ک متخص ص، ميانگي ن نم رات درد و ناتوان ی افراد بهترتي ب بهوس يله مقي اس دی داری درد و پرسش نامه ناتوان ی اوسوس تری در پي شآزم ون ثب ت گردی د. گروهه ای تجرب ی ،برنام ه حرك ت درمان ی در آب را بهم دت 6 هفت ه و ه ر هفت ه4 جلس ه 45 ت ا 60 دقيق های دریاف ت كردن د. تمرین ات دراز كش يده ب ر روی آب بدی ن ص ورت ب ود ك ه بيم ار ب ا اس تفاده از وس ایل آبدرمان ی ب ر روی آب ش ناور میش د و محق ق در مراح ل اول تمری ن بهص ورت پس يو ح ركات را ب رای بيم ار انج ام م یداد و در ادام ه ب ا پيش رفت بيم ار و كاه ش درد و اسپاســم از او خواســته میشــد كــه خــودش هــم بهصــورت فعــال حــركات را انجــام دهد)شــكل شــماره 1(. همچنيــن تمرین ات گ روه پي ادهروی در آب ب ه ای ن ص ورت ب ود ك ه از بيم ار خواس ته میش د در قس مت ك معم ق در ع رض اس تخر راه بــرود و همزمــان بــا راه رفتــن حــركات را انجــام دهــد )ج دول ش ماره 1( لازم بهذك ر اس ت نح وه اج رای تمرین ات از س اده ب ه مش كل ب ود ب ه ای ن ص ورت ك ه جلس ات اولي ه حــركات آســانتر و از شــدت، تعــداد تكــرار و زمــان كمتــری برخــوردار بــود و آزمودنیهــا حــركات را بــا زمــان اســتراحت بيش تری انج ام میدادن د و ب ا گذش ت زم ان جه ت رعای ت اص ل اضافهب ار و ب ا توج ه ب ه اینك ه تواناییه ای آزمودنیه ا افزای ش مییاف ت برنام ه تمرین ی ب ا افزای ش زم ان تمری ن ،ش دت و تع داد تك رار بيش تری انج ام ش د .

شکل 1: نمونهای از تمرینات انجام شده بر روی گروه تمرینات دراز كشيده بر روی آب
جدول 1: نمونهای از تمرینات مربوط به گروه پياده روی در آب
انجام حركات كششی، راه رفتن به جلو، راه رفتن به عقب، راه رفتن به پهلو،گام برداشتن به پهلو)دوتا چپ دوتا راست(، سه گام به جلو با یک حركت اسكات با زاویه°60 در عرض استخر، سه گام به عقب با یک اسكات در عرض استخر، سه گام به پهلو با یک اسكات با زاویه °60 در عرض استخر، راه رفتن با بالا آوردن پا از مفصل ران، راه رفتن به جلو و چرخش پا از خارج به داخل، برگشت به عقب و چرخش پا از داخل به خارج ،گرم كردن اندام فوقانی مراحل
گرم كردن5-10) دقیقه(
تعداد تكرار برای انجام این حركات از دیواره استخر كمک بگيرید
بالا آوردن پا از جلو بهصورت صاف
بالا آوردن پا بهصورت صاف و چرخش آن 10*3 بالا آوردن پا از پهلو
خم كردن زانو
خم كردن مفصل ران و باز كردن مفصل زانو
اسكات با زاویه °06 .
باز كردن پا بيشتر از عرض شانه و انتقال وزن به روی یک پا)Dynamic lunge(
انتقال وزن به جلو)Dynamic lunge( تمرینات اصلی30-20)دقیقه(
انجـام حـركات كششـی، راه رفتـن بـه جلـو، راه رفتن به عقـب، راه رفتن بـه پهلو، گام برداشـتن به پهلـو )دوتا چپ دوتا راسـت(، راه رفتـن بهصـورت ضربدری سرد كردن5-10) دقیقه(
پ س از جم عآوري اطلاع ات، دادهه ا ب ا نرماف زار SPSS نس خه 18 تجزی ه و تحلي ل ش دند. بهط وري كه ب ا اس تفاده از آم ار توصيفي ،ميانگي ن و انح راف اس تاندارد دادهه ا محاس به و ب راي اطمين ان یافت ن از نرم ال ب ودن توزیع دادهه ا از آزم ون كلوموگروف اس ميرنف اس تفاده ش د. ب راي مقایس ه ميانگينه اي درون گروه ي، از آزمونه اي آم اري ت ي همبس ته و ب راي مقایس ه ميانگينه اي بي ن گروه ي از آزم ون آم اري تحلي ل واریان س یکطرف ه اس تفاده ش د.
گ روه كنت رل در ای ن م دت در هي چ برنام ه تمرین ی ش ركت نداشــتند. بــراي اندازهگيــري درد از مقيــاس دیــداري دردو بــرای اندازهگيــری ناتوانــی عملكــردی بيمــاران نيــز از پرسشــنامه شــاخص ناتوانــی اوستوســتری اســتفاده شــد .مقي اس دی داری درد ی ک ن وار افق ی 10 س انتیمتری اس ت ك ه ی ک انته ای آن صفر)ع دم وج ود درد( و انته ای دیگ ر آن 10 )بيشــترین درد( اســت. بيمــار بایــد ارزیابــی خــود از درد موج ود را روی خ ط م درج از صف ر ت ا 10 مش خص میك رد .پرسش نامه اوسس تری ني ز س طح توانای ی عملك ردی بيم ار را در 10 بخــش 6 گزینــهای در زمي نههــای تحمــل و مقابلــه بــا ش دت درد، مراقب ت ش خصی، بلن د ك ردن اش يا، راه رفت ن ،
نشس تن، ایس تادن، خوابي دن، زندگ ی اجتماع ی، مس افرت و تغيي رات درج ه درد را م ورد ارزیاب ی ق رار میده د. در بدتری ن حال ت نم ره 5 ب ه ه ر بخ ش داده میش ود ك ه در مجم وع امتيازه ای 10 بخ ش، براب ر ب ا 50 خواه د ب ود ك ه ناتوان ی كل ی بــا حاصلضــرب مجموعــه نمــرات هــر قســمت در عــدد 2 محاس به میش ود. در حقيق ت ای ن پرسش نامه ناتوان ی در عملك رد را بي ن 0 ت ا 100 ارزش گ ذاری میكن د. در مطالع ات گذشــته پایایــی مقيــاس شــدت درد و اوسســتری بهترتيــب 91% و 84% ذك ر ش ده و م ورد تأیي د ق رار گرفتهاس ت)31,21(.
بع د از اتم ام ای ن دوره مانن د پي شآزم ون در پسآزم ون ني ز ميانگي ن ش دت درد و ناتوان ی اف راد ثب ت ش د .
یافتهها
بــرای بررســی نرمــال بــودن توزیــع متغيرهــای تحقيــق در مرحلــه پي شآزمــون از آزمــون كلموگــروف ـ اســميرنوف اســتفاده شــد. براســاس اطلاعــات توصيفــي در گروههــای آب درمانــی1 ) منظــور از گــروه آب درمانــی 1، گــروه تجربــیای اســت كــه حركــت درمانــی بــه صــورت حــركات پيــاده روی منتخ ب در آب را اج را ك ردهان د.(، آب درمانی2)منظ ور از گ روهآب درمان ی 2، گ روه تجرب یای اس ت ك ه حرك ت درمان ی ب ه صــورت حــركات دراز كشــيده روی آب را اجــرا ك ردهانــد.( و كنتــرل آزمونهــای آمــاری نشــان داد كــه هــر ســه گــروه از نظ ر س ن، ق د، وزن، ش اخص ت وده بدن ی و نم رات ش دت درد و ناتوان ی تف اوت معن یداری نداش تند.
جدول 1: نتایج آزمون كلموگروف-اسميرنوف برای متغيرهای تحقيق )گروه آب درمانی 1، گروه آب درمانی 2 و كنترل(
نتایج آزمون KS)سطح معنیداری( میانگین±انحراف معیار گروهها متغیر
0/962 45/50±5/09 آب درمانی 2 سن )سال(
0/920 47/75±3/28 آب درمانی 1 0/826 46/83±5/78 كنترل 0/976 178/25±3/02 آب درمانی 2 قد ) سانتیمتر(
0/715 177/08±3/60 آب درمانی 1 0/952 176/67±2/87 كنترل 0/991 86/58±3/85 آب درمانی 2 وزن )كیلوگرم(
0/926 87/67±3/55 آب درمانی 1 0/748 87/00±3/91 كنترل 0/808 27/27±1/58 آب درمانی 2 شاخص تودهای بدن
0/994 27/97±1/09 آب درمانی 1 0/958 27/89±1/44 كنترل 0/680 7/25±1/54 آب درمانی 2 شدت درد
0/403 6/92±1/31 آب درمانی 1 0/691 7/00±1/28 كنترل 0/182 62/00±6/44 آب درمانی 2 ناتوانی
0/694 64/67±8/15 آب درمانی 1 0/833 62/17±5/08 كنترل جدول 2: مقایسه تغييرات ميانگينهاي درون گروهي در سه گروه
تغییرات درون گروهي حل مرا گروهها متغیرها
عدد پی ٭ مقدارt پسآزمون پیشآزمون 0/001* 14/01 3/08±1/44 7/25±1/54 آب درمانی 2 شدت درد
0/001 16/42 4/58±1/08 6/92±1/31 آب درمانی 1 0/082 1/92 6/75±1/29 7/00±1/28 كنترل 0/001* 8/940 35/00±7/16 62/00±6/44 آب درمانی 2 ناتوانی
0/001 14/182 59/33±8/46 64/67±8/15 آب درمانی 1 0/191 1/393 61/67±4/73 62/17±5/08 كنترل ٭ معنيداري در سطح 05/0P> جهت تغییرات درون گروهي
همانط ور ك ه در ج دول ش ماره 2 نش ان داده شدهاس ت، نتای ج حاص ل از آزم ون آم اری ت ی همبس ته نش ان میده د ك ه مي زان درد و ناتوانــی در پسآزمــون بهطــور معنــیداری در دو روش تمرینــی آب درمانــی نســبت بــه پي شآزمــون كاهــش یافتهاســت كــه ای ن مي زان تغيي ر در گ روه كنت رل مش اهده نمیش ود) 100/0=p(.
جدول 3: مقایسه تغييرات بين گروهي متغيرهاي وابسته در سه گروه
عدد پی مقدار F میانگین مجذورات مجموع مجذورات متغیر
درون گروهی بین گروهی درون گروهی بین گروهی *0/001 91/704 0/50 46/08 16/58 92/17 شدت درد
*0/001 63/625 37/57 2390/11 1239/67 4780/22 ناتوانی
* معنيداري در سطح 05/0P> جهت تغییرات بین گروهي
براس اس نتای ج ج دول ش ماره 3 تغيي رات بي ن گروه ی در ه ر دو متغي ر وابس ته معن یدار بودهاس ت) 0/001P>(. ب ا ای ن وج ود ،در تحلي ل واریان س نمیت وان مش خص ك رد ك ه تغيي رات گروه ی معن یدار بي ن س ه گ روه در نتيج ه تف اوت بي ن ك دام دو گ روه موج ود در تحقي ق حاض ر اس ت. ب رای بررس ی ای ن ام ر، مقایس ات چندگان ه بي ن گروه ی ب ا اس تفاده از آزم ون توك ی انج ام ش د .براس اس نتای ج موج ود در ج دول ش ماره 4 اخت لاف ميانگي ن بي ن ه ر س ه گ روه معن یدار اس ت) 05/0P>(. از ط رف دیگ ر از آنجای ی ك ه در ای ن تحقي ق از دو برنام ه تمرین ی اس تفاده ش ده اس ت، ب ا توج ه بهنتای ج ج دول 3 میت وان ب ه ای ن ام ر پ ی ب رد ك ه آزمودنیه ای گ روه آب درمان ی 2 ه م در مي زان درد و ه م ناتوان ی كاه ش بيش تری را تجرب ه ك ردهان د. زی را اخت لاف ميانگي ن گ روه آب درمان ی 2 از گ روه آب درمان ی 1 در ه ر دو متغي ر بهبــود ميــزان درد و ناتوانــی اســت، بــا توجــه بــه ســطحوابس ته منف ی اس ت و ای ن اخت لاف مثب ت ك ه نش اندهنده معنی داریش ان) 0/005)P>، از نظ ر آم اری معنیدار میباش د.
جدول 4: مقایسات چندگانه بين گروهی متغيرهای وابسته در سه گروه
عدد پی اختلاف میانگین گروهها متغیر
*0/001 -1/833 آب درمانی 2- آب درمانی 1 شدت درد
*0/001 -3/917 آب درمانی 2- كنترل *0/001 -2/083 آب درمانی 1-كنترل *0/001 -21/667 آب درمانی 2- آب درمانی 1 ناتوانی
*0/001 -26/500 آب درمانی 2- كنترل 0/046 -4/833 آب درمانی 1-كنترل بحث
یافتههـای ایـن تحقيق نشـان داد كـه هر دو نـوع پروتكل حركت درمانـی در آب بـهكار رفتـه در ایـن تحقيـق )دراز كشـدن روی آب و پيـاده روی در آب( بـر روی درد و ناتوانـی مـردان ميانسـال مبتـلا بـه فتـق دیسـک كمـری بهطـور معنـیداری تأثيـر دارد .ایـن نتيجـه بـا نتایج كوسـتا و همـكاران) 2102( كه به مقایسـه تمرینـات راه رفتـن در آب عميـق و تمرینـات عمومـی در آب بر شـاخصهای درد، ناتوانـی و كيفيت زندگی مبتلایـان به كمردرد مزمـن غيراختصاصـی پرداختنـد همخـوان میباشـد)41(، بـا ایـن تفـاوت كـه بعضـی از تمرینـات انجـام شـده در تحقيـق كوسـتا بـا تحقيـق حاضـر متفـاوت میباشـد. همچنيـن یافتههـای ما با نتایـج پژوهـش یوسـينگ كيـم و همـكاران) 2010( همخـوان میباشـد)51(. آنهـا در تحقيقشـان بـه بررسـی مقایسـهای اثـرات حركـت رو بـه عقـب در آب و تمرینـات مقاومتـی در آب بـر درد و قـدرت اكستنشـن كمـری در بيمـاران مبتلا به فتق دیسـک با سـابقه جراحـی پرداختنـد. بيمـاران ایـن تحقيق سـابقه جراحی دیسـک كمری داشـتند ولی بيمـاران تحقيق ما هي چگونه سـابقه جراحی سـتون فقرات و دیسـک كمری را نداشتند. احتمالاً دليل همخوانـی نتایـج آنهـا بـا نتایـج تحقيق حاضـر با وجـود اختلاف در نـوع و مـدت زمـان جلسـات تمرینـی، اثرگـذاری ویژگیهای فيزیكـی موجـود در آب باشـد. در انتهـای ایـن بخش بـه مطالعه اولاهـو و همـكاران) 2008( اشـاره میكنيم كه به بررسـی اثرات آب درمانـی بـهروش كششـی در زیـر آب در درمـان مبتلایـان بـه فتـق دیسـک كمـری و گردنـی پرداختنـد و متغيرهـای درد و ناتوانـی را بررسـی كردنـد كـه بـا نتایـج ایـن تحقيـق همخوان میباشـد)61(. احتمـالاً دليـل همخوانـی میتوانـد انجـام حـركات كششـی در آب همانند این تحقيق باشـد. از سـویی نتایج تحقيق مـا در داخل كشـور بـا نتایج صداقتی و همكاران) 1392( همسـو میباشـد)7(. آنها به بررسـی اثـرات 12 هفته تمرینـات تقویتی در آب بـر ميـزان درد زنـان مبتلا به كمـردرد مزمـن پرداختند و به ایـن نتيجـه رسـيدند كه تمرینـات در آب باعث كاهـش معنیدار سـطح درد در مبتلایـان بـه كمـردرد میشـود. احتمـالاً علـت همخوانـی نتایـج ایـن تحقيـق بـا نتایـج آنهـا تمرینات مشـابهی اسـت كـه در هـر دو پژوهش اسـتفاده شدهاسـت. نتایـج تحقيق كردوانـی) 1387( بـا نتایـج ایـن تحقيق نيـز همخوان میباشـد .بـا ایـن تفـاوت كـه او در تحقيق خود به بررسـی تأثيـر ورزش در آب بـر كمـردرد و درد ریشـهای ناشـی از بيـرون زدگـی دیسـک بيـن مهـرهای در زنـان پرداخته و بـه اثرات مثبـت ورزش در آب بـر درد بيمـاران ذكر شـده اشـاره میكنـد)71(. همچنيـن درمورد نتایـج متناقـض، نتایـج ایـن تحقيق بـا یافتههای لـی و همكاران در سـال) 5991( كـه گـزارش كردنـد كـه یـک دوره آب درمانی تاثيـر مثبتـی بـر كاهـش درد و ناتوانی و دامنه حركتی و سـرعت راه رفتـن در مبتلایـان بـه كمـردرد مزمـن نـدارد همخوانـی نـدارد)81(. از دلایـل عـدم همخوانـی نتایج این تحقيـق با پژوهش لـی میتـوان بهطـول دوره كمتـر درمانـی )یـک ماهـه(، جنـس متفـاوت و سـت و تكـرار متفـاوت در ایـن تحقيـق بيـان كـرد. با توجـه بـه نتایج تحقيقات میتـوان مكانيزم كاهـش درد و ناتوانی بيمـاران پـس از 6 هفتـه حركـت درمانـی در آب را در دو گـروه تجربـی بـر این اسـاس توضيـح داد كه كاهـش نيـروی جاذبه در آب فشـار را از روی سـتون فقرات كمری كاهش داده و از سـوی دیگـر تحـت تأثيـر مقاومـت یـا خاصيت چسـبندگی آب و فشـار هيدرواسـتاتيكی آن عضـلات اطـراف سـتون مهـرهای یا عضلات پاراسـپاینال تقویت شـده و در نتيجه عوامل موثـر و ایجاد كننده درد كاهـش یـا از بيـن رفتهانـد و بدیـن ترتيب كاهش یـا از بين رفتـن درد مشـاهده میشـود)91(. از عوامـل دیگـر در كاهش درد میتـوان بـه خاصيـت ماسـاژی و تحریـک شـدن پوسـت هنگام حركـت درمانـی در آب یـاد كـرد كـه ایـن عامل باعث احسـاس آرامـش و تحریـک عوامل عصبـی نخاعی و آزاد شـدن هورمونها و آنزیمهـای محـرک درد ماننـد انكفاليـن و آندروفنهـا و رفـع تحریـک گي رندههای درد و مسـدود شـدن درد در افـراد مبتلا به كمردرد ناشـی از فتق دیسـک كمـری میشـود. از طرفی كاهش نيروهـای فشـار آورنـده بـر وزن و مفاصـل و همچنيـن بهبـود گردش خون ناشـی از فشـار هيدرواسـتاتيكی آب بـر بدن همگی امـكان انجـام حركـت درمانـی را در یک محيط مفـرح و جذاب با خسـتگی، فشـار و تعریـق كمتـر را بـرای بيمار مبتلا بـه كمردرد فراهـم مـیآورد و مجمـوع ایـن عوامـل باعـث كاهـش در سـطح ناتوانـی عملكـردی و بهبـود سـطح زندگی بيمـاران میگـردد)8(.
بـر ایـن اسـاس میتـوان نتي جهگيـری كرد كـه طی یـک دوره 6 هفتـهای حركـت درمانـی در آب ميـزان درد و ناتوانـی در مردان ميانسـال مبتـلا بـه كمردرد ناشـی از فتق دیسـک كمری كاهش یافتهاسـت. نتایـج و یافتههـای بهدسـت آمـده از ایـن تحقيـق ،كاهـش معنـیداری را بر شـدت درد و ناتوانـی نمونههای تحقيق در دو گـروه تجربـی نشـان میدهـد. ولـی مشـاهد شـد كـه بين تأثيـر ایـن دو روش حركت درمانـی در آب از لحاظ آماری تفاوت معنـیداری وجـود دارد. بهعبـارت دیگـر هـر دو پروتـكل حركت درمانـی در آب باعـث كاهـش درد و ناتوانـی افـراد میشـود امـا هنگامـی كـه ميانگي نهـای دو گـروه تجربـی را مشـاهده كنيـم متوجـه میشـویم كـه گروهـی كه حـركات دراز كشـده روی آب را انجـام دادنـد نسـبت بـه گـروه پي ـادهروی در آب كاهـش درد و ناتوانـی بيشـتری را گـزارش كردنـد و ایـن روش درمانـی متـد موثرتـری بـرای درمان كمردرد میباشـد. یكـی از دلایل احتمالی كه درد و ناتوانی در گروه تمرینات با دراز كشـيدن در آب نسـبت بـه گـروه پي ـادهروی در آب كاهـش بيشـتری نشـان داد میتواند ایـن باشـد كه بيشـتر حركاتـی كه درمانگـر با افرادی كـه در این گـروه تمریـن داده میشـد حركاتـی از نوع كششـی از نوع پسـيو و اكتيـو بـود. وی ژگيهـاي عصبـي- فيزیولوژیكـي بافتهـاي قابل انقبـاض به تمرینات كششـي پاسـخ ميدهنـد و هنگام اجرای تمرینـات كششـی بهصورت پسـيو و اكتيـو در روی آب بافتهای نـرم ماننـد پوسـت، تاندونهـا و عضلات بدن بهخصـوص عضلات رانـی و كمـری موجـب فعاليـت اندام وتـری گلژی میشـود. این گي رندههـا فعاليـت نـورون حركتـی را مهـار میكنـد در نتيجـه تانسـيون و اسپاسـم در عضـلات كاهـش مییابـد و از آنجایـی كـه یكـی از عوامـل ایجـاد درد در عضـلات وجـود ایسـكيمی و اسپاسـم میباشـد در نتي جهی حركات كششـی، اسپاسـم كاهش و پي امهـای درد مهـار میشـود)02(.
نتیجهگیری
بهط ور كل ی یافتهه ای پژوه ش حاض ر مؤی د كاه ش ش دت درد و ناتوانــی در مــردان ميانســال مبتــلا بــه كمردردهــای مزمــن بــود. بــا توجــه بهعــدم كاهــش شــدت درد و ناتوانــی آزمودنیهــای گــروه كنتــرل، میتــوان ایــن كاهــش در دو گ روه تمرین ی را ب ه اث ر ای ن تمرین ات نس بت داد و نتيج ه گرفــت كــه بــرای كاهــش شــدت درد و ناتوانــی بــا اســتفاده تمرین ات منتخ ب در آب، مربي ان میتوانن د از ای ن روشه ای تمرین ی در برنام ه تمرین ی ی ا بازتوان ی وی ژه م ردان ميانس ال مبت لا ب ه كمردرده ای مزم ن به ره ببرن د .
JCTDJ F, Couper J, O’Brien J. The Oswestry low back pain disability questionaire. Physiotherapy.
.3-172:66;0891
Mohebi Sh. Yazdanpanah Y. Reflexology. 1 ed. Tehran: Yaldaqalam )Persian). 2010:20-5.
Cuesta-Vargas AI, Adams N, Salazar J, Belles A, Hazañas S, Arroyo-Morales M. Deep water running and general practice in primary care for nonspecific low back pain versus general practice alone:
randomized controlled trial. JCR. 2012;31)7):1073-8.
Kim Y-S, Park J, Shim JK. Effects of aquatic backward locomotion exercise and progressive resistance exercise on lumbar extension strength in patients who have undergone lumbar diskectomy. ACRM. 2010;91)2):208-14.
Oláh M, Molnár L, Dobai J, Oláh C, Fehér J, Bender T. The effects of weightbath traction hydrotherapy as a component of complex physical therapy in disorders of the cervical and lumbar spine: a controlled pilot study with follow-up. Int J Rheum Dis 2008;28)8):749-56.
Kordavani, L: [Effect of exercise in the water on the root of low back pain and herniated disc in women)persian)]. IAUI, 2008;)5):33-36.
Lee J-H, Ooi Y, Nakamura K. Measurement of muscle strength of the trunk and the lower extremities in subjects with history of low back pain. Spine.
.6-4991:)81)02;5991
Rutledge E, Silvers WM, Browder K, Dolny D. Metabolic-cost comparison of submaximal land and aquatic treadmill exercise. IJARE. 2007;1)2):118-33.
Kisner C, Colby LA. Therapeutic exercise: foundations and techniques: FA Davis; 2012. 290-315.
References
Chou R. Low Back Pain)Chronic). American family physician. 2011;84)4).
Farahpour N, Esfahani M. Postural deviations from chronic low back pain and correction through exercise therapy. TUMJ. 2007;65)2).
Mayer TG, Tencer AF, Kristoferson S, Mooney V. Use of noninvasive techniques for quantification of spinal range-of-motion in normal subjects and chronic lowback dysfunction patients. Spine.1984;9)6):588-95.
Sedagati P, Aghaalinejad H, Arjmand A. Effect of regular walking on reducing of lumber pain in second and third three month of pregnancy. Harakat. 2007;31:115-24.
Geiasi F, Akbari A, Sangtarash F. Impact of Wiliams and stabilizer exercise effects on lumber patient performance. J Shahrekord Univ Med Sci. 2007;8)4):21-8.
Palastanga N, Field D, Soames R. Anatomy and human movement: structure and function: Elsevier Health Sciences; 2006.167-73.
Sedaghati N, Hematfar A, Behpour N. The effect of a selected spinal core-muscle stabilization training in water on pain intensity and lumbar lordosis. Feyz. 2013;17)3).
Ariyoshi M, Sonoda K, Nagata K, Mashima T,
Zenmyo M, Paku C, et al. Efficacy of aquatic exercises for patients with low-back pain. Kurume Med. J. .6-19:)2)64;8991
Prins J, Cutner D. Aquatic therapy in the rehabilitation of athletic injuries. Clinics in sports medicine. .16-744:)2)81;9991
Becker BE. Aquatic therapy: scientific foundations and clinical rehabilitation applications. PM&R.
.27-958:)9)1;9002
Barker KL, Dawes H, Hansford P, Shamley D. Perceived and measured levels of exertion of patients with chronic back



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید