فصلنامه علمی پژوهشی بیهوشی و درد، دوره 6، شماره 2، زمستان 1394
5292022-164368

مقایسه اثربخشی داروی پالنسترون با اندانسترون در پیشگیری از تهوع و استفراغ
بعد از اعمال جراحی در بیهوشی عمومی: یک مطالعه متاآنالیز و مرور سیستماتیک
سمانه سبزعلیزاده1، حمید رواقی2*، مسعود صالحی3، وحید دلشاد4
کارشناس هوشبری، دانشجوی کارشناسی ارشد ارزیابی فناوری سلامت دانشگاه علوم پزشکی ایران
استادیار، دکترای سیاستگذاری سلامت دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی
استادیار، دکترای آمار زیستی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشکده بهداشت
کارشناس ارشد پرستاری گرایش داخلی-جراحی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی
1918005

تاریخ دریافت: 9/2/49 تاریخ بازبینی: 22/4/94تاریخ پذیرش: 23/6/94چکیده
زمینـه و هـدف: تهـوع و اسـتفراغ یکـی از عـوارض ناخوشـایند پـس از اعمـال جراحی اسـت، کـه در بیشـتر از 30% بیمـاران رخ میدهـد. از آنجا که داروهـای آنتاگونیسـت سـروتونین کاربـرد وسـیعی در پیشـگیری از بـروز تهوع و اسـتفراغ بعد از عمـل دارند، مطالعه حاضر با هدف مقایسـه اثربخشـیدو داروی ایـن گـروه یعنی اندانسـترون و پالنسـترون انجام شـد.
0900001

پژوهشـی

مقـاله
66

پژوهشـی

مقـاله

66

مـواد و روشهـا: مطالعـه حاضـر یک مـرور نظاممند بههمـراه متاآنالیز میباشـد. جسـتجو در پایگاههای مـرور کاکرین، پـاب مد، کلینیکال کی، سـی آر دی بـهروی مقـالات کارآزمایـی بالینـی تصادفـی کـه دو داروی پالنسـترون و اندانسـترون را از نظر بروز تهوع و بروز اسـتفراغ در بیمـاران تحت اعمال جراحـی بـا بیهوشـی عمومـی مـورد مقایسـه قـرار داده بودند، انجـام گرفـت و در انتها ،8 مطالعـه وارد متاآنالیز شـد. در بـرآورد خطر کلی، خطر نسـبی محاسـبه و جهـت تحلیل دادههـا، از نرمافزار آماری STATA13 اسـتفاده شـد .
یافتههـا: تعـداد نمونههـا در تمامـی مقـالات 739 بیمـار بـود، کـه بررسـی بـروز تهوع و اسـتفراغ تا 24 سـاعت پـس از عمـل در حالت اثـرات ثابت بر روی 389 نفرانجـام گرفـت. تحلیـل نتایـج بیـن 0 تا 24 سـاعت نشـان داد که پالنسـترون موجب کاهـش50% بروز تهـوع و کاهش 79% بروز اسـتفراغ نسـبت به اندانسـترون میشـود)100/0=p(.
نتیجهگیـری: تحلیـل نتایـج مربـوط بـه اثربخشـی داروی پالنسـترون و اندانسـترون در 24 سـاعت پـس از اعمـال جراحـی بـا دوز 0/075 میلی-گرم پالنسـترون در برابر 4 میلیگرم اندانسـترون نشـان داد که پالنسـترون اثربخشـی بیشـتری در کاهش بروز تهوع و بروز اسـتفراغ در بیماران نسـبت به اندانسترون دارد .
واژههای كلیدی: اندانسترون، پالنسترون، تهوع و استفراغ بعد از عمل، بیهوشی عمومی
مقدمه

نویسنده مسئول: حمید رواقی، استادیار دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دکترای سیاستگذاری سلامت دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، خیابان شهید یاسمی، خیابان ولیعصر، تهران
[email protected] :پست الکترونیک
علیرغـم پیشـرفت روشهـای جراحـی و بیهوشـی، بـروز تهوع و اسـتفراغ بعـد از اعمال جراحـی همچنان یک عارضه ناخوشـایند بـرای بیمـاران میباشـد، کـه در بیشـتر از 30% اعمـال جراحـی
رخ میدهـد. ادامـه تهـوع و اسـتفراغ بعـد از اعمـال جراحی پس از اعمـال جراحـی میتوانـد عـوارض خطرناکـی را بـرای بیماران ایجـاد کنـد2),1(. از ایـن عـوارض میتـوان اختـلال الکترولیتـی ،کمبـود حجـم مایعـات بـدن و تأخیـر در ترخیـص بیمـاران و طولانـی شـدن بسـتری را نـام بـرد. عـلا وه بـر ایـن مـوارد مداوم بـودن تهـوع و اسـتفراغ پس از عمل میتواند سـبب کشـش خط بخیـه، افزایـش فشـارخون و افزایـش خونریـزی در زیرفلپهـای پوسـتی و همچنیـن در بیمارانـی کـه بازگشـت رفلکـس بلـع در آنهـا رخ نداده، آسپیراسـیون ریوی ایجاد کنـد و در صورت عدم درمـان بهموقـع و مناسـب، آسپیراسـیون ریـوی ممکـن اسـت ،منجربـه پنومونـی گردد، کـه این پنومونـی میتواند باعـث ایجاد 15% تـا 20% درصـد عفونتهـای بیمارسـتاني و افزایـش 93 درصـدي هزینههـا شـود. بیمارانـی که تحـت عملهـای جراحی ناحیـه شـکم، گـوش، بینـی، حنجـره و چشـم قـرار میگیرنـد ،ریسـک بالایـی برای تهوع و اسـتفراغ بعد از اعمـال جراحی دارند و جـز جمعیـت پرخطر محسـوب میشـوند)3(. علاوه بـر نوع عمل جراحـی میـزان بـروز تهوع و اسـتفراغ بعـد از اعمـال جراحی در زنهـا، افـرادی کـه سـیگار مصـرف نمیکننـد و نیـز افـرادی که در گذشـته سـابقه بـروز تهوع و اسـتفراغ پس از عمـل جراحی یا سـابقه بیمـاری حرکـت دارند، بیشـتر اسـت)4(. میزان بـروز تهوع و اسـتفراغ در ایـن جمعیـت پـر خطر که هیـچ دارویـی بهعنوان پیشـگیری مصـرف نکرده باشـند، تقریبـا 70% تا 80% میباشـد . داروهـای آنتیامتیکـی مختلفـی بـرای پیشـگیری از تهـوع و اسـتفراغ کاربـرد دارنـد)5(. از سـال 1990 آنتاآگونیسـتهای سـروتونین، اسـاس و پایـه داروهـای آنتیامتیـک مـدرن بـرای پیشـگیری از تهـوع و اسـتفراغ بعـد از اعمـال جراحـی بهشـمار میآینـد)3(. اندانسـترون اولیـن داروی ایـن گروه بوده که از سـال 1991 پـس از تاییـد سـازمان غـذا و دارو در تهـوع و اسـتفراغ پـس از اعمـال جراحـی بهعلـت قیمت مناسـب و عـوارض اندک مـورد اسـتفاده وسـیع پزشـکان قـرار گرفـت)6(. سـپس بـا ظهور دیگـر داروهـای ایـن گروه سـرانجام در سـال 2008 نسـل جدید داروی ایـن گـروه یعنـی پالنسـترون بـرای پیشـگیری از تهـوع و اسـتفراغ تـا 24 سـاعت پـس از اعمال جراحـی بـا دوز 0/075 با هـدف میلیگـرم توسـط سـازمان غـذا و دارو آمریکا مـورد تایید قـرار گرفـت. داروی پالنسـترون بـا سـاختار تـک ایزومـری خود میتوانـد بـا قـدرت و زمان بیشـتری به رسـپتورهای سـروتونین متصـل گـردد)7(. داروی اندانسـترون اسـتاندارد طلایـی مقایسـه داروهای آنتاآگونیسـت سـروتونین میباشـد. مطالعات کارآزمایی مختلفـی جهـت مقایسـه دو داروی پالنسـترون بـا اندانسـترون صورت گرفته اسـت. ایـن مطالعه مرور نظاممنـد و متاآنالیز نتایج مطالعـات کارآزمایـی تصادفـی که به مقایسـه داروی پالنسـترون بـا اندانسـترون پرداختهانـد، میباشـد و سـعی دارد به این سـوال پاسـخ دهـد که میـان داروی پالنسـترون و اندانسـترون کدامیک اثربخشـی بیشـتری در پیشـگیری از بروز تهوع و اسـتفراغ در 42 سـاعت پـس از عمـل جراحـی در بیمارانـی کـه تحـت بیهوشـی عمومـی قـرار گرفتهانـد، دارا میباشـند.
مواد و روشها
هـدف از ایـن مطالعـه متاآنالیـز، مقایسـه اثربخشـی دو داروی پالنسـترون و اندانسـترون در پشـگیری از تهـوع و اسـتفراغ بعـد از اعمـال جراحـی اسـت. در ایـن پژوهـش مطالعـات کارآزمایـی بالینـی تصادفـی که انتخـاب شـدند. همچنین انتخـاب مطالعات به-علـت محدودیـت زمـان و منابـع، بـه مقـالات انگلیسـی کـه از سـال 2008 تـا 2013 انجـام شـده بودنـد، محـدود گردیـد .جسـتجو و یافتن شـواهد موجود، براسـاس معیـار چهارگانه پیکو که شـامل:
جمعیـت: بالغینـی کـه تحت عمـل جراحی بـا بیهوشـی عمومی قـرار میگیرند.
مداخله: تزریق وریدی داروی پالنسترون مقایسه: تزریق وریدی اندانسترون
پیامد: بروز تهوع و بروز استفراغ پس از اعمال جراحیانجام گرفت سپس براساس پیکو تعیین شده و سایر محدودیتهای پژوهشی معیارهای ورود و معیارهای خروج تدوین گردید .
بهمنظـور جسـتجوی مطالعـات، یکـی از مهمترین مراحـل انجام طـرح، جسـتجوی جامـع شـواهد موجـود و اسـتفاده از آنهـا در جهـت پاسـخگویی بـه سـوالات طـرح شـده میباشـد. بـرای جسـتجو جامـع از چهـار طریـق ذیـل عمل شـد:
جستجو پایگاه های الکترونیکی) 3282 مورد جدید یافت شد(
بررسی منابع ذکر شده در مقالات مربوط) 3 مورد جدید(
بررسی مطلعات استناد شده) 5 مورد جدید(

نمودار 1: )تعداد مقالات یافت شده در مراحل مختلف(
تماس با نویسندگان)مورد جدیدی یافت نشد(جستجو در پایگاههای الکترونیکی: مرور کاکرین، پاب مد، کلینیکال کی، سی آر دی با سر عنوانهای موضوعات پزشکی انجام گرفت. سر عنوانهای پزشکی شامل واژگان: تهوع، استتفراغ، تهوع و استفراغ بعد از اعمال جراحی، بیهوشی عمومی، اندانسترون و پالنسترون بودند، که معادل انگلیسی این واژاگان بهکار برده شد و نیز استراتژی جستجوی مقالات با توجه به دستورالعملهای هر پایگاه الکترونیکی تدوین گردید و در انتهای مراحل جستجو ،9 مطالعه انتخاب شد .نمودار شماره 1 تعداد و نحوه انتخاب مقالات در مراحل مختلف را نشان میدهد.
پـس از آن مطالعـات انتخابـی براسـاس چـک لیسـت ارزیابـی نقادانـه کـه مخصـوص مطالعـات کارآزمایـی بالینـی اسـت، مورد ارزیابـی قـرار گرفتنـد. ایـن چـک لیسـت شـامل 10 سـوال سـه گزینـهای میباشـد. ایـن چـک لیسـت مقـالات را در 10 حیطـه مـورد بحث قرار میدهد. هشـت سـوال از 10 حوزه مورد بررسـی بهصـورت تسـتی مطـرح شـدهاند و دارای 3 گزینه بلـی، نمیتوان گفـت و خیـر میباشـد. گزینـه اول قدرت بـالا، گزینـه دوم قدرت متوسـط و گزینـه سـوم قدرت کـم مطالعات را در مقایسـه این دو دارو نشـان میدهنـد. بدیـن ترتیـب امتیازدهـی مقـالات در کل بیـن 24-8 میباشـد. در ایـن پژوهـش مقالاتـی کـه دارای قدرت متوسـط و زیـاد میباشـند، وارد مطالعـه متاآنالیـز میشـوند و مقـالات دارای قـدرت پایین یعنـی امتیاز کمتـر از 16 از متاآنالیز خـارج میشـوند)8(. جـدول شـماره 1 امتیازبنـدی مطالعـات را کـه بـا نام نویسـندگان خـود در جـدول عنوان شـدهاند، را نشـان میدهـد. بهجـز مطالعـه لاها تمـام مطالعـات دارای قـدرت کافی جهـت ورود بـه متـا آنالیـز میباشـند و میانگیـن نمـرات کسـب شـده مقالات 20 میباشـد. از بیـن 9 مطالعه یـک مطالعه بهعلت اینکـه از قـدرت کمتری برخـوردار بود، حذف گردیـد. لازم بهذکر اسـت تمامـی این مراحل یعنی جسـتجو و ارزیابـی نقادانه مقالات توسـط دو نفـر انجام شـده کـه در پایان هـر یک از مراحـل نتایج پژوهشـگران بـا هم تطبیق داده شـد. اطلاعـات مقالاتی که قدرت کافـی جهـت ورود به متا آنالیز داشـتند اعم از نحـوه تجویز داروها و دوز آن-هـا و میـزان بـروز تهـوع و بـروز اسـتفراغ و نیـز مـدت زمـان پیگیـری بیماران جهت بروز تهوع و اسـتفراغ بعـد از اعمال جراحـی اسـتخراج گردیـد. جـدول شـماره 2 مقـالات و نتایـج اسـتخراجی از آنهـا را بیـان میکند.
جهـت بررسـی تورش انتشـار، از نمـودار فانل پلات رسـم گردید . بهمنظـور ترکیـب نتایـج کمـی مطالعـات از دو روش ثابـت بودن و تصادفی بودن اسـتفاده شـد و برحسـب مقادیر شـاخص: اسـت شـده معرفـی زیر صـورت بـه ناهمگنی میـزان آی مجذوراگـر شـاخص فـوق بیشـتر از 75% بـود میـزان ناهمگنـی بـالا ،مقادیـر بیـن 50% تـا 75% نـا همگنـی متوسـط و بیـن25% تـا 50% ناهمگنـی پاییـن را نشـان میدهـد. در شـرایطی که شـرط همگنـی برقـرار بـود، از روش ثابـت بـودن و در شـرایط ناهمگنی از روش تصادفـی بـودن اسـتفاده شـد. در برآورد خطـر کلی برای مطالعـات متـا آنالیـز از خطـر نسـبی بـرآورد شـد. خطـر نسـبی نشـان میدهـد کـه خطـر بـروز تهـوع و اسـتفراغ بعـد از عمـل در گـروه پالنسـترون چنـد برابر خطر بـروز در گروه اندانسـترون میباشـد. بهمنظـور تحلیـل دادههـای نتایـج حاصـل از مـرور مطالعـات و تعییـن همگونـی و ناهمگونی پیامدهـای مطالعات، از نرمافـزار آمـاری STATA13 اسـتفاده شـد.
جدول1: )ارزیابی مقالات با استفاده از چک لیست ارزیابی نقادانه(
جمع نمرات نتایج كاربردی مطالعه نمونهگیری جمعآوری و تحلیل دادهها طراحی و روش مطالعه كور سازی تخصیص
شرك تكنندگان در گروههای مطالعه تصادفی
سازی شفافیت سوال مطالعه مطالعات
21 1 2 3 3 3 3 3 3 جوشی)4102(
19 1 2 3 3 3 1 3 3 جاپتا)4102(
20 1 2 3 3 2 3 3 3 ییل كیم)3102(
19 2 2 2 3 3 1 3 3 هون كیم)3102(
14 1 2 1 1 1 2 3 3 لاها )3102(
23 2 3 3 3 3 3 3 3 چاكاوارتی )3102(
20 2 2 3 1 3 3 3 3 مون )2102(
22 2 2 3 3 3 3 3 3 باجوا )2102(
20 2 2 3 1 3 3 3 3 مون )2102(
22 1 3 3 3 3 3 3 3 پارک )1102(
یافتهها
بررسـی سـوگرایی ناشـی از انتشـار مقالات بـا اسـتفاده از نمودار فانـل پـلات انجـام شـد. با توجه بـه اینکه نقـاط بایـاس مطالعات بیشـتر در یـک طـرف منحنی قرار دارد و بیشـتر بهسـمت بیرون منحنـی نزدیک هسـتند، تـورش مطالعات در ایـن پژوهش وجود دارد، کـه بـا توجـه بـه آن بایسـتی نتایج مطالعـات را بـا احتیاط بیشـتری مـورد تجزیه و تحلیل قـرار داد.
نمودار 2 سـوگیری ناشـی از انتشـار مقالات را بـا فاصله اطمینان 95% نشـان میدهد.
جدول 2: )اطلاعات مقالات وارد شده به متاآنالیز(
نتایج استخراج شده مقایسه گر مداخله مدت زمان
پیگیری نمونه مطالعات كشور سال نویسنده
بروز تهوع، بروز استفراغ در فواصل زمانی 0- 1،
2-6، 6-21، 21 – 24 و
0 تا 24 ساعت پس از عمل داروی اندانسترون4 میلیگرم قبل از بیهوشی پالنسترون
0/075 میلیگرم قبل از بیهوشی 24 ساعت 100 بیمار، رده سنی:60-18زن و مرد، تمام اعمال جراحی
طبقه بندی انجمن بیهوشی امریکا
1و2 هند 2014 جوشی
بروز تهوع، بروز استفراغ در فواصل 0-4، 12-4 و 0 تا 12 ساعت پس از عمل داروی اندانسترون2 میلیگرم
گرانیسترون 4 میلی گرم قبل از بیهوشی پالنسترون
0/075 میلیگرم قبل از بیهوشی 12 ساعت 120 بیمار، رده سنی:58-18؛زن و مرد/تمام اعمال جراحی
طبقهبندی انجمن بیهوشی امریکا
1و2 هند 2013 جابتا
بروز تهوع و بروز استفراغ در فواصل
24 -2 ،2-0
72-24،24-0 و 0 تا 72 ساعت پس
از عمل اندانسترون8 میلیگرم قبل از
بیهوشی و تزریق 16 میلیگرم بهصورت انفوزیون پالنسترون 570/0 میلیگرم قبل از بیهوشی 72 ساعت 100 بیمار، رده سنی:18 سال به بالا؛ زن، اعمال جراحی لاپاروسکوپی طبقهبندی انجمن بیهوشی امریکا
1و2 کره 2013 ییل كیم
بروز تهوع و بروز استفراغ 0 تا 48 ساعت پس از عمل داروی اندانسترون4 میلیگرم
و رومسترون 3,0 میلیگرم قبلاز بیهوشی پالنسترون 570/0 میلیگرم قبل از بیهوشی 48 ساعت 109 بیمار، رده سنی:65-20؛ زن ،اعمال جراحی لاپاروسکوپی
طبقهبندی انجمن بیهوشی امریکا
1و2 کره
جنوبی 2013 هون كیم
بروز تهوع و بروز استفراغ
در فواصل 6-0، 24-6 و0 تا 42 ساعت پس از عمل داروی اندانسترون4 میلیگرم قبل از بیهوشی پالنسترون 570/0 میلیگرم قبل از بیهوشی 24 ساعت 60 بیمار، رده سنی:50-20
اعمال جراحی گوش میانی هند 2013 چاكاوارتی
بروز تهوع و استفراغ با هم در 2-0 و 2 تا 24 ساعت پس از عمل اندانسترون8 میلیگرم قبل از بیهوشی. و تزریق 16
میلیگرم بهصورت انفوزیون بهوسیله پمپ درد پالنسترون 570/0 میلیگرم قبل از بیهوشی 24 ساعت 100 بیمار، رده سنی:60-20زن/ عمل جراحی تیرویدکتومی طبقهبندی انجمن بیهوشی امریکا 1و2 کره 2012 مون
بروز تهوع، بروز استفراغ در فواصل
،6-1،1-0
72-24،24-12،12-6 و 0 تا 72 ساعتپس از عمل اندانسترون 8 میلیگرم قبل از بیهوشی پالنسترون 570/0 میلیگرم قبل از بیهوشی 72 ساعت 60 بیمار، رده سنی: 40-25زن/طبقه بندی انجمن
بیهوشی امریکا 1و2 تمام اعمال جراحی هند 2011 باجوا
بروز تهوع، بروز استفراغ و بروز تهوع و استفراغ در 2-0، 2-6، 24-6 و
0 تا 24 ساعت پس از عمل جراحی اندانسترون 8 میلیگرم قبل از بیهوشی پالنسترون 570/0 میلیگرم قبل از بیهوشی 24 ساعت 90 بیمار
زن/اعمال جراحی لاپاروسکوپی طبقهبندی انجمن بیهوشی امریکا 1و2 کره 2011 پارک

نمودار 2: )نتایج ناشی از سوگیری انتشار مقالات(
همانطـور که از قبل عنوان شـد ،8 مطالعـه وارد مرحله متاآنالیز شـدند. نتایـج این مطالعـات بهصورت میـزان بروز تهـوع و میزان بروز اسـتفراغ بهصـورت جداگانه گزارش شدهاسـت .
متا آنالیز مطالعات به دو صورت انجام گرفت:
جدول3: )نتایج متاآنالیز تاثیر مداخله دارویی پالنسترون و اندانسترون(
وزن مطالعات فاصله اطمینان خطر نسبی مطالعات
19/19 0/638 0/257 0/405 مطالعه جوشی )4102(
13/92 0/456 0/048 0/150 مطالعه جوپتا )3102(
17/95 6/409 1/807 3/403 مطالعه هون کیم )3102(
18/87 0/758 0/277 0/458 مطالعه چاکاوارتی )3102(
11/03 1/521 0/073 0/333 مطالعه باجوا )1102(
19/04 0/895 0/345 0/556 مطالعه پارک )1102(
100/00 1/150 0/263 0/550 جمع کلی مطالعات
مجذور کای ناهمگنی مطالعات= 27/39 )درجه آزادی=5( و معنیداری )100/0=p(مقدار شاخص ناهمگنی بین خطر نسبی مطالعات: 8703%میزان معنیداری خطر نسبی کلی )211/0=p(
الـف: تحلیـل تمـام نتایـج مطالعـات وارد شـده بـه متـا آنالیز که میـزان بـروز تهـوع و میـزان بـروز اسـتفراغ را بهصـورت جداگانه
پـس از عمـل جراحـی بررسـی مینمایـد، کـه در ایـن تحلیـل نتایـج مطالعـات شـامل فواصـل زمانـی 0 تـا 72 سـاعت پـس از عمـل جراحـی میباشـند.
ب: تحلیـل مطالعاتـی کـه نتایج خود را بین فاصلـه زمانی0 تا 42 سـاعت پـس از عمـل گـزارش نمودهانـد و دوز یکسـانی از داروی اندانسـترون یعنـی 4 میلیگـرم را بهصـورت بلـوس بـه بیمـاران تجویز نموده بودند. که تنها 4 مطالعه دارای این شـرایط هسـتند.
الف: متا آنالیز برای بروز تهوع بدون احتساب زماناز بیـن هشـت مطالعـه یـک مطالعه اطلاعـات مربوط به پیشـامد تهـوع را نداشـت کـه در نهایـت در تحلیـل متا آنالیز وارد نشـد.
جدول 4: )نتایج متاآنالیز تاثیر مداخله دارویی پالنسترون و اندانسترون(
وزن مطالعات فاصله اطمینان خطر نسبی مطالعات
15/90 1/433 0/057 0/286 مطالعه جوشی )4102(
24/55 0/650 0/048 0/176 مطالعه جوپتا )3102(
16/54 0/951 0/040 0/194 مطالعه هون کیم )3102(
8/25 2/370 0/026 0/250 مطالعه باجوا )1102(
36/76 3/417 0/382 1/143 مطالعه پارک )1102(
100/00 0/820 0/140 0/381 جمع کلی مطالعات
مجذور‌کای‌ناهمگنی‌مطالعات=51/6‌)درجه‌آزادی=4(‌و‌معن ‌یداری )881/0=P( مقدار‌شاخص‌ناهمگنی‌بین‌خطر‌نسبی‌مطالعات:‌9/34%میزان‌معن ‌یداری‌خطر‌نسبی‌کلی)300/0=p(
جـدول 2 نتایـج متاآنالیـز را بـرای 7 مطالعـه نشـان میدهـد که بـا توجـه بهمقـدار شـاخص ناهمگنـی) 8703%= مجـذور آی ،100/0=p( نتیجـه میگیریـم کـه بیـش از 90% تفاوتهـای مشـاهده شـده بیـن خطر نسـبی مطالعـات بهدلیل عـدم تجانس بیـن مطالعـات اسـت و ایـن میـزان نشـان از ناهمگنـی زیـاد بین مطالعـات اسـت. بـا توجـه بـه ایـن نتیجـه لازم اسـت از روش اثـرات تصادفـی اسـتفاده شـود. که این نتایـج در جـدول 3 آورده شدهاسـت. همانگونـه کـه در جـدول مشـاهده میشـود: خطـر نسـبی کلـی برابـر 55/0 بـا فاصلـه اطمینـان 95% )51,1-62/0( بهدسـت آمـده نشـان میدهـد کـه مصـرف داروی پانسـترون در مقایسـه با داروی اندانسـترون بهمیـزان 55/0 احتمـال بروز تهوع
را در بیـن افـراد کاهـش میدهـد. ولـی فاصلـه اطمینـان مربـوط بهخطـر نسـبی نشـان از ایـن دارد کـه این تفـاوت از نظـر آماری معنـیدار نیسـت بهعبارتـی دیگـر تاثیـر دو دارو در کاهـش تهوع تفـاوت معنـیداری بـا هم نـدارد.
الف: متا آنالیز برای بروزاستفراغ بدون احتساب زماننتای ج آزم ون همگن ی)9/34%= مج ذور آی ،881/0= p )نش ان داد ک ه می زان خط ر نس بی مطالع ات از نظ ر آمـاری تف اوت معنــیداری بــا هــم ندارنــد بهعبارتــی همگــن میباشــند . بنابرایــن بــرای بــرآورد میــزان خطــر نســبی کل روش اثــرات ثاب ت ب هکار م یرود. ب رای 5 مطالع های ک ه اطلاع ات می زان ب روز اس تفراغ ب رای آنه ا ثب ت ش ده ب ود، می زان خط ر نس بیکل ی ب رای 5 مطالع ه براب ر ب ا 38/0 ب ا فاصل ه اطمین ان) 82/0 و 14/0( بهدس ت آم ده ک ه حاک ی از ای ن اس ت ک ه پالنس ترون بهمی زان 64% بیش تر از داروی اندانس ترون موج ب کاه ش ب روز اســتفراغ میشــود)جدول 4(.
ب: مقایسـه بروز تهـوع طی فاصله زمانی 0 تا 24 سـاعت پس از عمـل جراحـی )دوز 0/075 میلیگرم پالنسـترون و دوز 4 میلیگرم اندانسـترون(
جدول5: )متاآنالیز مقایسه اندانسترون و پانسترون بر بروز بروز تهوع(
وزن مطالعات فاصله اطمینان خطر نسبی مطالعات
45/68 0/638 0/257 0/405 مطالعه جوشی )4102(
24/69 0/465 0/048 0/150 مطالعه جوپتا )3102(
29/63 0/758 0/277 0/458 مطالعه چاکاوارتی )3102(
100/00 0/499 0/257 0/358 جمع کلی مطالعات
کای‌اسکوئر‌ناهمگنی‌مطالعات=‌84/3‌)درجه‌آزادی=2(‌و‌معنی‌داری‌)571/0=P(مقدار‌شاخص‌ناهمگنی‌بین‌خطر‌نسبی‌مطالعات:‌6/42%میزان‌معن ‌یداری‌خطر‌نسبی‌کلی)100/0=p(
مقایسـه بـروز تهـوع و بـروز اسـتفراغ در فاصلـه زمانـی 0 تـا 42 سـاعت و دوز 0/075 میلیگـرم پالنسـترون و دوز 4 میلیگـرم اندانسـترون در حالـت اثـرات ثابـت) 4206%= مجـذور آی ،18/0=p( متـا آنالیـز گردیـد. ایـن تحلیل نشـان داد میـزان خطر
نسـبی کلـی 0 تـا 24 سـاعت پـس از عمل برابـر با برابـر با 63/0 بـا فاصلـه اطمینـان) 50/0 و 26/0( بهدسـت آمـده و حاکـی از ایـن اسـت کـه مداخلـه دارویـی پالنسـترون بـا دوز 570/0 میلیگـرم موجـب کاهـش 50% بـروز تهـوع در بیماران میشـود از نظـر آمـاری اثربخشـی ایـن دارو تفـاوت معنـیداری بـا داروی اندانسـترون 4 میلیگـرم دارد) 100/0=p(. جـدول 5 بیانگـر این مطالـب میباشـد.
ب: مقایسه بروز استفراغ طی فاصله زمانی 0 تا 24 ساعت پس از عمل جراحی )دوز 0/075 میلیگرم پالنسترون و دوز 4 میلیگرم اندانسترون(
جدول6: )متاآنالیز مقایسه اندانسترون و پانسترون بر بروز استفراغ(
وزن مطالعات فاصله اطمینان خطر نسبی مطالعات
29/17 1/309 0/062 0/286 مطالعه جوشی )4102(
70/83 0/555 0/056 0/176 مطالعه جوپتا )3102(
حذف شده مطالعه چاكاوارتی )3102(
100/00 0/499 0/257 0/358 جمع كلی مطالعات
کای اسکوئر ناهمگنی مطالعات=25/0 )درجه آزادی=1( و معنیداری )0026/0=P(مقدار شاخص ناهمگنی بین خطر نسبی مطالعات: 0/0%میزان معنیداری خطر نسبی کلی)100/0=p(
متا آنالیز مقایسه بروز استفراغ طی فاصله زمانی 0 تا 24 ساعت پس از عمل جراحی )دوز 0/075 میلیگرم پالنسترون و دوز 4 میلیگرم اندانسترون( در حالت اثرات ثابت
0)/00%= مجذور آی ، 26/0= p( نشان داد میزان خطر نسبی کلی بین 0 تا 24 ساعت پس از عمل برابر با 21/0 با فاصله اطمینان 0/52) و 08/0( بهدست آمده و حاکی از این است که مداخله دارویی پالنسترون با دوز 0/075 میلیگرم موجب کاهش 79% استفراغ در بیماران میشود، که از نظر آماری اثر بخشی این دارو تفاوت معنیداری با داروی اندانسترون 4 میلیگرم دارد) 100/0=p(.
بحث
طبـق بررسـیهای ما پژوهش حاضـر اولین متا آنالیز انجام شـده بـر روی مطالعـات کارآزمایـی بالینـی دربـاره مقایسـه اثربخشـی داروی پالنسـترون و اندانسترون در پیشـگیری از تهوع و استفراغ بعـد از اعمـال جراحی اسـت. نتایج ایـن مطالعه بیانگر این اسـت کـه داروی پالنسـترون بهترتیـب بهمیـزان 50% و 79% بیشـتر از بـروز تهـوع و بروز اسـتفراغ در 24 سـاعت پس از عمل نسـبت به اندانسـترون جلوگیـری میکند.
از بیـن مقـالات یافت شـده ،1 مطالعه پـس از ارزیابی کیفیت، از قـدرت پایینـی جهـت ورود به متاآنالیـز برخوردار بـود. تعداد کل نمونـه در 8 مطالعه مورد بررسـی 739 بیمـار بوده و نیز مطالعات بین سـالهای 2011 تا 2015 در کشـورهای کره و هندونسـتان انجـام شدهاسـت. مطالعـات در اعمـال جراحی مختلـف: از جمله لاپاراسـکوپی، جراحـی گوشـی میانی و جراحیهـای زنان صورت گرفتهاسـت. در ایـن مطالعـات مـدت زمانی که بیمـاران از جهت بـروز تهـوع و بـروز اسـتفراغ تحـت نظـر بودنـد، از 12 سـاعت تا 72 سـاعت متغیـر بود و همچنیـن دوزهای تجویزی اندانسـترون و روش تزریـق آن متفـاوت اسـت. در تحلیـل 8 مطالعـه بـرای مقایسـه بـروز تهـوع میـزان ناهمگنـی 3/87% بـود کـه در ردیف مطالعـات بـا ناهمگنـی بالا قـرار میگیـرد لذا جهت بررسـیهای بعـدی از مـدل تصادفـی اسـتفاده شـد و بـرای مقایسـه بـروز اسـتفراغ در تمامـی مطالعـات میزان ناهمگنی 9/34 برآورد شـد ،کـه جهـت تحلیـل آن از روش مدل اثـرات ثابت اسـتفاده گردید .تحلیـل تمـام مطالعـات نشـان داد کـه دو داروی پالنسـترون و اندانسـترون تفـاوت معنـیداری در کاهـش بروز تهـوع ندارند، اما پالنسـترون بهمیـزان 64% بیشـتر از داروی اندانسـترون موجـب کاهـش بـروز اسـتفراغ میشـود. مطالعـه ییـل کیـم و همـکاران مویـد ایـن نتیجـه در 0 تـا 24 سـاعت و 0 تـا 72 سـاعت پـس از عمـل اسـت و بـر خـلاف آن مطالعـه جوشـی و همـکاران این نتیجـه را تایید نمیکنـد)9،01(.
در تحلیـل دیگـری، از نتایـج مطالعاتـی کـه 24 پـس از عمـل نتایـج خـود را گزارش نمـوده و دوزهای یکسـانی از اندانسـترونرا تجویـز نمودنـد، اسـتفاده شـد. تنهـا دو مطالعه دوز یکسـان 8 میلیگـرم را در روش مطالعـه خـود بـهکار بردهانـد کـه تحلیـل نتایـج تنهـا دو مطالعـه، از قدرت آمـاری خوبی برخوردار نیسـت .تحلیـل نتایـج 4 مطالعه برای مقایسـه بروز تهوع و بروز اسـتفراغ در 24 سـاعت پـس از عمـل جراحـی بـرای مقایسـه دوز 570/0 میلیگـرم پالنسـترون در برابـر دوز 4 میلیگرم اندانسـترون، جز مطالعـات، بـا ناهمگنـی پاییـن قـرار میگیـرد که جهـت تحلیل آن از روش مـدل اثـرات ثابـت اسـتفاده گردید.
مطالعـه جاپتـا و همـکاران بهمنظـور ارزیابی مقایسـهای داروهای پالنسـترون، گرانیسـترون و اندانسـترون برای پیشـگیری از تهوع و اسـتفراغ تـا 12 سـاعت بعـد از عمـل جراحـی انجام شدهاسـت .نتایـج ایـن مطالعـه نشـان داد که بیشـترین میـزان بـروز تهوع و اسـتفراغ در گـروه گرانیسـترون و کمتریـن میـزان بـروز تهـوع واسـتفراغ در گـروه پالنسـترون وجـود دارد و پالنسـترون بهطـور موثرتر نسـبت به داروی اندانسـترون از بروز تهوع و بروز اسـتفراغ پـس از اعمـال جراحـی جلوگیـری میکنـد)11(. نتایـج مطالعـه جوشـی و همـکاران نیـز بیانگـر این مطلب اسـت که پالنسـترون بـا دوز 0/075 میلیگـرم بهطـور موثرتـری از اندانسـترون بـا دوز 4 میلیگـرم، از بـروز تهـوع و بـروز اسـتفراغ ناشـی از اعمـال جراحـی تـا 24 سـاعت پـس از عمـل پیشـگیری میکنـد)11(. مطالعـه پـارک و همـکاران نیـز بهمنظـور مقایسـه اندانسـترون و پالنسـترون در اعمـال جراحـی لاپاروسـکوپی زنان نشـان داد که،میـزان بـروز تهـوع و بـروز اسـتفراغ در گـروه پالنسـترون کمتر از گـروه اندانسـترون میباشـد)1(. نتایـج پژوهـش حاضـر نیـز بیانگر ایـن مطلـب اسـت کـه، داروی پالنسـترون بهترتیـب بهمیـزان بیشـتری از بروز تهوع و بروز اسـتفراغ در 24 سـاعت پس از عمل نسـبت بـه اندانسـترون جلوگیری میکند. بـا توجه اینکـه داروی پالنسـترون بـا سـاختار تـک ایزومـری خـود میتوانـد با قـدرت و زمـان بیشـتری به رسـپتورهای سـروتونین متصل گـردد و تا 27 سـاعت بـه این رسـپتورها بانـد میشـود، اما سـازمان غـذا و دارو آمریـکا اثربخشـی ایـن دارو را تنهـا در 24 سـاعت پـس از عمـل جراحـی تاییـد نمودهاسـت)7(. کـه نتایـج متاآنالیـز انجام شـده در 24 سـاعت پـس از عمـل و نیـز مطالعات پـارک، جوشـی و جاپتاموید اثربخشـی بیشـتر داروی پالنسـترون نسـبت به اندانسـترون در 24 سـاعت پـس از عمـل جراحـی میباشـند .
نتیجهگیری
نتایـج مربـوط بـه اثربخشـی داروی پالنسـترون و اندانسـترون در 24 سـاعت پـس از اعمـال جراحـی بـا دوز 0/075 میلیگـرم پالنسـترون در برابـر 4 میلیگـرم اندانسـترون نشـان میدهد که پالنسـترون اثربخشـی بیشـتری بهمنظـور کاهـش بـروز تهـوع و بـروز اسـتفراغ در بیمـاران نسـبت بـه اندانسـترون دارد، کـه این اثربخشـی از لحـاظ آمـاری معنـیدار میباشـد.
تقدیر و تشکر
بدینوسـیله از تمامـی پژوهشـگرانی کـه مطالعـات آنهـا در متا آنالیز کنونی اسـتفاده شـد، صمیمانه تشـکر و قدردانی میشـود.
Murray CD, Forshaw MJ. The experience of amputation and prosthesis use for adults: a metasynthesis. Disabil Rehabil 2013;35(14):113342.
Kim YY, Moon SY, Song DU, Lee KH, Song JW, Kwon YE. Comparison of palonosetron with ondansetron in prevention of postoperative nausea and vomiting in patients receiving intravenous patient-controlled analgesia after gynecological laparoscopic surgery. Korean J Anesthesiol 2013;64(2):122-6.
Joshi Harshil PP, Raval Bhavana. Comparison of Ondansetron vs Palonosetron for Prevention of Postoperative Nausea and Vomiting in Laparoscopic Surgery. Res J Pharm Biol Chem Sci 2014;37(14):270-42.
Gupta K, Singh I, Gupta PK, Chauhan H, Jain M, Rastogi B. Palonosetron, Ondansetron, and Granisetron for antiemetic prophylaxis of postoperative nausea and vomiting-A comparative evaluation. Anesth Essays Res 2014;8(2):197.
References
Park S, Cho E. A randomized, double-blind trial of palonosetron compared with ondansetron in preventing postoperative nausea and vomiting after gynaecological laparoscopic surgery. JIMR 2011;39(2):399-407.
Laha B, Hazra A, Mallick S. Evaluation of antiemetic effect of intravenous palonosetron versus intravenous ondansetron in laparoscopic cholecystectomy: A randomized controlled trial. Indian J Pharmacol 2013;45(1):24.
Kovac A. Update on the Management of Postoperative Nausea and Vomiting. Drugs Real World Outcomes 2013 2013;73(14):1525-47.
Watcha MF, White PF. Postoperative nausea and vomiting: its etiology, treatment, and prevention. Anesthesiology 1992;77(1):162-84.
Le TP, Gan TJ. Update on the management of postoperative nausea and vomiting and postdischarge nausea and vomiting in ambulatory surgery. Anesthesiol Clin 2010 Jun;28(2):225-49.
White PF. Droperidol: a cost-effective antiemetic for over thirty years. Anesth Analg 2002;95(4):789-90.
Moon YE, Joo J, Kim JE, Lee Y. Anti-emetic effect of ondansetron and palonosetron in thyroidectomy: a prospective, randomized, double-blind study. Br J Anaesth 2012 Mar;108(3):417-22.
the effectiveness comparison of palonosetron with ondansetron in preventing postoperative nausea and vomiting in patient undergoing general anesthesia: A Meta-analysis and Systematic review
Samaneh Sabz-alizadeh1, Hamid Ravaghi*2, Masoud Salehi3, Vahid Delshad4
BS of Anesthesiology, student of MSc in health technology assessment, Iran University of Medical Sciences
Assistant professor, Phd of Health policy, Iran University of Medical Sciences, faculty of Health information and manageme
Assistant professor, Phd of Biostatistics, Iran University of Medical Sciences,Tehran
MSc of medical-surgical Nursing, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences
AbStRAct

Aims and background: Nausea and vomiting after surgery is one of the undesirable complications which occurs in more than %30 of patients. In the meanwhile, Serotonin antagonists have an expanded function in prevention of postoperative nausea and vomiting. The aim of this research was to compare the effectiveness of Ondansetron and Palonosetron(Serotonin antagonist) in this regard.
00Winter
2016, Vol 6, NO 2
76



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید