فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 6، شماره 1، پاییز 1394
5288889-150310

تغییـرات خصوصیـات بیومکانیکـی در ورزشـکاران مبتـا بـه کمردرد:
یک مطالعــه مــروری
رحمان شیخ حسینی1*، محمدحسین علیزاده2، کایرن اسُالیوان3، مهیار صلواتی4، میثم صادقی ثانی5، مرضیه موحد6، الهام شیرزاد7
دانشجوی دکتری آسیب شناسی ورزشی و حرکات اصلاحی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه تهران
دانشیار دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه تهران
دپارتمان درمانهای بالینی، دانشگاه لیمرک
استاد گروه فیزیوتراپی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی
دانشجوی دکتری فیزیوتراپی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران
دانشجوی کارشناسی ارشد فیزیوتراپی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی
استادیار بیومکانیک، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه تهران
6426998

تاریخ دریافت: 3/3/49 تاریخ بازبینی: 19/4/94تاریخ پذیرش: 26/4/94چکیده
0900001پژوهشـی

مقـاله
30

پژوهشـی

مقـاله

30

زمینـه و هـدف: شـکی نیسـت کـه بیمـاران مبتـلا به کمـردرد نسـبت بـه افـراد سـالم، از بدنشـان بهنحـو متفاوتـی اسـتفاده میکنند. هـدف این مطالعـه مـروری بررسـی خصوصیـات بیومکانیکـی اسـت کـه ممکن اسـت در ورزشـکاران مبتـلا به کمردرد مشـاهده شـود.
مواد و روشها: روش جستجو در این مطالعه شامل جستجو در پایگاه داده پاب مد بود .
یافتههـا: از 461 مطالعـهای کـه بـه در ابتـدا در پایگاه دادههای پاب مد یافت شـد ،28 مطالعه واجد شـرایط شـرکت در مطالعه بودند کـه اغلب آنها از نـوع مطالعـات مقطعـی بودهانـد. مطالعـات نشـان دادنـد کـه شـاخصهای بیومکانیکـی در تنه، فقـرات کمری، لگـن و انـدام تحتانی در ورزشـکاران مبتـلا بـه کمـردرد متفاوت اسـت. بهعـلاوه تناقضهایـی هم در نتایج قابل مشـاهده اسـت.
نتیجهگیـری: در ورزشـکاران مبتـلا بـه کمـردرد تغییـرات خصوصیـات بیومکانیکـی در حیـن اجـرای فعالیتهـای ویـژه ورزشـی و فعالیتهـای غیروابسـته بـه ورزش قابـل مشـاهده اسـت. بـه مطالعـات آیندهنگر بزرگتر و بیشـتری نیاز اسـت کـه عوامـل غیرمکانیکی موثر بـر نتایـج را را کنترل کـرده باشـد تـا بتـوان ارتبـاط بین کمـردرد و تغییـرت خصوصیـات بیومکانیکـی را تعییـن نمود.
واژههای کلیدی: کمردرد، کنترل حرکتی، ورزشکاران، بیومکانیک، الکترومیوگرافی، دامنه حرکتی
مقدمه
0-3136

نویسنده مسئول: رحمان شیخ حسینی، دانشجوی دکتری آسیب شناسی ورزشی و حرکات اصلاحی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه تهران ،تهران، ایران
[email protected] :پست الکترونیک
کمـردرد شـایعترین عارضه عضلانی-اسـکلتی در جوامع بشـری اسـت کـه شـیوع آن در طـول دوره زندگی تا 80 درصد گزارش شدهاسـت)1(. در بسـیاری از مـوارد کمـردرد ممکن اسـت بـدون درمانهای پزشـکی خـاص بهبـود یابنـد ولـی نـرخ عود مجـدد ایـن عارضـه زیاد اسـت)2(. کمردرد همچنین یکی از شـایعترین مشـکلات پزشـکی در ورزشکاران ژیمناسـتیک، فوتبـال، والیبـال و تنیـس میباشـد. گـزارش شدهاسـت کـه 20 درصـد از آسـیبهای مرتبط با ورزش، سـتون فقـرات را درگیر میکنـد)4.3(.
درمانهـای رایـج برای ورزشـکاران مبتلا به کمردرد شـامل درمانهای
دسـتی، فیزیوتراپـی، دارو درمانـی و جراحـی میباشـد. بـا ایـن حـال بهنظـر میرسـد کـه هیچکـدام بهطـور واضحـی بـر دیگـر درمانهـاارجحیـت نـدارد)5(. ایـن واقعیـت ممکـن اسـت به ایـن علت باشـد کهاغلـب ایـن گزینههـای درمانـی مکانیسـمهای پایـه کمـردرد ماننـد تغییـرات ویژگیهـای بیومکانیکـی در ورزشـکاران مبتلا بـه کمردرد را نادیـده گرفتهاند)6(.
اگرچـه کـه مطالعـه مکانیسـمها و پیچیدگـی تغییـرات ویژگیهـای بیومکانیکـی مرتبـط بـا کمـردرد اخیـراً آغـاز شدهاسـت)7( ولی شـکی نیسـت کـه افـراد مبتـلا بـه کمردرد نسـبت بـه افرا سـالم از بدنشـان بهشـیوه متفاوتـی اسـتفاده میکننـد)9.7(. تغییـرات ویژگیهـای بیومکانیکـی ممکـن اسـت در یـک طیـف از تغییـرات در هماهنگـی عضلانـی تـا اجتنـاب کامـل از حرکـت قابـل مشـاهده باشـد و ممکـن اسـت بهصـورت تحـرک بیش از حـد و یا کـم تحرکی در سـگمانهای درگیـر قابـل ملاحظـه باشـد)7( اگرچـه کـه تغییـرات ویژگیهـای بیومکانیکـی در شـرایط حـاد بروز کمردرد ممکن اسـت بتواند از طریق کاهـش بارگذاری، بافتهای آسـیبدیده را از آسـیب بیشـتر محافظت کنـد)01.9( امـا باقـی مانـدن ایـن تغییـرات پـس از بهبـودی از کمردرد میتوانـد سـلامت بافـت را بهمخاطـره انداختـه و در برگشـت عملکـرد طبیعـی بـه بافتهـا و سـگمانها اختـلال ایجـاد کنـد)11(.
اخیـرا توجه ویـژهای به تمرینـات کنترل حرکتی در حیطه توانبخشـی کمـردرد معطـوف شـده اسـت)21.01(. بنابرایـن دانسـتن تغییـرات ویژگیهـای بیومکانیکـی مرتبـط بـا کمـردرد میتوانـد نقـش ویـژهای در برنامهریـزی بـرای توانبخشـی مؤثرتر ورزشـکاران مبتلا بـه کمردرد داشـته باشـد. بهعـلاوه، اگرچـه مطالعاتـی یافت میشـود کـه تغییرات ویژگیهـای بیومکانیکـی را در ورزشـکاران مبتـلا بـه کمردرد بررسـی نمودهانـد ولـی ضروری اسـت که ایـن تغییرات در رشـتههای ورزشـی مختلـف و مخصوصـاً در اجراهـای ورزشـی ویـژه هـر ورزش بررسـی شـوند )81.31(. هـدف ایـن مطالعـه این اسـت کـه تغییـرات ویژگیهای بیومکانیکـی مرتبـط بـا کمـردرد را در ورزشـکاران و در رشـتههای ورزشـی مختلـف مـرور نماید.
مواد و روشها
بـرای ایـن پژوهـش عنوانها و چکیـده منابـع علمی موجـود در پایگاه الکترونیکـی منابـع علمـی پاب مـد بدون قـرار دادن محدودیـت زمانیجسـتجو شـد. اصطلاحـات جسـتجو شـده شـامل مـوارد زیـر بودنـد: کمـردرد، کنتـرل حرکتـی، فعالیـت عضلانـی، کینماتیـک، دامنـه حرکتـی، ورزشـکار، فوتبـال، گلـف، جـودو، والیبـال، ژیمناسـتیک، دو ،تنیـس، دوچرخـه سـواری، کریکـت، حـرکات مـوزون و ورزش. فقـط منابعـی کـه در مجـلات دارای فرآینـد داوری قبـل از چـاپ و بـه زبان انگلیسـی منتشـر شـده بودند انتخـاب شـد. در ابتدا عناویـن و چکیده منابـع جسـتجو شـده توسـط دو محقق مـورد بررسـی قـرار گرفت. در مـواردی کـه بیـن محققین در معیارهـای ورود به تحقیـق اختلاف نظر وجـود داشـت محققیـن بـا مشـورت یکدیگـر در مـورد ورود یـا عـدم ورود منبـع بـه فرآینـد مـرور سیسـتماتیک تصمیمگیـری مینمودنـد .تنهـا منابعـی انتخاب شـد که ورزشـکاران مبتلا بـه کمردرد را بـا افراد یـا ورزشـکاران بـدون کمـردرد مقایسـه نمـوده بودنـد. در انتهـا منابع متخـب بر اسـاس رشـته ورزشـی تقسـیمبندی شـدند.
یافتهها
در ابتـدا در مجمـوع تعـداد 461 عنـوان مقالـه در پایگاه پـاب مد یافت شـد. از ایـن تعداد براسـاس مـرور چکیـده و عناوین آنهـا، تعداد 501 مقالـه انتخـاب شـدند. پس از بررسـی دقیقتـر و مطالعه متـون، تعداد 28 مقالـه شـرایط ورود بـه تحقیـق را بهطـور کامل دارا بودنـد. به علت ناهمگونی مشـاهده شـده در متون، این منابع براسـاس رشـته ورزشـی تقسـیمبندی شـدند. در ایـن بیـن 26 مقالـه دارای طـرح تحقیـق مقطعـی، یکـی دارای طـرح تحقیـق طولی-تجربـی و یکـی هـم دارای طـرح تحقیـق مطالعـه مداخلهای مرحلـهای بودند. نتایـج حاصل از این تحقیـق در زیـر بـه صـورت رشـته به رشـته ارائـه میگردد.
کریکت
دو مطالعـه یافت شـد که یکـی از آنها کینماتیک پرتاب در ورزشـکاران کمـردردی را مطالعـه نمودهاسـت )91( و دیگری عضلات دیواره شـکمی ورزشـکاران کمـردردی را بهوسـیله ام آر آی بررسـی نمـوده بودند )71(. در مطالعـه اسـتولکن و همـکاران کینماتیک تکنیک پرتـاب در مرحله دریافـت توپ در ورزشـکاران زن نخبه پرتاب کننده سـریع اسـترالیایی ارزیابـی شـد)91(. نتایـج این مطالعه نشـان داد که در زنـان پرتابکننده کـه سـابقه ابتـلا بـه کمـردرد داشـتند، در حیـن مرحلـه تـاب دادندسـت، قفسـه سـینه نسـبت بـه لگـن در خـم شـدن جانبی بیشـتریقـرار میگیـرد. همچنین دامنه خم شـدن جانبـی تنه در ورزشـکارانیکـه در زمـان تحقیـق به کمـردرد مبتلا بودنـد نیز افزایـش معنیداری نشـان داد. امـا بیـن چرخـش مخالـف شـانه و سـابقه ابتلا بـه کمردرد رابطـه معنـیداری مشـاهده نشـد)91(. بهنظـر میرسـد کـه افزایش خم شـدن جانبـی تنـه در ورزشـکاران مبتـلا بـه کمـردرد میتوانـد فشـار بـر روی غضـروف مفصلـی مفاصـل فاسـت را افزایـش داده و منجربـه کشـیدگی رباطهـای ایـن مفاصل شـده و ممکن اسـت باعث بـروز درد آنها شـود)02(.
هایـدز و همـکاران نیـز در یـک مطالعـه مقطعـی بـه بررسـی فعالیـت عضلانـی و تقـارن عضلانـی در مـردان پرتـاب کننده سـریع بـا و بدون کمـردرد در حیـن اجرای مانورسـفت کردن و کشـیدن شـکم به داخل پرداختنـد. نتایـج این مطالعه نشـان داد کـه عدم تقـارن در قطر عضله مربـع کمـری ممکـن اسـت در کریکـت بـازان مشـهود باشـد. بـا ایـن حـای میـزان ایـن عـدم تقـارن در ورزشـکارانی کـه سـابقه ابتـلا بـه کمـردرد داشـتهاند بیشـتر گزراش شـد. همچنیـن توانایی ورزشـکاران کمـردردی در فعـال کـردن ترجیحـی عضله عرضی شـکمی نسـبت به سـایر عضلات شـکمی کاهش، معنیداری نشـان داد و این ورزشـکاران نمیتوانسـتند ایـن مانـور را بهخوبـی ورزشـکاران بـدون درد انجـام دهنـد)71(. افزایـش خـم شـدن جانبی تنـه در ورزشـکاران کمـردردی کـه در مطالعـه اسـتولکن و همکاران مشـاهده شـد ممکن اسـت با این عـدم تقارنهـای عضلانـی ارتباط داشـته باشـد.
بهنظـر میرسـد کـه ورزشـکاران پرتابکننـده مبتـلا بـه کمـردرد تکنیکهـای دریافـت و پرتـاب را بـا افزایـش معنیداری در خم شـدن جانبـی تنـه در سـمت غالب انجـام میدهند کـه خود میتوانـد توجیه کننـده افزایـش ضخامـت عضلـه مربـع کمری در همان سـمت باشـد .احتمـالا ایـن یافتههـا را میتوان بـرای تعدیـل تکنیک در ورزشـکاران مبتـلا به کمـردرد اسـتفاده نمود و یا بـرای اصلاح ایـن ایمبالانسهای عضلانـی برنامههـای تمرینـی ویـژهای طراحـی نمود.

دوچرخه سواری
دو مطالعـه کـه در دوچرخهسـواران انجـام شـده بـود واجـد شـرایطتشخیص داده شد)22.12( که هر دو کینماتیک حرکت و الکترومیوگرافیعضـلات کمـری تحتانـی را حین دوچرخـه سـواری ارزیابـی نمودهاند .بورنـت و همـکاران مشـاهده کردنـد کـه ناحیـه کمـری تحتانـی در دوچرخـه سـواران مبتـلا به کمـردرد )الگوی فلکشـن( حیـن دوچرخهسـواری بیشـتر در حالـت خـم شـده و چرخیـده قـرار میگیـرد در حالیکـه در ناحیـه کمـری فوقانـی میـزان خـم شـدن و چرخـشکمتـری اتفـاق میافتـد، ولـی ایـن اختلافـات از نظـر آمـاری معنیدار نبـود. همچنیـن عـدم تقـارن بزرگتـری در فعالیـت عضلانـی عضـلات مولتـی فیـدوس سـطحی در ورزشـکاران مبتـلا بـه کمـردرد مشـاهده شـد)22(. ون هـوف و همـکاران نیـز در پژوهشـی دیگـر دریافتنـد کـه در دوچرخـه سـواران مبتـلا بـه کمـردرد )الگـوی فلکشـن( در حیـن دو سـاعت دوچرخـه سـواری، میـزان خم شـدن سـتون فقـرات کمری تحتانـی بهطور معنـیداری افزایش میدهـد )نزدیک بـه دامنه انتهایی خـم شـدن(، اما اختـلاف زاویه خم شـدن سـتون فقرات در طـول بازه زمانـی یاد شـده بین گروه سـالم و کمـردردی تغییر معنیداری نشـان نـداد. ایـن یافتـه میتواند نشـان دهنده این واقعیت باشـد کـه افزایش زاویـه خـم شـدن فقـرات کمـری تحتانـی در ورزشـکاران مبتـلا بـه کمـردرد میتوانـد بهعلـت تغییـرات کنتـرل حرکتـی این ناحیه باشـد تـا بهعلـت خسـتگی عضلانـی)12(. از آنجـا که گشـتاورهای خـم کننده در دامنههـای انتهایـی افزایـش مییابنـد بنابرایـن ممکن اسـت فشـار اضافهای بر سـاختارهای حسـاس بـه درد در فقرات در این ورزشـکاران اعمـال شـود کـه منجربه کمـردرد گـردد)42.32(.
بهنظـر میرسـد که سـتون فقرات کمـری تحتانی در دوچرخه سـواران نخبـه مبتـلا بـه کمـردرد )الگـوی فلکشـن( در حین دوچرخه سـواری دامنه خم شـدن و چرخش بیشـتری نشـان میدهد و فعالیت عضلات مولتـی فیـدوس سـطحی در ایـن ناحیـه عـدم تقارن بیشـتری نشـان میدهـد. البتـه بایـد در نظـر داشـته باشـیم کـه هـر دو مطالعـه یـاد شـده فقـط ورزشـکارانی را انتخاب کـرده بودند که کمردردشـان از نوع الگـوی فلکشـن بودهاسـت، بنابرایـن جای تعجب نیسـت اگر مشـاهده میشـود کـه خـم شـدن فقـرات کمـری تحتانـی در ایـن ورزشـکاران بیـش از افـراد بدون درد باشـد.
حرکات موزون
چهـار مطالعـه در ورزشـکاران حـرکات موزون واجد شـرایط تشـخیص داده شـدند، یکـی از آنهـا ویژگیهای مکانیکی تنه که شـامل سـفتی و دمپینـگ بودنـد را اندازهگیـری کردهاسـت)41(، دو مطالعـه ضخامـت عضـلات شـکمی را به کمـک دسـتگاه ام آر آی سـنجیده بودنـد)41.31( و دیگـری کنتـرل حرکتـی ناحیـه کمـری لگنـی را بـه کمک دسـتگاهبیوفیدبـک فشـاری ارزیابـی نمـوده بـود)52(. گیلـدا و همـکاران نشـاندادنـد کـه میـزان دمپینـگ تنـه تحتانـی در پاسـخ بـه اغتشـاش درورزشـکاران حـرکات مـوزون حرفهای با سـابقه ابتلا به کمـردرد بهطور معنـیداری کاهـش نشـان میدهـد اما تفـاوت معنـیداری در سـفتی تنـه در ورزشـکاران بـا و بـدون سـابقه کمـردرد یافت نشـد)41(.
در یـک مطالعه مشـاهدهای، گیلـدا و همکاران ریخت شناسـی عضلات عرضـی شـکم و مایـل خارجی در ورزشـکاران حرفهای حـرکات موزون بالـه را هـم در حالـت اسـتراحت و هـم در زمـان اجـرای سـفت کردن عضـلات شـکمی ارزیابی نمودند. نتایج نشـان داد کـه ضخامت عضلات عرضی شـکم و مایل داخلی در ورزشـکاران با و بـدون کمردرد اختلاف معنـیداری نشـان نمیدهـد. میـزان لغـزش عضلـه عرضـی شـکم در ورزشـکاران مبتـلا بـه کمـردرد بهطـور معنـیداری کاهش نشـان داد .حیـن اجـرای مانـور سـفت کردن شـکم، کاهش سـطح مقطـع عرضی شـکم بیـن ورزشـکاران بـا و بـدون کمـردرد یکسـان بـود)41(. گـزارش دیگـری کـه همیـن گـروه منتشـر کردهاند نشـان میدهد کـه اندازهی عضلـه مولتـی فیـدوس در قسـمت تحتانـی فقـرات کمـری در گـروه کمـردردی کوچکتـر اسـت)31(. روسـل و همـکاران دریافتنـد کـه 03 درصـد) 7 نفـر از 30 نفـر( از ورزشـکاران حـرکات موزون بدون سـابقه ابتـلا بـه کمـردرد نمیتواننـد عضلـه عرضی شـکم خـود را بهدرسـتی منقبـض کننـد در حالـی کـه 63 درصـد از ورزشـکارن دارای سـابقه کمـردرد) 10 نفـر از 16 نفـر( در اجـرای ایـن مانـور ناتـوان بودند)52(.
بهطـور کلـی، میتوان نتیجـه گرفت که بـرای اثبات وجود عـدم تقارن عضلانـی مشـخص در ورزشـکاران حـرکات مـوزون مبتـلا بـه کمردرد شـواهد کافـی وجـود نـدارد، کـه ممکـن اسـت بـه تعـداد نمونـه کـم در تحقیقـات حاضـر مرتبـط باشـد)41(. اگرچـه ضعـف کنتـرل حرکتی ناحیـه کمری-لگنـی و کاهش دمپینـگ تنه در ورزشـکاران کمردردی مشـاهده میشـود ولـی بـرای روشـن شـدن موضـوع بـه مطالعـات بیشـتری نیاز اسـت.
فوتبال
سـه مطالعـه کـه ضخامت عضلات شـکمی و لگـن را به کمک دسـتگاه ام آر آی ارزیابـی نمود هانـد و همگـی توسـط یـک گروه انجام شـدهاند ،واجـد شـرایط ورود بـه تحقیـق تشـخیص داده شـدند)81.61(. هایـدز وهمـکاران توانایـی 43 مـرد فوتبالیسـت نخبـه اسـترالیایی بـا و بـدون کمـردرد را بـرای سـفت کردن شـکم ارزیابـی نمودند. همـه نمونهها از یک باشـگاه انتخاب شـدند و نتایج نشـان داد ورزشـکارانی که در زمان تحقیـق مبتـلا بـه کمـردرد بودنـد نسـبت بـه ورزشـکاران بـدون درد ،توانایـی کمتـری در سـفت کـردن و بـه داخل کشـیدن ناحیه شـکمی خـود دارنـد)61(. بهعـلاوه مطالعـه دوم نشـان میدهـد که ایـن اختلاف بیشـتر در ناحیه شـکمی تحتانی مشـهود اسـت)61(. مطالعه آخر نشـان میدهـد کـه سـطح مقطـع عضلـه پریفورمیـس در فوتبالیسـتهای با و بـدون کمـردرد اختـلاف معنـیداری نـدارد ولـی کمـردرد بـر تطابق عضلـه پریفورمیـس نسـبت بـه افزایش بـار در طول فصـل، تأثیر منفی گذاشـته اسـت. بهعـلاوه خطـر ابتـلا بـه آسـیبهای انـدام تحتانـی در ورزشـکارانی کـه سـطح مقطـع پریفورمیس آنهـا کوچکتر اسـت، در طـول فصـل بهطـور معنیداری بیشـتر بـود)81(.
در مجمـوع میتـوان گفـت کـه کاهـش توانایـی در سـفت کـردن و کشـیدن شـکم بـه داخـل و کاهـش سـطح مقطـع عضلـه پریفورمیس در فوتبالیسـتهای حرفـهای مبتـلا بـه کمـردرد قابل مشـاهده اسـت.
گلف
هفـت مطالعـه واجـد شـرایط بودند کـه 2 تـا از آنها دامنـه حرکتی و یـا قـدرت عضلات ناحیـه کمری- لگنـی را ارزیابـی نمودهانـد)72.62(، 2 تـای دیگـر کینماتیـک حـرکات ضربـه زدن و یا تـاب دادن را بررسـی نمودهانـد)92.82( و 3 تـای باقـی مانـده بـه بررسـی الکترومیوگرافیـک عضـلات منتخـب پرداختهانـد)23.03(. واد و همـکاران و مـورای و همـکاران گـزارش دادنـد کـه دامنـه حرکتی فعـال و غیرفعـال حرکت چرخـش داخلـی در مفصل ران سـمت پای جلویی و دامنـه حرکت باز شـدن فقـرات کمـری در گلـف بـازان آماتور مبتـلا به کمـردرد کاهش معنیداری نشـان میدهـد)62(.
تسـای و همـکاران گـزارش دادنـد که قـدرت باز کـردن تنـه و نزدیک کـردن ران در مـردان گلـف بـاز دارای سـابقه ابتـلا به کمردرد، نسـبت بـه گـروه هـم سـن و هـم پسـت خـود کاهـش معنـیداری نشـان میدهـد. اگرچـه دامنـه حرکتـی چرخـش تنـه بـه سـمت پـای عقب در ورزشـکاران مبتـلا بـه کمـردرد کاهـش معنـیداری نشـان داد ولی اختـلاف معنـیداری در کینتیـک و کینماتیـک افـراد کمـردردی وغیرکمـردردی در حرکـت ضربـه گلـف مشـاهده نگردیـد)92(. کـول وهمـکاران اختـلاف بیـن کرانـچ فاکتـور )ترکیـب خـم شـدن جانبـی وچرخـش محـوری تنـه در حیـن ضربـه گلـف( را بین گلـف بـازان با و بـدون کمـردرد بررسـی نمودند. نتایج نشـان داد که کرانـچ فاکتور بین دو گـروه اختـلاف معنـیداری نـدارد)82(.
مطالعات الکترومیوگرافی نشـان میدهد کـه در گلف بازان غیرحرفهای مبتـلا بـه کمـردرد در حیـن دریافت تـوپ، فعالیت عضلات بـاز کننده سـتون فقـرات کاهـش یافتـه و فعالیـت عضلـه مایـل خارجـی افزایش یافتهاسـت. در مقابل در ورزشـکاران حرفهای مبتلا بـه کمردرد فعالیت عضـلات بـاز کننـده سـتون فقرات افزایـش یافتهاسـت)03(. بـا این حال هورتـون و همـکاران اختـلاف معنیداری بین فعالیـت عضلانی عضلات شـکمی در گلـف بازان بـا و بدون کمـردرد در حین مرحلـه ضربه زدن مشـاهده نکردنـد)13(. از طـرف دیگـر سـوتر و لیندسـای دریافتنـد کـه کاهـش اسـتقامت عضلات بازکننده پشـتی بـا مهار عضلات بـاز کننده در گلـف بـازان مبتلا بـه کمردرد همراه اسـت)23(.
در مجمـوع بهنظـر میرسـد کـه کاهـش چرخـش داخلـی مفصـل ران سـمت پـای قدامـی و کاهـش دامنـه حرکتی باز شـدن فقـرات کمری در گلـف بـازان مبتـلا به کمردرد مشـاهده میشـود. بیـن نتایج حاصل از مطالعـات کینماتیـک و الکترومایوگرافیک تناقض مشـاهده میشـود.
هاکی
یـک مطالعـه واجـد شـرایط بـود)33(. فنتـی و کومـار گـزارش دادند در بازیکنـان هاکـی چمن نخبـه زن مبتلا به کمردرد نسـبت بـه بازیکنان بـدون درد، دامنـه حرکتـی بـاز شـدن سـتون فقـرات و مجمـوع دامنه حرکتـی سـتون فقـرات بهطـور معنـیداری کمتـر اسـت. همچنین در ورزشـکاران مبتـلا به کمردرد، گشـتاورهای حداکثـر و میانگین حرکت بـاز شـدن فقـرات ضعیفتـر بـود)33(. ایـن یافتههـا نشـان میدهند که هاکـی بـازان مبتلا به کمردرد دارای دامنه حرکتی کمتر در فقرات خود هسـتند و ایـن اختلافات مشـاهده شـده به توجه بیشـتری نیـاز دارند.
جودو
یـک مطالعـه کـه دامنـه چرخـش داخلـی و خارجـی مفصـل ران را در جـودوکاران بـا و بـدون کمـردرد بررسـی نمـوده بـود، واجـد شـرایط شـناخته شـد)43(. آلمیـدا و همـکاران دریافتنـد در جـودو کاران مبتـلا بـه کمردرد نسـبت به ورزشـکاران بـدون درد، دامنـه حرکتی چرخش داخلـی فعـال مفصـل ران و دامنـه کلـی چرخـش فعال ران در سـمتغالـب کاهـش معنـیداری نشـان میدهـد. بهعـلاوه کاهـش دامنـهچرخـش داخلـی غیرفعـال مفصـل ران انـدام غالـب و غیرغالـب وهمچنیـن دامنـه کلـی چرخـش ران سـمت غیرغالـب در ورزشـکاران کمـردردی کاهـش معنـیداری نشـان داد. همچنین در مقایسـه با پای غالـب، در ورزشـکاران مبتـلا بـه کمردرد دامنـه چرخـش داخلی فعال و غیرفعـال و کل دامنـه چرخشـی فعـال و غیرفعـال در پـای غیر غالب کاهـش معنـیداری نشـاد داد )43(.
بهنظـر میرسـد کـه کاهش دامنـه چرخش داخلـی مفصـل ران در هر دو پـا و عدم تقـارن در دامنه حرکتی مفاصـل ران در جودوکاران مبتلا به کمـردرد قابل مشاهدهاسـت.
دو
یـک مطالعـه کـه هماهنگـی لگن-تنـه و تغییرپذیری هماهنگـی را در زمـان راه رفتـن و دویـدن در دونـدگان سـنجیده اسـت واجـد شـرایط بـود)53(. سـیی و همـکاران نشـان دادنـد کـه هماهنگـی در صفحـه فرونتـال در دوندههـای مبتلا به کمردرد در مقایسـه با افـراد بدون درد بیشـتر در یـک فـاز اسـت و هماهنگی صفحـه فرونتال در ورزشـکارانی کـه سـابقه ابتـلا بـه کمـردرد را داشـته باشـند بین ایـن دو گـروه قرار داد. بـا ایـن حـال در زمـان دویـدن در هـر دو گـروه مبتلا بـه کمردرد و ورزشـکاران دارای سـابقه کمـردرد، هماهنگـی در یـک فـاز، بیشـتر در صفحـه عرضـی مشـاهده میشـود. در حـال دویـدن تغییـر پذیـری هماهنگـی در حرکـت چرخـش محـوری در ورزشـکاران بـدون درد بیشـتر از ورزشـکاران مبتـلا به کمردرد و یا با سـابقه کمـردرد گزارش شدهاسـت)53(. ایـن تغییـرات ممکـن اسـت باعـث بـروز کمردردهـای بیشـتر در این ورزشـکاران شـود)7(.
تنیس
3 مطالعـه در مـورد ورزشـکاران رشـته تنیـس یافـت شـد کـه واجـد شـرایط بودنـد)83.63(. یکـی از آنهـا الکترومیوگرافـی)83( و دو تـای دیگر که توسـط یـک گروه تحقیقاتـی انجام شـدهاند کینماتیـک و کینتیک حرکت سـرویس تنیس را بررسـی نمودهانـد)73.63(. رنکاوتـز و همکاران دریافتنـد کـه ایمبالانـس عصبی- عضلانـی معنـیداری در عضلات باز کننده سـتون فقرات )براسـاس مقادیرالکترومیوگرافی اینتگریت شـده( و همچنیـن کاهـش دامنـه حرکتـی فقـرات کمـری در همـه صفحاتحرکتـی در تنیـس بـازان مبتـلا به کمردرد در مقایسـه بـا تنیس بازانبـدون درد مشـاهده میشـود. اختـلاف معنـیداری در حداکثـر قدرتایزومتریـک حرکـت باز شـدن تنه مشـاهده نشـد)83(.
کمپل و همکاران کینماتیک حرکت تنه و اندام تحتانی در حین اجرای سـرویس تنیـس در تنیس بـازان نوجوانان مـرد نخبه با و بدون سـابقه کمـردرد را مقایسـه نمودهانـد. یافتههـا نشـان داد کـه در ورزشـکاران دارای سـابقه کمـردرد، در طـول مرحلـه درایو سـرویس تنیـس، دامنه چرخش در فقرات تحتانی کمری سـمت راسـت، چرخش شـانه نسبت بـه لگـن و تیلـت لگن چـپ بهطور معنـیداری کاهـش یافتـه و زانوی راسـت سـریعتر بهحداکثر سـرعت خود میرسـد. همچنیـن در مرحله حرکـت بهسـمت جلـو در سـرویس تنیـس، افزایـش دامنـه چرخـش بـه چـپ در فقـرات تحتانـی کمـر و لگـن، خـم شـدن جانبـی بیشـتر در فقـرات کمـری فوقانـی و تیلـت قدامـی لگن مشـاهده میشـود)63(. در مطالعـهای دیگـر این پژوهشـگران نشـان دادنـد که در ورزشـکاران بـا سـابقه کمـردرد در حیـن مرحلـه درایو در سـرویس تنیـس، نیروی جانبی بیشـتری در سـمت چپ سـتون فقرات کمری وارد میشـود)73(. ایـن یافتههـا ممکـن اسـت مکانیسـمهای مهمی باشـند کـه میتوانند درد را در تنیـس بـازان تحریـک نماید.
در مجمـوع تنیـس بازان دارای سـابقه کمـردرد تغییرات معنـیدار زیر را در کنتـرل حرکتـی از خـود نشـان میدهنـد: ایمبالانـس عضـلات راسـت کننـده سـتون فقـرات، کاهـش دامنـه حرکتـی فقـرات، برخی تغییـرات در کینماتیـک حرکت تنه و انـدام تحتانی و تغییـر بارگذاری فقـرات کمـری در حرکـت سـرویس تنیس .
ورزشهای وابسته به چرخش
چهـار مطالعـه یافـت شـد کـه نمونههـای آنهـا از یـک ورزش خـاص انتخـاب نشـده بـود و آزمودنیهـا از ورزشهـای مختلفی انتخاب شـده بودنـد کـه برای اجرای اغلب مانورهای وابسـته بـه آن ورزشها، بارهای چرخشـی تکـراری بر مفاصـل ران و ناحیـه کمری-لگنی وارد میشـود )ماننـد: تنیـس، راکت بـال، گلف()24.93(. اسـکالتر و همـکاران)04( و وان دیلـن و همـکاران)14( نشـان دادنـد که در مقایسـه با افراد بـدون دردی کـه ورزشهـای وابسـته بـه چرخش بـازی نمیکننـد، ناحیـه کمری-لگنی ورزشـکاران مبتلا به کمردرد شـاغل در ایـن ورزشها در حرکات فعـال و غیرفعـال خـم کـردن زانـو در حالـت دمـر و حرکـت چرخـش خارجـی مفصـل ران بهطـور معنیداری زودتر شـروع بـه حرکت نموده و دامنـه بیشـتری حرکـت میکنـد. همچنیـن در مطالعـه دیگـری که بـرروی آزمودنیهـای مشـابهی انجـام شدهاسـت، چیمنتـی و همکاران اختـلاف معنیداری در الگوهـای حرکتی دو گروه مشـاهده نکردند)93(.
گومباتـو و همـکاران در حرکـت خـم کـردن جانبـی تنـه در حالـت ایسـتاده، ورزشـکاران بـدون درد را بـا دو زیـر گـروه از ورزشـکاران کمـردردی مقایسـه نمودهانـد ) زیرگروههـای چرخـش و بـاز شـدن-چرخـش(. ایـن مطالعـه نشـان داد کـه در گـروه کمردردی باز شـدن-چرخـش، حرکـت فقـرات کمـری در دامنـه انتهایـی بـه سـمت چـپ نسـبت به سـمت راسـت بهطور معنیداری بیشـتر اسـت، کـه میتواند نشـان دهنده کاهـش معنیدار درصد مشـارکت حرکت فقـرات کمری در ایجـاد دامنـه کلـی حرکـت تنـه در خـم شـدن جانبـی بـه سـمت چـپ باشـد. در زیرگروه کمـردردی چرخش، حرکت فقـرات کمری در دامنـه انتهایـی در چرخـش به سـمت راسـت بهطور معنـیداری بیش از چرخـش بـه سـمت چپ بـود)24(.
بهطـور کلـی میتـوان نتیجـه گرفـت کـه بیـن نتایـج ایـن مطالعـات تناقضهایـی وجـود دارد. یکـی از دلایـل ایـن تناقضهـا میتوانـد ایـن باشـد کـه آزمودنیهـای متفـاوت و از رشـتههای مختلـف انتخاب شـدهاند. بهنظر میرسـد کـه گروهبندی کـردن ورزشـکاران کمردردی ممکـن اسـت در تبییـن یافتههـا کمـک کننده باشـد .
بحث
تمرکـز ایـن مطالعـه مـروری بـر یافتـن تغییـرات کنتـرل حرکتـی در ورزشـکاران مبتـلا بـه کمـردرد بودهاسـت. بـر ایـن اسـاس مطالعـات موجود براسـاس رشـتههای ورزشـی تقسـیمبندی شـدند و نتایج نشان دادنـد کـه در ورزشـکاران مبتـلا بـه کمـردرد در رشـتههای ورزشـی مختلـف تغییـرات متفاوتـی در کنتـرل حرکتـی مشـاهده میشـود که شـامل تغییـرات در کینماتیـک حرکـت، کینتیـک حرکـت، فعالیـت عضـلای و قـدرت عضـلات در تنـه و اندامهـای تحتانـی بودهاسـت . بهعـلاوه در ایـن گزارشهـا تناقضهایی هم مشـاهده شـد کـه احتمالاٌ میتوانـد بـه یـک یـا چنـد عامـل از عوامـل زیـر مرتبـط باشـد: 1( ورزشـکاران مبتـلا به کمـردرد در زیر گروههای همسـان تقسـیمبندی نشـدهاند)61. 81. 72. 82. 03. 13. 43. 63. 73( )اغلـب مطالعـات موجـود بهغیـراز مطالعـات دوچرخـه سـواری)22.12(( ، 2( برخـی از مطالعـات دادههایگـروه ورزشـکاران را بـا گـروه غیر ورزشـکاران مقایسـه کردهانـد)14.04(، 3( در برخـی از مطالعـات جامعـه آمـاری از یک رشـته ورزشـی خاص انتخـاب نشدهاسـت)14.93(، 4( برخـی از مطالعـات در یک ورزش مشـابه انجـام شـدهاند ولی حـرکات و اجراهایی را تسـت گرفتهانـد که معمولا حـرکات تخصصـی آن رشـته ورزشـی نبودهانـد)31. 41. 61-81. 43. 34(، 5( طـول دوره کمـردرد در بیـن مطالعـات مختلف متفـاوت در نظر گرفته شدهاسـت ،6( تعـدادی از مطالعـات تفاوتهـای جنسـیتی را در نظـر نگرفتهانـد ،7( نقـش درد و شـدتها و مـدت زمـان آن بـر اختـلالات کنتـرل حرکتـی ناشـناحته ماندهاسـت ،8( بیـن روشهـای ارزیابـی مطالعـات مختلـف اختلاف زیـادی وجـود دارد.
ایـن مطالعـه شـواهدی را جمـعآوری نمودهاسـت کـه ممکن اسـت در تعدیـل تکنیـک اجـرای ورزشـکاران مبتـلا به کمردرد مناسـب باشـد .مربیـان بهتـر اسـت بـر روی حرکاتـی کـه در حیـن ورزش در نزدیکی دامنههـای انتهایـی اتفـاق میافتنـد توجـه ویژهای داشـته باشـند و در جهـت رفـع اختلافات دامنـه حرکتی در ورزشـکاران مبتلا بـه کمردرد تـلاش نمایند. براسـاس شـواهد موجود، نتایـج زیر را میتـوان بهعنوان تغییـرات کنتـرل حرکتـی در ورزشـکاران مبتلا به کمـردرد بیان نمود:
کریکـت بـازان مبتـلا بـه کمـردرد در زمـان پرتـاب بیـن مرحلـه تمـاس نـوک پنجـه پـا بـا زمیـن و آزاد کردن تـوپ، حرکـت را با افزایـش خـم شـدن جانبـی تنه انجـام میدهنـد. همچنیـن عدم تعـادل عضلانـی در ناحیه کمری-لگنی این ورزشـکاران مشـاهده شده اسـت.
دوچرخـه سـواران مبتـلا بـه کمـردرد الگـوی فلکشـن در زمـان دوچرخـه سـواری فقـرات کمـری تحتانی شـان بیشـتر در حالت خـم شـده قرار میگیـرد. مربیان بایـد روشهایی را پیـش بگیرند که این ورزشـکاران در زمان دوچرخه سـواری از خم شـدن بیش از حـد فقـرات کمـری تحتانی خـود بکاهند. این کار ممکن اسـت بـه کمک دسـتگاه بیوفیدبـک)44( و یا تنظیم شـیب زین دوچرخه مقدور باشـد)54(.

ورزشـکاران حـرکات مـوزون مبتلا به کمـردرد دارای اسـتراتژیهای ضعیفتـر کنتـرل کمری-لگنی هسـتند.

توانایـی فوتبالیسـتهای مبتـلا بـه کمـردرد در سـفت کـردن و بـه داخـل کشـیدنشـکم در ناحیـه تحتانـی شـکمی کاهـش مییابـد.

در گلـف بـازان مبتـلا بـه کمـردرد دامنـه چرخـش به داخـل فعال و غیرفعـال در پـای قدامـی، بـاز شـدن فقـرات کمـری و چرخـشفقـرات کمـری به سـمت پای قدامـی کاهش یافته اسـت و الگویفعالیـت عضلانـی تغییر یافته اسـت. بهنظر میرسـد کـه تاکید بر اختـلاف دامنـه حرکتی چرخش داخلـی در مفاصـل ران در گلف بـازان مبتـلا به کمردرد میتواند در درمان آنها موثر باشـد46)و74(.

در هاکـی بـازان مبتـلا بـه کمـردرد کاهـش دامنه حرکتی باز شـدن فقـرات و کاهـش دامنـه کلی فقرات مشـاهده میشـود.
در جـودوکاران مبتـلا بـه کمـردرد کاهـش دامنـه حرکتـی چرخش داخلـی فعـال و غیـر فعـال مفصـل ران و کاهـش دامنـه کلـی چرخـش مفصـل ران در پـای غیرغالـب مشـاهده میشـود.

دوندههـای مبتـلا به کمردرد بیشـتر بـا هماهنگی هم فـاز در صفحه فرونتـال راه میرونـد و بیشـتر بـا هماهنگـی هـم فـاز در صفحـه عرضـی میدوند.
تنیـس بـازان مبتـلا بـه کمـردرد در حیـن سـرویس زدن تغییـرات کینماتیکـی در تنـه و انـدام تحتانـی از خـود نشـان میدهنـد و نیـروی جانبـی چـپ در بارگـذاری بـر فقـرات کمـری افزایـش یافتهاسـت. همچنیـن عـدم تعـادل عضـلات بـاز کننـده سـتون فقـرات و کاهـش دامنـه حرکتی فقـرات کمری تحتانـی در آنها مشـاهده میشـود. بهتر اسـت کـه تکنیـک سـرویس زدن تنیس بـازان مبتـلا بـه کمـردرد به نحـوی تصحیح شـود کـه از حرکات بیـش از حـد در حیـن مرحلـه حرکـت به جلـوی انـدام فوقانی و افزایـش نیـروی جانبـی بـر فقـرات کمـری جلوگیری شـود.
در ورزشهـای وابسـته بـه چرخـش بیـن نتایـج مطالعـات مختلـف تناقضهایـی وجـود دارد. بهنظـر میرسـد کـه گـروه بنـدی کـردن ورزشـکاران مبتـلا به کمـردرد بـه زیرگروههـای همگنتر میتوانـد بـه روشـنتر شـدن موضـوع کمـک کنـد.
بهعلـت ماهیـت مقطعـی بـودن اغلـب مطالعـات بحـث شـده بنابرایـن نمیتـوان تغییـرات کنتـرل حرکتـی را علتیابـی نمود و تنهـا میتوان گفـت کـه ممکـن اسـت تمام ایـن تغییـرات ثانویه بـه درد ایجاد شـده باشـند. تفـاوت موجـود در مطالعـات مقایسـه بیـن آنها را بـا یکدیگر مشـکل میسـازد. آن چـه میتـوان فهمیـد ایـن اسـت کـه مشـاهده شدهاسـت کـه اغلب ورزشـکاران نمیتواننـد خود را بـا بهترین وضعیت بدنـی و یـا حداقـل با بهینـه ترین وضعیت بدنـی تطابق دهنـد و اغلب بـا وضعیتهـای و



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید