ارائه روشي براي توليد آلياژ مس- كروم با ميزان حلاليت بالاي كروم در زمينه مس

فاطمه مجيدي1، غلامحسين اكبري2 و سيد محمد حسين حجازي*3
كارشناس ارشد مهندسي مواد، دانشگاه شهيد باهنر كرمان
دانشيار، گروه مهندسي مواد، دانشكده فني دانشگاه شهيد باهنر كرمان
مربي، پژوهشكده صنايع معدني دانشگاه شهيد باهنر كرمان
*h.hejazi@mail.uk.ac.ir
(تاريخ دريافت: 08/06/89، تاريخ پذيرش: 24/08/89)

چكيده
آلياژهاي مس – كروم به دليل داشتن هدايت الكتريكي و حرارتي بالا، استحكام و مقاومت به خستگي و خوردگي خوب و شـكلپـذيري نـسبتاًآسان، كاربرد گستردهاي دارند . اين آلياژها جزء خانواده آلياژهاي رسوب سختيپذير محسوب مـيشـوند . از ايـنرو هـر چـه در هنگـام توليـد،كروم بيشتري در زمينه مس به صورت محلول درآيد، ميتوان رسوبات بيشتر و پراكندهتري حين مرحله عمليات حرارتي ايجاد نمود و استحكام آلياژ ر ا بالا برد. به همين دليل در پژوهش حاضر براي توليد اين دسته از آلياژها از روش ريختهگري در قالب مسي آبگرد استفاده شده اسـت تـاعلاوه بر رسيدن به ميزان حلاليت قابل قبولِ عنصر آلياژي كروم در مس، هزينههاي توليد نيز افزايش چنداني نداشته باشند. نتايج نشان دادند ك ه به كمك اين روش ميتوان به حداكثر حلاليت 12/1 درصد اتمي كروم در زمينه مسي آلياژ دست يافت.

واژه هاي كليدي:
آلياژ مس- كروم، قالب مسي آبگرد، حلاليت، سختي، استحكام.

1- مقدمه
آلياژهاي مس- كروم به دليل هدايت الكتريكي بالا و استحكام مناسب در دماي بالا، از جمله مواد مهم مهندسي در صنايع الكتريكي محسوب ميشوند. كاربرد عمده اين آلياژها در ساخت الكترودهاي جوشكاري مقاومتي، سوئـيچهاي خـلأ ولـتاژ بـالا، قـالبهاي ريختهگري و سيمپيچي ترانسفورماتورهاست [1]. حداكثر حلاليت كروم در مس، در دماي يوتكتيك 82/0 درصد اتمي است (دياگرام فازي مس- كروم، شكل1).
اين مقدار كروم موجود در محلول جامد، كسر حجمي رسوبات اندكي را در مرحله پيرسازي ايجاد ميكند. لذا خواص مكانيكي مناسبي را فراهم نميآورد [2]. از اينرو دستيابي به حلاليت بالاي كروم در زمينه آلياژ اهميت ويژهاي دارد. به همين علت براي توليد اين دسته از آلياژها بيشتر از روشهاي انجماد سريع استفاده ميشود.

شكل (1): دياگرام فازي مس- كروم.

تنويك1 و همكارانش [3] با بهكارگيري روش انجماد سريعِ ذوب چرخشي توانستند حلاليت كروم را تا حداكثر 3/3 درصد اتمي در دماي محيط افزايش دهند. در حالي كه كوريا2 و همكارانش [4] با استفاده از روش افشانش پودر تنها به حلاليت كروم تا 2 درصد اتمي دست يافتند. فرآيند توليد نسبتاً طولاني، پيچيده و بازدهي اندك اين روشها، سبب افزايش قيمت محصول نهايي ميشود. برخي از محققين براي رفع اين مشكلات از روش ريختهگري معمولي استفاده كردهاند. همتي [5] با استفاده از روش ريختهگري ثقلي در قالب تبريدي به اين نتيجه رسيد كه به علت سرعت سرمايش بالاترِ اين روش نسبت به حالت انجماد تعادلي، ميزان كروم محلول در آلياژ بيشتر از حالتي است كه انجماد به صورت تعادلي صورت گيرد. پارسايي [6] براي افزايش هرچه بيشتر سرعت انجماد، پس از رساندن دماي مـذاب به 1650 درجه سانتيگراد، ريختهگري را در قالب مسي همدما با نيتروژن مايع انجام داد. به اين ترتيب سرعت سرمايش به حدود C/s˚ 210 رسيد. اما به علت گرم شدن قالب در حين ريختهگري و انجماد تا حدودي عمليات پيرسازي و تشكيل رسوبات همدوس3 نيز رخ داد. اين امر سبب شد كه با انجام عمليات پيرسازي بعدي، رسوبات تشكيل شده درشتتر شوند و سختي آلياژ توليد شده به اين روش كمتر از مقدار مورد انتظار باشد. با توجه به مشكلات عملي موجود براي توليد آلياژ مس- كروم به روشهاي قبل در اين تحقيق براي افزايش سرعت انجماد و رسيدن به حلاليت بيشتر عنصر كروم در زمينه مسي آلياژ مس- كروم از روش ريختهگري در قالب مسي آبگرد استفاده شد. نتايج نشان داد كه آلياژ توليد شده به روش مذكور سختي و استحكام مناسبي را داشته و توليد صنعتي اين آلياژ با اين روش كاملاً اقتصادي و مقرون به صرفه است.

2- روش تحقيق
براي تهيـه آليـاژ مـس- كـروم، 1000 گـرم مـس الكتروليتـي بـاخلوص 99/99 درصد وزني به همراه 110 گرم كروم الكتروليتيبا خلوص 98/99 درصـد وزنـي در بوتـه گرافيتـي توسـط كـورهالقائي ذوب شدند. دماي مذ اب توسط آذرسنج ديجيتـال كنتـرلشد. هنگامي كه دماي مذاب به حدود 1650 درجـه سـانتيگـرادرسيد، ريخته گري در قالب مسي آبگرد انجام شد. ايـن قالـب بـهشكل مكعب مستطيل به ابعـاد 20×15×10 سـانتيمتـر مكعـب بـهصورت دو تكه طراحي شد. به منظور خنك شـدن قالـب هـشتورودي و هشت خروجي آب در نظر گرفتـه شـد. بـراي ريخـتنمذاب، سـه محفظـه اسـتوانهاي شـكل بـه قطرهـاي 5/0، 1 و 5/1 سـانتيمتر و بـه ارتفـاع 10 سـانتيمتـر درون قالـب تعبيـه شـد. در انته اي ه ر محفظ ه ني ز س وراخي 2 ميل يمت ري جه ت عب ورترموكوپل نوعK به ضـخامت 3/0 ميلـيمتـر سـوراخكاري شـد.
درگاه اتصال هر سه ترموكوپل به يك دستگاه ثبـت داده4 وصـلو اي ن دس تگاه ب ه ك امپيوتر مت صل گردي د . ب ه كم ك چن ين سي ستمي، اطلاع ات دم ايي در فواص ل زم اني 8/0 ثاني ه ثب ت گرديدن د (ش كل 2). س رعته اي س رمايش در لحظ ات اولي ه انجماد از روي ايـن دادههـا اسـتخراج شـدند (شـكل 3). تركيـبشيميايي آلياژ با استفاده از دستگاه كوانتومتري تعيين شد. پـس ازبرش عرضي نمونهها توسط دستگاه ميكروكاتر، براي تعيين بهينهدما و زمان، عمليات حرارتي پيرسازي در سـه دمـاي450، 550 و 600 درجه سانتي گراد در زمـانهـاي مختلـف بـر روي نمونـههـا
انجــــام شــــد . ســــپس نمونــــه هــــا مانــــت و بــــه منظــــور سختيسنجي توسط دستگاه الكتروپاليش اچ شدند. سختيسنجي

شكل (2): شماتيك قالب ريختهگري و دستگاه ثبت داده.

نمونــههــا بــه كمــك دســتگاه ريزســختيســنج Struers مــدل Duramin 20 انجام شد. از هر نمونه، حداقل 14 بـار آزمـايش بـابار 2/245 ميلي نيوتن و زمـان 5 ثانيـه بـه عمـل آمـد و در نهايـتميانگين سختي هاي به دست آمده به عنوان سختي نمونـه گـزارششد. حداكـثر انحراف از ميـانگين سـختيهـا 10 درصـد بـود. بـهمنظور تعيين ميزان حلاليت كروم، پارامتر شبكه هر نمونه از رويالگوي پراش اشعهي ايكس بـه دسـت آمـده بـه كمـك دسـتگاهAdvanced Bruker D8 تعيين شـد. آزمـايـش XRD نـمونـههـااز زاويـه ي ˚40 = θ2 تا ˚140 = θ2 و با وقفههـاي 8 ثانيـه در هـر2/0 درجه انجام شد.

3- نتايج و بحث
شـدن در مـذاب و تشـكيل رسـوب را پيدا ميكنند و در مس

آناليز كوانتومتري نشان داد كه آلياژ مورد بررسي از 8/98 درصد وزني مس و 2/1 درصـد وزنـي كـروم تشـكيل شده است. بنابراين مابقي كروم اضافه شده به صورت اكسيد و بخار از سيستم خارج شده است. نمـونههـاي بـه قطـر 5/0، 1 و 5/1 سـانتيمتر به ترتيـب به صـورت نمونـههـاي 3، 2 و 1 نـامگذاري شدند. شيب مماس بر منحني سرد شدن در هر لحظه، سرعت سردشدن در آن لحظه را نشان ميدهد. با توجه به شكل (3) ميتوان مشاهده نمود كه سرعت سرد شدن هر سه نمونه در ثانيههاي اوليه انجماد بسيار زياد است. در اين لحظات ضريب نفوذ عنصر آلياژي كروم با سـرعت بيـشتري كـاهش مييابد، در نتيجه اتمهاي كروم فرصت كمتري براي جابجا

شكل (3): منحنيهاي سرد شدن سه نمونه ريختهگري شده.

جامد به صورت محلول باقي ميمانند. اندازهگيري شيب مماس بر منحنيهاي سرد شدن در لحـظات اولـيه انـجماد نـشان داد كه سـرعت سـرد شدن نمونههاي 1، 2 و 3 به ترتيب 150، 185 و C/s˚292 است. بنابراين انتـظار ميرود كه مـيزان كروم محلول از نمونه 1 به 3 افزايش يابد. حداكثر سرعت سرمايش به دست آمده از فرآيند ريختهگري در قالب مسي خنك شده در نيتروژن مايع حدود C/s˚210 گزارش شده است [6].
از آن جايي كه در پژوهش حاضر سرعت سرمايش بـهC/s ˚292 نيز رسيد از اينرو ميتوان گفت به علت تمـاس مـداوم قالـب بـاآب، دماي قالب به ميزان زيادي افزايش نمييابـد . در حـالي كـهاگر ريخته گري در قالبي انجـام شـود كـه قـبلاً در نيتـروژن مـايع
خن ك ش ده اس ت، ب هدلي ل ع دم تم اس م داوم قال ب ب ا م اده خنككننده و افزايش دماي قالب در حين ريختهگري و انـجماد، سـرعت سرمـايش كمتري حاصل ميشود.
با وارد شدن اتمهاي بيگانه كروم در زمينه مس، به دليـل يكـساننبودن اندازه اتمهاي آنها، تغييـراتي در فواصــل اتــمي مـس رخميدهد كه تأثير آن به صــورت افــزايش پارامتــر شبــكه قــابلانـدازه گيـري اسـت. تنويـك و همكـارانش [3] بـا انـدازه گيـريپارامتر شبكه آلياژ مس- كروم تا 3/3 درصد اتمي كـروم، رابطـهخطي زير را به دست آوردند:
[Cr]ss = δa /0/0026 (nm) (1)
در اين رابطه[Cr]ss ، ميزان كروم محلول بر حسب درصـد اتمـي

شكل (4): نمودار پراش اشعه x نمونه (الف) 1، (ب) 2 و (ج) 3، در اين نمودارها پيكهاي مربوط به فاز مس انديسگذاري شدهاند.

وδa اختلاف بين پارامتر شبكه آلياژ مس- كروم و مـس خـالصآنيل شده اسـت. در پـژوهش حاضـر بـراي تعيـين پـارامتر شـبكهآلي اژ، از روش ك وهن5 [7] اس ـتفاده ش ـد. طب ق اي ن روش ب ا استفاده از رابطه برگ6 (λ = 2dsinθ) و رابطه بين پارامتر شبكه و فاصـــــله بـــــين صــــ فحهاي در شـــــبكه هـــــاي مكعبــــ ي (2/1(2dhkl = a/(h2+k2+l)، به ازاي هر پيك مربوط به فاز مس در نمودار پراش اشعه x (شكل 4) يك پارامتر شبكه به دست آمد. از طرفي با توجه به رابطه سينوسي بين زاويه اندازهگيري شده (θ) و پارامتر شبكه (a)، هر چه θ به 90 درجه نزديكتر باشد، خطا در اندازهگيري آن تأثير كمتري در دقت اندازهگيري a

جدول (1): پارامتر شبكه زمينه غني از مس در آلياژ و ميزان كروم محلول.
نوع نمونه a0(nm) δa(nm) [Cr]ss(at. %)
مس خالص 3/6150 صفر صفر
نمونه 1 3/6156 0/0006 0/23
نمونه 2 3/6170 0/0020 0/77
نمونه 3 3/6179 0/0029 1/12

خواهد داشت. بنابراين براي به دست آوردن دقيق اندازه پارامتر شبكه بهتر است از پيكهايي كه نزديك به 90 = θ يا 180 = θ2 هستند استفاده شود. با توجه به اينكه نمودار پارامترهاي شبكه به دست آمده بر حسب عبارت cosθ.cotθ خطي است، با برونيابي نمودار خطي مذكور به سمت صفر (0→ cosθ.cotθ يا 90→θ) اندازه دقيق پارامتر شبكه به دست خواهد آمد (در مرجع 7 جزئيات روش كوهن براي اندازهگيري دقيق پارامتر شبكه آورده شده است). بعد از اندازهگيري پارامترهاي شبكه نمونهها، با استفاده از رابطه (1) ميزان كروم محلول محاسبه شد. با توجه به اينكه پارامتر تجربي به دست آمده از آزمايش پراش اشعه x، زاويه تفرق است، هر چه ميزان خطا در به دست آوردن اين پارامتر كمتر باشد، محاسبات در ب ه دست آوردن پارامتر شبكه با استفاده از رابطه برگ كمتر است. از آنجا كه طبق فرمول برگ، رابطه فاصله بين صفحات ( و بالطبع پارامتر شبكه) و زاويه پراش، سينوسي است، هر چه زاويه مذكور به 90 درجه نزديكتر باشد (يعني 180=θ2)، خطا در اندازهگيري آن، به ميزان كمتري در دقت فاصله بين صفحات و پارامتر شبكه محاسبه شده اثر ميگذارد. از سوي ديگر با رسم پارامترهاي شبكه به دست آمده به ازاي هر پيك بر حسب cosθ.cotgθ، نموداري خطي به دست ميآيد. با برونيابي اين نمودار به سمت مقادير 0 = cosθ.cotgθ (يا 180= θ2) ميزان دقيق پارامتر شبكه به دست ميآيد.
نتايج به دست آمده در جدول (1) آورده شدهاند. از ايـن جـدولپيداست كه ميزان حلاليت كروم در مس در نم ونـه 3 بـا سـرعتسرمايشC/s ˚292 برابر با 12/1 درصد اتمي است. در حالي كـهطبق گزارش پارسايي [6]، ميزان حلاليت كـروم در آليـاژ توليـدشده به روش ريختهگري در قالب خنك شـده در نيتـروژن مـايع

شكل (5): تأثير روشهاي توليد آلياژ مس- كروم در ميزان حلاليت كروم.

با سرعت سرمايشC/s ˚210، تنها در حـدود 41/0 درصـد اتمـياست.
در شكل (5) حداكثر حلاليت كروم در آلياژ مس- كـروم توليـدشده به روشهاي مختلف، با همديگر مقايسه شدهاند. با توجه بـهاين كه سرعت سرمايش در روش افشانش پـودر 104 كلـوين بـرثانيه و در روش ذوب چرخشي 106 كلـوين بر ثانيـه تخمـين زدهش ــده اس ــت (ب ه كم ك رواب ط رياض ي و ب دون اســتفاده ازترموكوپل) [8 و 4]، مي توان مشاهده كـرد كـه بـه طـور كلـي بـاافزايش سرعت سـرمايـش، ميـزان حلاليت كروم درآليـاژ مـس- كروم افزايش مييابد. لازم به ذكر است كه بـا توجـه بـه ايـنكـهروش مستقيمي براي اندازه گيري سرعت سرمايش در مواد توليـدشده به روشهاي افشانش پودر و ذوب چرخـشي وجـود نـدارد،تعيين رابطه اي دقي ق بين سرعت سرمايش و ميزان حلاليت كـرومدر آلياژهاي توليد شده به اين روشها امكانپذير نيست.

در شكل (6) رابطه بين سرعت سرمايش و ميزان حلاليـت كـرومدر آلياژهاي ريختهگري شده در قالـب خنـك شـده در نيتـروژنمايع و قالـب مسـي آبـگرد مـشاهـده مـيشــود . بـا خطـيسـازيدادههاي شكل (6) به روش حداقل مربعات تا سـرعت سـرمايشC/s˚292، رابطه زير به دست ميآيد:
(2) • [Cr]ss = 0/0037 T در اين رابطه[Cr]ss ميـزان كـــروم محــلول بـر حــسب درصــد

شكل (6): ميزان حلاليت كروم بر حسب سرعت سرمايش.

اتمي و •T سرعت سرمايش است.
در شكل (7) منحني هاي عمليات حرارتي پيرسـازي نمونـههـا درسه دمـاي 450، 550 و 600 درجـه سـانتيگـراد نـشان داده شـدهاست. مشاهده مي شود كه با افزايش دماي عمليـات حرارتـي، بـهعلت افـزايش ضـريب نفـوذ عنـصر آليـاژي، سـختي حـداكثر درزمانهاي كمتري رخ ميدهد. به طوري كه در دماي 450 درجـهسانتيگراد، حتي با گذشت 240 دقيقه نيـز سـختي همچنـان سـيرص عودي دارد. ام ا در دم اي 600 درج ه س انتيگ راد و بع د از گذشت فقط 2 دقيقه سـختي حـداكثر ايجـاد مـيشـود . از سـويديگر به علـت ايـن كـه در دمـاي بـالا تــعداد جوانـههـا كمتـر ورسـوبات حاصـل درشـتتـر هـستند، بـا افـزايش دمـاي عملي اتحرارتي، حداكثر سختي كاهش مييابد [9].
اساساً هدف از مقالـه حاضـر بررسـي ارتبـاط بـين ميـزان سـرعتسرمايش در مرحله انجماد و ميزان كروم محلـول در زمينـه آليـاژمس- كروم و سختي آلياژ بعد از مرحله عمليات حرارتـي اسـت.
بنابراين پيگيري بحث مذكور نياز چنـداني بـه اشـاره بـه تغييـراتريزساختاري در حين عمليات حرارتـي و نـشان دادن شـكلهـايميكروس كوپي ن دارد. بح ثه اي مف صل در م ورد ارتب اط ب ين سرعت سرمايش و ريزسـاختارهاي حاصـل شـده از آليـاژ مـس- كروم در مقاله ديگر نگارندگان انجام شده است [10].
سختي نمونه 3 در تمامي دماها و زمانهاي عمليات حرارتي بيشتر از ساير نمونههاست. سختي اين نمونه بعد از عمليات حرارتـي دردماي 450 درجه سـانتي گـراد بـه مـدت 240 دقيقـه بـه HV 161 رسيد. با توجه به اين كه، اين نمونه بيـشترين ســرعت سرمايــش

شكل (7): منحنيهاي سختي- زمان و ردههاي پيرسازي،
.600°C (و ج 550°C (ب ،450°C (الف

را دارد، به نظـر مي رسـد علـت ايـن امـر بـه غلظـت بـالاي عنـصرمـحلول كروم در زمينه آلياژ مربوط است، به طِوري كه در حـينعمليات حرارتي پيرسازي، رسوبات همـدوس بيـشتري در زمينـهايج اد م يش وند. ب ه عب ارت ديگ ر ك سـر حج ـمي رسـ ـوبات استحـكامبخش افزايش مييابد.

جدول (2): سختي نمونههاي خالص بلافاصله پس از ريختهگري، حداكثر سختي و كسر حجمي رسوبات در نمونههاي پس از عمليات حرارتي °C450.
نوع نمونه
سختي نمونههاي غيرآلياژي HV حداكثر سختي به دست آمده HV كسر حجميرسوبات F
نمونه 1 80/06 142/26 0/23
نمونه 2 89/29 150/13 0/77
نمونه 3 92/81 161/2 1/12

در همين رابطه كوريا و همكارانش [4] توانـستند بـا توليـد آليـاژمس با حـدود 2 درصـد اتمـي كـروم، بعـد از 1 سـاعت عمليـاتحرارتي در دماي 450 درجـه سـانتيگـراد ، بـه سـختي HV 257 دست يابند . اين امر مؤيد اهميت حلاليت عنصر آليـاژي كـروم وزياد بودن كسر حجمي رسوبات در دستيابي به سختي حـداكثردر اين آلياژ است.
به منظور دستيابي به رابطه بين كسر حجمي رسوبات و تأثير آندر افزايش سختي آلياژ، ابتدا لازم اسـت مقـدار آن معلـوم باشـد.
بايد به اين نكته توجه كرد كه نسبت وزن اتمي به دانسيته مـس وكروم بسيار به همديگر نزديـك اسـت. بـه عبـارت ديگـر حجـممولي مس و كروم تقريباً با همديگر برابرند [4]. بنابراين مي تـواناين گونه در نظر گرفت كه مقدار درصد اتمي كـروم در محلـولجامد كه توسـط آزمايشXRD به دست ميآيـد، تقريـب نـسبتاًخ وبي از ك سر حجم ي رس وبات ك روم اس ت . در ج دول (2) حـداكثر سـختي بـه دسـت آمـده از نمونـههـاي مخــتلف بعـد ازعمليات حـرارتي در دماي 450 درجه سانتي گراد به مـدت زمـان1 ساعت و همچنين سـختي مـس غيـر آليـاژي بلافاصـله پـس ازريختهگري نشان داده شده است. علت افزايش سـختي مـس غيـرآلياژي از نمونه 1 به نمونه 3، افزايش سرعت انجماد و به تبـع آنريزتر شدن اندازه دانههاست.
در شكل (8) نمودارΔHVN (ميزان افزايش سختي آليـاژ بعـد ازعمليات حرارتي به مـدت 1 سـاعت در دمـايC ˚450 نـسبت بـهم س خ الص) ب ر ح سب 2/1f (مج ذور ك سر حجم ي رس وبات كروم) نشان داده شده است. براي دست يابي به رابطـهاي هـر چـهدقيقتر بين ميـزان افـزايش سـختي و كـسر حجمـي رسـوبات، از

شكل (8): نمودارتغييرات سختي بر حسب كسر حجمي رسوبات.

دادهه اي مرب وط ب ه محقق ين ديگ ر [3، 4، 8، 11 و 12] ك ه در شرايط مشابه به دست آمده نيز استفاده شده است. با خطي سـازيدادههاي به دست آمده به روش حداقل مربعات ميتوان به رابطـهزير دست يافت:
(3) 2/1ΔHVN = 96 f ضريب ثابت رابطه فوق از اندازهگيري شيب نمـودارΔHVN بـرحسب 2/1 fحاصل شده است.

4- نتيجهگيري
به كمك روش ريختهگري در قالـب مـسي آبگـرد بـه علـتتماس مداوم قالب با آب، دماي قالب بـه ميـزان انـدكي افـزايشمييابد و ميتوان به سرعت سرمايش C/s˚292 دست يافت.
3289554-5026488

با افزايش سرعت سرمايش، ميزان حلاليت كروم در آلياژ 5- مراجع
M. Xie, G. Liu, X. Yong Lu, A. Shi, Z. Den, H. Jang and F. Zheng, “Investigation on the Cu-Cr-RE Alloys by Rapid Solidification”, Materials Science and Engineering, Vol.
A304, pp. 529-533, 2001.

M. A. Morris, E. Batawi and D. G. Morris, “Mechanical Properties of Rapidly Solidified Copper Alloys: Dependence on Composite and Microstructure”, Materials Science and Engineering, Vol. 98, pp. 479-482, 1988.

M. J. Tenwick and H. A. Davies, “Enhanced Strength in High Conductivity Copper Alloys”, Materials Science and Engineering, Vol. 98, pp.543-546, 1988.

J. B. Correia, H. A. Davies and C. M. Sellars, “Strengthening in Rapidly Solidified Age Hardened Cu-Cr and Cu-Cr-Zr Alloys”, Acta Mater., Vol. 45, No. 1, pp.
177-190, 1997.

م. ح. همتي، “اثر ميزان كروم و سرعت سرد كردن بر ريزسـاختارآلياژ مس – كر وم”، پايـان نامـه كارشناسـي ارشـد، دانـشگاه شـهيدباهنر كرمان، 1383.

ع. پارسايي، “تأثير شرايط ريختهگري بر حلاليت كروم در مس وبهبود خواص آلياژ به وسـيله عمليـات ترمودينـاميكي “، پايـاننامـهكارشناسي ارشد، دانشگاه شهيد باهنر كرمان، 1384.

C. Suryanarayana, X-Ray Diffraction: A Practical Approach, pp. 157-161, Plenium Press, New York, 1998.

Z. B. Sun, Y. H. Wang and J. Guo, “Liquid Phase Separation of Cu-Cr Alloys During Rapid Cooling”, Non Ferrous Metalls, Vol. 16, pp. 998-1002, 2006.

دي. اي. پورتـر و كي. اي. ايـسترلـينگ، اسـتحاله هـاي
•T مس-0037/0كروم = [Cr]ss افـــزايش رابطه ميبين يابد. سرعتبه طوريسرمايش و كه ميزان معــــادلهحلاليت ف ازي در دانشگاهي فلتهرانـزات، و چاپ آلياژهاولا،، م. ر. صفحهاف 342ضلي-، 338،مرك ز ن1379.شر
S. M. H. Hejazi, F. Majidi and G. H. Akbari, “A Cu-Cr Alloy with Nano and Microscale Cr Particles Produced in .كروم در آلياژ مس- كروم را نشان ميدهد
Water-Cooled Copper Mold”, International Journal of Minerals, Metallurgy and Materials, Vol. 17, No. 5, pp. 600 با افزايش دمـاي عمليـات حرارتـي پيرسـازي از 450 بـه -3 629-634, 2010. درجه سانتي گراد، سختي حـداكثر آليـاژ مـس- كـروم در مـدت
[11] N. J. Long, M. H. Loretto and C. H. Liold, “The Deformation Behaviour of Single Crystals of the Cu-Cr- .زمان كوتاهتري حاصل ميشود ولي مقدار آن كمتر است
SiOMetallurgica, Vol. 28, pp. 709-719, 1980. 2 System: Yield and Pre-Yield Behaviour”, Acta ميزان افزايش سختي آلياژ مـس- كـروم نـسبــت بـه حـــالت -4
[12] W. Koster and W. knorr, “Property Changes During Age Hardening of a Cu-Cr Alloy”, Z. Metallkd., Vol. 45, pp. .تبعيت ميكند ΔHVN= 96 f1/2 غــير آلــياژي از رابـطه
5- روش ريختهگري در قالب مـسي آبگـرد، بـه عــنوان روشــي .350-356, 1954
منـاسب بـراي توليـد آلياژ مس- كروم با محتواي كروم نسبتاً بالا قابل استفاده است. 6- پينوشت
Tenwick

Correia

Coherent
Data Logger
Cohen
Bragg



قیمت: تومان


دیدگاهتان را بنویسید